RIB21.205 Ontwerp 1e Zeiser Omgevingsvisie

Ontv. Griffie 13-122021/RIB21.205

Samenspel: overzicht interactie- en participatiemomenten met de samenleving Het proces om te komen tot een eerste Zeister Omgevingsvisie staat in het teken van samenspel. Op zeer diverse wijze, over een lange tijd, is interactie geweest met de samenleving. Welke interactie precies, waaronder de inzet van het middel participatie, staat in deze notitie toegelicht. Overzicht interactiemomenten In 2019, 2020 en 2021 zijn er verschillende werkvormen ingezet om de interactie met de samenleving over de omgevingsvisie, dan wel het specifieke participatieproces voor de eerste Zeister Omgevingsvisie, vorm te geven. Hieronder een overzicht met de acties, wanneer en het resultaat. Omwille van covid-19 was het niet mogelijk om fysiek participatie te organiseren. We zijn zo meervoudig mogelijk aan de slag gegaan om de belangrijkste ‘waarden’ voor Zeist en haar kernen en buurten op te halen. Afkortingen: ODRU = Omgevingsdienst Regio Utrecht HDSR = Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden GGD = Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst VRU = Veiligheidsregio Utrecht SBZ = Stichting Beter Zeist SMZ = Stichting Milieuzorg Zeist Interactie en participatie

Wanneer

Resultaat

Expertmeeting partners ODRU, HDSR, GGD, VRU Doel: Wat betekent ieders vakgebied voor de Omgevingsvisie?

Maart 2019

Een gesprek wat de toon heeft gezet voor verdere samenwerking op inhoud.

Expertmeeting partners ODRU, HDSR, GGD, VRU Doel: Welke ambities streeft men na en welke waarden vindt men van belang?

Juli 2019

Dit gaf een overzicht met welke visie en ambitie onze partners de komende jaren aan de slag gaan en relevant zijn om te laten landen in de Omgevingsvisie.

Bijpraten SBZ, SMZ en werkgroep Natuurlijk Zeist West. Doel: procesvoortgang toelichten en inrichting participatieproces toelichten.

November 2019

Men is op de hoogte gesteld van het proces tot dan toe, en de voornemens die er zijn voor de participatie. Met als belangrijkste tip: onderneem extra stappen om nog meer inwoners te betrekken. Daarom is er in het oorspronkelijke plan toegevoegd dat we de kernen bezoeken met de buurtmobiel om waarden op te halen.

Contact SBZ, SMZ en werkgroep Natuurlijk Zeist West over de beleidsinventarisatie (‘waardenoriëntatie’) voor de Omgevingsvisie Zeist. Doel: de kennis en wijsheid benutten van deze belangenverenigingen over de jaren heen als het gaat om belangrijk beleid als bouwstenen voor de Omgevingsvisie.

November 2019

De beleidsinventarisatie is aangevuld.

Expertmeeting partners ODRU, HDSR, GGD, VRU

December 2019

Van een ‘mengpaneel’ (zoals de omgevingswet een voorzet in geeft) naar de ‘waardenweger’ die past bij Zeist en nu in de Omgevingsvisie is opgenomen. 1

Ook leden van de raadswerkgroep schoven aan. Doel: Mengpaneel ontwerpen met elkaar. Sessie ‘buurtindeling’ van Zeist met wijkmanagers, Geo experts en SBZ, SMZ en werkgroep Natuurlijk Zeist West. Doel: Gezamenlijk opstellen plattegrond van Zeist met herkenbare buurtindeling.

Januari 2020

Een plattegrond met buurtindelingen zoals deze nu wordt gebruikt. Een combinatie van CBS data en inwonerservaring.

Uitvraag op platform Om Zeist aan de samenleving: wat zijn de karakteristieken van jouw buurt?

Maart 2020

111 karakteristieken zijn op de beschikbare plattegrond ‘geprikt’. De uitvraag had op sociale media in totaal een bereik van ruim 15.000 personen waarvan in ieder geval 10.000 inwoners uit Zeist.

Waardensessie jongerenraad Doel: In hoeverre herken je je in de waarden voor de gemeente Zeist, en welke plekken vind je in de gemeente belangrijk om te koesteren en versterken?

Juni 2020

Jongerenraadsleden hebben aangegeven of ze zich herkennen in de waarden van Zeist (uit de Propositie) en welke karakteristieken zij in kernen en buurten belangrijk vinden door eigen gemaakte foto’s.

Het voorleggen van teksten over onze natuur en landschap in Zeist aan SBZ, SMZ en werkgroep Natuurlijk Zeist West. Doel: Gebruik maken van de veelvuldige kennis over, en groot belang voor, onze natuur(gebieden) en bijbehorende historie van deze inwoners, zodat zij en vele anderen zich herkennen in dit onderdeel van de visie.

Oktober 2020

Het hoofdstuk is gedeeltelijk herschreven.

Waardenexpositie gemeenteraad en jongerenraad Doel: In hoeverre herkennen raadsleden en jongerenraadsleden zich in de waarden van Zeist op zowel Zeister, kern- als buurtniveau. En welke tips zijn er om mee te geven voor het verdere participatieproces.

Februari 2021

Dit heeft geleid tot diverse resultaten die in RIB21.038 gemeenschappelijk zijn gemaakt. Denk aan het extra benadrukken van sommige waarden tijdens de participatie, en oog voor de pluriformiteit van de samenleving. https://zeist.raadsinformatie.nl/document/9767715/2

Waardensessies samenleving van Zeist (een aantal raadsleden en partners namen ook deel) Doel: Welke waarden zijn voor inwoners van belang voor een goed leven in hun buurt, en om deze te koesteren en versterken?

Februari 2021 Maart 2021

Er is op beide avonden met ruim 70 deelnemers gesproken. Onder begeleiding van bureau Ruimtevolk. Veelal georganiseerde inwoners (buurt- en wijkverenigingen, belangenverenigingen) en een aantal inwoners die niet georganiseerd zijn. Er is een rapport opgesteld met alle input en dit rapport is verspreid onder alle deelnemers. Dit heeft geleid tot een aantal aanvullingen door verschillende buurtverenigingen.

2

Stellingen op Platform Om Zeist over verschillende waarden per buurt en kern van Zeist, vertaald uit de waardensessies met de samenleving. Doel: Een check op datgene wat aan waarden is opgehaald uit de waardensessies, vertaald in begrijpelijke stellingen over de eigen buurt. Op deze wijze hoopten we nog meer inwoners te bereiken om te delen wat zij belangrijk vinden voor (de toekomst van) hun buurt.

April 2021

Er is ruim 7.000 keer gestemd op de stellingen.

-GeannuleerdBijeenkomst ondernemers uit de gemeente Zeist Doel: welke waarden zijn voor ondernemers belangrijk om te koesteren en versterken? In hoeverre herkennen zij zich in de waarden op Zeister, kern- en buurtniveau?

Mei 2021

Wegens helaas maar zes aanmeldingen is dit gesprek geannuleerd in afwachting op een vervolgpoging.

Participatieproces De focus lag op een verfijnd participatieproces (niveau: raadplegen) Voor het opstellen van de eerste Zeister omgevingsvisie is er gekozen voor een verfijnd participatieproces. Gesprekken met de samenleving op het niveau van raadplegen stonden centraal met als doel om samen met vertegenwoordigers uit de samenleving een ‘waardenverkenning’ te maken op buurt-, wijk-, en Zeistniveau. Centrale vraag: Wat is er belangrijk voor een goed leven in de buurten/kernen van Zeist? De beweegredenen voor dit specifiek ingerichte participatieproces zijn de volgende. De eerste Zeister omgevingsvisie bevat grotendeels informatie wat afkomstig is uit allerlei bestaand beleid (‘bouwstenen’). Hier is een uitgebreide beleidsinventarisatie voor opgesteld, ook wel de ‘waardenoriëntatie’ genoemd. Van onder andere een woonvisie, tot een Propositie van Zeist 2020, tot een cultuur- en sportvisie, tot het gezondheidsbeleid, het groenstructuurplan, de structuurvisie, de Routekaart Nieuwe Energie en het Toekomstboek Maaltijd van Zeist. Vaak is dit bestaande beleid ook tot stand gekomen met participatie. We respecteren wat er in bestaand beleid is vastgesteld door de raad en ook de keuzes die daarin zijn gemaakt op het gebied van samenspel.

Als er al zoveel informatie op inhoud voor de visie bekend was, waar was dan de ruimte voor inwoners om te participeren, en waarover? Het antwoord daarop was: het gaat in essentie om de kwaliteit van een goed leven. De eerste Zeister omgevingsvisie geeft aan waar het in de gemeente Zeist om draait: fijn kunnen wonen, werken en leven in Zeist. En om dat te kunnen waarborgen, is het zinvol om stil te staan bij datgene wat een goed leven kenmerkt: waarden. Ondanks dat ook bestaand beleid zich hierover uitspreekt (denk aan de Propositie van Zeist 2020), was er zeker op buurtniveau nog niet voldoende duidelijk welke waarden te koesteren en te versterken zijn. Kortom; er is gekozen voor een participatieproces op waardenniveau. Het resultaat is een Omgevingsvisie die duidelijk is over de kwaliteit van een goed leven in Zeist. Het stelt ons allen in staat om waarden gedreven te komen tot keuzes die van invloed zijn op onze leefomgeving. Dat betekent dat bij nieuwe initiatieven we ons steeds moeten afvragen: draagt dit bij aan de waarden van deze buurt/kern, en de gemeente Zeist?

3

De volgende participatie stappen zijn ondernomen: Stap 1. Het afgelopen jaar, bij de beoogde start van het participatieproces in maart 2020 wat helaas stil is komen te liggen, hebben we via platform Om Zeist de uitvraag open laten staan voor inwoners om aan te geven wat voor hen de belangrijkste kwaliteiten dan wel karakteristieken zijn voor hun buurt. Dat heeft geleid tot een bereik van ruim 15.000 personen via social media advertenties. Waarvan in ieder geval bijna 10.000 inwoners uit Zeist. Ruim 300 personen hebben het platform voor specifiek informatie over de omgevingsvisie bezocht. Er zijn 111 uiteenlopende karakteristieken op de plattegrond van Zeist ‘geprikt’. Dit gaf veel input om ‘waarden’ uit te halen en alvast mee te nemen in de waardenoriëntatie. Zie de afbeelding → Stap 2. Er is in juni 2020 een uitgebreide sessie geweest met de jongerenraad. Dit stond voor eerder dat jaar gepland, maar kon ook toen om dezelfde reden niet door gaan. De jongeren hadden de opdracht gekregen om foto’s te maken van die plekken die zij belangrijk vinden in hun buurt (of dat nu rondom het huis is of rond de school).

We hebben met hen gesproken over waarom dit voor hen belangrijke plekken zijn, wat maakt dat deze plekken gekoesterd en/of versterkt moeten worden in de toekomst? Daarnaast hebben we met de jongeren gesproken over de waarden voor Zeist die inmiddels in de Propositie van Zeist 2020 zijn opgenomen. Herkennen zij zich hierin? Wat kunnen ze ons meegeven aan input om deze waarden te bekrachtigen? De uitkomsten zijn meegenomen in de waardenoriëntatie. Stap 3. Doordat de waardenoriëntatie het afgelopen jaar uitgebreid kon worden uitgevoerd, hebben we ervoor gekozen om begin dit jaar (2 februari jl.) een ‘waardenexpositie’ voor de gemeenteraad en jongerenraadsleden te organiseren, waarin we de waarden uit de waardenoriëntatie in beeld hebben gebracht. Doel van deze expositie was om erachter te komen in hoeverre aanwezigen deze waarden herkenden. En of er tips zouden zijn om mee te nemen in de gesprekken met inwoners die vrij snel daarna volgden. In RIB21.038 zijn de uitkomsten van deze waardenexpositie gedeeld. Deze uitkomsten zijn meegenomen in de gesprekken met inwoners. Stap 4. Met zo veel mogelijk buurt- en wijkverenigingen, stichtingen en belangenverenigingen is in twee avondsessies (februari en maart jl.) eindelijk digitaal het gesprek aangegaan over de waarden die zij belangrijk vinden voor de vijf kernen van Zeist en tal van buurten. De genodigden in totaal: .

Wijk- en buurtverenigingen . Sportverenigingen . Cultuurnetwerk . Jongeren(raad) . Welzijnsorganisaties (Meander Omnium, ASZ, Austerlitz Zorgt e.a.) . Belangenverenigingen en stichtingen . Externe partnerorganisaties als de GGD, ODRU, VRU, Vitens, HDSR en SDZ . Wijk(regie)teams En om zeker te weten dat we ook andere inwoners bereiken, inwoners die niet georganiseerd zijn, ondanks de beperkingen van de huidige tijdsgeest, hebben we veelvuldig via sociale media opgeroepen om deel te nemen aan de gesprekken. Ook welzijnsorganisatie Meander Omnium heeft geholpen de uitnodiging te verspreiden onder inwoners. Uiteindelijk is op beide avonden met ruim 70 inwoners gesproken over waarden. De avonden werden begeleid door bureau Ruimtevolk.

4

Het betrof een zeer hoge opkomst als je het vergelijkt met fysieke avonden en zeker een uitdaging om digitaal voldoende tijd en ruimte te geven aan iedere inspreker. Als een paal boven water staat dat er veelvuldig gesproken is over waarden. En dit is een aanzienlijke aanvulling ten opzichte van de waarden die we tot nu toe konden herleiden uit bestaand beleid. Wat dat betreft zijn de avondsessies geslaagd als het gaat om het doel; een verfijnde waardenverkenning met de samenleving! In de bijlage is het rapport opgenomen waarin de uitkomsten door bureau Ruimtevolk zijn verwerkt. Het rapport is opgedeeld in onze vijf kernen, te weten; Huis ter Heide, Bosch en Duin, Den Dolder, Austerlitz en Zeist. Er is een algemene beschrijving van de belangrijkste waarden per kern, en er is een duiding van deze waarden naar buurten per kern. Het betreft hier de buurten die aanwezig zijn geweest op de beide avonden. Gekeken naar het totaal aantal buurten in Zeist, missen er op dit moment vijf buurten waar nog geen input op is ontvangen anders dan wat we weten uit bestaand beleid (en dus de waardenoriëntatie). Zoals in het rapport te zien zal zijn, zijn vele kernen en buurten tot op zekere hoogte vertegenwoordigt geweest op, dan wel aan bod gekomen in, de sessies.

Veelvoorkomende waarden zijn: − Onze rijke cultuurhistorie (van groen monumentale zichtassen tot parken, landgoederen, Zeister bos) − De ecologische waarden van kernen en buurten (ligging Austerlitz, het weidegebied met o.a. kwelwatergebied) − Recreatie (wandelen tot sporten) − Groen en natuur (wonen in en om het bos, groene uitstraling woonomgeving, Pestersbosje, Stichtse Lustwarande, loof- en naaldbomen, wandelen Hoog Beek en Royen) Op een drietal punten zijn de avonden minder geslaagd gebleken: 1. De digitale mogelijkheid heeft ons beperkt in de ruimte die we inwoners konden bieden in het gesprek. Met zo’n hoge opkomst, wat ook fysiek overigens een uitdaging was geweest, is het moeilijk om iedere stem te kunnen horen. De gekozen werkwijze viel dan ook niet bij iedereen in de smaak. 2. Het is zoals verwacht wennen gebleken voor een aantal deelnemers om op deze wijze het gesprek te voeren. Zij konden zich minder goed vinden in de opzet van het proces. Uiteindelijk bleek dat door iedereen een waardevolle bijdrage is geleverd aan de dialoog. De eerste Zeister omgevingsvisie geeft aan wat we op lange termijn van plan zijn in de openbare ruimte, op tal van thema’s, rekening houdend met tal van waarden.

Het geeft geen antwoord op vragen als: wat te doen met het opwekken van zon- en windenergie, en vooral: waar wel en waar niet? Of vragen als: waar gaan we wel of niet woningen bouwen? En gaan we dan inbreiden of ook uitbreiden? Dit zijn vragen die thuishoren op de gesprekstafels (lees: participatieproces) die daarvoor in het leven geroepen worden en zijn. Met bijbehorende stakeholders en belangen. Per vraagstuk spelen er namelijk tal van belangen mee die zorgvuldig afgewogen dienen te worden. Deze stakeholders en belangen zitten niet allemaal aan tafel bij het opstellen van een eerste Zeister omgevingsvisie. 3. Er zijn veel zorgen en vragen over wát de eerste Zeister omgevingsvisie precies is. Hoe ziet het er straks uit? Hoe verhoudt het zich tot een gebiedsvisie Dijnselburg? Allemaal terechte vragen die het voor sommige inwoners lastig maakt om deze te parkeren en te focussen op waarden. Stap 5. Eenzelfde type bijeenkomst met ondernemers uit Zeist over de waarden die zij belangrijk achten is helaas geannuleerd wegens te weinig animo. Stap 6. Tot begin mei is het voor inwoners mogelijk om via platform Om Zeist op stellingen te reageren die iets zeggen over de waarden die tot nu toe blijken uit het participatieproces voor alle kernen van Zeist en bijpassende buurten. Via sociale media worden inwoners opgeroepen om te reageren op de stellingen.

Ook zijn de deelnemers van de waardensessies hierop geattendeerd. Daarnaast wordt er 5

gericht op buurten, op postcode, geadverteerd, zodat we opnieuw zo veel mogelijk inwoners weten te bereiken. Zie voor de stellingen op het platform de volgende link: https://www.omzeist.nl/omgevingsvisie/belangrijkhome/default.aspx.

6

Hallo! Ik heb een heel leuk plan voor onze buurt.

Wat goed! Check dan ook even de Zeister Omgevingsvisie.

Eerste Zeister Omgevingsvisie 2022 – 2025 Eerste Z 2022 – eister Omgev 2025 ingsvis ie

Omdat jouw leefomgeving belangrijk is Jouw directe leefomgeving is alles wat je ziet, voelt, hoort, ruikt en beleeft als je buiten bent. Het heeft een grote invloed op hoe je je leven leidt en ervaart. Hoe woon en werk je, hoe verplaats je je, welke voorzieningen zijn er, hoe ontspan je, hoe blijf je gezond en hoe leven we prettig samen met elkaar? Het is dus heel belangrijk dat er op zorg­ vuldige wijze plannen worden gemaakt voor jouw omgeving. Ook als je daar zelf ideeën voor hebt. En daarom is er nu de eerste Zeister Omgevingsvisie.

Wat is dat, de Zeister Omgevingsvisie?

Voor de gemeente als geheel

Elke buurt heeft zijn eigen waarden: dat wat bewoners en ondernemers belangrijk vinden in hun buurt.

Bijvoorbeeld op het gebied van: Voor elk van de vijf kernen

Een visiedocument met toekomstplannen voor alles in de buitenruimte van de gemeente Zeist.

Wonen & bouwen

Werken & bedrijven

Duurzaamheid & energie

Natuur & biodiversiteit

En voor elke buurt in een kern Sport, spel & recreatie

Wat is het doel ervan?

‘De omgevingsvisie biedt informatie over wat mensen belangrijk vinden in onze gemeente als het gaat over wonen, werken, zich verplaatsen, sporten, recreëren.

Gezondheid Veiligheid in de buurt

En zo kan de gemeente rekening houden met ieders wensen. Maar ook ervaring opdoen met hoe je een plan realiseert. De Omgevingsvisie is daarmee de rode draad bij het maken van plannen voor het inrichten van jouw omgeving.

Daar heeft de gemeente jou, als inwoner ook bij nodig!

En wat moet ik er dan mee? Het is handig voor jou als initiatiefnemer dat je dit weet, zodat je hier rekening mee kunt houden bij jouw plan. Denk je er ook aan je plan te bespreken met je buurtgenoten? In de Omgevingsvisie lees je wat jouw buurtgenoten belangrijk vinden om te koesteren en te versterken in jouw buurt.

Verkeer & transport

Ok, ga ik doen! Kan ik ergens meer informatie vinden?

Jazeker! Kijk daarvoor op: www.ruimtekaartzeist.nl of stuur een mail aan: zeist@zeist.nl