RIB21.119 Uitkomst meicirculaire 2021 gemeentefonds

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Ontvangen griffie 29 juni 2021 RIB21.119

Aan de gemeenteraad

Datum

29 juni 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

414736

Uw kenmerk

Uitkomst meicirculaire 2021 gemeentefonds

Behandeld door

Marion Hes

Portefeuillehouder

Sander Jansen

Geachte leden van de raad, We hebben de meicirculaire 2021 ontvangen, doorgerekend en geanalyseerd. In deze brief geven we u informatie over de uitkomst hiervan, inclusief het effect dat deze uitkomst heeft op het begrotingssaldo van de gemeente.

Inleiding De meicirculaire 2021 is volgens planning verschenen. Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af op basis van de juiste aantallen (zoals inwoners). Dit is dus de eerste circulaire van dit jaar.

Samenvatting De meicirculaire 2021 heeft in de jaren 2021 en 2022 een positief effect op het begrotingssaldo en in de jaren daarna een negatief effect. Het positieve effect wordt veroorzaakt door de afrekening van het BTWcompensatiefonds over 2020, bijstelling van aantallen waarmee gerekend wordt en loon- en prijsindexatie. Het negatieve effect wordt veroorzaakt door het bijgestelde accres. Het Rijk heeft de rijksuitgaven naar beneden bijgesteld en daardoor gaan de gemeenten “mee de trap af”. Er is een verschil tussen de loon- en prijsindexatie die wordt berekend in deze circulaire en de loon- en prijsindexatie die wordt berekend in de conceptbegroting 2022 van de gemeente Zeist. Daardoor ontstaat er een positief effect op het begrotingssaldo. In deze circulaire is de aanpassing van het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet doorgerekend. Voor Zeist betekent dit minder geld van het Rijk en minder kosten voor jeugdhulp. Het financiële effect wordt budgetneutraal verwerkt. In deze circulaire is ook het vierde compensatiepakket voor de gevolgen van de coronacrisis verwerkt. Het betreft de compensaties die zijn aangekondigd door het rijk in de “maartbrief”.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Bijgesteld financieel meerjaren perspectief Op 8 juli as. staat besluitvorming over de bestuursrapportage 2021 en Kadernota 2022 gepland (21RV030#). In de Kadernota 2022 op blz. 9 treft u het financieel meerjarenperspectief aan. Dat perspectief is nog exclusief de uitkomsten van deze meicirculaire. Hieronder treft u het geactualiseerde financieel perspectief aan: Financieel perspectief Stand van de begroting in concept Kadernota 2022

2021

2022

2023

2024

2025

-1.450

-1.664

-41

434

1.769

754

813

75

-410

-652

-696

-851

34

24

1.117

Mutaties met effect op het begrotingssaldo Financieel perspectief na meicirculaire

Het vervolg De uitkomst van de meicirculaire wordt volgens bestaande afspraken verwerkt. De bedragen voor 2022 tot en met 2025 worden conform bestaand beleid en conform opdracht van onze financieel toezichthouder (provincie Utrecht) verwerkt in de primitieve begroting 2022. De effecten voor het jaar 2021 zullen via een technische begrotingswijziging aan de raad worden voorgelegd om te verwerken in de lopende begroting 2021. Het rijk heeft een aantal beleidsimpulsen gegeven die ten goede komen aan de algemene uitkering van gemeenten. De komende periode gaat het college bezien op welke wijze we hieraan invulling kunnen en willen geven. Eventuele voorstellen zullen onderdeel vormen van de integrale financiële afweging bij begroting of kadernota.

Uitkomst meicirculaire 2021 nader toegelicht In onderstaande tabel hebben wij de uitkomst van de meicirculaire vergeleken met die van de decembercirculaire. Het verschil is de mutatie van het gemeentefonds voor Zeist. Totaaloverzicht uitkomst meicirculaire

2021

2022

2023

2024

2025

Totale uitkering meicirculaire

109.026

105.730

104.165

104.037

104.519

Totale uitkering decembercirculaire

105.620

105.305

104.508

104.847

105.571

3.406

425

343-

810-

1.052-

A Mutaties met effect op het saldo

754

813

75

410-

652-

B Loon- en prijsindexering concept begroting 2022*

-

798

772

758

762

C Taakmutaties en doeluitkeringen

1.828

1.186-

1.190-

1.158-

1.162-

D Compensaties agv de coronacrisis

824

Verschil december-meicirculaire Uitsplitsing mutaties / verschil

Totaal mutaties gemeentefonds 3.406 *voorlopige cijfers, concept begroting 2022 nog niet gereed

-

-

-

-

425

343-

810-

1.052-

Ieder van de mutatie-regels A t/m D worden hieronder verder toegelicht. Ad A: Effect op het begrotingssaldo Mutaties met effect op het saldo

2021

2022

2023

2024

2025

1 Accres en mutaties hoeveelheden

317

184

571-

1.075-

1.316-

2 Loon- en prijsindexering

101

1.427

1.418

1.423

1.426

3 Plafond BTW-compensatiefonds, afrek 2020

337

-

-

-

-

754

1.611

847

348

110

4 Loon- en prijsindexering concept begroting 2022*

Primair effect op begrotingssaldo

-

798-

772-

758-

762-

Totaal werkelijk effect op begroting

754

813

75

410-

652-

*voorlopige cijfers; concept begroting 2022 nog niet gereed

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

1 Accres en mutaties hoeveelheden De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voorvloeiend uit de trap op trap af methode, wordt het accres genoemd. Het Rijk stelt geplande investeringen bij en dat heeft effect op de algemene uitkering (accres). Wijzigingen in de (geplande) uitgaven van het Rijk zorgen voor een wisselend beeld bij de gemeenten en bijstellingen van de begroting. Het kabinet heeft besloten de extra uitgaven die gerelateerd zijn aan corona ‘buiten haken te plaatsen’. Ze worden dus niet meegenomen in de berekening van het accres. Als onderdeel van het compensatiepakket Coronamaatregelen zijn VNG en BZK overeen gekomen de accressen 2020 en 2021 te bevriezen op de stand van de meicirculaire 2020. Dus in 2020 en 2021 twee jaar lang niet meer ‘samen de trap op en samen de trap af’. Bevriezen komt tegemoet aan de wens van rust en stabiliteit van beide gesprekspartners. Vanaf 2022 zijn de gemeenten weer aangehaakt en dat heeft een negatief effect op de algemene uitkering. Het accres is met een jaarlijkse toename naar beneden bijgesteld.

Uiteindelijk een negatief effect in 2025 van € 1,3 mln. voor Zeist. 2 en 4 Loon- en prijsindexering In de meicirculaires wordt het basisjaar verlegd, dit keer van 2021 naar 2022, en kan de loon- en prijsindexatie van het Rijk voor het volgende jaar worden berekend. Daar staat tegenover dat we de budgetten in onze gemeentelijke begroting ook verhogen met loon- en prijsindexatie. Met uw Raad is afgesproken dat indexatie via het zogenoemde dakpannen-systeem wordt berekend. Dit betekent dat niet alleen vooruit, maar ook terug wordt gekeken. Wanneer cao’s en inflatie in voorgaande jaren zich anders hebben ontwikkeld dan begroot, dan wordt dit in het komende begrotingsjaar weer hersteld. In de onlangs aan uw Raad verzonden Kadernota 2022 (raadsvoorstel 21RV030#) wordt op pagina 17 en 18 de systematiek en de uitkomst voor 2022 toegelicht. De in de Kadernota voorgestelde prijsindexatie bedraagt 1,1% en de loonindexatie bedraagt 0%. De indexatie als gevolg van de door de gemeente Zeist gehandteerde dakpannenmethode bedraagt minder (zie punt 4 in bovenstaande tabel) dan de toegepaste indexatie van het Rijk (zie punt 2 in bovenstaande tabel). Daardoor ontstaat er een positief effect op het begrotingssaldo. De genoemde bedragen onder punt 4 zijn nog niet definitief, maar bieden wel een goede indicatie. Pas na het opstellen van de begroting 2022 zal blijken wat het voordelige effect is.

Bij het vaststellen van de meerjarenbegroting 2021 is, als heroverweging, besloten tot een generieke besparing op indexering van de kostenkant van de begrotingen 2022 en 2023. Dit besluit was al als besparing verwerkt in de gemeentebegroting 2021 en heeft daarom nu geen effect meer op het begrotingssaldo. Over de integratieuitkeringen Jeugdhulp voogdij en 18+ en Participatie is in de circulaire ook loon- en prijsindexatie berekend. Omdat deze integratieuitkeringen in de begroting van Zeist gerekend worden tot de algemene middelen en rëel worden geraamd, wordt de loon- en prijsindexatie toegevoegd aan het begrotingssaldo. 3 BTW compensatiefonds (BCF) De afrekening van het BTW-CompensatieFonds 2020 is voor de gemeente Zeist positief omdat Zeist hier niets voor heeft begroot. Er is een plafond afgesproken wat alle gemeenten samen mogen declareren bij het BCF en wanneer dat plafond niet wordt bereikt, wordt het verschil toegevoegd aan het gemeentefonds. Daar staat tegenover dat, wanneer gemeenten meer declaren dan het plafond, het verschil wordt uitgenomen uit het gemeentefonds. Over 2020 is er door de gemeenten aanzienlijk minder gedeclareerd, gedeeltelijk als gevolg van de cororacrisis.

Ad B. Loon- en prijsindexering concept begroting 2022 Dit onderdeel is hierboven toegelicht onder kop ‘2 en 4 Loon- en prijsindexering’.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

4

Ad C. Taakmutaties en doeluitkeringen Taakmutaties zijn mutaties in het gemeentefonds met betrekking tot een specifieke taak van gemeenten. Vaak gaat het om extra middelen die door het rijk zijn toegevoegd, soms ook om kortingen. Hoewel de middelen beschikbaar zijn gesteld voor een bepaald doel, zijn het vrij besteedbare middelen. Er is dan ook geen terugbetalingsplicht bij onderbesteding. Doeluitkeringen worden specifiek met een bepaald doel beschikbaar gesteld. Ook hiervoor geldt dat het in pricipe vrij besteedbare middelen zijn waarvoor geen terugbetalingsverplichting is bij onderbesteding. Taakmutaties en doeluitkeringen 1 Wet Inburgering

2021

2022

2023

2024

2025

13-

40

22

14

6

2 WSW

63

84

82

104

90

3 Jeugdhulp, aanpassing woonplaatsbeginsel

-

1.522-

1.522-

1.522-

1.522-

4 Armoedebestrijding kinderen

-

0

0

0

0

5 Maatschappelijke begeleiding statushouders

62

-

-

-

-

6 Kerkenvisies

50

-

-

-

-

7 Voorschoolse voorziening peuters

17

-

-

-

-

8 Aanpak problematiek jeugdzorg

1.598

-

9 Handhaving energielabel C kantoren

7

-

-

-

7

7

7

7

10 Kinderopvang toezicht en handhaving

-

1

1

1

1

11 Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg

-

19

19

19

20

12 Rijksvaccinatieprogramma

18

16

16

16

16

13 Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening

26

26

26

26

26

14 Wet Open Overheid

-

143

159

176

194

1.828

1.186-

1.190-

1.158-

1.162-

Totaal taakmutaties en doeluitkeringen

1 Invoerings- en uitvoeringskosten Wet Inburgering De inwerkingtreding van de nieuwe inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld naar 1 januari 2022. Om die reden wordt de integratie-uitkering Inburgering in 2021 verlaagd. Gemeenten worden ook gecompenseerd voor de extra implementatiekosten waar zij mee te maken hebben door het uitstel van de nieuwe wet. Aan de integratie-uitkering Inburgering wordt voor 2021 tot en met 2026 een bedrag toegevoegd ten behoeve van de begeleiding van de bredere groep asielmigranten binnen de “ondertussen-groep” (inburgeraars die nog inburgeringspichtig zijn onder de Wet inburgering 2013). Het betreft een bijstelling van bestaand budget. 2 Wet Sociale Werkvoorziening De omvang van de integratie-uitkering wijzigt door de actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Deze is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie. Het betreft een bijstelling van bestaand budget. 3 Jeugdhulp, aanpassing woonplaatsbeginsel Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg van, naar inschatting, zo’n 20.000 kinderen in Nederland naar een andere gemeente. De wijziging heeft met name gevolgen voor de kinderen met een voogdijmaatregel die in een instelling of een pleeggezin verblijven.

Tot en met 2021 is de gemeente waar het kind verblijft (financieel) verantwoordelijk en vanaf 2022 de gemeente waar het kind oorspronkelijk vandaan komt. Voor Zeist een afname in het aantal kinderen in zorg en in budget. De gemeente Zeist is op dit moment wel in staat het aantal kinderen, en de daarmee gepaard gaande kosten, dat wordt overgedragen aan andere gemeenten in beeld te brengen. Er is echter nog geen zicht op de kinderen die aan Zeist worden overgedragen en nu elders verblijven. Daardoor is het op dit moment nog niet vast te stellen of er door de wijziging een financieel voor- of nadelig effect optreedt. Daarom wordt de korting in het gemeentefonds voor Zeist budgetneutraal verwerkt in de meerjarenbegroting 2022. Het betreft een bijstelling van bestaand budget. 4 Armoedebestrijding kinderen Het Rijk heeft het budget voor armoedebestrijding onder kinderen bijgesteld op basis van door het CBS ontwikkelde gegevens over kinderen met een kans op armoede. Het betreft een minimale bijstelling van bestaand budget met € 144,-.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

5

5 Maatschappelijke begeleiding statushouders Voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringplichtigen asielmigranten en hun gezinsleden ontvangen de gemeenten budget. De middelen worden toegekend op basis van het aantal inburgeringsplichtigen dat rechtmatig verblijf heeft op grond van een verblijfsvergunning asiel bepaalde tijd. Dit is een bijstelling van bestaand budget. 6 Kerkenvisies Het ministerie van OCW stelt middelen beschikbaar voor het opstellen van kerkenvisies. Het gaat om een strategische visie over de toekomst van kerkgebouwen op gemeentelijk niveau, waarin aandacht is voor leegstand, instandhouding en herbestemming. Hierbij worden allerlei partijen betrokken: kerkgenootschappen, omwonenden, deskundigen en overheden. Samen werken ze aan een duurzaam toekomstperspectief. Deze visie kan (op termijn) landen in een omgevingsvisie die gemeenten verplicht voor hun grondgebied moeten opstellen. Dit is nieuw budget dat eerder nog niet was begroot. 7 Voorschoolse voorziening peuters Dit is een kleine bijstelling van bestaand budget en wordt niet toegelicht. 8 Aanpak problematiek jeugdhulp Bij voorjaarsnota 2021 heeft het kabinet voor alleen het jaar 2021 € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Daarvan wordt € 493 miljoen beschikbaar gesteld via de algemene uitkering en bevat drie onderdelen. A.

€ 228 miljoen heeft als oogmerk dat gemeenten hiermee in staat worden gesteld om de consultatiefunctie ggz vorm te geven, wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek tegen te gaan en om verdringing van andere uitgaven bij gemeenten tegen te gaan. B. € 10 miljoen heeft als oogmerk om het aantal Praktijk Ondersteuners Huisartsenzorg (POH) voor de jeugd uit te breiden. C. € 255 miljoen met als oogmerk dat gemeenten hierdoor in staat worden gesteld om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, zodat kwetsbare kinderen de hulp krijgen die ze nodig hebben. Komende periode vindt tussen de VNG en het Rijk overleg plaats om een klein deel van de € 255 miljoen in te zetten voor regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening door de VNG ten aanzien van de wachtlijsten specialistische jeugdzorg. Om die reden wordt nog niet het volledige bedrag van € 255 miljoen verwerkt. In deze circulaire is vooruitlopend op de besluitvorming tussen VNG en Rijk aangaande de regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening door de VNG een bedrag van € 200 miljoen toegevoegd en verdeeld over de gemeenten. Bij de septembercirculaire 2021 zal vervolgens het resterende bedrag van € 55 miljoen worden verwerkt. Voor Zeist betekent dit:

Dit is nieuw budget dat eerder nog niet was begroot. 9 Handhaving energielabel C kantoren In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energielabel C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is het bevoegde gezag en handhaaft de wetgeving. Sira Consulting heeft de handhavingslasten in de periode 2020-2030 voor gemeenten berekend in het onderzoek ‘Actualisatie handhavingslasten verplicht energielabel C voor kantoren’ (april 2020). Via de algemene uitkering ontvangen gemeenten compensatie voor de handhavingslasten. Dit is nieuw budget dat eerder nog niet was begroot. 10 Kinderopvang toezicht en handhaving Voor het ondersteunen van gemeenten bij hun handhavingstaak in de kinderopvang stelt het ministerie van SZW vanaf 2022 jaarlijks € 0,55 miljoen ter beschikking via de algemene uitkering. De toevoeging komt in de plaats van een subsidie die de VNG tot en met 31 december 2021 vanuit het Rijk ontving en waarmee zij gemeenten ondersteunde via training, kennisontwikkeling, beleidsadvisering en innovatie op het terrein van handhaving kinderopvang. Dit is nieuw budget dat eerder nog niet was begroot.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

6

11 Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg Vanaf 2022 zijn middelen aan de algemene uitkering toegevoegd voor de uitvoering van het wetsvoorstel ‘Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg. Naar verwachting treedt het wetsvoorstel op 1 januari 2022 in werking. Om een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind te bevorderen en het ontstaan van gezondheids- en ontwikkelingsrisico’s voor het kind te beperken, is het van belang tijdig hulp en ondersteuning tijdens de zwangerschap te bieden. Met dit wetsvoorstel krijgen gemeenten de taak een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of hun gezinnen in een kwetsbare situatie in hun gemeente. De gemeente moet deze taak op grond van de wet opdragen aan dezelfde organisatie die voor de gemeente de JGZ uitvoert. Dit is nieuw budget dat eerder nog niet was begroot. 12 Rijksvaccinatieprogramma Met ingang van 1 januari 2021 wordt de uitvoering van de vaccinatie tegen meningokokken (MenACWY) overgedragen aan de gemeenten. De daarmee gemoeide middelen worden toegevoegd aan de reeds eerder overgehevelde middelen voor de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma (RVP). Daarnaast is in 2021 eenmalig € 0,68 miljoen toegevoegd voor de uitvoering van de zogenoemde ‘informed consent procedure RVP’.

Deze procedure richt zich op het inbouwen van de toestemmingsverklaring in de registratie van het RVP, waarmee ouders (en kinderen vanaf 12 jaar) gevraagd worden om toestemming voor het delen van vaccinatiegegevens met het RIVM. Het betreft de verhoging van een bestaand budget. 13 Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen In 2009 is de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in werking getreden. Het doel van deze wet is een landelijk dekkend stelsel van meldpunten voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Alle gemeenten zijn verplicht te voorzien in een ADV. Voor de uitvoering van de Wga is in 2009 een bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering. Uit onderzoeken blijkt dat deze huidige financiering voor de uitvoering van de Wga-taken al enige jaren tot knelpunten leidt. De meeste ADV’s zijn op dit moment zeer krap bemeten en bij het grotere publiek relatief onbekend. Om die reden wordt er vanaf 2021 structureel ruim € 6,9 miljoen extra aan de algemene uitkering toegevoegd. 14 Wet Open Overheid Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Wet open overheid (Woo) aangenomen. Het betreft een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken.

Met dit wetsvoorstel geven de initiatiefnemers zowel de actieve als de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie een nieuwe basis, verankeren zij het recht op toegang tot informatie wettelijk en beogen zij de informatievoorziening en informatiehuishouding van het Rijk en decentrale overheden te verbeteren. De Eerste Kamer dient nog een besluit te nemen over de Woo. Bij instemming van de Eerste Kamer zal de wet een halfjaar later in werking treden. Dit zal waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2022 zijn. De huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) wordt ingetrokken bij de inwerkingtreding van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen. Na 2026 vervalt het incidentele deel. Dit is nieuw budget dat eerder nog niet was begroot.

Ad D. Compensatie gevolgen van de coronacrisis 26 maart jl. maakte het ministerie van BZK het vierde compensatiepakket coronacrisis medeoverheden bekend. De compensaties die via het gemeentefonds lopen, zijn verwerkt in deze circulaire. De compensaties voor Zeist staan in onderstaand overzicht.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

7

Compensaties agv de coronacrisis

2021

2022

2023

2024

2025

Activiteiten en ontmoetingen jeugd

29

-

-

-

-

Jongerenwerk jeugd

50

-

-

-

-

Mentale ondersteuning jeugd

42

-

-

-

-

Perspectief jeugd en jongeren

70

-

-

-

-

Bestrijden eenzaamheid ouderen

143

-

-

-

-

Extra begeleiding kwetsbare groepen

145

-

-

-

-

Heroriëntatie zelfstandigen

26

-

-

-

-

Tijdelijke Onderst. Noodzakelijke Kosten (TONK)

215

-

-

-

-

Afvalverwerking

105

-

-

-

-

824

-

-

-

-

Totaal compensaties agv de coronacrisis

Evenals de compensaties voor het jaar 2021 uit de decembercirculaire, worden bovenstaande middelen in eerste instantie begroot op een algemene stelpost ten behoeve van de financiële gevolgen van Corona. Reden daarvoor is dat op het moment van het verwerken van de circulaire in de meerjarenbegroting 2021, er nog geen compleet overzicht is van de financiële nadelen als gevolg van Corona. We weten nog niet op welke beleidsterreinen er, ondanks eerdere compensatie, knelpunten ontstaan. Zo is er bijvoorbeeld voor de interne bedrijfsvoering geen compensatie, maar worden er wel extra kosten gemaakt. De compensaties zijn e omvangrijk en vragen een zorgvuldige afweging. Bij de 2 Berap willen we meer inzicht in de financiële effecten van corona op het jaar 2021 verschaffen.

Overige mededelingen Herijking gemeentefonds Op 2 februari 2021 hebben de fondsbeheerders de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) advies gevraagd over het voorlopige voorstel voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. De adviesaanvraag en de (achterliggende berekening van de) voorlopige uitkomsten zijn gepubliceerd op de website van de rijksoverheid. Wij hebben uw Raad hierover geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief (RIB21.067). In deze brief is onder punt 3 vermeld wat het financiële effect voor Zeist zou kunnen zijn: € 1 mln. nadeel in 2023 oplopend naar structureel € 4 mln. nadeel in 2026. Bij deze bedragen zijn wel de nodige kanttekeningen geplaatst. De ROB heeft op 26 maart 2021 in een tussenbericht aan de fondsbeheerders om meer toelichting op de keuzes en effecten gevraagd en enkele kritische kanttekeningen geplaatst bij de uitlegbaarheid van de uitkomsten, met name in het sociaal domein. Daarnaast heeft de Tweede Kamer naar aanleiding van de adviesaanvraag vragen gesteld en hebben de fondsbeheerders veel reacties en vragen gekregen van gemeenten. Met de ROB is afgesproken dat het nieuwe verdeelvoorstel, zodra het gereed is, tezamen met de antwoorden op de vragen uit het tussenbericht met hem gedeeld zal worden, opdat hij tot een eindadvies kan komen.

Het aangepaste verdeelvoorstel zal naar verwachting in juni 2021 gereed zijn en – samen met de geactualiseerde voorlopige uitkomsten per gemeente – op de website van de rijksoverheid worden gepubliceerd. Ook de VNG zal om advies worden gevraagd. Besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling – voorzien per 1 januari 2023 - is aan het nieuwe kabinet. Na definitieve besluitvorming vindt zo spoedig mogelijk de verwerking in de circulaire van het gemeentefonds plaats. De herverdeeleffecten zullen op dat moment definitief worden bepaald. Stand van zaken onderzoek structurele kosten jeugdzorg AEF heeft onderzoek gedaan naar de tekorten bij gemeenten op de jeugdhulp. Eind vorig jaar verscheen hun rapport waarin het totale tekort werd becijferd op ongeveer € 1,7 miljard. Voor het kabinet was het rapport echter geen aanleiding om met extra geld over de brug te komen. Er konden na moeizame onderhandelingen alleen over een incidenteel bedrag voor 2021 afspraken worden gemaakt. (zie hierboven onder C.8). Voor de VNG was dit aanleiding om aan de arbitragecommissie te vragen een uitspraak te doen in het conflict tussen gemeenten en kabinet. De commissie oordeelde eind mei dat het Rijk tot zeker 2028 gemeenten realistisch moet compenseren voor de uitvoering van de Jeugdwet, te beginnen met 1,9 miljard voor 2022 (inclusief de eerder toegezegde 300 miljoen).

Daarnaast moet een pakket aan maatregelen worden genomen die tot forse besparingen moeten

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

8

leiden, oplopend tot ruim € 1 miljard in 2028. De gerealiseerde besparingen worden in mindering gebracht op het extra rijksbudget. Over de te realiseren besparingen vanaf 2023 moeten de gemeenten en Rijk nog tot afspraken komen. In het Bestuurlijk Overleg van 2 juni jl. hebben het kabinet en de VNG de uitspraak van de commissie besproken en daarover een aantal afspraken gemaakt. De belangrijkste afspraken gaan over extra budget in 2022, het nemen van maatregelen om de kosten te beheersen en te komen tot een gezamenlijke Hervormingsagenda. Een nieuw kabinet zal een besluit nemen over extra budget in de jaren 2023 en verder. Het Rijk verwerkt een bedrag van € 1.314 mln voor het jaar 2022 in de Miljoenennota 2022 bestemd voor de gemeenten. Komende weken vindt tussen Rijk en gemeenten besluitvorming plaats over de wijze van uitkeren en verdeling van € 1.314 mln. Vervolgens zullen de fondsbeheerder of de staatssecretaris van VWS vooruitlopend op de Miljoenennota 2022 de Tweede Kamer en de gemeenten informeren over de wijze van uitkeren en verdeling (een indicatie). De € 1.314 mln. komt bovenop de € 300 mln. Vooruitlopend op de hierboven beschreven communicatie over de extra middelen in 2022 en gebaseerd op de verdeelssystematiek die is toegepast op de € 300 mln., zou Zeist tussen de € 4 en de € 4,5 mln. extra ontvangen.

Het definitieve bedrag wordt naar alle waarschijnlijkheid bekend met de septembercirculaire. De conclusie van de arbitragecommissie en de eerste toezegging voor extra middelen door het demissionaire kabinet is een belangrijke eersta stap in het oplossen van de tekorten in het Sociaal Domein binnen onze eigen begroting en in bredere zin de financiele opgave waar Zeist voor staat. De opgave zoals benoemd in de kadernota is echter onveranderd. Er zijn nog geen extra middelen toegezegd voor de periode na 2023. Daarbij hebben we met de begroting 2021 besloten om extra middelen voor de jeugdzorg van ruim 1 miljoen structureel door te trekken, ondanks het feit dat die middelen nog niet zijn toegezegd door het Rijk voor de jaren na 2022. Daarbij zien we dat voor onder meer de Wmo nog geen structurele afspraken zijn gemaakt met het Rijk, terwijl we voorzien dat het beroep op de Wmo in de komende jaren zal toenemen als gevolg van de vergrijzing. Verder krijgen we nog te maken met een naar verwachting fikse korting als gevolg van de herijking van het Gemeentefonds. Ten slotte voert het Rijk een strak begrotingsbeleid om Nederland financieel op orde te houden, maar heeft dit negatieve gevolgen voor de uitkering uit het gemeetefonds (het negatieve accres), waar we in deze meicriculaire ook al de gevolgen van ondervinden. Dit geeft een extra financiele onzekerheid.

Dit maakt dat de urgentie om in Zeist financieel scherp aan de wind te zeilen groot blijft. We zullen voorbereid moeten zijn om nieuwe tegenvallers op te vangen. Met de kadernota 2022 en de verwerking van de meicirculaire voldoen we aan de eisen van het repressief toezicht (toezicht achteraf) van de provincie. De jaren van 2023 en later sluiten. Daarmee geven we met de kadernota de goede richting voor de begroting 2022. Richting de kadernota 2023 zullen we de financiele opgave opnieuw bezien en de periode benutten om verder te werken aan voorstellen die bijdragen aan een behoud van een sluitend meerjarenperspectief. Wij vertrouwen erop u met het verstrekken van deze informatie op afdoende wijze te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist