RIB21.101 Onderzoeksboring Aardwarmte

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Ontvangen griffie 26 mei 2021 RIB21.101 Aan de gemeenteraad

Datum

26 mei 2021

Ons kenmerk

409644

Burgerservicenummer

Uw kenmerk

Onderzoeksboring Onderwerp aardwarmte Geachte leden van de raad,

Behandeld door

Mila Verdonk

Portefeuillehouder

Wethouder Catsburg

Bijlage(n)

Zoals u ook in de Transitievisie Warmte heeft kunnen lezen werken we aan de overstap naar duurzame warmte door op zoek te gaan naar alternatieven voor aardgas. Eén van de manieren om de warmtevoorziening te verduurzamen is met aardwarmte (geothermie). Aardwarmte is een duurzame energiebron, die op termijn waarschijnlijk miljoenen woningen in Nederland van warmte kan voorzien. Om de mogelijkheden voor aardwarmte te verkennen is meer onderzoek nodig. Het landelijke onderzoeksprogramma SCAN (Seismische Campagne Aardwarmte Nederland) wil daarom een onderzoeksboring aan de oostkant van Utrecht uitvoeren. Wij worden als gemeente gevraagd daaraan onze medewerking te verlenen. Eerder bent u al geïnformeerd over het seismisch onderzoek vanuit het landelijke onderzoeksprogramma SCAN. Deze raadsinformatiebrief heeft betrekking op het voornemen van SCAN om als vervolg op de positieve uitkomsten van dat seismisch onderzoek, een onderzoeksboring te laten doen in Utrecht Oost. De onderzoeksboring zal door Energiebedrijf Nederland (EBN) worden uitgevoerd. De exacte locatie van de boring is nog niet bekend, maar zal liggen in de gemeente Utrecht, De Bilt of Zeist. Het gaat om een onderzoeksboring om de kansrijkheid voor toekomstige aardwarmteprojecten te onderzoeken. Het gaat nadrukkelijk niet om een winningsboring.

Vergunningverlening vindt plaats door Ministerie van Economische Zaken & Klimaat, afhankelijk van de locatie zal aan de gemeenteraad een verklaring van geen bedenkingen worden gevraagd.

Belang van een onderzoekboring De onderzoeksboring is nodig om: 1) het eerder uitgevoerde seismologisch onderzoek te valideren, waardoor er betrouwbaarder inzicht komt over de diepte van verschillende aardlagen en de temperatuur in die lagen. 2) de waterdoorlatendheid en dikte te meten van de aardlagen die relevant zijn voor de aardwarmtewinning. De temperatuur en de doorlatendheid bepalen samen hoeveel warmte er gewonnen kan worden en of aardwarmtewinning economisch gezien aantrekkelijk is. Waar komt de onderzoekboring?

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Voor de onderzoeksboring is een globaal gebied gekozen ten oosten van de stad Utrecht dat door de gemeenten Utrecht, Zeist en de Bilt loopt. Binnen dit zoekgebied moet nog een geschikte locatie gevonden worden. Dit zoekgebied is geschikt voor de proefboring, omdat in dat gebied vier kansrijke aardlagen onder elkaar liggen die doorlopen in een groot deel van midden-Nederland. Door in dit gebied te boren wordt informatie verkregen over de kansrijkheid van aardwarmtewinning uit al deze aardlagen. De uitkomsten van het wetenschappelijke onderzoek leveren diepgaande kennis en input voor de provincie en de aardwarmteprojecten in de regio. Dit is relevantie informatie voor (verdere uitvoering van) de Regionale Energiestrategie. Bovendien is deze kennis interessant voor andere locaties in Nederland, omdat de aan te boren aardlagen zich uitstrekken in een groot gebied tussen Amsterdam en Noord-Limburg. Voorbereiding van de onderzoeksboring samen met provincie en gemeenten De voorbereidingen voor de onderzoekboring zullen de nodige tijd in beslag nemen. Er zal daarom pas in 2023 worden geboord. EBN zal eerst samen met de gemeenten Utrecht, Zeist en De Bilt en de provincie Utrecht nagaan op welke wijze in dit zoekgebied een geschikte locatie gevonden kan worden.

Daarbij zal in ieder geval rekening worden gehouden met onder andere bodem & water, natuur, archeologische en landschappelijke waarden en minimale hinder voor de omwonenden. EBN vindt het, net als de provincie en gemeenten, belangrijk om dit proces op een zorgvuldige en transparante manier in te richten, met betrokkenheid van grondbezitters, omwonenden en andere belanghebbenden. Zo kan EBN de boring op een veilige en verantwoorde wijze uitvoeren en is het effect op de omgeving zo klein mogelijk. Na de locatiekeuze vraagt EBN de benodigde vergunningen aan bij de minister van Economische Zaken en Klimaat. De provincie heeft een wettelijke adviesrol bij de omgevingsvergunning en zal daarvoor de gemeenten consulteren. Omdat de omgevingsvergunning waarschijnlijk niet past binnen het vigerende omgevingsplan zal de gemeenteraad tzt gevraagd worden om een verklaring van geen bedenkingen af te geven. Of dit aan de orde is, wordt duidelijk tijdens het locatieonderzoek. Voorafgaand aan het uitvoeren van de boring onderzoekt EBN welke maatregelen nodig zijn om de boring veilig en verantwoord uit te voeren. De boring moet sowieso voldoen aan de wettelijke eisen die worden gecontroleerd door Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Hoe ziet een onderzoeksboring eruit? Er wordt geboord naar een diepte van ongeveer drie kilometer.

De boortoren is 30 meter hoog en het boren lijkt op een heimachine met schroefpalen. Op een terrein van circa twee voetbalvelden staat verder een bassin, waarin het boorwater wordt opgevangen. Het onderzoek duurt 6-12 maanden. In deze periode wordt afwisselend geboord, gemeten en getest. Is de onderzoekslocatie geschikt om aardwarmte te winnen? De boring kan en zal niet dienen voor de productie (winning) van aardwarmte. Voor een productieboring is een bredere boring nodig en worden andere materialen gebruikt. Er wordt ook geen tweede put geboord die nodig is voor aardwarmtewinning. Omdat er geen sprake is van aardwarmtewinning, hoeft bij de locatiekeuze geen rekening gehouden te worden met de aanleg van een warmtenet. Na afloop van de boring wordt het boorgat zorgvuldig dichtgemaakt en het terrein weer in zijn originele staat teruggebracht.

De SCAN-boring in relatie tot andere aardwarmteprojecten in de provincie In de provincie Utrecht zijn er drie initiatiefnemers met een opsporingsvergunning voor aardwarmtewinning die profijt zullen hebben van de onderzoeksresultaten die ook voor deze partijen beschikbaar komen: Warmtebron Utrecht (Regio Utrecht), Tulip Energie/WB Amersfoort (Amersfoort) en Larderel Energy (Eemland). Het project GOUD (ultradiepe geothermie op USP) zal in beperkte mate van dit onderzoek profiteren, omdat EBN niet van plan is om tot ultradiepte (circa 5 kilometer) door te boren. De kosten van de boring worden hierdoor te hoog

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

en op dit moment is er nog onvoldoende duidelijkheid op welke diepte een eventuele geschikte aardlaag voor ultradiepe geothermie aanwezig is. Vervolg Vooralsnog verlenen wij onze medewerking aan dit onderzoeksproject. Wij vinden het daarbij belangrijk tijdig inwoners en andere belanghebbenden te betrekken bij de (randvoorwaarden voor een) locatiekeuze. Hoe dit participatieproces om te komen tot een locatiekeuze er precies uit ziet zal rond de zomer duidelijk worden. EBN is hierover in gesprek met betreffende gemeenten en de provincie. Wij zullen u hierover rond de zomer nader informeren.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist,

de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist