RIB21.081 Aanpak bestrijding eikenprocessierups 2021

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 15-04-2021/RIB21.081

Datum

15 april 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

404234

Uw kenmerk

geen Aanpak bestrijding eikenprocessierups 2021

Behandeld door

Michiel Beek

Portefeuillehouder

W. Catsburg

Geachte leden van de raad, Naar aanleiding van de overlast die veel mensen, ook in Zeist, in 2019 ondervonden van de Eikenprocessierups (EPR) hebben wij daarop een protocol vastgesteld, waarin wij beschreven hoe wij de komende jaren de EPR bestrijden. Eind 2019 informeerden wij u daarover via raadsinformatiebrief RIB 19.146. In deze brief beschreven we hoe de aanpak in 2020 zou zijn. In deze brief informeren wij u over de aanpak in 2021.

Aanpak op hoofdlijnen De aanpak in het protocol is gebaseerd op Integrated Pest Control (IPC), waarbij de plaag van verschillende kanten wordt aangepakt. Uiteindelijk willen we naar een situatie toe waarin de natuurlijke omstandigheden zo zijn dat plagen minder snel ontstaan. Door bijvoorbeeld te kiezen voor minder eenzijdige laanbeplanting en door het scheppen van gunstige omstandigheden voor natuurlijke vijanden van de rups. Maar die situatie is niet in enkele jaren bereikt. Daarom is het de komende jaren nog nodig dat we, naast het ophangen van nestkastjes en het creëren van biotoop voor bijv. sluipwespen, ook jonge rupsen en rupsennesten bestrijden. Door beter te monitoren en gebruik te maken van ervaringen van voorgaande jaren kunnen we problemen voor zijn. Zo doen we in het voorjaar een ronde langs locaties waar het afgelopen jaar nesten zijn weggezogen, zodat we nesten al kunnen wegzuigen, voordat er klachten komen.

Resultaten in 2020 Met de hierboven beschreven mix van instrumenten hebben we het eerste jaar al, goede resultaten behaald. Het aantal klachten in 2020 was veel lager dan voorgaande jaren. Hadden we in 2019 bijna 400 meldingenklachten, in 2020 was dit al teruggelopen naar circa 60 (15%). Door de preventieve bestrijding zijn er op een aantal locaties die bekend stonden om hun enorme plaagdruk voorgaande jaren, nauwelijks tot geen processierupsen gevonden. Daardoor hebben we in de rest van Zeist de totale bestrijding kunnen uitvoeren binnen 4 weken tijd, en hebben we bij meldingen ons prima aan de vastgestelde reactietijd van 24 uur bij prioriteitslocaties kunnen houden. Wat ook goed werkte was de gelijktijdige inzet van twee bestrijdingsploegen. Er is gebruik gemaakt van één vliegende ( flexibele ) bestrijdingsploeg om het snel kunnen reageren op meldingen, en één ploeg die strategisch door de gemeente beweegt en stelselmatig EPR-nesten wegzuigt. Zo kon adequaat op meldingen worden gereageerd, terwijl de andere ploeg planmatig kon verder werken.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Omdat vogels rupsen eten zijn door Biga op 125 plaatsen nestkasten opgehangen. 1/3 van deze kasten zijn door vogels (vooral mezen) meteen het eerste jaar in gebruik genomen als nestgelegenheid. Dat is een heel goede score. Hoewel dit na één jaar nog niet hard aantoonbaar is, lijkt het erop dat de rupsennesten in de buurt van gebruikte nestkasten kleiner waren en minder in aantal. Ook de communicatie hebben we in 2020 goede stappen gezet. Vooral de digitale kaart, waarop de bestrijdingsploegen én de inspecteurs hun werkzaamheden en bevindingen reallife invoerden, bleek zeer handig. Met kleurcodes kon worden aangegeven of nesten bekend waren en of ze intussen verwijderd waren. Inwoners konden zo zien of melden nog nodig was en of de kust al weer veilig was. Dit hielp de mensen van het klantcontactcentrum ook in het beantwoorden van telefonische vragen. We ontvingen van inwoners complimenten over deze digitale kaart.

De komende maanden Ook komende tijd gaan we volgens het protocol werken. We starten met preventieve bestrijding van jonge rupsen met het middel Xentari. We doen dat langs zes wegen (Koelaan deels, Panweg, Krommerijnlaan deels, Lageweg, Waterige weg deels en Odijkerweg deels), alleen waar de overlast voorheen het ergst was én waar op basis van de verspreidingskaart van de Vlinderstichting geen zeldzame vlinders zijn waargenomen. Uiteindelijk, wanneer de natuurlijke bestrijding zijn effect gaat krijgen, willen we dit instrument steeds minder en wellicht niet meer inzetten. Nu is dat echter nog te vroeg. Het gebruik van Xentari heeft in 2020 een duidelijk effect laten zien. Door het zo selectief in te zetten vinden wij het verantwoord en is de kans op negatieve bijeffecten minimaal. Daarnaast gaan we het komend seizoen langs 2 wegen experimenteren met het inzetten van aaltjes, microscopisch kleine wormpjes die de rupsen doden. Dit zijn de NassauOdijklaan en de Tolakkerlaan. Voorafgaand aan beide acties informeren wij aanwonenden per brief en inwoners via de (sociale) media en website. Het gebruik van bacterien (Xentari) en aaltjes is negatief in het nieuws geweest. Vorig jaar heeft de Vlinderstichting gewaarschuwd voor het grootschalig gebruik van bacteriën (Xentari) en aaltjes omdat deze vaak niet selectief zijn en ook andere vlinders kunnen doden.

De Vlinderstichting vindt dat gemeenten deze methoden alleen moeten toepassen op locaties met een hoog risico en niet massaal op alle eiken. Zeist volgt, door gebruik te maken van de beheerkaarten van de Vlinderstichting en de middelen alleen toe te passen bij probleemlocaties, daarmee de lijn van de Vlinderstichting. Na deze preventieve ronde doen wij een ronde langs alle locaties waar vorig jaar nesten zijn weggezogen om te kijken of daar weer nesten ontstaan. Zo kunnen we nesten weghalen, voordat er klachten ontstaan. Ook hierover informeren wij inwoners, maar, omdat dit verspreid over heel Zeist plaatsvindt, via de media en de website. En natuurlijk gaan we door met de ingezette instrumenten om de Eikenprocessierups op een natuurlijke wijze te bestrijden. De vogelnestkasten worden onderhouden, we hangen op diverse plaatsen zakjes met gaasvliegen op (natuurlijke vijanden, waarvan de larven de Eikenprocessierups eten) en we leggen kruidenstroken aan en planten bloembollen, om biotoop te creeren waar natuurlijke vijanden zich thuis voelen. Wij denken met de ingeslagen weg een verantwoorde aanpak van de Eikenprocessierups te hebben gevonden, waarbij we overlast voor onze bewoners beperken, de negatieve effecten van preventieve bestrijding minimaliseren en toewerken naar steeds meer natuurlijke bestrijding.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist