RIB21.057 Corona perspectief

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de raad van de gemeente Zeist Ontv. Griffie 10-03-2021/RIB21.057 Datum

10 maart 2021

Ons kenmerk

401362

Uw kenmerk Bijlage(n) Onderwerp

Corona update

Behandeld door

F. de Koning

Geachte raadsleden,

Al bijna een jaar leven we in coronatijd. Een tijd die in meerdere opzichten veel impact heeft op samenleving. Regelmatig spreken we daarbij in termen van ‘sectoren’ en ‘maatregelen’. Over ‘handhaving’ en het ‘naleven van protocollen’. Zakelijke termen die beschrijven hoe we de verspreiding van het virus proberen in te dammen. Hoe we onze gemeentelijke aanpak organiseren en hoe we samenwerken met het Rijk en de regio. Hoe we de crisis proberen te beheersen. Achter deze woorden echter schuilen individuele mensen. Inwoners – jong en oud - en ondernemers van Zeist. Velen van hen heeft u, en hebben wij de afgelopen maanden (persoonlijk) gesproken. Medewerkers en cliënten van zorginstellingen, gebruikers en vrijwilligers van sportverenigingen en van wijkinloophuizen, leerlingen en docenten, winkeliers, horeca-ondernemers, mensen in de cultuursector, inwoners in de wijken. Onze bijdrage als gemeente is vooral gericht op het verzachten van de impact van de crisis door te helpen en begeleiden waar mogelijk. Financieel gezien is het Rijk hierin onze bondgenoot. We zijn in onze contacten nabij en verwijzen waar mogelijk naar regelingen en instanties die kunnen helpen. Nieuwe maatregelen en lockdows volgen elkaar op. Steeds opnieuw vangen we de klappen daarvan op.

We zijn onder de indruk van de kracht van onze samenleving, want naast verdriet, frustratie, soms gelatenheid, zien we een grote veerkracht in deze zelfde samenleving. Er zijn ontzettend veel waardevolle initiatieven ontstaan, groot en klein. Met elkaar kijken we reikhalzend uit naar betere tijden. Onderstaand lopen we de diverse sectoren en velden met u langs.

Jeugd en onderwijs De verscherpte regels van de afgelopen tijd hebben duidelijk een zware impact op jongeren, fysiek en mentaal. Jongeren zijn minder gemotiveerd om onderwijs te volgen, zij missen het ontmoeten met elkaar en met de docenten. Met name in de leeftijdsgroep 12-17 jaar treedt het gevoel van eenzaamheid en depressie vaker op. Buitenactiviteiten bieden jongeren een uitlaatklep. Daarom organiseerden MeanderOmnium en Sportief Zeist extra activiteiten voor jongeren. Bovendien, jongeren bewegen op het moment minder en snoepen meer. Sporten is daarom extra belangrijk. Ook op andere vlakken zijn er initiatieven voor jongeren ontstaan. Voor jongeren op de middelbare school die moeite hebben met het kiezen voor een vervolgopleiding organiseerden het Wijkinitiatief Moeders een speciale beroepenmarkt. Rolmodellen met een migratieachtergrond vertelden zo’n 40

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

leerlingen over hun huidige baan. De leerlingen vonden het een leerzame avond en gingen met perspectief naar huis: over schoolkeuzes, verder studeren of solliciteren. Er is aandacht in Zeist voor ontmoetingsruimtes voor jongeren. Er komt een bijzondere ontmoetingsruimte in Kerckebosch, een bewerkte zeecontainer. De Groepsaanpak en de jongerenwerker van MeanderOmnium organiseerden het en de jongeren gaan zelf helpen bij het gebruiksklaar maken van de container. Ook scholen zetten zich natuurlijk zelf enorm in, bijvoorbeeld om te zorgen dat elk kind thuis een laptop heeft om online onderwijs te kunnen volgen. Wat de gemeente doet We vinden het belangrijk om gehoor te geven aan de stem van jongeren en de verbinding te zoeken. Jongerenwerkers gaan en blijven in gesprek met de jongeren over mogelijkheden om elkaar weer te kunnen ontmoeten. Op basis van de behoeften van jongeren bieden we activiteiten voor hen, in samenwerking met maatschappelijke organisaties zoals MeanderOmnium, politie, KunstenHuis en Sportief Zeist. We zoeken samen met het onderwijs naar alternatieve ruimtes (theaters, sporthallen) om coronaproof les te kunnen geven aan meer leerlingen. Vanuit het CJG is aan elke school een medewerker verbonden, de school-CJG’er. Voor de meest kwetsbare jongeren zetten we een jongerenwerker naast de CJG’er.

We experimenteren met de inzet van een coach, een begeleider op school, die jongeren met psychiatrie ondersteunt om te leren leren, zodat deze jongeren op school kunnen blijven. We hebben Jongerenwerk in contact gebracht met de RMC-trajectbegeleider om jongeren te helpen met het vinden van werk of stage en hulp te bieden bij schuldenproblematiek. Vanaf de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 hebben we geïnvesteerd in het tegengaan van onderwijsvertragingen als gevolg van de coronamaatregelen bij kinderen tussen de 2 en 4 jaar. Zo stimuleert MeanderOmnium met behulp van een projectleider, de extra taalontwikkeling voor kinderen van 4 – 12 jaar.

Extra kwetsbaar Mensen met een psychiatrische achtergrond of verstandelijke beperking hebben het in coronatijd extra moeilijk. Dat uit zich bijvoorbeeld in escalerend gedrag, vervuiling en eenzaamheid etc. Sommige ouderen voelen zich bang, eenzaam of nutteloos. Doordat ze ouder zijn en niet kunnen wat ze willen of omdat ze medische klachten hebben. Hulpvragen die hieruit voortkomen, komen bijvoorbeeld binnen bij de wijkteams. Er zijn veel initiatieven ontstaan en er werd en wordt veel georganiseerd. Denk aan de Vrienden van het Binnenbos die Gouden Koffie organiseert voor mensen die dit hard nodig hebben. Kan het niet fysiek dan gaat het telefonisch. Ook vrijwilligers werden in het zonnetje gezet met het oog op de toekomst. Een organisator: “Want ook deze vrijwilligers zijn allemaal wijkbewoners die actief zijn en die moet je warm houden voor als we straks weer open mogen.” Wijk-inloophuizen en anderen organiseerden taarten- en tulpenacties. Voor bewoners en begeleiders van Kwintes en Compartijn werden in de kerstperiode gratis oliebollen gebakken. Dat leverde mooie contacten op. Die ook in de toekomst houvast geven. Ook in de Montessori flat werden oliebollen uitgedeeld en nu zijn enkele van die bewoners bezig om de ouderen wat digitaal vaardiger te maken zodat het contact houden voor hen makkelijker wordt.

IPad-team Zeist ontstond en is druk met senioren die in coronatijd digitaal vaardig willen blijven. Ook buurt- en belangenverenigingen toonden veel initiatief, om de onderlinge verbondenheid te versterken en eenzaamheid te verminderen. In Huis ter Heide werd een online bingo georganiseerd. Dit werd zeer gewaardeerd door inwoners en deelnemers. Den Dolder voor Elkaar leverde pakketjes chocola met een kaartje aan ouderen. De ouderen leverden op hun beurt kaartjes via een ‘waslijn’ aan kinderen van de basisschool. Allemaal blijken van verbondenheid in coronatijd.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

Voor eenzame Marokkaanse vrouwen ontstond bij MeanderOmnium Aysma (Zussen in het Berbers), een groep die telefonisch contact houdt en een taartjesactie en een sokkenactie organiseerde. Ze blijven met deze acties zorgen voor een gevoel van warmte, saamhorigheid en binding met elkaar. Ramadan is een religieuze maand van vasten, aanbidding, delen, bezinning en liefdadigheid. Door coronamaatregelingen was het sociale contact erg beperkt. Daarom kregen 25 gezinnen die het moeilijk hadden, moslim en niet moslim, een tas vol producten die Zeister inwoners gedoneerd hebben. De handen werden ineengeslagen en het Offerfeest kon plaatsvinden op de sportvelden van voetbalvereniging Saestum. Wat de gemeente doet De gemeente zet alternatieve middelen in om contact te houden met kwetsbaren in onze samenleving. Denk aan het telefonisch contact vanuit Sociaal Team. MeanderOmnium en gemeente Zeist zijn via de Coalitie tegen Eenzaamheid Zeist gestart met huisbezoeken 75+ om eenzaamheid onder ouderen tegen te gaan. Ook in de toekomst blijft dit huisbezoekproject waardevol. We proberen in een vroeg stadium hulp en ondersteuning te bieden om zo te voorkomen dat mensen met een psychiatrische achtergrond verplicht opgenomen moeten worden. Ook als het goed gaat houden we contact. Samenwerking met huisartsen daarop is geintensiveerd en dat blijft zich ontwikkelen en verbereren.

Daarnaast bieden we een stevig vangnet via WMO voor bijvoorbeeld mensen die uit het ziekenhuis komen en thuis moeten revalideren.

Ondernemers en verenigingen Bedrijven (zeker in de horeca en de detailhandel), culturele instellingen en sportverenigingen hebben te maken met sterk dalende inkomsten. Vooral bij bedrijven en de culturele instellingen heerst onzekerheid over het voortbestaan. Veel sportverenigingen kampen met teruglopende ledenaantallen, verminderde horeca-omzet en zij vrezen een afname van de sponsorinkomsten. Naast de financiële gevolgen treedt er een bepaalde zwaarmoedigheid in; er is behoefte aan perspectief en duidelijkheid. De ondernemers, culturele en sportverenigingen zijn hun activiteit immers gestart vanuit een bepaalde bevlieging en hier kunnen zij nu geen invulling meer aan geven. De maatschappelijke voorzieningen die het leven juist zo leuk maken, staan in Zeist onder druk. In de samenleving zijn mooie initiatieven ontstaan. Denk aan Koop Lokaal, de campagne om de lokale winkeliers te helpen door zoveel mogelijk lokaal inkopen te doen. Ook de culturele sector stak de inwoners en organisaties van Zeist en vele initiatiefnemers een hart onder de riem door bijvoorbeeld een Sinterklaasactie voor mensen met weinig geld te regelen en een lunch bij Pandarve voor medewerkers uit het Diakonessenhuis. Zeister kunstenaars bouwden samen met het Stadslab een groot verlicht hart. Er is een film en een gedicht omheen gemaakt en het hart ‘reisde’ door Zeist.

Er ontstonden mooie samenwerkingsinitiatieven, de muzikanten van de muziekschool en de buurtcoaches van Sportief Zeist sloegen de handen ineen. Zij brachten live muziek uit de jaren ’50 en ‘60 en nodigden de mensen uit om in beweging te komen. Een grote motivator en dit project krijgt binnenkort een vervolg. Er ontstonden alternatieve vormen van vieringen. Zo bedachten de Oranjeverenigingen alternatieven voor Herdenken & Vieren waarvan het geleerde ook dit jaar weer bruikbaar is. Wat de gemeente doet We zijn nabij met raad en daad waar dat nodig is. Zichtbaar in de samenleving. In verbinding en beschikbaar om te helpen. Er is een eigen steunpakket in het leven geroepen. Dit steunpakket is met name gericht op de maatschappelijke functies die we in Zeist willen behouden. We hebben financiële steunpakketten voor ondernemers beschikbaar gesteld (o.a. NOW, TOZO, TONK) en bieden mogelijkheden tot uitstel van belastingbetalingen. We begeleiden en ondersteunen waar we kunnen. Bijvoorbeeld richting Slot Zeist dat een financiële korting kreeg op de huurprijs. We helpen winkeliers om de openbare ruimte coronaproof in te richten. Onze houding is begripvol streng. We begeleiden waar dat kan en zijn duidelijk in wat wel en niet mag. We ondersteunden ondernemers door, samen met provincie en veel gemeenten, een brief aan drie ministeries te sturen om de noodklok te luiden.

We blijven benadrukken dat daar aandacht en maatregelen nodig zijn.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

4

Financiën en corona De financiën van de gemeente worden geraakt door de coronacrisis. Er zijn meer uitgaven en er komen minder inkomsten binnen. Op veel onderdelen daarvan is de gemeente gecompenseerd vanuit de landelijke overheid. We kregen ter compensatie zo’n € 2,3 miljoen extra inkomsten van het rijk in 2020 voor diverse doeleinden. Hierdoor konden we extra geld uittrekken voor bijvoorbeeld de Wmo, re-integratie, de sociale werkvoorziening, onderwijsachterstanden, afvalinzameling, handhaving en parkeerbegeleiding bij drukke parkeerplaatsen bij onze bossen. Ook zette de gemeente vol in op communicatie met de inwoners via de lokale media. Op deze manier delen we de verhalen en vergroten we de gemeenschappelijkheid. In 2020 kwam Zeist al snel met een steunpakket voor zwaar getroffen maatschappelijk organisaties, ondernemers en winkelcentra. Van de beschikbare € 995.000 is ongeveer € 324.000 besteed of gereserveerd. Uit dit noodpakket zijn uitkeringen verstrekt aan sport- en culturele organisaties die in continuïteitsproblemen raakten, is de precariobelasting voor ondernemers verlaagd en zijn middelen gereserveerd om winkelcentra te ondersteunen. Sportverenigingen werden gecompenseerd voor huurkosten, omdat ze geen gebruik konden maken van de accommodatie. Inmiddels werken we hard aan de opzet van een tweede steunpakket.

Met onze uitvoeringsorganisaties, zoals de BghU en RDWI hebben we afspraken gemaakt over een sociaal beleid rond invordering om onze inwoners tegemoet te komen in spreiding van hun lasten. Als gemeente zijn we ruimhartig met betalingsregelingen omdat we ons realiseren dat soms iedere factuur er één teveel is en zorgt voor spanningen en stress. We bewegen zoveel mogelijk mee.

Ontmoeting en gesprek We voeren veel gesprekken, digitaal, telefonisch, vanuit de accountmanagers uit de ambtelijke organisatie maar ook via de collegeleden. Om de mensen een hart onder de riem steken. Om signalen op te vangen. Om te kijken waar we mensen een handje kunnen helpen. We zien en laten zien hoe mensen elkaar kunnen inspireren en laten onszelf inspireren. Bijvoorbeeld door ze een podium te bieden via de wekelijkse publicaties in de Nieuwsbode en de Stadspers, via Slotstad RTV en op social media. Schijnbaar kleine gebaren, zoals een oproep doen voor een sympathieke actie of mooi initiatief, zijn mooie lichtpuntjes. Of we maken videoboodschappen voor cliënten en medewerkers van zorginstellingen. Om vooral in verbinding te blijven, moed te houden en de kracht van de samenleving te laten zien. We blikken vooruit en vinden met elkaar passende vormen waardoor gevierd en herdacht kan worden. We zijn bijvoorbeeld goed in gesprek met het moskeebestuur en andere kerkelijke besturen om komende religieuze vieringen te kunnen vieren.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

5

Slagkracht vooruit We werken met elkaar om de gevolgen van de crisis een plek te geven en om toekomstige pijn te verzachten. Zowel economisch als qua fysieke, mentale en sociale gezondheid. We gaan thematafels organiseren. Een dialoog voeren die een oriëntatie op de toekomst biedt. We blijven in verbinding met de mensen in de samenleving. Die verbinding geeft ons inspiratie en helpt ons de opgaven scherp te krijgen waar we voor staan. Daar zetten we ons samen graag voor in: inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, bestuur en ambtelijke organisatie. Samen zijn wij Zeist.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist,

de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist