RIB21.048 Jaarverslag 2020 en Jaarplan 2021 Samen Duurzaam Zeist

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 05-03-2021/RIB21.048 Datum

5 maart 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

399243

Uw kenmerk

2 Jaarverslag 2020 en jaarplan 2021 Samen Duurzaam Zeist

Behandeld door

Eveline van der Aa

Portefeuillehouder

Wethouder Catsburg

Geachte leden van de raad, Graag informeren wij u over de resultaten in 2020 en ambities voor 2021 van Samen Duurzaam Zeist (SDZ). Samen werken aan Duurzaamheid Zowel de inzet op de energietransitie als de omslag naar een circulaire economie, anders omgaan met grondstoffen en zorgzaamheid voor ons groen, vragen inzet van iedereen in de samenleving. Het samenwerkingsverband SDZ is voor ons een belangrijke partner in de route naar een groen, gezond en duurzaam Zeist. Al een aantal jaar (sinds 2017) werken we samen met inwoners en organisaties aan de duurzame doelen van de Brede Milieu Visie (BMV). Wij zijn trots op de inwoners die hierin het voortouw nemen en informeren u graag over de resultaten in 2020 en de ambities voor 2021 van Samen Duurzaam Zeist. Samen Duurzaam Zeist Samen Duurzaam Zeist (SDZ) is een inwonersbeweging die vanuit passie en inspiratie bij wil dragen aan een groen, gezond en duurzaam Zeist. In vier pijlers, een communicatie- en een activatieteam wordt gewerkt aan de doelen van de Brede Milieuvisie. De vier pijlers zijn: Klimaat en energie, Circulaire economie, Levend netwerk van natuur, landschap en cultuurhistorie en Gezonde leefomgeving en kwaliteit van leven. Elk jaar stelt Samen Duurzaam Zeist een jaarverslag (bijlage 1) en jaarplan (bijlage 2) op.

Jaarverslag 2020 Bij het schrijven van het jaarplan 2020 had SDZ nog geen vermoeden van de beperkingen en uitdagingen die de coronacrisis zou stellen. Doordat vanaf maart 2020 Covid19 ervoor zorgde dat er nauwelijks meer fysiek contact mogelijk was, moesten veel geplande activiteiten aangepast worden. Dit heeft geleid tot minder activiteiten, maar ook tot nieuwe vormen van ontmoeting en inspiratie. Zo is er een digitale filmavond georganiseerd (‘the story of plastic’), een webinar over luchtkwaliteit en zijn er digitale klimaatgesprekken gevoerd en er was een (deels digitale) week van de duurzaamheid. Maar ook was er ruimte voor kleinschalige ontmoetingen zoals het open huis voor een sedumdak, de afvalvrije winkelsafari en liepen de activiteiten van het plantenasiel en de waterwachters gewoon door. SDZ is trots op de ontmoetingen die wél gerealiseerd konden worden en de veerkracht en creativiteit die is getoond. Ook is SDZ trot op de professionaliseringsslag die er in de organisatie is gemaakt. Door de inzet van een communicatiemanager zijn de communicatie-uitingen geprofessionaliseerd en zijn ook de onderliggende procedures / processen geactualiseerd en in lijn gebracht met privacyregels etc. De inzet van een

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

activatiemanager heeft gezorgd voor meer verbinding en nieuwe relaties binnen Zeist en Samen Duurzaam Zeist. Zo’n 170 actieve vrijwilligers zijn betrokken geweest bij 29 projecten. Het bereik van de projecten is veel ruimer, denk bijvoorbeeld aan de schoolklassen die betrokken zijn geweest bij de bijenoase en de deelnemers aan de Week van de Duurzaamheid. Het aantal abonnees op de nieuwsbrief is licht gegroeid naar ongeveer 1000 inwoners. In bijgaand jaarverslag is meer te lezen over welke activiteiten gedurende het jaar zijn uitgevoerd. Jaarplan 2021 In 2021 wil Samen Duurzaam Zeist: - vele inspirerende duurzame initiatieven van inwoners zien bloeien en groeien. De op dit moment bekende activiteiten per pijler zijn opgenomen in hoofdstuk 2 van het jaarplan (zie bijlage). - de communicatie verder optimaliseren en het bereik van de communicatie vergroten (zie ook het communicatieplan). - doorgaan met investeren in het professionaliseren en inspireren van het netwerk door in te zetten op communitybuilding en ondersteunende trainingen. - het netwerk versterken en verbreden door nieuwe doelgroepen op te zoeken. - opnieuw een week van de duurzaamheid organiseren, hopelijk dit keer wél met een openingsfestival.

In totaal gaat het ook in 2021 om zo’n 30 projecten, van bevorderen van afvalscheiding, de inzet van een ‘groene makelaar’, het meten van de lucht- en waterkwaliteit tot het continueren van het plantenasiel. Dit is slechts een greep uit alle projecten. Meer over de ambities per pijler leest u in het jaarplan. Ook in 2021 zullen de Covid19 maatregelen de mogelijkheden voor events en ontmoeting beperken en beïnvloeden. Gekeken wordt naar wat er wél kan binnen de geldende maatregelen. De behoefte aan inspiratie en ontmoeting om Zeist duurzamer te maken blijft groot en actueel, de vorm waarin dit geboden kan worden vraagt creativiteit. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

Jaarverslag 2020 16 februari 2021

Kringloop Zeist, de Vrolijke Kunstkwast, Week van de Duurzaamheid, foto door Mel Boas

Inhoud 1. Een korte terugblik 2. Het jaar in cijfers 3. Jaaroverzicht 4. Communicatie 5. Activatie 6. Afrekening

1. Een korte terugblik Ook voor Samen Duurzaam Zeist was 2020 een gek jaar. Toen we het jaarplan 2020 maakten hadden we de coronacrisis niet kunnen vermoeden en nog geen idee van de impact en uitdagingen die 2020 zouden brengen. We zijn trots op de veerkracht, creativiteit en toewijding die vrijwilligers binnen Samen Duurzaam Zeist hebben laten zien. Ook zijn we trots op de professionaliseringsslag die we in onze organisatie hebben gemaakt. Door de inzet van een communicatiemanager zijn de communicatie-uitingen geprofessionaliseerd en zijn ook de onderliggende procedures/ processen geactualiseerd en in lijn met privacyregels etc. De inzet van een activatiemanager heeft gezorgd voor meer verbinding en nieuwe relaties binnen Zeist en Samen Duurzaam Zeist. Ook is -ondanks corona- een prachtige week van de duurzaamheid georganiseerd.

Eveline van der Aa, voorzitter Regieteam

2. Het jaar in cijfers

3. Jaaroverzicht: januari 21-01: Bloembollen kiemen in Bijenoase ‘t Sluisje In november door kinderen geplant

21-01: Inspiratie-avond ‘Plasticvrij Leven’ 50 deelnemers, 17 geïnteresseerden in de werkgroep Afval 0.0 24-01: SDZ krijgt Groene Pluim Tijdens nieuwjaarsborrel van GroenLinks Zeist

3. Jaaroverzicht: februari 19-02: Inspiratie- & netwerkmiddag over duurzaamheid voor VO-scholen Samenwerking ODRU, Boswerf en SDZ 18-02: HU-studenten brengen bewegingen vleermuizen in kaart Start proef van een jaar met ‘Internet of Things’ 01-02: Bermbrigade verzamelt 55 kg zwerfaval rond Slot Zeist Iedere 1e zaterdag van de maand krijgt een plek in Zeist een schoonmaakbeurt.

3. Jaaroverzicht: maart

17-03: Samen Slim Rijden biedt hulp in coronatijd Aantrekkelijke regeling voor mensen die vanwege de lockdown niet met het OV kunnen of willen.

09-03: Paddentrek begonnen Paddenwerkgroep Zeist-Noord vraagt weggebruikers om in het donker goed op te letten. In totaal zet de werkgroep 15-03: ‘t Griftbosje van overwoekerde parkeerplaats naar dit seizoen 1.400 dieren veilig over. gemeenschappelijke tuin Vaste groep vrijwilligers biedt natuurbeleving voor jong en oud.

3. Jaaroverzicht: april 05-04: Contactloos planten ruilen Groeiend aantal van 14 kratten van het Plantenasiel in voortuinen voorziet in behoefte in coronatijd.

22-04: Online klimaatgesprek SDZ Met behulp van de REAL TALK methode

05-04: Zeist op de Fiets lanceert fietsroute Route van 10 km, beschikbaar als boekje en GPX-file

3. Jaaroverzicht: mei

19-05: Moestuinjuf gaat online Charlotte Verhoeve start met online lessen

13-05: Filmbespreking The Story of Plastic 37 deelnemers aan gratis online vertoning en 16 aan nabespreking door werkgroep Afval 0.0

20-05: Wereld Bijen Dag, ook in Zeist Zeist Zoemt Duurzaam roept bewoners op hun tuin of balkon bij-vriendelijk te maken

3. Jaaroverzicht: juni 21-06: Afval scheiden kan nu ook op straat Werkgroep Afval 0.0 dacht mee over vormgeving en locaties

11-06: Aanleg Bourgondië Moestuin voltooid Met hulp van Groene Makelaar en 05-06: Paardenkastanje 1e Hogeweg Boom Moestuinjuf, alle tuintjes zijn nu bezet van Zeist 2020 Jury olv wethouder Catsburg kiest inzending Els de Groot uit 17 inzendingen

3. Jaaroverzicht: juli 07-07: Wethouder bedankt Julius, Olivier en Thijs voor lindeboom Jongens zamelden geld in voor de boom, die op 16 maart werd geplant

18-07: Gratis compost voor alle Zeistenaren Compost Lokaal organiseert coronaproof afhaalservice

19-07: Bijenoase 't Sluisje trekt veel meer soorten insecten dan verwacht Inventarisatie levert 93 soorten op, waaronder wapenvlieg en wolzwever

3. Jaaroverzicht: augustus 26-08: Meer Tuin, Meer Mens van start Initiatief van Wijkmanager Zeist-West helpt bewoners met uit de hand gelopen tuinen

19-08: Je huis koelen zonder airco Mijn Groene Huis geeft tips voor tropisch warme dagen

*groepsfoto gemaakt vóór corona-uitbraak

3. Jaaroverzicht: september 16-09: Duurzame Energie Coöperatie Zeist (DECZ) klaar voor de start* Eerste zonnepanelen komen op staldak van boert Aart

09-09 Nu al 27 meetkastjes voor luchtkwaliteit Werkgroep Samen Meten Aan leefomgeving (SMAL) heeft nu bijna heel Zeist gedekt 25-09: World Cleanup Day 2020 Zeist ruimt olv Bermbrigade 170 kg zwerfafval op

3. Jaaroverzicht: oktober 10-10: Grote belangstelling voor Zero Waste Tour Zo’n 30 deelnemers bezoeken ‘Neemje-eigen-verpakking-mee’-winkels 10/17-10: 1e Week van de Duurzaamheid ondanks corona geslaagd 28 organisaties namen deel met een mix van online en offline activiteiten

17/25-10: Film de Schooltuin Herfstvakantie-film in Figi op initiatief van SDZ

3. Jaaroverzicht: november

26-11: Veertien bewoners in Brugakker leggen samen sedumdak aan Met advies van SDZ werkgroep Sedumdaken en subsidie van Hoogheemraadschap 06-11: Bladvlo gaat strijd aan met Japanse duizendknoop Kansrijk experiment gestart met biologische bestrijding woekerplant

17-11: 154 Zeister leerlingen doen mee aan Climathon Samen maken zij plannen voor de warmtetransitie

3. Jaaroverzicht: december 02-12: Met Zeister Knoop lokale ondernemers steunen Lokale munt helpt ondernemers in coronatijd

01-12: Bijna 1.500 huishoudens ruilen gloeilampen om voor led Mijn Groene Huis zamelt ruim 4.400 onzuinige lampen in

06-12: Presentatie duurzaamste huis van Nederland Winnaar Jan van den Bremer vertelt online hoe hij zijn huis energieneutraal maakte

4. Communicatie Uitgevoerde projecten • Verbetering website • Ontwikkeling communicatiehulpmiddelen voor initiatieven • Start Instagram en LinkedIn • Privacy-plan gereed (AVG) • Communicatie Week van de Duurzaamheid en organisatie en commuicatie Boom van Zeist • Twee nieuwe redacteuren geworven

Reguliere werkzaamheden • 14 nieuwsbrieven Samen Duurzaam Zeist Actueel • 5 interne nieuwsbrieven Samen Duurzaam Zeist Intern • 50 artikelen Nieuwsbode rubriek Duurzaam Denken – Duurzaam Doen • 105 nieuwsberichten, 25 blogberichten en 15 Praat mee items • 554 social media berichten

5. Activatie – gericht op: Betrokken inwoners van Zeist

Al af en toe actieve inwoners van Zeist

Structureel actieve inwoners van Zeist

• Laagdrempelige activiteiten georganiseerd: o.a. Story

• Thema bijeenkomsten georganiseerd: o.a.

• Bijeenkomsten georganiseerd om functioneren te versterken: o.a. per pijler • Strategie ontwikkeling besproken (activering) in

of Plastic filmavond (april); Boom van Zeist verkiezing (juni); Week van de Duurzaamheid (oktober)

• Aantrekkelijke nieuwsberichten met activerende oproepen:

sedumdaken in de buurten, deelautos, Zeister Knoop, voedselbos, slimme gordijnen voor een warm huis; circulaire economie en luchtverontreiniging • SDZ netwerk borrels: in juli en december

regieteam

o.a. wordt waterwachter, ontwikkel een voedselbos; doe mee met Zeister Knoop.

We zien: Mooie groei in aantal nieuwsbrief abonnees juni 2020: 980; Nov 2020: 1019

We zien: Aantal mensen dat af en toe actief is groeit maar we kunnen dat niet aantonen dmv groei van het aantal interne nieuwsbrief abonnees.

We zien: aantal structureel actieve inwoners is gelijk gebleven. Er zijn geen mensen afgehaakt.

6. Afrekening Omschrijving

Bedrag

Pijler 1: bijdrage aan initiatieven

€

685

Pijler 2: bijdrage aan initiatieven

€ 32.984

Pijler 3: bijdrage aan initiatieven

€ 28.426

Pijler 4: bijdrage aan initiatieven

€ 36.098

Communicatie en activatie

€ 88.205

Week van de Duurzaamheid

€ 6.258

Brede Milieu Visie, buiten SDZ

€ 93.112

TOTAAL BMV

€ 285.768

JAARPLAN 2021

1

Hoofdstuk 1 Algemeen Inleiding Samen Duurzaam Zeist (SDZ) is een beweging van inwoners en bedrijven, gefaciliteerd door de gemeente, die zich inzet voor een groen en duurzaam Zeist. Door initiatieven, inspiratie en ontmoeting draagt SDZ bij aan het dichterbij brengen van de doelen uit de Brede Milieuvisie (BMV). De BMV is door de gemeenteraad vastgesteld in 2016. De visie zoals die toen is opgesteld samen met inwoners is nog steeds actueel en inspirerend. In dit jaarplan beschrijven we hoe we in 2021 samen ille erke e et elke the a s e proje te e aa de slag zulle gaa , ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid en kracht en rekening houdend met de geldende coronaregels. Reflectie 2020 Bij het schrijven van het jaarplan 2020 hadden we nog geen vermoeden van de beperkingen en uitdagingen die de coronacrisis ons zouden stellen. Doordat vanaf maart 2020 Corona ervoor zorgde dat er nauwelijks meer fysiek contact mogelijk was, moesten veel geplande activiteiten aangepast worden. Dit heeft geleid tot minder activiteiten, maar ook tot nieuwe vormen van ontmoeting en inspiratie. Zo is er een digitale filmavond georganiseerd, een webinar over luchtkwaliteit en zijn er digitale klimaatgesprekken gevoerd.

Maar ook was er ruimte voor kleinschalige ontmoetingen zoals het open huis voor een sedumdak, de afvalvrije winkelsafari en liepen de activiteiten van het plantenasiel en de waterwachters gewoon door. We zijn trots op de ontmoetingen die wél gerealiseerd konden worden, waaronder een (deels digitale) week van de duurzaamheid, en de veerkracht en creativiteit die is getoond. In 2020 zijn we met nieuwe spelregels van start gegaan. Op basis van de interne evaluatie van SDZ in 2019 is er voor 2020 een aantal speerpunten afgesproken:  Professionaliseren van de communicatie (aanstellen communicatiemanager);  Investeren in activatie (aanstellen activatiemanager);  Prioriteit aan ondersteunen van laagdrempelige initiatieven (faciliteren van inwonersinitiatieven tot max. 1.500,-);  Bijdrage aan de doelen van de Brede Milieuvisie (partnerschap en advisering over het bereiken van de doelen uit de BMV);  Borgen van de opbrengsten van de projecten tot nu toe (ondersteunen van projectinitiatieven in het op eigen kracht doorzetten van het initiatief). De inzet van een communicatiemanager ervaren we als essentieel voor het netwerk. Communicatie is de basis om ons bereik te vergroten en elkaar te blijven vinden en inspireren. Het vergroten van de zichtbaarheid van inwonersinitiatieven helpt om de beweging van SDZ te versterken.

Ook de inzet van een activatiemanager willen we graag voortzetten, met duidelijke speerpunten voor 2021. We willen de community van SDZ vergroten en verbreden. Terugkijkend zijn we tevreden over de gekozen focus op het faciliteren en versterken van het netwerk voor en van inwoners en het meedenken met de gemeente op het realiseren van de doelen van de Brede Milieuvisie.

2

Speerpunten 2021 In 2021 willen we: - Vele inspirerende duurzame initiatieven van inwoners zien bloeien en groeien. De op dit moment bekende activiteiten per pijler zijn opgenomen in hoofdstuk 2. - De communicatie verder optimaliseren en het bereik van onze communicatie vergroten (zie ook het communicatieplan). - Doorgaan met investeren in het professionaliseren en inspireren van het netwerk door in te zetten op communitybuilding en ondersteunende trainingen. - Het netwerk versterken en verbreden door nieuwe doelgroepen op te zoeken. - Opnieuw een week van de duurzaamheid organiseren, hopelijk dit keer wél met een openingsfestival. Organisatie van de samenwerking Samen Duurzaam Zeist is een inwonersbeweging, van en voor Zeistenaren. Wij willen een laagdrempelige plek zijn waar inwoners die zich in willen zetten voor een duurzaam Zeist en/of informatie of inspiratie zoeken terecht kunnen. De beweging is er op gericht de doelen uit de Brede Milieuvisie dichterbij te brengen. De beweging is georganiseerd in een viertal pijlers, waarbinnen diverse werkgroepen actief zijn. Elke pijler heeft een pijlerfacilitator uit de sa e le i g e ee fa ilitator uit de ge ee te. Klei e i itiatie e ku e ee e e tuele aa raag voor fi a iële o dersteu i g oor hu i itiatief doe ia de pijlerfa ilitatore .

Grotere i itiatie e (> .500,- ) worden beoordeeld door de programmamanager Duurzaamheid van de gemeente. Zij vraagt hierbij advies aan het regieteam van SDZ. In het regieteam zitten de pijlerfacilitatoren, activatiemanager, communicatiemanager en de programmamanager en –secretaris Duurzaamheid van de gemeente. De gemeente heeft een faciliterende rol in de beweging: een basisniveau van communicatie en activatie wordt vanuit de gemeente gefinancierd. Begroting De middelen voor Samen Duurzaam Zeist zijn onderdeel van het budget voor de Brede Milieuvisie. In het kader van de heroverweging van de gemeentebegroting is in 2020 op dit budget een bezuiniging doorgevoerd. Dit betekent dat het totale budget voor de BMV in 2021 300.000,- is. Welk deel hiervan aan projecten van SDZ wordt besteed, hangt af van de initiatieven die in het netwerk worden genomen en de ontwikkelingen binnen de gemeente. De begroting van Samen Duurzaam Zeist bestaat uit een aantal algemene kosten en projectkosten (groot en klein). Er ordt ee ast edrag gereser eerd oor klei e projecten (<1.500 euro). Voor grotere projecten zijn in principe twee aanvraagrondes: één in november en één in mei. De begroting voor 2021 ziet er als volgt uit:

3

BEGROTING 2021 SDZ Algemene kosten Inhuur communicatiemanager Promotiematerialen communicatie Inhuur aanjager activatie Activiteitenbudget activatie Professionalisering Week van de duurzaamheid

Begroot in euro´s € . 0,€13.000,€ . ,€6.600,€5.000,€10.000,totaal

Projecten <1500,Reservering ongeveer 20 projecten Waaronder: plantenasiel, exotenbrigade, Zeist zoemt, etc.

121.000,-

25.000,Totaal

Projecten >1500,Werkgroep Afval 0.0 Groene Makelaar Social Impact Challenge (reservering) SMAL Fairtrade Wormenhotels (reservering) Klimaatgesprekken Slimme gordijnen

25.000,-

€2.750,€ . ,€ . ,€ . ,€ .9 ,€15.000,€ 1.500,€ 7.500,Totaal

Gemeentelijke inzet Inzet uren gemeente en ODRU (secretaris, pijlers, VO scholen) PM: nog vrije ruimte

86.150,-

€60.000,€7.850,TOTAAL

300.000,-

4

Hoofdstuk 2: speerpunten en activiteiten per pijler PIJLER 1: KLIMAAT EN ENERGIE Inleiding De pijler Klimaat en Energie richt zich op het stimuleren en versterken van eigen initiatief van inwoners op het thema klimaat en energie. Op dit thema gebeurt veel in de gemeente. De gemeente werkt zelf aan de routekaart Nieuwe Energie, waaronder de aanpak Duurzame Opwek en de Transitievisie Warmte. Ook subsidieert de gemeente Stichting Energie Zeist om vanuit de labels Mijn Groene Huis en Mijn Groene Bedrijf inwoners en bedrijven te ondersteunen in het verduurzamen van hun huis of bedrijfspand. Stichting Energie Zeist werkt grotendeels met vrijwilligers die bijvoorbeeld als energieambassadeur andere inwoners helpen om hun weg te vinden in het woud van mogelijkheden en informatie over verduurzaming. De activiteiten vanuit pijler 1 zijn hierop aanvullend. Veel initiatief van inwoners zal zijn plek in één van bovengenoemde activiteiten vinden zoals een buurtinitiatief in het kader van de Transitievisie Warmte of als lid van de duurzame energiecoöperatie Zeist. We willen inwoners die aan de slag willen met het thema energie of klimaat een laagdrempelige ingang bieden voor informatie en samenwerking met anderen. Het uiteindelijke doel is dat zoveel mogelijk mensen zich inzetten voor een energieneutraal Zeist en hier hun eigen gedrag op aanpassen.

Wat is de kern van onze aanpak? De pijlerfacilitator is gemakkelijk bereikbaar voor vragen en kan verbindingen leggen naar initiatieven die er al zijn, of meedenken over nieuwe initiatieven. Wat gaan we doen in 2021?   

We gaan op zoek naar een pijlerfacilitator uit de samenleving. Er loopt een pilot voor het voeren van klimaatgesprekken. Drie deelnemers doen nu mee. De intentie is om in 2021 drie Zeistenaren de opleiding als klimaatcoach te laten volgen en drie gespreksreeksen te organiseren. Inwoners van Griffenstijn hebben het initiatief genomen om het gesprek met buurtgenoten aan te gaan over samen optrekken in het verduurzamen van de eigen woningen.

PIJLER 2 CIRCULAIRE ECONOMIE Inleiding In een circulaire economie worden grondstoffen in producten niet na de levensduur van een product afgedankt en verbrand. Producten worden zo gemaakt dat grondstoffen in de kringloop blijven. Er is vrijwel géén afval, want de grondstoffen uit de afgedankte producten kunnen opnieuw van nut zijn in een (nieuwe) kringloop. In pijler 2 zijn allerlei werkgroepen actief om deze circulaire economie dichterbij te brengen.

5

Wat is de kern van onze aanpak? Bewustwording creëren door er met elkaar over van gedachte te wisselen, door voorbeelden te tonen en voorbeeldgedrag te laten zien. We doen dit door in 2021 de bestaande activiteiten te continueren en waar mogelijk uit te breiden. Daarnaast willen we activiteiten op het gebied van (stimuleren van) hergebruik uitbouwen. Wat gaan we doen in 2021? Werkgroep afval 0.0 De activiteiten van de Werkgroep Afval 0.0 richten zich in 2021 op afvalpreventie, zwerfafval en afvalscheiding: - Continuering van de artikelenreeks in de Nieuwsbode, waarbij steeds wordt aangesloten op een actueel onderwerp of activiteit. - Een inspiratiebijeenkomst of filmvertoning inclusief discussie. - I ordt de a tie Nee gerust je eige erpakki g ee erder uitge ou d, zodat eer i keliers zi h aansluiten en meer bewoners verpakkingvrij winkelen. - Orga isere a Zero Waste Tour . - Nog in ontwikkeling: de werkgroep wil aanhaken bij de wereld ijde a tie Plasti Free Jul , bijvoorbeeld door een actie a la 100-100-100 of een Zero Waste feest. In aanloop van deze maand worden i.s.m. de activatiemanager deelnemers geworven om mee te doen. - De werkgroep wil graag nieuwe vrijwilligers vinden. - Op het gebied van zwerfafval worden de volgende activiteiten gehouden: o Deelname aan de jaarlijkse Clean Up Day in september.

o Ee aa tal i o ers trekt er aa delijks als er rigade op uit o z erfafval te ruimen. Waar ogelijk ordt aa sluiti g gezocht et de eerjarige ca pag e Zeist zo der z erfaf al Voor beide acties is vooralsnog geen budget nodig, wel ondersteuning in de communicatie. Compost Lokaal De werkgroep organiseert jaarlijks enkele vast activiteiten. Deze staan ook voor 2021 op de rol: - Compostactie: inwoners worden middels het uitdelen van zakken gftcompost bedankt voor hun inzet om gft te scheiden. - In het voorjaar en het najaar worden op de Boswerf compostworkshops georganiseerd. - Stimuleren van de realisatie van meerdere wormenhotels (circa 4 stuks) in samenwerking met De Groene Makelaar. Het wormenhotel kan een goed alternatief worden voor gft-scheiding bij hoogbouw, waarbij per wormenhotel 20 – 30 huishoudens zijn aangesloten. - Een groep studenten van de Aeres Hogeschool gaat onderzoeken of er, naast het fermenteren van bladafval dat de gemeente nu jaarlijks doet, nog andere mogelijkheden zijn voor lokaal composteren van groene afvalstromen.

6

Hergebruik Naast preventie en afvalscheiding is hergebruik een belangrijke drager van de kringloopeconomie. Een aantal inwoners heeft aangegeven hier graag over te willen meedenken. Zij kunnen als klankbordgroep functioneren voor de ge ee te ij het uit erke a eleid i zake kri gloope o o ie . Groene makelaar: Het driejarige proje t Groe Zeist West ei digde ei d als pijleractiviteit en wordt voortgezet op basis van afspraken met de gemeente met inzet voor alle wijken in Zeist. De groene makelaar helpt inwoners die aan de slag willen met meer groen in hun eigen wijk. De activiteit is gestart om (ook) lokale voedselkringlopen te stimuleren, en eigen voedselproductie door bijvoorbeeld buurtmoestuintjes. Precious Plastic De werkgroep Precious Plastic gaat ook in 2021 enthousiast verder met het vinden van toepassingen voor het hergebruiken van plasticafval. Er wordt gedacht aan de volgende activiteiten: - een ruimte waar de apparaten kunnen staan en waar instructies gegeven kunnen worden. Eerste contacten met Kringloop Zeist hierover zijn al gelegd - een sterkere schredder met 2 assen - samenwerking met het repair café - onderzoek naar mogelijke producten - samenwerking met precious plastic initiatieven in andere gemeenten Fairtrade: De erkgroep fairtrade orga iseert jaarlijks a ti iteiten om het belang van eerlijke handel en arbeidsomstandigheden onder de aandacht te brengen.

Naast de vaste activiteiten, zoals afspraken met winkels over fairtrade aanbod en het actueel houden van de website gaat de werkgroep een specifieke activiteit organiseren: Musi al Ma Ha elaar i Figi: de e tree oor ki dere ordt door de erkgroep gespo sord, ol asse e oete entree betalen. De musical gaat over afpersing, uitbuiting, liefde, geld en macht. Na de musical is er een stand met fairtrade producten en wordt het gesprek gevoerd over eerlijke handel. Borgen van projecten van voorgaande jaren Elektrische Deelauto’s Het doel van dit project is het bevorderen van (elektrisch) autodelen. Er zijn intussen 17 deelauto´s in de gemeente en 125 deelnemers. Het project blijft ook in 2021 onderdeel van Samen Duurzaam Zeist om de bekendheid nog verder te vergroten, invulling te geven aan de wederzijdse maatschappelijke betrokkenheid en bekendheid door bijv. mee te doen aan de Week van de Duurzaamheid. Elektrische Deelbakfietsen Verdeeld over Zeist staan 5 elektrische deelbakfietsen die inwoners kunnen gebruiken voor zwaardere boodschappen e.d., als alternatief voor de auto. De initiatiefnemer wil de bekendheid en het gebruik van de bakfietsen verder vergroten. Voor de continuïteit zal het vanaf 2021 als zelfstandige, laagdrempelige activiteit (organisatorisch) worden ondergebracht bij Samen Slim Rijden Zeist.

De bakfietsen worden ook ingezet voor activiteiten van andere SDZ initiatieven.

7

Zeister Knoop Sinds 2 jaar kent Zeist de Zeister Knoop: een alternatief lokaal betaalmiddel bedoeld om de lokale economie te versterken. De initiatiefnemer hoopt in 2021 de deelname aan de Zeister Knoop verder te vergroten, zowel qua bedrijven als individuele deelnemers. Werkplaats Garen van de Klos: duurzame gordijnen Een nieuw initiatief gericht op circulaire economie is werkplaats garen van de klos. De kern is om van materialen van de Kringloop gordijnen te maken voor en door bewoners van Vollenhove. Vanuit Samen Duurzaam Zeist willen we een bijdrage aan dit project leveren om het circulaire karakter van het project te ondersteunen. Initiatiefnemer is Kringloop Zeist. In het project wordt samengewerkt met Woongoed, MeanderOmnium, Vollenhove Vooruit en bewoners van Vollenhove.

PIJLER 3: LEVEND NETWERK VAN NATUUR, LANDSCHAP EN CULTUURHISTORIE Inleiding Pijler 3 zet zich in voor een groen Zeist en het behouden van historische waarden in landschap en cultuur. Groen en duurzaam zijn kernkwaliteiten van de gemeente Zeist. Ook de cultuurhistorie is kenmerkend en uniek. Aandacht voor groen en duurzaamheid is belangrijk, zeker ook in het teken van klimaatadaptatie en het onder druk staan van de biodiversiteit. Wat is de kern van onze aanpak? We willen inwoners laten zien dat iedereen op zijn eigen manier een bijdrage kan leveren aan een groener, biodiverser, een meer leefbare omgeving. Dat kan doormiddel van het verwijderen van een paar tegels uit je tuin en meer groen erin, een regenton plaatsen, een moestuin/bak in de openbare ruimte aanleggen, een geveltuintje, etc. Wat gaan we doen in 2021? Algemeen Naast de al aangevraagde of doorlopende projecten (zie hieronder) worden komend jaar nog een aantal projecten verwacht zoals Faunapassages, Exotenbrigade en Expertgroep Biodiversiteitsvisie. Bijenlinten Inwoners zullen ook dit jaar weer gestimuleerd worden om tuinen, perken e.d. in te zaaien met wilde bloemenzaad (gebiedseigen zaad), die aantrekkelijk zijn voor wilde bijen. Uiteraard gaat dit wel in overleg met Groenvoorziening.

8

Bijenoase ’t Sluisje De ije oase ij t “luisje, ee proje t aa gez e geld door de Vrije “ hool en nu in beheer in samenwerking met een aantal andere scholen, zou in 2020 feestelijk geopend worden. Door corona kon dit niet doorgaan. Zo gauw het mogelijk is, zoeken we een passende vorm om dit alsnog te doen.

9

Exotenbrigade De Exotenbrigade is in de loop van 2020 van start gegaan. In samenspraak met de gemeente is gekozen voor het fu gere als oge oor de ge ee te, ij oor eeld oor het elde a de Japa se duize dk oop. Verder is een aanval gedaan op de Amerikaanse rivierkreeft, die in Zeist-West veelvuldig voorkomt. . In 2021 wordt dit voortgezet. Ook de reuzenbereklauw wordt als speerpunt verder uitgeroeid: doel is om binnen een aantal jaren Zeist vrij van deze exoot te maken.

Moestuinieren op school Na een aantal jaren een financiële bijdrage te hebben geleverd vanuit SDZ wordt gekeken of de succesvolle inzet van de Moestuinjuf samen met de scholen in 2021 zelfstandig door kan gaan. De corona maatregelen zijn hierin wel beperkend. Operatie Steenbreek Vanuit de gemeente Zeist, team Beheer Openbare Ruimte, ordt ee pla ge aakt o operatie “tee reek meer aandacht te geven. Ook wordt er vanuit de gemeente ingezet op het verwijderen van zinloze verharding n.a.v. klimaatadaptatie/ voorkomen van hittestress. Komend jaar zal dit in samenwerking met SDZ verder vorm worden gegeven.

10

Plantenasiel Er zijn inmiddels vier grote goed bezochte tuinplanten ruildepots die meermalen per week open zijn (onder voorbehoud van Corona beperkingen) en bemenst worden door vrijwilligers. Deze locaties blijven in 2021 in bedrijf. Daarnaast worden op de Boswerf 1-2 x per jaar plantgerichte workshops voor kinderen gegeven tijdens de festivals die daar georganiseerd worden. Goedlopende tuinplanten die in ruilkratten op verschillende adressen staan, worden verspreid over Zeist. In 2021 is het streven om uit te breiden naar 25 asielkratten. De werkgroep zal ook in 2021 de goed bezochte Facebookpagina van het Plantenasiel Zeist onderhouden, evenals de eigen gebouwde website www.plantenasielzeist.nl en de informatiepagina op de website van Samen Duurzaam Zeist.

Zeist Zoemt Duurzaam I a olgi g a het o derzoek aar ije orridors door een aantal studenten van de LUW om bestaande natuurgebieden met elkaar te verbinden, heeft ZZD een bijenroute in de maak in Natuurpark De Brink. Hiermee hoopt ZZD de bewustwording onder de inwoners van Zeist te vergroten en de leefsituatie van de wilde bij te verbeteren. Er is contact gelegd met de Kinderboerderij en de Gemeente Zeist. ZZD verzorgt zodra dat weer kan in verband met corona een aantal wandelingen onder deskundige begeleiding. Natuureducatie Zeist West De initiatiefnemers Groene Makelaar, ODRU/Boswerf en Werkgroep Natuurlijk Zeist-West hebben als doel het opzetten van een netwerk Natuureducatie in Zeist West dat door de jaren heen zal groeien/zich ontwikkelt. Er blijkt vanuit verschillende kanten behoefte te zijn om diverse doelgroepen te informeren over de natuur- en cultuurhistorische kwaliteiten van de wijk. Uiteindelijk wil men diverse activiteiten gaan organiseren zoals buitenlesdagen, watersafari, natuurwaarnemingen, vleermuisexcursies, cultuurhistorische lezingen/wandelingen etc.

11

Bat IoT: meten vleermuizen activiteiten Om het aantal vleermuizen te kunnen registreren inclusief hun gedrag is door studenten en coöperatief MetenNatuurlijk het afgelopen jaar gestart om een Proof-of-Concept meetkastje te ontwikkelen. En om daarnaast de meetdata in een centrale database bij te houden. Hierbij maken we gebruik van het Internet Of Thingsnetwerk (IoT) dat in de gemeente beschikbaar is. De vleermuis is een beschermde diersoort. Om die reden wil dit burgerinitiatief graag fijnmazig en frequent de aanwezigheid van vleermuizen gaan meten, en zo inzichtelijk maken waar en wanneer er populaties vleermuizen waar te nemen zijn binnen de gemeente Zeist en hoe groot deze populaties zijn. Dit project is nog niet afgerond. In het voorjaar van 2021 hopen we de resultaten te ontvangen.

PIJLER 4: GEZONDE LEEFOMGEVING Inleiding Veel van de initiatieven in Pijler 4 hebben tot doel te agenderen en inwoners te begeleiden bij initiatieven om de gezonde leefomgeving in stand te houden of te verbeteren. We willen gezonde lucht in een gezonde, schone en groene leefomgeving zonder hittestress, zwerfafval en geluidsoverlast. Daarom willen we dat Zeistenaren vaker de fiets pakken in plaats van de auto en geen hout stoken zodat we gezondheidswinst behalen. Om overtuigend te laten zien wat het effect is van het eigen al dan niet duurzame gedrag en het effect daarvan op de samenstelling van de lucht wordt de luchtkwaliteit continu gemeten. Wat is de kern van onze aanpak? In Pijler 4 zijn allerlei initiatieven ontstaan door bewoners die in actie wilden komen, zoals het Snuffelfietsexperiment en de waterwachters, waar veel inwoners aan mee doen. Het versterken van ons netwerk (met organisaties zoals de provincie, het RIVM, HDSR, hoveniers in Zeist, de fietsersbond en NMU) maakt SDZ effectiever en krachtiger. In 2021 willen we voortborduren op deze lijn. Wat gaan we doen in 2021? Ook voor Pijler 4 heeft Corona de manier van werken veranderd: er wordt meer digitaal gedaan en daarmee wordt een nieuwe doelgroep aangesproken.

Het webinar over de luchtkwaliteit in Zeist toonde dat er veel meer luisteraars waren dan er gewoonlijk op bijeenkomsten zijn en de informatieve uitzending wordt op YouTube nog steeds nageluisterd.

12

Voor 2021 hebben we de volgende plannen:

Groen dak/ sedumdaken. Dit project wordt gecoördineerd in samenwerking met Sempergreen en drie lokale hoveniers en gaat ook in 2021 door. De succesvolle sedumdak-actie wordt geïntegreerd in een informatief en educatief initiatief om klimaatadaptatie te bevorderen, samen met Pijler 3 (Plantenasiel), de Boswerf en de gemeente (waterbeheer) en hoveniers. Met een kleine actie (film en fototentoonstelling) gaan we dit voorjaar een impuls geven aan het gestaag groeiende en bloeiende sedumdaken-project. Samen Meten Aan Leefomgeving We zijn blij dat Samen Meten Aan Leefomgeving (SMAL) nog door kan gaan met het meten van fijnstof. SMAL werkt nauw samen met de provincie (cofinanciering Uitvoeringsagenda Gezonde Lucht), RIVM, KNMI en andere gemeenten in de provincie Utrecht. Versterken community rondom luchtkwaliteit De meetresultaten van het initiatief SMAL motiveren inwoners om vervolgstappen te zetten: hoe kunnen we omgaan met overlast van ongezonde lucht? Om tot een community rondom gezonde lucht te komen willen we bijvoorbeeld een meldpunt starten voor overlast en/of gesprekken faciliteren over hoe kunnen we samen onze leefomgeving gezonder maken. Binnenshuis metingen. Er is een werkgroep die onderzoekt of in het kader van de bewustwording van de luchtkwaliteit ook binnenshuis gemeten kan worden.

Dit zal gedaan worden met (door deelnemers zelf aan te schaffen) specifieke luchtkwaliteitsmeters die met een open datastructuur werken zodat de data te koppelen is met het netwerk van SMAL. Dit zal de interesse voor de luchtkwaliteit in het algemeen zeker aanwakkeren en een stimulans geven om die gezonder te maken. Waterwachters. Een aantal inwoners monitoren periodiek het oppervlaktewater in hun directe omgeving. Dit project wordt gecoördineerd in samenwerking met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente. Het levert inzicht op in de stand van zaken rond het oppervlaktewater in Zeist en zorgt voor grotere betrokkenheid van inwoners bij het water in hun buurt. Zeist op de fiets. De werkgroep levert input aan de kaders voor de op te stellen Mobiliteitsvisie en denkt tezijner tijd graag mee over de uitwerking en toepassing. Door nieuwe routes prikkelt men inwoners om vaker de fiets te pakken. Zwerfafval opruimen Samen met Pijler 2 doet een groep uit Pijler 4 mee aan de zwerfafval-opruimacties: elke 1e zaterdag van de maand, WorldCleanupDay en Zeist Opschoondag. Het Fietsend meetnet /Snuffelfiets Het e peri e t stopt i z huidige or gemeten.

i ja uari. Er komt een vervolg, waarbij ook de temperatuur wordt

13

Nieuwe project ideeën Voedselbos Er is een idee gelanceerd om een voedselbos te ontwikkelen. Dat wordt samen met Pijler 2 en Pijler 3 op haalbaarheid onderzocht.

14

Hoofdstuk 3 ondersteuning ACTIVATIETEAM Doel/focus

indicator

hoe 5 films met nabespreking. Derde woensdag van de maand Duurzaam Café over een duurzaam onderwerp (online en zodra mogelijk offline bv in bibliotheek).

Betrokkenheid inwoners Zeist verder vergroten

zowel # nieuwsbrieflezers als # actief betrokkenen vergroten (met resp 50 en 25)

Realiseren online/offline week: hoe pas je je aan aan klimaatverandering? I.s.m. initiatieven en anderen (groen dak, boswerf, afkoppelen etc). Realiseren Week van de Duurzaamheid Zeist in oktober. Social impact challenge ism Stadslab. Verbindend verduurzamen: aantal blogs en gesprekken. Bijdragen aan bijeenkomst voor Basisscholen en voor Voortgezet onderwijs. Bijdragen communicatie ( maandelijkse nieuwsbrief, website, social media) vanuit activatieteam.

het aantal en de impact van initiatieven verhogen met activatieacties op pijlerniveau (focus gebieden)

1 laagdrempelige grotere bijeenkomst organiseren

Focus activatieteam bij pijler 1: klimaatgesprekken opvolgen met coachtraining en met buurtgesprekken (ism andere organisaties bv idee opvolgen van Samen Oplopen).

3 nieuwe werkgroepen

Focus activatieteam bij pijler 2: circulaire economie handen en voeten geven; evt bijdrage aan plasticvrij leven via Afval 0.0; groen voedsel binnen SDZ beter verankeren.

# aantal agenda activiteiten verhogen (tov 2020)

Zichtbare/herkenbare verbeteringen bij functioneren initiatieven op zeker 3 punten. Versterken/professionaliseren Bijvoorbeeld: omgaan met pijlers en initiatieven vrijwilligers; vinden nieuwe vrijwilligers; communicatie; crowdfunding; financiering etc.

Focus activatieteam bij pijler 3: meer groepen aan SDZ binden (en link met klimaatadaptatie versterken) Focus activatieteam bij pijler 4: klimaatadaptatie handen en voeten geven (geveltuintjes, groene daken, afkoppelen etc ); citizen science initiatieven helpen uitbouwen. Een inspiratiesessie voor alle vrijwilligers tbv community building Individuele initiatieven versterken: contact leggen, analyse maken van interesses en opvolging geven door samen met activatieteam handvatten ontwikkelen. Minimaal 1x per jaar bijeenkomst per pijler met pijlerfacilitatoren en aangesloten werkgroepen om iedere pijler als een 'community' te laten functioneren.

15

COMMUNICATIE Inleiding Sinds november 2019 is een communicatiemanager actief voor Samen Duurzaam Zeist. Hij werkt samen met een aantal betrokken inwoners in het communicatieteam. Het communicatieteam heeft een eigen plan opgesteld voor 2021. In dit jaarplan is een beknopt overzicht opgenomen van de doelstellingen voor 2021. Wat is de kern van onze aanpak? Het communicatieteam vervult verschillende rollen: 1. Het ondersteunen van de verschillende initiatieven bij hun communicatie; 2. De communicatie over SDZ (zichtbaarheid van de beweging) en van overkoepelende activiteiten, zoals de Week van de Duurzaamheid, bijeenkomsten voor vrijwilligers, e.d.; 3. Het met communicatie ondersteunen van de activatiemanager bij de werving en activatie van deelnemers aan SDZ en bij de ontwikkeling van initiatieven in de door hen gewenste richting; 4. Het met communicatie activeren van inwoners en organisaties in Zeist om duurzamer te leven en de werken; 5. Het reflecteren op de uitvoering van de rollen 1 t/m 4 en het ondernemen van activiteiten ter verhoging van effectiviteit en efficiency.

Wat gaan we doen in 2021? Projecten:  Samenstellen communicatie-arrangementen met de initiatieven  Experimenteren met social media advertising om bereik SDZ en aantal volgers te vergroten  Voltooien verbetering website en toegankelijk maken conform WCAG 2.0  Fysieke zichtbaarheid SDZ op een centrale plek door middel van een zuil  Nieuwe flyer voor SDZ  Ontwikkelen toolkit effectieve communicatie  Realiseren privacyplan conform richtlijnen AVG  Opvullen vacatures communicatieteam

Voortzetting reguliere werkzaamheden:      

12 nieuwsbrieven Samen Duurzaam Zeist Actueel Onderhoud en beheer website Inzet social media voor berichten vanuit de initiatieven Vullen van de rubriek Duurzaam Denken – Duurzaam Doen van de Nieuwsbode Het aanreiken en bijhouden van communicatiehulpmiddelen voor de initiatieven Communicatie tbv activatie in afstemming met de activatiemanager

16