RIB21.046 Routekaart binnensport accommodaties

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 05-03-2021/RIB21.046 Datum

5 maart 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

393494

Uw kenmerk

3 Routekaart binnensport accommodaties

Behandeld door

Sander Kolk / Emmely Hutten

Portefeuillehouder

S. Jansen

Geachte leden van de raad, In de afgelopen 1,5 jaar hebben wij samen met gebruikers van binnensportaccommodaties het gebruik van deze locaties onderzocht. Het gaat hier om de sporthallen, de sportzalen en de gymnastieklokalen. In totaal maken ongeveer 75 sportverenigingen uit gemeente Zeist gebruik van deze accommodaties. Ook worden ze benut voor al ons gymnastiekonderwijs, voor allerhande maatschappelijke doeleinden en voor evenementen. Graag delen wij met u de resultaten van deze inventarisatie (bijlage 1), de visie op oplossingsrichtingen (bijlage 2) en de routekaart (bijlage 3). De routekaart houdt rekening met de huidige financiële realiteit binnen de gemeente Zeist, maar ook met de realiteit van Covid 19 en een herstelbeleid gericht op vitaliteit. Het college heeft onlangs ingestemd met de visie en de routekaart en daarbij opdracht gegeven tot het nader uitwerken van fase 1 van de routekaart. Het belang van (binnen)sportaccommodaties Onderzoek wijst uit dat sport en/of bewegen in belangrijke mate bijdraagt aan een grotere mobiliteit, vitaliteit en algeheel gevoel van welzijn. Sport wordt ingezet om eenzaamheid tegen te gaan, mensen bij elkaar te brengen, te activeren en de sociale cohesie in een wijk of buurt te versterken.

Een sportaccommodatie worden gezien als een sociale ontmoetingsplek en sportverenigingen stellen zich steeds meer open om een brede maatschappelijke functie te vervullen. De ontwikkeling van de vraag naar binnensportaccommodaties neemt nog steeds toe, de laatste tijd komt dit met name als gevolg van de explosieve groei van zaalhockey. Waarom was er een onderzoek nodig? Er was onderzoek was nodig omdat:  er geen duidelijk en compleet beeld bestaat van vraag en aanbod;  de benutting en bezetting naar verwachting kan worden geoptimaliseerd;  diverse accommodaties in Zeist vragen om onderhoud of (grootschalige) renovatie;  er behoefte is aan een duidelijke visie op toekomstbestendige binnensportaccommodaties, waardoor mensen in Zeist kunnen sporten in toegankelijke en duurzame voorzieningen. Samenvatting uitkomsten inventarisatie Uit de inventarisatie en analyse blijkt onder meer het volgende:  vraag en aanbod van sporthallen is op dit moment niet in balans in Zeist: er is een tekort aan sporthalruimte en de accommodaties zijn niet optimaal over de gemeente verspreid;  een aantal accommodaties is functioneel niet op orde of heeft de technische levensduur bereikt;

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

  

geen enkele accommodatie voldoet op dit moment aan de IT-standaard voor toegankelijkheid en de meeste accommodaties dienen een verduurzamingsslag te krijgen; er zijn geen uitgangspunten hoe we beleidsmatig met onze binnensportaccommodaties om willen gaan; een aantal VO-scholen kampt met ruimtegebrek voor bewegingsonderwijs, waardoor zij niet voldoende invulling kunnen geven aan de wens om leerlingen meer te laten sporten en bewegen.

Genoemde knelpunten hebben een weerslag op het verenigingsleven en onze sportende inwoners. Doordat de capaciteit verder onder druk komt te staan, betekent dit dat verenigingen hun leden moeten teleurstellen ofwel zij accommodaties moeten huren buiten de gemeentegrens of bij (dure) commerciële aanbieders. Ook zien we dat diverse verenigingen noodgedwongen moeten huren bij een veelheid aan verschillende accommodaties. Dit gaat ten koste van de vitaliteit en het clubgevoel bij deze verenigingen. Van masterplan naar routekaart Eind 2018 heeft het college de bestuursopdracht vastgesteld voor het proces om te komen tot een masterplan binnensportaccommodaties. Hierover is de raad geïnformeerd (RIB 18.114). Ook heeft medio 2019 een raadsinformatiebijeenkomst over dit thema plaatsgevonden. Vanaf dat moment is samen met gebruikers, stakeholders en collega’s van de gemeente Zeist gewerkt aan het vormgeven van een toekomstplaatje voor de binnensport in Zeist. De resultaten van de inventarisatie bevestigen het beeld dat er voor de binnensport in Zeist maatschappelijke en financiële uitdagingen zijn en dat er dringend behoefte is aan een uitvoeringsplan voor de binnensport. De bijgevoegde visie op oplossingen voor de binnensport en de daaraan gekoppelde praktische routekaart moeten ontwikkelrichtingen en oplossingen gaan bieden voor deze knelpunten.

Gezien de huidige situatie omtrent het Corona-crisis en de gemeentelijke financiën dient er scherp aan de wind te worden gezeild en heeft het maken van een keuze steeds 2 gezichten. Enerzijds zitten we midden in een bezuinigingsproces, anderzijds willen we oog hebben voor de gevolgen voor de samenleving. Om de komende jaren toch voorgaande knelpunten zo goed als mogelijk aan te pakken is een ontwikkelagenda opgesteld voor de komende jaren. Er is hierbij sprake van een fasering die start met alleen de échte noodzakelijkheden en verder in de tijd opbouwt voor wat betreft het ambitieniveau (een routekaart). Vervolg Aanvliegroute voor de komende periode is dat we verder werken vanuit de visie op de oplossingen voor de binnensport. We volgen daarbij de routekaart met als eerste uitgangspunt om de basis op orde te krijgen en vanuit daar eventueel bredere ambities een plek te geven in de tijd. Het college werkt fase 1 van de routekaart (inclusief financiële gevolgen) verder uit en legt de resultaten hiervan direct na de zomer van 2021 ter besluitvorming voor aan uw raad. Op dat moment is ook duidelijk hoe de ambities -althans, de financiële componenten daarvan- zijn beoordeeld en gewogen door het IAC in het kader van het traject Samen in Balans. Op deze wijze vindt ook de aansluiting plaats met fase 2 van de bezuinigingsopgave.

Ondertussen pakken we diverse individuele knelpunten waar mogelijk gewoon op in de uitvoering. Bij de verdere uitwerking van de routekaart blijven we uiteraard de sportverenigingen en onderwijsinstellingen betrekken. Daarbij zoeken we ook waar nodig ook het draagvlak bij vertegenwoordigers van inwoners en vertegenwoordigers van groen & milieu. Voor eventuele vragen of opmerkingen kunt u terecht bij de griffie of direct bij de behandelend ambtenaren. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

Bijlagen 1. Inventarisatieresultaten binnensportaccommodaties Zeist 2. Visie op oplossingsrichtingen voor de binnensport in Zeist 3. Routekaart binnensportaccommodaties Zeist

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

BINNENSPORT GEMEENTE ZEIST INVENTARISATIEDOCUMENT

PROJECT EN AANPAK ▪ Dit document bevat de resultaten van de inventarisatie en analyse van de binnensport in Zeist. ▪ De resultaten zijn tot stand gekomen op basis van deskresearch alsmede een interactief traject waarbij verenigingen en andere betrokken gebruikers door middel van enquêtes en interviews zijn betrokken.

PROJECT EN AANPAK VERVOLG ▪ Op basis van de inventarisatie en analyse zijn eerste aandachtspunten en actiepunten gedefinieerd. Deze worden in de verdere uitwerking meegenomen.

▪ Disclaimer: de sheets zijn een beknopte samenvatting van alle beschikbare informatie.

1. BELEIDSUITGANGSPUNTEN

SPORT- EN BEWEEGVISIE 2016-2020 In de sport- en beweegvisie zijn een aantal kaders vastgelegd voor het toekomstig gebruik van de binnensportaccommodaties:

ONZE ACCOMMODATIES EN BUITENRUIMTE BRENGEN WE OP ORDE ▪ We gaan onze accommodaties meer en beter benutten. ▪ We gaan voor duurzame accommodaties en een duurzame leefomgeving. ▪ Clusteren, multifunctioneel gebruiken en samen delen!

SPORT- EN BEWEEGVISIE 2016-2020 WE STELLEN DUIDELIJKE REGELS OP ▪ We gaan regels opstellen welk sportaanbod op ondersteuning kan rekenen. ▪ En we benoemen welke accommodatieonderdelen daarbij horen.

BINNEN DE EXPLOITATIE(S) BIEDEN WE MEER RUIMTE VOOR ONDERNEMERSCHAP. ▪ We bieden ruimte voor eigen initiatieven. ▪ We zoeken naar optimalisatie van beheer- en exploitatievormen.

BESTUURSOPDRACHT MASTERPLAN BINNENSPORT ▪ Zoveel mogelijk Zeistenaren moeten kunnen bewegen. ▪ Streven naar efficiënt ruimtegebruik, waar mogelijk ook multifunctioneel waarbij nadrukkelijk dwarsverbanden wordt gezocht met het bewegingsonderwijs en de wijk. ▪ Een goede en brede benutting van binnensportaccommodaties. Het aanbod is beter in overeenstemming met de vraag dan nu. ▪ Voor een oordeel over de benutting van de (c.q. de benodigde) capaciteit gaan we uit van algemeen en landelijk geaccepteerde kengetallen. ▪ Ook private en/of regionale voorzieningen worden in beeld gebracht. Deze accommodaties maken echter geen onderdeel uit van het masterplan daar waar het te treffen “fysieke maatregelen” betreft aangezien we deze accommodaties niet in bezit hebben en daar ook géén directe (financiële) relatie mee hebben.

BESTUURSOPDRACHT MASTERPLAN BINNENSPORT ▪ De maatschappelijke functie richting de wijk alsmede de afstand tot onderwijsvoorzieningen speelt een belangrijke rol bij het maken van keuzes.

▪ Het masterplan handelt over de infrastructuur en rol- en verantwoordelijkheidsverdeling. Tarifering maakt hiervan in beginsel géén onderdeel uit. Er wordt te zijner tijd een separaat traject bewandeld om te komen tot herijking van het tarievenstelsel. Uiteraard kan het masterplan wel implicaties voor (een andere vorm van) de bekostiging met zich meebrengen. ▪ Er is (op voorhand) geen dringende budgetbehoefte dan wel noodzaak tot besparing op de binnensportaccommodaties. Wel dient het masterplan ertoe om inzicht te krijgen in lange termijn kosten en baten en wat de gevolgen op termijn zijn om het areaal weer op orde te brengen en te houden. Het is derhalve niet uitgesloten dat het masterplan tot een budgetvraag leidt.

STRATEGISCH HUISVESTINGSPLAN ONDERWIJS ▪ Momenteel is Bouwbesluit van kracht, waarbij vanaf 2020 de eisen worden aangescherpt. Hierbij dienen alle nieuwbouw van overheidsgebouwen in Nederland een Bijna Energie Neutraal Gebouw oftewel BENG te zijn. ▪ Bovenop de aanstaande wetgeving om BENG te realiseren, is de ambitie uitgesproken om bij nieuwbouw van scholen binnen de gemeente Zeist te voldoen aan ‘0-op-de-meter’. Dit houdt in dat het saldo aan gebouw- en gebruiksgebonden energie 0 is. ▪ Daarnaast heeft de gemeente de ambitie om t/m 2021 ca. 100 gemeentelijke gebouwen energiezuiniger te maken waarbij de gemeente er voor zorgt dat 75% energielabel A krijgen en 25% energielabel B. Hieronder vallen o.a. gymzalen. ▪ De gemeente Zeist is, ten behoeve van het realiseren van de visie op onderwijs, bereid om te investeren in aanvullende ruimten voor kinderopvang.

ENERGIEPLAN ZEIST In aanvulling op de duurzaamheidsambities die specifiek voor onderwijs zijn benoemd, kent Zeist inmiddels ook een overkoepelend energieplan. Daaruit zijn de volgende kaders relevant.

▪ In 2030 wil de gemeente Zeist klimaatneutraal zijn. ▪ Dit moet worden bereikt door energie duurzaam te gaan opwekken maar vooral door energiegebruik te gaan terugdringen (met meer dan 50% in 2030 ten opzichte van nu!). ▪ Doel is om ook de (sport)verenigingen in Zeist klimaat neutraal te krijgen. Er wordt geïnvesteerd in kennisuitwisseling en acties die gericht zijn op verduurzamen van sportvelden en sportaccommodaties.

OMGEVINGSWET De nieuwe Omgevingswet stelt 1. de fysieke leefomgeving en 2. activiteiten die gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving centraal. De wet heeft als doel een gezonde fysieke leefomgeving in stand te houden en te bereiken. Hiertoe worden 26 wetten gebundeld tot één wet met aanvullende uitwerkingen in vier algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s). De “Handreiking Sport, bewegen en de Omgevingswet” van de VSG is een praktisch hulpmiddel voor beleidsmedewerkers om aan de slag te gaan zodat sport en bewegen de plek binnen de ruimte krijgt die het verdient. Enkele voorbeelden zijn: ▪ Het inpassen van sportaccommodatiebeleid in de Omgevingsvisie ▪ Collega’s uit het sociaal domein/sportdomein mee laten toetsen bij omgevingsvergunningen ▪ Programmering en gebruik stadspark voor sporten en bewegen in relatie met regels omgevingsplan uitwerken

COALITIEAKKOORD ▪ Veel sportaccommodaties zijn verouderd en veel verenigingen hebben het lastig het hoofd boven water te houden.

▪ Sport verbindt mensen en draagt bij aan een gezonde en actieve gemeenschap in Zeist. In Zeist investeren we in een gevarieerd en kwalitatief goed aanbod van sportvoorzieningen. ▪ Kinderen moeten zorgeloos naar school of (sport)vereniging kunnen fietsen en ouderen moeten ongehinderd over straat kunnen. ▪ We investeren in goede voorzieningen die passen bij een goed werkklimaat. Denk daarbij aan goede woningen, goede scholen, een goed sport- en cultuuraanbod, goede bereikbaarheid, een goed milieu en state-of-the-art ICT-voorzieningen inclusief een open glasvezelnetwerk.

DE MAALTIJD Uit ‘De Maaltijd’ zijn een aantal opmerkingen relevant voor het Masterplan Buitensport: ▪ ‘In de accommodaties meer aandacht voor mensen met een audiovisuele beperking’ ▪ ‘Binnensportaccommodaties in Zeist zijn erg versnipperd. Voorkeur voor één groot binnensportcomplex met ontmoetingsruimtes en horeca’ ▪ ‘De Koppeling mist een bruisende horecavoorziening voor verenigingen’ ▪ ‘Veel van de accommodaties zijn verouderd’ ▪ ‘Kunnen we geen multifunctionele sportzalen bij scholen maken?’

▪ ‘Men moet soms sprokkelen met ruimte. Beide turnverenigingen moeten daardoor uitwijken naar accommodaties buiten de gemeente.’

OVERIGE ▪ In de structuurvisie Zeist 2020 is vastgelegd dat Zeist een kwalitatief aantrekkelijke woongemeente is, met veel groen, voorzieningen en monumenten.

▪ In de Woonvisie is daarnaast benoemd dat de leefomgeving van woningen van groot belang is. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het aanbieden van voldoende sportvoorzieningen. Juist voor groepen zoals starters en jonge gezinnen is het van belang dat er voldoende draagvlak is voor voorzieningen ten aanzien van sport, onderwijs en detailhandel waardoor Zeist een aantrekkelijke gemeente blijft.

DEELCONCLUSIES BELEIDSUITGANGSPUNTEN Zowel ten aanzien van sportbeoefening als de fysieke accommodaties zijn relevante beleidsuitgangspunten te herkennen. De belangrijkste bevindingen zijn:

▪ Vanuit sportbeleid is het streven om bezetting en benutting van de accommodaties te verbeteren: ▪ beter gebruik van de beschikbare uren

▪ betere spreiding van gebruik en minder versnippering over de accommodaties ▪ Betere samenwerking sportgebruik en onderwijsgebruik

▪ Daarnaast spreekt uit diverse beleidskaders de nadrukkelijke wens om de gebouwen te verduurzamen (energiezuinig/energieneutraal, goed toegankelijk, multifunctioneel te gebruiken etc.). ▪ Onder andere de introductie van de Omgevingswet maakt dat plannen rondom accommodaties en activiteiten meer integraal tot stand moeten komen.

2. HET AANBOD IN KAART

WAT ZIJN BINNENSPORTACCOMMODATIES? Binnen de gemeente Zeist onderscheiden we 3 soorten binnensportaccommodaties: ▪ Sporthallen → Geschikt voor zaalvoetbal, zaalhockey, volleybal, basketbal, badminton, korfbal etc. Door het neerlaten van de scheidingswanden in te zetten voor bewegingsonderwijs door het creëren van 2 of 3 zaaldelen ▪ Sportzaal/dubbele gymzaal (=Binnenbos) → Geschikt voor trainingen verenigingssport en geschikt te maken voor bewegingsonderwijs door het neerlaten van de scheidingswand (dan ontstaan er 2 gymzalen van elk 22 x 14 meter) ▪ Gymlokalen → gezien de beperkte omvang van 21 x 12 meter vooral geschikt voor bewegingsonderwijs. Daarnaast beperkt geschikt voor beweeg- en wijkactiviteiten en zeer sporadisch in te zetten voor verenigingssport (alleen trainingen, géén wedstrijden)

OVERZICHT ACCOMMODATIES Gemeentelijke voorzieningen ▪ In Zeist zijn 3 gemeentelijke sporthallen gevestigd, waarvan één in de kern Den Dolder. ▪ Er zijn 12 gemeentelijke gymzalen waarvan 11 ook door derden worden gebruikt. Binnenbos is een dubbel gymlokaal (=formaat sportzaal). Het lokaal aan de Zinzendorflaan wordt alleen door de Comeniusschool gebruikt Niet-gemeentelijke voorzieningen ▪ Er zijn 2 gymzalen in eigendom en gebruik bij derden (Dorpshuis Austerlitz en basisschool Zeister Vrije School) ▪ Er zijn 15 gymzalen die in eigendom en gebruik zijn bij het Voortgezet Onderwijs ▪ Er zijn 2 sporthallen in private eigendom (KNVB en Schaerweijde)

▪ Er zijn nog 2 blaashallen in private eigendom (ZTC Shot en OSG Schoonoord)

SPREIDING SPORTHALLEN & GYMZALEN

= Sporthallen gemeente = Gymlokaal gemeente = Gymlokaal school = Sporthal derden = Blaashal

ONDERHOUD / MEERJAREN INVESTERING ▪ Van de 15 gemeentelijke accommodaties zijn er 9 ouder dan 40 jaar. Dat is verhoudingsgewijs véél. En aangezien de afschrijvingstermijn 40 jaar is zullen er de komende jaren veel renovatie- en/of vervangingsinvesteringen uitgevoerd moeten worden. ▪ Alleen de gebouwen van het gymlokaal aan de Jagerlaan en sporthal De Koppeling kennen nog een boekwaarde, de andere gebouwen zijn afgeschreven. Eventuele resterende boekwaarden zijn van recente duurzaamheidsinvesteringen of van aanschaf van inventaris. Boekw aarde 31-12-2018 € 83.819,67

Investeringen 2018-2027 € 151.126,54

Accommodatie Gymlokaal Laan van Eikenstein

Bouw jaar

Gymlokaal Nicolaas Beetslaan

1955

€

54.160,81

€

222.711,81

1989

€

107.967,74

€

160.850,11

60.924,84

€

274.711,53

Gymlokaal Jagerlaan

1974

Gymlokaal Bisonpark

1963

€

Dubbele gymzalen (2x) Binnenbos

2015

€

Gymlokaal Javalaan

1971

€

Gymzalen (2x losstaand) Laan van Vollenhoven

1977

€

€

664.771,97

Gymlokaal De Sluis/Koppelw eg

1974

€

64.559,69

€

222.672,18

Gymzaal Noordw eg

1982

€

82.919,72

€

191.834,20

Sporthal Dijnselburg

1969

€

€

1.569.985,55

Sportcomplex DOSC Den Dolder

2008

€

155.052,44

€

595.302,76

2012

€

1.688.895,22

€

356.376,88

€

2.361.256,65

€

5.118.553,09

Sporthal de Koppeling

62.956,52 -

-

€

464.719,06

€

243.490,50

ONDERHOUD / MEERJAREN INVESTERING UPDATE SHP Vanuit het SHP worden ook een aantal aanpassingen aan binnensportaccommodaties voorgesteld, inclusief bijbehorende budgetten. Het betreffen de volgende accommodaties (sec binnensport, niet onderwijs): Voor 2019: ▪ Nieuwbouw gymlokaal Noordweg 1

budget ca. € 1.078.000,-

▪ Nieuwbouw gymlokaal Noordweg 2

budget ca. € 1.078.000,-

▪ Aankoop + renovatie Thomaskerk gymlokaal Kerckebosch inclusief omvorming naar multifunctionele accommodatie

budget ca. € 1.664.000,-

Voor 2020: ▪ Renovatie/vernieuwbouw 4 gymlokalen De Breul → geen budgetten (want eigendom school)

TOETS TOEGANKELIJKHEID - 1 ▪ De binnensportaccommodaties zijn getoetst op toegankelijkheid conform de IT-standaard. Hieruit volgt dat geen enkele locatie voldoet aan de toegankelijkheidscriteria zoals opgenomen in de IT-standaard. ▪ Wanneer rekening wordt gehouden met de leeftijd van de gebouwen (de IT-standard was ten tijde van de bouw nog niet zodanig ontwikkeld) dan geeft dat wel enige verlichting in de te nemen maatregelen, maar omdat de toegankelijkheidsproblemen in de meeste complexen dusdanig elementair zijn, zijn hier nog altijd ingrijpende maatregelen nodig. ▪ Conclusie: De locaties voldoen geen van allen aan de meest elementaire toegankelijkheidseisen, en zullen allen om een enigszins toegankelijke situatie te bewerkstelligen ingrijpend moeten worden aangepast. Wanneer de wens zou zijn om de locaties aan de IT-standaard te laten voldoen moet ernstig overwogen worden om de bestaande locaties (in ieder geval het kleed- en douchegedeelte) te slopen en nieuw op te bouwen.

TOETS TOEGANKELIJKHEID - 2

BEVINDINGEN VERENIGINGEN OVER ACCOMMODATIES Sporthal Dijnselburg

Sporthal Koppeling

▪ Horeca als groot pluspunt

▪ Breed gedragen klacht is het ontbreken van een goede verenigings/horecaruimte, voor veel partijen een reden om hier niet te willen spelen/trainen

▪ Vloer is glad, veel klachten ▪ Oude, gedateerde voorziening

▪ Klimaat is niet optimaal ▪ Ruimtelijk net niet groot genoeg, onvoldoende voor 2 basketbalwedstrijden naast elkaar en geen centre court volleybal ▪ Niet veilig voor de allerkleinsten om zelf naar toe te fietsen

▪ De vloer vertoont oneffenheden (met name rondom de vloerpotten) ▪ Netten-automaten zijn vaak stuk, ijzeren kabel voor netten en gordijnen vindt men gevaarlijk ▪ Slecht geventileerd, geen goedwerkend klimaatsysteem

BEVINDINGEN VERENIGINGEN OVER ACCOMMODATIES Sporthal DOSC

Overig

▪ Klachten over klimaatinstallaties (vaak te koud, in de zomer te warm)

▪ Vollenhove: toegankelijkheid (trap, verlichting, bewegwijzering) is niet goed

▪ Bergingen worden niet goed opgeruimd, waardoor gebruik van spullen wordt geblokkeerd

▪ Nicolaas Beetslaan: kachel maakt veel geluid

▪ Vloer vaker schoonmaken, wordt glad na gebruik door zaalhockey

▪ Netspanningssysteem werkt niet goed

▪ Binnenbos: ‘s avonds niet fijn te bereiken per fiets in de winter, erg donker en niet sociaal veilig

▪ Laan van Eikenstein; in berging is maar weinig ruimte. De verlichting hier gaat ook snel uit en het is er nog wel eens stoffig.

DEELCONCLUSIES AANBOD - 1 ▪ De regio’s Kerckebosch en Centrum/Rond ‘t Slot zijn ondervertegenwoordigd in het aanbod, de spreiding van met name sporthallen over de gemeente is volgens de gebruikers niet optimaal.

▪ Het huidige aanbod (met name de sporthallen) is momenteel onvoldoende om alle wensen te kunnen faciliteren. ▪ Een aantal accommodaties kennen beperkingen ten aanzien van de functionaliteit of voldoen niet aan de standaard maat . Een deel kan direct in onderhoud & exploitatie worden opgelost.

DEELCONCLUSIES AANBOD - 2 ▪ Er is een groot aantal accommodaties waar de gemeente geen eigenaar van is en geen bemoeienis mee heeft (voorbeeld bij alle VO-instellingen).

▪ Dit maakt het nu lastig om invloed uit te oefenen op het gebruik van deze accommodaties maar biedt kansen om bij toekomstige ontwikkelingen gezamenlijk op te trekken en bij (ver)nieuwbouw de zalen meer multifunctioneel te maken (3 gymzalen = 1 sporthal!). ▪ Een groot aantal accommodaties heeft de technische levensduur bereikt en/of is afgeschreven waardoor in de aankomende jaren (ingrijpende) renovaties nodig gaan zijn om het aanbod in stand te kunnen houden. Ook voldoet geen enkele accommodatie op dit moment aan de IT-standaard voor toegankelijkheid. ▪ Er zijn in de komende 10 jaren binnen de onderhoudsbudgetten beperkt middelen gereserveerd voor grootschalige renovaties van accommodaties. Wel zijn vanuit het SHP aanvullende budgetten beschikbaar gesteld voor aanpassingen van accommodaties voor bewegingsonderwijs.

3. TRENDS & ONTWIKKELINGEN

REGIONALE ONTWIKKELINGEN ACCOMMODATIES ▪ In de omliggende gemeenten is geen ruimte beschikbaar. Enkele gemeenten kampen ook met een tekort aan zaalruimte, met name voor de verenigingssport in sporthallen.

▪ Met name de hockeyverenigingen uit Zeist huren ook diverse uren in andere gemeenten in. Hoe lang dit nog mogelijk blijft is ongewis. ▪ In de gemeente Soest en in de gemeente De Bilt is de afgelopen jaren een sporthal volledig gerenoveerd. ▪ In de gemeente Leusden en Bunnik is recent een blaashal geplaatst voor hockey, tennis en eventuele overige gebruikers.

▪ In de gemeente Soest wordt nu de mogelijkheid onderzocht om een nieuwe sporthal te bouwen bij de bestaande Sportboulevard De Engh.

PLANOLOGISCHE ONTWIKKELINGEN IN ZEIST - 1 ▪ Er wordt onderzoek verricht naar een mogelijke herinrichting van het TNO-gebied met mogelijk ook ruimte voor een sportaccommodatie

▪ Aan de Utrechtseweg komt ook nog een ontwikkeling tegenover TNO: Rabofacet en Eikenstein met mogelijkerwijs de realisatie van een paar honderd woningen ▪ Ook speelt in die regio de ontwikkeling Warande: SSH studentenhuisvesting (500 studentenkamers) achter Mooi Zeist. Op middellange termijn gaat deze mogelijkerwijs verdwijnen aangezien SSH verwacht dat alle studenten naar Utrecht willen/gaan en het gebouw oud is ▪ Er wordt een gebiedsvisie Dijnselburg opgesteld met daarin ook aandacht voor binnen- en buitensport. Daarbij speelt mee dat voor Huis ter heide west en -zuid beide 160 woningen gepland staan

PLANOLOGISCHE ONTWIKKELINGEN IN ZEIST - 2 ▪ Mogelijkerwijs vind er binnen Vollenhove ook een herinrichting plaats. Dit kan relevant zijn voor wat er gebeurt met de gymlokalen

▪ Er is een ontwikkeling gepland bij Soesterberg / Dorrestein (bij Beukbergen), hier komen naar verwachting samen 300 woningen ▪ Bij het Masterplan Buitensport is reeds de mogelijkheid benoemd om op sportpark Blikkenburg een sporthal te realiseren. De haalbaarheid hiervan wordt momenteel nader onderzocht ▪ Er zijn momenteel geen leegstaande bedrijfspanden beschikbaar in Zeist aan de criteria voldoen om ingezet te kunnen worden voor het oplossen van specifieke sportvraagstukken (boogschieten, zaalhockey etc.)

ONTWIKKELINGEN BEVOLKING Aantal inwoners 2018-2030

▪ Het aantal inwoners in Zeist vergrijst, de doelgroep 65+ is de afgelopen jaren het sterkst gestegen ▪ Het aantal inwoners van Zeist groeit met 13% van ruim 62.760 in 2017 naar ca. 70.970 in het jaar 2040.

ONTWIKKELINGEN BEVOLKING - 2 ▪ Het aantal inwoners in Zeist vergrijst, de doelgroep 65+ is zal ook de komende jaren nog sterk stijgen. ▪ Het aantal jonge huishoudens met kinderen blijft per saldo op peil, dankzij nieuwe aanwas en de groei van de bevolking.

TRENDS & ONTWIKKELINGEN IN DE (BINNEN)SPORT ▪ Ledenaantallen van traditionele zaalsporten dalen landelijk, ook in Zeist is bij een aantal verenigingen een daling te zien of zijn ledenaantallen stabiel terwijl de bevolking groeit.

▪ De ontwikkeling van de vraag naar binnensportaccommodaties neemt toe, dit echter vrijwel alleen als gevolg van met name de explosieve groei van zaalhockey (en er worden voor Zeist nog 500 extra hockeyleden geprognosticeerd door de KNHB in de aankomende jaren). ▪ Verenigingen stellen zich steeds meer open om een brede maatschappelijke functie te vervullen. ▪ De vergrijzing leidt tot een opgave voor specifieke arrangementen voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking op het gebied van ontmoeten, bewegen en zorg. ▪ Vanuit de WMO/zorg ontstaat een toenemende vraag naar kleinere beweegruimten voor wijkgerelateerde beweegactiviteiten.

TRENDS & ONTWIKKELINGEN IN DE (BINNEN)SPORT ▪ De invloed van de grilligheid van de consument op de vraag naar sportaccommodatie neemt toe → verwacht een hogere kwaliteit en bredere dienstverlening.

▪ Horeca-exploitatie in sporthallen staat onder druk, sporters gaan a) naar huis, b) naar een café/kroeg of c) naar eigen clubhuis (hockey, korfbal). ▪ Meer consumptiegedrag; minder vrijwilligerswerk/bijdrage waardoor bemensing buiten populaire uren steeds lastiger wordt → gevolg is dat iedereen op primetime wil/moet huren. ▪ In het onderwijs wordt anders gekeken naar bewegen en sporten (op meerdere momenten, in circuitvorm, Innovatieve Beweegbox etc.). Dit geldt voor zowel PO, als VO, MBO en HBO.

▪ Bewegingsonderwijs discussieert al geruime tijd over een 3e gymles. Het is echter nog niet bekend of en zo ja wanneer dit wordt ingevoerd. ▪ Zeist voert per 2019 een nieuw toegangscontrolesysteem in met QR-codes waardoor overal onbemande verhuur mogelijk is

DEELCONCLUSIES TRENDS & ONTWIKKELINGEN ▪ De bevolking van Zeist groeit en vergrijst sterk. Het aandeel jonge huishoudens met kinderen blijft per saldo (als gevolg van de bevolkingsgroei) op peil.

▪ De vergrijzing leidt tot een opgave voor specifieke arrangementen voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking op het gebied van ontmoeten, bewegen en zorg. Deze activiteiten vinden vooral in (multifunctionele) beweegruimten en/of gymlokalen plaats. ▪ De vraag naar binnensportruimte neemt toe, echter vrijwel alleen als gevolg van de stijging van het aantal zaalhockeyers. ▪ In de omliggende gemeenten zijn diverse accommodatieaanpassingen gedaan of gepland om de capaciteit in stand te houden of te vergroten. Dit biedt voor de gemeente Zeist echter geen structurele oplossing aangezien deze accommodaties reeds volledig in gebruik zijn.

4. DE VRAAG/BEHOEFTE IN KAART

GEBRUIK SPORTHALLEN ▪ De bezetting van de sporthallen in Zeist is goed, De Koppeling zit zelfs boven 100%

Bezetting (in hele haluren per jaar) – totaal De Koppeling Den Dolder Dijnselburg 0

1.000

2.000

3.000

4.000

Bezetting (in % per jaar) - onderwijs De Koppeling Den Dolder Dijnselburg 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bezetting (in % per jaar) - sport De Koppeling Den Dolder Dijnselburg 0%

20%

40%

60%

80%

100%

120%

140%

▪ Den Dolder ondanks géén VO gebruik toch voldoende onderwijsbezetting (UGP = 40 weken à 35 klokuren VO) ▪ Alleen de bezetting van Dijnselburg als sporthal blijft achter bij de anderen, zowel voor sport- als voor onderwijsgebruik. Wel evenementenlocatie in de zomer = goed/zeer goed of zeer goed = voldoende/goed of goed = voldoende = matig of matig/voldoende = slecht of matig/slecht

GEBRUIK GYMZALEN - ONDERWIJS ▪ De bezetting van de gymzalen door onderwijsgebruik is overal voldoende

Bezetting in % per zaal per jaar Binnenbos 1

▪ De beide zalen van Binnenbos, de zaal aan de Noordweg en de Javalaan zijn overvol, komt deels door VO-gebruik (Koppelweg, Javalaan en Vollenhove 1) ▪ Uitgangspunt = 40 weken à 26 klokuren PO = goed/zeer goed of zeer goed = voldoende/goed of goed = voldoende = matig of matig/voldoende = slecht of matig/slecht

Binnenbos 2 Noordweg Bisonpark Nicolaas Beetslaan Javalaan Laan van Eikenstein Laan van Vollenhove 1 Laan van Vollenhove 2 Koppelweg

Jagerlaan 0%

20%

40%

60%

80%

100%

120%

140%

GEBRUIK GYMZALEN - SPORT Sportgebruik in % per jaar ▪ Het sportgebruik van de gymlokalen is, met uitzondering van de Laan van Eikenstein (enkele grote maatschappelijke gebruikers), relatief beperkt

Laan van Eikenstein Binnenbos 1 Binnenbos 2 Jagerlaan Laan van Vollenhove 1

▪ Dat is een herkenbaar fenomeen gezien de beperkte functionaliteit van gymlokalen voor verenigingssport.

Nicolaas Beetslaan Koppelweg Bisonpark Noordweg Laan van Vollenhove 2 Javalaan 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

= goed/zeer goed of zeer goed = voldoende/goed of goed = voldoende = matig of matig/voldoende = slecht of matig/slecht

PIEKBELASTING SPORTACCOMMODATIES ▪ Het gebruik van binnensportaccommodaties is jaarrond niet gelijk. Bij de programmering van binnensportaccommodaties (met name sporthallen) is sprake van piekweken en dalweken. ▪ De piekweken zijn doorgaans tussen half oktober en half maart. Dit zijn de weken waarop een groot aantal buitensporten de sporthal in gaan. Dit geldt onder meer voor hockey, korfbal, handbal en voetbal. ▪ Gedurende deze weken is een sporthal doorgaans vol, terwijl in de maanden half maart half oktober een sporthal een beperkte bezetting kent.

PIEKBELASTING SPORTACCOMMODATIES

PIEKBELASTING SPORTACCOMMODATIES

PIEKBELASTING SPORTACCOMMODATIES

PIEKBELASTING SPORTACCOMMODATIES = Nic. Beetslaan = Jagerlaan = L.v. Eikenstein = Bisonpark = Noordweg = Vollenhove = Binnenbos = Koppelweg = Javalaan

DEELCONCLUSIES HUIDIGE GEBRUIK - 1 ▪ Het bestaande aanbod van binnensportaccommodaties volstaat nu nog nét om de ‘traditionele’ vraag goed te huisvesten, te weten: ▪ Het bewegingsonderwijs. ▪ De gangbare binnensporten (badminton, basketbal, handbal, volleybal, et cetera.).

▪ Er is echter weinig tot geen speelruimte gezien de nu al hoge bezetting in met name de sporthallen. Bovendien zijn een aantal accommodaties functioneel niet op orde of voldoen ze niet aan specifieke wensen van verenigingen (horeca, zaaldelen etc.). ▪ Een groot deel van de ‘nieuwe’ vraag/behoefte (met name zaalhockey) kan niet worden ingevuld omdat hier geen capaciteit voor is. ▪ De huidige capaciteit is niet ingericht op de groei waar de gemeente Zeist voor staat.

DEELCONCLUSIES HUIDIGE GEBRUIK - 2 ▪ De accommodaties (met name de sporthallen) zijn niet evenwichtig verspreid over de gemeente.

▪ Veel verenigingen trainen in Hal A en spelen wedstrijden in Hal B → er is bij veel partijen een voorkeur voor trainen en spelen op één locatie. Veel verenigingen hebben de wens voor een vaste thuisbasis. ▪ Er is nu nog regelmatig sprake van gedeeltelijke verhuur (1/3 zaal of ½ zaal) waarbij het andere deel van de zaal dan niet verhuurd wordt. Via het nieuwe verhuursysteem zal dit geoptimaliseerd moeten worden om efficiënt gebruik te kunnen verbeteren.

LEERLINGENPROGNOSES ONTWIKKELING 2018 - 2033 ▪ De gemeente beschikt, verdeeld over de kernen, over 43 schoolgebouwen. In 27 van deze gebouwen huisvest het reguliere basisonderwijs. In 7 schoolgebouwen huisvest het (voortgezet) speciaal onderwijs. In 8 schoolgebouwen het voortgezet onderwijs. ▪ Het leerlingenaantal PO neemt richting 2033 met ca. 3% toe. Het (V)SO blijft gelijk, en het VO neemt met ca. 3% af.

UREN BEWEGINGSONDERWIJS PROGNOSE ▪ In de clusters Zeist Noord, Zeist Oost en Den Dolder zijn er voldoende klokuren beschikbaar. De beschikbare capaciteit is zelfs groter dan de normatieve vraag, nu en in de toekomst. In Kerckebosch is de beschikbaarheid van voldoende capaciteit een aandachtspunt. ▪ Voor de clusters Zeist Centrum, Zeist West & Austerlitz geldt dat er nu en in de toekomst, uitgaande van een theoretische behoefte, een normatief tekort aan klokuren is.

BEWEGINGSONDERWIJS ONTWIKKELINGEN ▪ Het bewegingsonderwijs is de laatste jaren in ontwikkeling. Vanuit het rijk wordt gesproken om, in het primair onderwijs, wekelijks 3 klokuren in plaats van 1,5 klokuren bewegingsonderwijs per school verplicht te stellen. Dit zou een verdubbeling van de bewegingsbehoefte tot gevolg hebben en heeft grote gevolgen voor de benodigde capaciteit aan zaaldelen. Dit is een discussie die in de landelijke politiek al geruime tijd speelt, het is echter nog onbekend of en zo ja wanneer het geëffectueerd wordt. ▪ Binnen het SHP is onderzocht hoe het aanbod aan bewegingsonderwijs zich verhoudt tot de normatieve behoefte aan klokuren gym, voor het PO, SO en VO. Hierbij is gekeken naar de huidige behoefte (schooljaar 2018-2019), en de toekomstige behoefte (schooljaar 20322033). ▪ Uit deze analyse is af te leiden dat er gemeentebreed, nu én in de toekomst, voldoende wordt voorzien in voorzieningen voor het bewegingsonderwijs. Over het geheel zijn er meer klokuren beschikbaar dan de normatieve behoefte. Er zijn echter per wijk wel verschillen.

PLANNEN ACCOMMODATIES BEWEGINGSONDERWIJS ▪ Vanuit het SHP kan worden vastgesteld dat, met uitzondering van de ontwikkeling aan de Noordweg & Kerckebosch, er de komende jaren geen extra gymlokalen voor PO of Speciaal onderwijs gepland staan c.q. nodig zijn. Er zal alleen sprake zijn van vervanging of renovatie van bestaande gymlokalen op veelal de huidige locaties. Er vallen dus ook geen lokalen vrij. ▪ Binnen het VO spelen wel enkele ontwikkelingen: ▪ CLZ heeft de sterke wens om een gymlokaal bij te bouwen ▪ Schoonoord heeft een tijdelijke blaashal neergezet en onderzoekt de mogelijkheid voor de bouw van extra gymlokalen op haar terrein

▪ De Breul moet binnen afzienbare termijn zowel haar schoolgebouwen als gymlokalen grootschalig gaan renoveren → Dit biedt kansen voor medegebruik vanuit sport!

DEELCONCLUSIES ONDERWIJSGEBRUIK ▪ Er is in een aantal specifieke gymlokalen een tekort aan capaciteit voor PO-gebruik. Zeist-breed is er voldoende capaciteit. ▪ Voor een deel zijn reeds plannen in gang gezet (aankoop Thomaskerk, nieuwbouw Zeist West) om knelpunten op te lossen. Daarmee is de capaciteit voor PO-gebruik in de toekomst in elke kern toereikend.

▪ Bij een aantal VO-scholen bestaat wel de wens om gymlokalen te vernieuwen. ▪ Dit biedt mogelijkheden om van gymzalen over te gaan naar beter multifunctioneel te benutten sporthallen/sportzalen.

INTERVIEWS – ZAALHOCKEY Phoenix

Schaerweijde

▪ Er is een grote behoefte aan extra zaalcapaciteit (ca. 30 uur per week)

▪ Ook hier is een extra behoefte van 30 uur per week voor een sporthal voor zaalhockey

▪ Huren nu al in 6 verschillende accommodaties (3x gemeente, 2x VO, 1x KNVB), dit is onwenselijk ▪ Blaashal is hooguit een tijdelijke oplossing, past bovendien niet op Phoenix-terrein en kent overlap van seizoenen ▪ Wil graag samen optrekken met de Breul, OLZ en/of CLZ om slimme combinaties te maken

▪ Zou graag meer samenwerken/gebruik maken van sportruimten in onderwijsinstellingen ▪ Huidige hal moet gerenoveerd worden, dit biedt wellicht kansen om bestaande capaciteit te verdubbelen ▪ Behoefte aan duidelijkheid waar de gemeente in wil investeren

INTERVIEWS – TURNEN/GYMNASTIEK Hygiea

Mars

▪ Huurt nu op verschillende plekken, daardoor dubbele toestellen (extra investeringen) en slepen met materialen

▪ Vrijwilligerskader lastig in te vullen

▪ Binnenbos feitelijk ongeschikt voor wedstrijden en eigenlijk ook voor trainingen (geen tribune, springkuil, kantine) ▪ Wens voor eigen accommodatie, evt. samen met Mars ▪ In ieder geval samen met Mars delen van toestellen en materialen

▪ Mogen zelf opleiden, samenwerking MBO ▪ Te weinig bergruimte door dubbele inventaris (Mars & Hygiea) ▪ Urentekort tussen 17.00 en 19.00 uur ▪ Tekort aan leiders/trainers

▪ Staan open voor samenwerking, mits op voorhand goede afspraken gemaakt worden

INTERVIEWS – COLLECTIEF VERBAND Zeister Volleybal Commissie (ZVC)

Zaalvoetbal regio (HZVF)

▪ 25 teams uit Zeist en omliggende kernen

▪ In de winter kunnen ze lastig huren door opkomst zaalhockey, hierdoor competitie uit balans

▪ Aantal teams is sterk afgenomen, nu stabiel ▪ Aanwezigheid horeca van groot belang, daarom niet in Koppeling maar graag Dijnselburg ▪ Ook al mist Dijnselburg centre court

▪ Behoefte aan 44 extra uren in de winter (niet per week, maar totaal) ▪ Aantal competitieteams neemt af ▪ Huren ook buiten de gemeente Zeist (o.a. De Bilt – De Witte) ▪ Voorkeur voor Dijnselburg, eventueel Den Dolder

INTERVIEWS – KORFBAL RDZ

Tovers

▪ Huidige materiaal in Dijnselburg is oud en versleten. Zijn niet gebonden aan Dijnselburg

▪ De vereniging is tevreden met Dijnselburg als locatie, zeker met de horeca. Dit is een pluspunt

▪ Hebben in de winter behoefte aan een dubbele gymzaal (Binnenbos?)

▪ Negatief punt is de vloer, deze is vaak erg glad

▪ Bij verhuizing van buitenvelden naar Blikkenburg moet ook de binnensport op Blikkenburg komen, sterke wens voor binnen én buiten op 1 locatie

▪ Ledenaantal is gedaald, nu nog 12 leden

▪ Staan mogelijk open voor samenwerking met BZ 72

▪ Behoefte aan duidelijke voorrangsregels

INTERVIEWS – BADMINTON Badminton BC Zeist

Badminton BC ‘t Slot

▪ Geen eigen jeugd, deze wordt doorverwezen naar BC t Slot

▪ Prestatieve club, goede mix van jeugd en volwassenen

▪ Zijn fusiegesprekken geweest maar nu niet aan de orde

▪ Kan niet verder groeien in te huren uren door huurprijs van de zalen

▪ Aanwezigheid horeca is sterk pluspunt voor Dijnselburg, maar ligt niet ideaal voor jongeren (route is niet sociaal veilig), daardoor jeugdafdeling uiteindelijk gesloten

▪ Staat nog steeds open voor fusie BC Zeist ▪ Ontevreden over toezicht & beheer Koppeling. Wordt nu hopelijk beter ▪ Is niet gebonden aan locatie Koppeling ▪ Materiaalgebruik door derden gaat niet altijd goed. Beschadigingen aan netten/palen

INTERVIEWS – TENNIS ZTC Shot

TV Griffensteijn

▪ Groeiend ledenaantal

▪ Stabiel ledenaantal met structurele wachtlijst

▪ Recent eigen blaashal neergezet ▪ Nog steeds behoefte aan meer binnentennis, mogelijkheid voor realisatie hal op eigen terrein waar ook derden gebruik van kunnen maken ▪ Leden gaan nu naar Doorn & Driebergen voor binnentennis ▪ Behoefte aan financiële ondersteuning/garantstelling

▪ Behoefte aan binnentennis in Zeist, zou passende aanvulling zijn op eigen aanbod van TV Griffensteijn ▪ Leden gaan nu naar Doorn & Driebergen voor binnentennis

▪ Staat open voor samenwerking met Shot om realisatie/exploitatie tennishal te onderzoeken 58

INTERVIEWS – DOSC DOSC Badminton

DOSC Volleybal

▪ Teruglopend ledenaantal, moeilijk om nieuwe leden te werven

▪ Teruglopend ledenaantal, moeilijk om nieuwe leden te werven

▪ Vooral voor kern Den Dolder

▪ Vooral voor kern Den Dolder

▪ Kan alleen nog bestaan als onderdeel van DOSC

▪ Kan alleen nog bestaan als onderdeel van DOSC

▪ Idealiter komen ze weer op niveau van 30 leden

▪ Gezamenlijk gebruik met zaalhockey vraagt goede afstemming maar gaat gelukkig steeds beter.

INTERVIEWS – OVERIGE GEBRUIKERS Basketbal BZ 72

Tafeltennis ZTTV

▪ Ontevreden over horeca De Koppeling

▪ Bereikbaarheid (ook OV) van groot belang ivm blinde en slechtziende leden (Showdown)

▪ Dijnselburg is qua afmetingen niet groot genoeg (passen geen 2 wedstrijden) ▪ Binnenbos mogelijk een passend alternatief? ▪ Een ruime sportzaal (met centre court, dus minimaal 16 x 28 maar voorkeur iets groter) is ook al toereikend ▪ In verhuurprogramma aangeven wat capaciteit (velden) van accommodatie is

▪ Verenigingsruimte van groot belang, ook ivm interactie leden. Zicht op zaal is een wens ▪ Goede akoestische maatregelen en mogelijkheid om geluid te dempen (voor Showdown) ▪ Toegankelijkheid huidige locatie niet goed

INTERVIEWS – OVERIGE GEBRUIKERS Vol-Ledig

Volleybal CITO

▪ Biedt bewegingslessen voor deelnemers aan (zijn geen leden)

▪ Nu verdeeld over 4 locaties, behoefte om meer te concentreren

▪ Veel deelnemers vanuit revalidatietraject (mentaal of fysiek), hoge maatschappelijke betrokkenheid

▪ Kantine met goede horeca is een voorwaarde → vanuit kantine ook zicht op de hal

▪ Nu noodgedwongen op diverse locaties actief

▪ Inzicht krijgen in verhuur op veldbasis, welk deel van de hal is nog beschikbaar?

▪ Behoefte aan beweegvloer (wellicht ook judo, turnvloer mogelijk)

▪ Wens voor een beachvolleybalveld (buiten)

▪ Locatie moet per fiets te bereiken zijn

INTERVIEWS – OVERIGE GEBRUIKERS Judo SDO (Dojo Otoshi)

Geronimo boogschieten

▪ Groot bereik onder jeugd én ouderen, vrijwel dagelijks lesaanbod

▪ Zijn dringend op zoek naar binnenruimte

▪ Moeten huidige accommodatie verlaten, zeer dringend op zoek naar ruimte van ca. 400 m2 of stuk(je) grond voor prefab gebouw ▪ Sterke voorkeur om oude gymzaal over te nemen van de gemeente

▪ 1/3 sporthal of gymlokaal met voldoende lengte is toereikend ▪ Bij voorkeur binnen & buiten combineren (op Blikkenburg) ▪ Zoeken zelf ook door naar andere alternatieven ▪ Zijn in gesprek met Les Cailloux om medegebruik van locatie te kunnen gaan maken

DEELCONCLUSIES INTERVIEWS + ENQUÊTES ▪ Ledenaantal bij de meeste verenigingen is stabiel of licht dalend, alleen zaalhockey heeft structureel en langjarig behoefte aan extra ruimte.

▪ Een aantal sporten die voor het ‘buitengebruik’ geprivatiseerd zijn doen nu een toenemend beroep op de binnensportcapaciteit (zaalhockey, tennis..) ▪ Onder de geïnterviewden is er een breed draagvlak voor voorrangsregeling waarbij Zeister verenigingen/leden voor gaan op andere gebruikers ▪ Er is tevens door een aantal verenigingen een suggestie gedaan om voorrang te geven aan sporten die niet anders dan in de zaal te beoefenen zijn. Noodzaak voor luxe.

▪ Grote verenigingen moeten meer kunnen inhuren dan kleine, maar er moet wel altijd een mogelijkheid blijven voor kleine verenigingen, mag geen verdringing optreden ▪ Wellicht kan de gemeente meebetalen aan gebruik van de vaak duurdere private accommodaties (bijv. sporthal KNVB) of een bemiddelende rol spelen in het gebruik van binnensportaccommodaties van de VO-scholen

Betreft:

Visie op oplossingsrichtingen binnensport

Opstellers:

Sander Kolk & Emmely Hutten

Versie:

1.0

Datum:

22 januari 2021

AANLEIDING Op dit moment is er voor een groot deel geen sprake van toekomstbestendige binnensportaccommodaties in Zeist. Het gaat hier dan om kwaliteit, capaciteit, spreiding, duurzaamheid en toegankelijkheid van de accommodaties. Er is over de volle breedte behoefte en steun uitgesproken om een plan voor de binnensport op te stellen: onder andere de sport- en beweegvisie, het uitvoeringsprogramma sport en beweegvisie, de maaltijd van Zeist, het hoofdlijnenakkoord van deze coalitie, maar ook de wet- en regelgeving aangaande het faciliteren van (ruimte t.b.v.) gymnastiekonderwijs alsmede de (aanstaande) uitbreiding van het klokuren gymnastiek bieden. Dit vormt allemaal aanleiding om een toekomstbestendig plan voor de binnensport te gaan opstellen en hiertoe is dan ook eerder een bestuursopdracht verstrekt. De afgelopen 1,5 jaar is samen met de gebruikers van de accommodaties gewerkt aan het vormgeven van een toekomstplaatje voor de binnensport in Zeist. Er heeft in die periode een uitgebreide inventarisatie plaatsgevonden onder sportverenigingen en overige gebruikers, op basis waarvan knelpunten zijn gedefinieerd. Vervolgens is verkennend gekeken naar mogelijke verbeteringen voor beleid, organisatie, financiën en accommodaties zelf. De resultaten hiervan zijn samengevat in voorliggende visie op oplossingsrichtingen voor de binnensport in Zeist.

RESULTATEN INVENTARISATIE & ANALYSE In nauwe samenwerking met de sportverenigingen, maatschappelijke organisaties en een brede ambtelijke vertegenwoordiging is een inventarisatie uitgevoerd naar de huidige stand van zaken. Hiertoe zijn alle verenigingen door middel van een enquête in de gelegenheid gesteld om hun gebruik kenbaar te maken en eventuele wensen en knelpunten te benoemen. Vervolgens is met vrijwel alle verenigingen ook nog een individueel gesprek gevoerd om de resultaten te bespreken. Uit deze inventarisatie kan onder meer het volgende worden geconcludeerd: 





   



De capaciteit in de binnensportaccommodaties voor het primair onderwijs is nu en in de toekomst toereikend om al het bewegingsonderwijs te faciliteren. De aankomende jaren zal er bij de gymnastieklokalen vooral sprake zijn van instandhouding en/of vervangende nieuwbouw. Bij de sportverenigingen is er een structureel tekort aan sporthalruimte in de wintermaanden, dit mede als gevolg van de toenemende vraag aan zaalruimte vanuit de hockeysport (zowel vanuit Phoenix als vanuit Schaerweijde). Er is weinig tot geen speelruimte om deze extra vraag te faciliteren gezien de nu al hoge bezetting in met name de sporthallen. Om de vraag volledig te kunnen invullen dient er ca. 60-70 uur per week aan extra zaalcapaciteit in de piekmaanden gerealiseerd te worden om alle wensen te kunnen huisvesten. Dit komt overeen met 2 extra sporthallen (bij voorkeur in plaats van bestaande gymlokalen). Daarnaast is er bij een aantal VO-scholen behoefte aan uitbreiding/vernieuwing van bewegingsonderwijsruimte hetgeen ook wordt onderbouwd door het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHP). Een aantal accommodaties is functioneel niet op orde of voldoet niet aan specifieke wensen van verenigingen (horeca, zaaldelen niet toereikend, te weinig berging, maatvoering onvoldoende etc.).

Een groot aantal accommodaties heeft de technische levensduur bereikt en/of is afgeschreven waardoor in de aankomende jaren (ingrijpende) renovaties nodig zijn om het aanbod in stand te kunnen houden. Ook voldoet geen enkele accommodatie op dit moment aan de IT-standaard voor toegankelijkheid. Er zijn in de komende 10 jaren binnen de onderhoudsbudgetten maar beperkt middelen gereserveerd voor grootschalige renovaties van accommodaties. Wel zijn vanuit het SHP Onderwijs aanvullende budgetten beschikbaar gesteld voor aanpassingen van accommodaties voor bewegingsonderwijs. De huidige capaciteit (met name de sporthallen) is niet ingericht op de groei van de sportvraag waar de gemeente Zeist voor staat.

01 | 04

  

odaties et a e de sporthalle zij iet e e i htig erspreid o er de ge ee te. De regio s De a o Ker ke os h e Ce tru /‘o d t Slot zijn ondervertegenwoordigd in het aanbod. Veel verenigingen trainen in Hal A en spelen wedstrijden in Hal B. Er is daarom bij veel partijen een voorkeur voor trainen en spelen op één locatie. Het ontbreekt aan heldere en transparante uitgangspunten waarin duidelijk is vastgelegd hoe de gemeente Zeist de binnensport wenst te faciliteren (in beheer, exploitatie en realisatie) en waarin voor de verenigingen duidelijk omschreven staat waar ze wel en niet op mogen rekenen.

Uit de inventarisatie en analyse volgt dat vraag en aanbod van sporthallen in Zeist op dit moment niet in balans zijn. Er is een tekort aan sporthalruimte en de accommodaties zijn niet optimaal over de gemeente verspreid. Ook ontbreekt het aan een duidelijk kader aan uitgangspunten voor de binnensport. Daarnaast kampt een aantal VO-scholen met ruimtegebrek voor bewegingsonderwijs, waardoor ook zij onvoldoende invulling kunnen geven aan de wens om leerlingen meer te laten sporten en bewegen. Hierdoor kan een deel van onze inwoners niet de sport beoefenen die zij graag zouden willen en kunnen wij onze ambitie als gemeente ten aanzien van sporten en bewegen onvoldoende invullen. De voorliggende visie op binnensport en de daaraan gekoppelde routekaart moet ontwikkelrichtingen en oplossingen gaan bieden voor deze knelpunten.

AMBITIE RICHTING DE TOEKOMST De resultaten van de inventarisatie bevestigen het beeld dat er voor de binnensport in Zeist maatschappelijke en financiële uitdagingen zijn en dat er dringend behoefte is aan een plan voor de binnensport. In Zeist hebben we namelijk al eerder (onder andere in de sport- en beweegvisie en het Masterplan Buitensportaccommodaties) de ambitie uitgesproken dat we willen investeren in een gevarieerd en kwalitatief goed aanbod van sportvoorzieningen. Sport verbindt mensen en draagt bij aan een gezonde en actieve gemeenschap in Zeist. We gaan daarom zorgen voor een gevarieerd, kwalitatief goed en toekomstbestendig aanbod van binnensportvoorzieningen binnen de gemeente Zeist. Als we niets doen komt de capaciteit namelijk verder onder druk te staan, waardoor verenigingen en onderwijsinstellingen niet (goed) kunnen sporten. De accommodaties verslechteren, waardoor mogelijk onveilige situaties ontstaan en het minder aantrekkelijk wordt om in Zeist verder te werken aan de ontwikkeling van sportvaardigheden en het faciliteren van gymnastiekonderwijs. Minder sportende en bewegende Zeistenaren zal uiteindelijk zorgen voor toenemende problematiek binnen het sociaal domein. Bovendien dienen op een aantal bestaande locaties sowieso grote renovaties te worden uitgevoerd, waarvoor geen budget is. Ook dient geïnvesteerd te worden in duurzaamheid en toegankelijkheid.

En tot slot (en bovendien) is er daarnaast ook al jaren sprake van een structureel exploitatietekort. Voorgaande ambitie werken we graag uit, rekening houdend met de financiële realiteit waarin we ons als gemeente momenteel bevinden. Deze visie en bijbehorende routekaart gaan daarbij uit van realisme: éérst de binnensport op orde, dán kijken of er ruimte bestaat voor wensen en ambities.

FYSIEKE OPLOSSINGSRICHTINGEN VOOR ACCOMMODATIEKNELPUNTEN Op basis van de analyse kan een aantal oplossingsrichtingen voor de accommodatieknelpunten worden benoemd die nader uitgewerkt dienen te worden: 1. Ontwikkelrichtingen voortgezet onderwijs Gezien de wens voor multifunctioneel gebruik van accommodaties (vanuit zowel onderwijs als sport) zien we kansrijke combinaties om de vraag naar meer binnensportruimte (met name sporthalruimte) te faciliteren door de uitbreidingbehoefte van de VO-scholen als die van de sportverenigingen te combineren en naar oplossingen te zoeken die voor beide partijen een meerwaarde bieden. 2. Gebruik en instandhouding gymnastieklokalen Zoals reeds benoemd dient er ten aanzien van het bewegingsonderwijs en sportgebruik in gymlokalen de komende jaren vooral ingezet te worden op instandhouding en renovatie van het bestaande aanbod. Dit aangezien de capaciteit in deze ruimten nu en in de toekomst toereikend is. In het SHP zijn deze werkzaamheden opgenomen inclusief de daartoe benodigde middelen. Bij alle nieuwe ontwikkelingen -en ook bij de toekomstige aanpassingen aan de gymlokalen- zullen de uitkomsten inzake de toegankelijkheid van de accommodaties worden meegenomen en eventuele knelpunten worden opgelost.

02 | 04

3. Gebruik en instandhouding sporthallen Om de behoefte aan binnensportruimte in de toekomst te kunnen faciliteren dienen we de huidige capaciteit aan sporthalruimte uit te breiden. Aangezien er sprake is van een structureel tekort (het is geen tijdelijke piek) zoeken we samen met de betreffende verenigingen én de VO-locaties in Zeist naar passende oplossingen hoe we de sporthalcapaciteit kunnen vergroten. Dit om slimme combinaties te kunnen maken tussen onderwijs- en sportgebruik. Daarbij streven we naar oplossingen die multifunctioneel gebruikt kunnen worden (géén monofunctioneel gebruik). 4. Herontwikkeling Dijnselburg Er zal, gezien de levensduur van Sporthal Dijnselburg, ook voor deze locatie naar een oplossing moeten worden gezocht. Sporthal Dijnselburg is in ieder geval bouwkundig en functioneel afschreven. De bezetting is echter dusdanig dat deze capaciteit niet zonder meer weg mag/kan vallen. Er zal derhalve óf bij Dijnselburg een sporthal moeten blijven (renovatie/vervangende nieuwbouw) dánwel elders in Zeist een extra gerealiseerd moeten worden om de bestaande gebruikers van Dijnselburg te kunnen blijven faciliteren. Overigens is het zo dat er, zoals bekend, momenteel wordt gewerkt aan een gebiedsvisie van het Dijnselburg-gebied en hebben we sowieso als gemeente het voornemen uitgesproken over het meer laten sporten van de mensen die in de wijk Vollenhove wonen.

Een betere verbinding vanuit de wijk Vollenhove naar het sport- en recreatiegebied rond Dijnselburg zou mede daardoor een logische zijn. De haalbaarheid van een logistieke oplossing hiertoe dient nader te worden onderzocht. 5. Planvorming Schaerweijde Aangezien de behoefte aan extra sporthalruimte voor een groot deel voortkomt vanuit de enorme groei van zaalhockey, wordt aanvullend ook gekeken naar een mogelijke uitbreiding van de capaciteit op het terrein van Schaerweijde zelf. Met de vereniging zijn reeds gesprekken gevoerd om de mogelijkheden te onderzoeken. 6. Quick wins doorvoeren Ook hebben we een aantal minder ingrijpende oplossingen geïdentificeerd die kunnen helpen het aanbod van de binnensportaccommodaties te verbeteren en die deels al gelijk in gang zijn gezet of gedurende dit traject al zijn uitgevoerd, zoals:  de volledige uitrol en implementatie toegangscontrolesysteem om bezetting en benutting te optimaliseren;  het oplossen van kleine klachten (klimaat, gebruik bergingen, gebruik materialen, schoonmaak/gladheid vloeren etc.) die al direct in de exploitatie worden opgelost;  de mogelijkheid onderzoeken voor de optimalisatie van het horeca-gebruik en de horeca-beleving in De Koppeling (reeds uitgevoerd)  boogschietvereniging Geronimo die voor haar indooractiviteiten onderdak gevonden heeft bij pétanqueclub Les Cailloux.

 Sport Dojo Otoshi (SDO) waarmee wij momenteel onderzoeken of zij structureel kunnen verhuizen naar het gymlokaal aan de Javalaan om daar hun judoschool te huisvesten (reeds uitgevoerd).

BELEIDSMATIGE OPLOSSINGSRICHTINGEN Naast de voornoemde fysieke oplossingsrichtingen gaan we als gezegd ook aan de slag met een aantal organisatorisch beoogde verbeteringen die randvoorwaardelijk van belang zijn richting een gezonde toekomst. 7. Beleidsregels opstellen Het verdient aanbeveling uitwerking te gaan geven aan een beleidskader binnensportaccommodaties. Dit zal in de routekaart verder worden uitgewerkt. Een set van spelregels hoe we om willen gaan met onze binnensportaccommodaties richting de toekomst. Dit stelt ons in staat om beter en transparanter afwegingen beter te kunnen maken. Belangrijk daarbij is om te benadrukken dat het niet de intentie is om een radicaal andere koers te gaan varen ten opzichte van de afgelopen jaren. Ook op dit moment kent de gemeente Zeist namelijk diverse regels en voorwaarden op basis waarvan beheer, exploitatie, instandhouding en het in gebruik geven van binnensportaccommodaties wordt uitgevoerd. Het ontbreekt echter aan een transparant en compleet overzicht van deze spelregels, ook richting de sportverenigingen. Daarnaast is er in de huidige situatie ook vaak sprake van impliciet beleid, waarlangs wel gehandeld wordt maar wat niet formeel is vastgesteld/vastgelegd. Enkele van deze uitgangspunten voor de gemeentelijke binnensportaccommodaties betreffen (ter illustratie):

03 | 04

     

Breedtesport prevaleert boven topsport; Nieuwe accommodaties worden multifunctioneel gebouwd; accommodaties zijn voor meerdere sporten bruikbaar en/of tenminste voor sport én onderwijs bruikbaar; Overwegingen voor een nieuwe accommodatie worden gemaakt op basis van een concrete minimale stichtingsnorm qua gebruik; Huidige accommodaties worden zoveel als mogelijk (op basis van functionaliteit) meervoudig gebruikt door sport én onderwijs; We werken toe naar een efficiëntere spreiding van gebruikers over en een optimale bezetting van al onze accommodaties. We maken gebruik van digitale / online reserverings- en betalingstools. Dit geldt ook voor toegangscontrole.

Op basis van deze uitgangpunten kan de gemeente vanuit een helder kader regie voeren op toekomstige ontwikkelingen en op een efficiënt en effectief gebruik. Daarnaast bieden de spelregels straks ook de gewenste transparantie richting de gebruikers doordat ze duidelijk aangeven wat de gebruikers van de gemeente mogen verwachten en hoe de gemeente de vragen en wensen die er nu zijn kan faciliteren. Daarbij geven de uitgangspunten ook duidelijk aan welke grenzen de gemeente daarbij stelt en hoever we daarbij gaan. 8. Organisatie van beheer en exploitatie goed inrichten Vanuit de veronderstelling dat er verbetering zit in de wijze waarop wij als gemeente op dit moment de organisatie rondom de binnensportaccommodaties hebben ingevuld, maken we een analyse van mogelijkheden tot verbetering van efficiency en effectiviteit op dit gebied. Hieruit volgt een antwoord of de organisatieinrichting ten aanzien van het beleid, eigendom, exploitatie en beheer kan worden verbeterd, waardoor werkzaamheden efficiënter, duidelijker en klantgerichter kunnen worden uitgevoerd. 9. Financiën De huidige financiële stand van zaken van de elf gymlokalen en drie sporthallen, die in eigendom zijn van de gemeente, is inmiddels goed in kaart gebracht.

Daaruit blijkt dat de ontvangen huren en de standaardvergoeding vanuit de Algemene Uitkering van het Rijk niet voldoende zijn om de exploitatielasten volledig te dekken. De saldi van de huidige en toekomstige kasstromen zijn negatief. De tekorten op de bij primair onderwijs behorende gymlokalen drukken op de afdeling onderwijshuisvesting, die van de sporthallen op de afdeling sport. Dit beeld is niet zorgwekkend, maar landelijk zichtbaar. Voor deze verlieslatende situatie worden dan ook jaarlijks budgetten beschikbaar gesteld. Deze budgetten zijn echter structureel onvoldoende. Bovendien kan worden vastgesteld dat de taakstelling die nog voortkomt uit de bezuinigingsdialoog (2011) niet bereikt kan worden op de manier zoals de exploitatie nu is ingericht. Om het gat kleiner te maken, zouden hogere huren en/of lagere lasten gerealiseerd moeten worden. Dat kan echter tot gevolg hebben dat er minder gebruik gemaakt wordt van de accommodaties en/of dat de kwaliteit van de accommodaties sterk achteruit gaat. Verder: vervangende nieuwbouw van bij primair onderwijs behorende gymlokalen is op korte termijn nodig voor circa drie locaties. Binnen tien jaar komen zeker nog eens drie gymlokalen in aanmerking voor vervanging en/of levensduur-verlengende renovaties. Met vervangende nieuwbouw kan tegelijk makkelijker een grote verduurzamingsslag gemaakt worden.

De oude gebouwen voldoen niet meer aan de huidige wensen en bouweisen op het gebied van energieverbruik, isolatie, comfort, onderhoudsvriendelijkheid en dergelijke. De binnensportaccommodaties die bij voortgezet onderwijs horen, zijn niet in eigendom van de gemeente. Het beheer en de exploitatie daarvan wordt verzorgd door de scholen zelf. Middelen voor vervangende nieuwbouw van de bij voortgezet onderwijs behorende sportaccommodaties worden wél door de gemeente beschikbaar gesteld. Voor de dekking van de onderhouds- en exploitatielasten ontvangen de scholen direct vanuit het Rijk een standaardvergoeding.

ROUTEKAART Op basis van deze visie op oplossingsrichtingen is een praktische routekaart ontwikkeld waarin de concrete projecten zijn benoemd én in de tijd zijn weggezet. Aan de hand van de routekaart kunnen vervolgens daadwerkelijk de gewenste optimalisaties in accommodaties, beleid, financiën en organisatie in gang worden gezet met als doel een toekomstbestendig aanbod aan binnensportaccommodaties.

04 | 04