RIB21.022 Asielopvang en huisvesting statushouders

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 03-02-2021/RIB21.022

Datum

3 februari 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

396027

Uw kenmerk

1 Asielopvang en huisvesting statushouders

Behandeld door

Gina Zoetendaal/Desiree Eriks

Portefeuillehouder

Laura Hoogstraten

Geachte leden van de raad, Graag informeren wij u met over de situatie ten aanzien van de asielopvang en huisvesting van statushouders. Door verschillende ontwikkelingen, waaronder een sterke verhoging van de taakstelling voor het huisvesten van statushouders, staat dit onderwerp opnieuw hoog op de agenda in de regio. Met deze brief informeren wij u over deze ontwikkelingen en de betekenis voor zowel Zeist als de regio Utrecht. Aanleiding In 2020 heeft de immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zich ingezet om de achterstand weg te werken in de behandeling van aanvragen voor een verblijfsvergunning. Deze inhaalslag leidt ertoe dat de taakstelling voor het te huisvesten statushouders ruim is verdubbeld. Tegelijkertijd ziet het COA de uitstroom uit opvanglocaties stagneren. Dit leidt tot een aantal concrete vragen aan alle regio’s in Nederland. In Utrecht gaat het om de volgende opgaven op de korte en middellange termijn: - Op korte termijn zoekt het COA met spoed noodopvanglocaties voor 417 plekken. - Op de middellange termijn moet de uitvoeringsagenda flexibilisering asielketen tot stand komen. Hiervoor worden locaties gezocht die in de toekomst flexibel kunnen worden ingezet voor asielopvang. - Als derde hebben we in 2021 te maken met een taakstelling van naar verwachting 100 statushouders in Zeist. In 2020 was deze taakstelling 44.

Daarnaast speelt nog de Coalition of the willing: opvang van Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV-ers) en de uitstel van Nieuwe Wet Inburgering. We lichten deze punten graag verder toe. Korte termijn: COA zoekt met spoed noodopvang (locaties) voor 417 plekken Rondom de korte termijnopgave is de urgentie groot: het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft aangegeven dat de bestaande opvanglocaties inmiddels vol zitten. Momenteel is het COA op zoek naar locaties voor noodopvang, bijvoorbeeld in de vorm van hotels, conferentieoorden, of terreinen waar woonunits kunnen worden geplaatst. Vanuit het Rijk wordt benadrukt hoe groot het probleem hier is en dat er rondom deze opgave geen tijd meer is voor planvorming maar tijdelijke locaties zo snel mogelijk moeten worden gevonden. Tegelijkertijd zijn er binnen provincie Utrecht nog geen locaties gevonden.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Omdat de urgentie zo groot is en het tijdspad kort, kan het in de komende weken voorkomen dat het COA gemeenten benadert met een potentiële locatie. Mocht het COA er in de komende weken niet in slagen met noodopvang de situatie het hoofd te kunnen bieden, dan volgen vormen van crisisopvang vergelijkbaar met de situatie rond 2015-2016. De regie ligt momenteel bij het COA en we blijven in nauw contact met hen. We volgen de ontwikkelingen en houden u op de hoogte. Middellange termijn: Uitvoeringsagenda flexibilisering asielketen Sinds het najaar van 2019 heeft de Provinciale Regietafel de opgave om met Utrechtse gemeenten in gesprek te gaan over locaties voor flexibele asielopvang. Tot zo ver hebben de gesprekken met gemeenten geen locaties opgeleverd. Er is daarom gezocht naar een andere vorm van samenwerking om alsnog tot een uitvoeringsagenda te komen. De Provinciale Regietafel werkt nu samen met de U16 en regio Amersfoort. Vanuit onze traditie voelt Zeist zich verbonden met dit onderwerp en participeert hier regionaal actief in mee. Verzoek tot inventarisatie Om de asielopgave voor de middellange termijn vorm te geven, zijn Utrechtse gemeenten gevraagd om een inventarisatie (kansen en obstakels) uit te voeren van potentiële locaties voor opvang voor asielzoekers. We zijn bezig met de uitvoering van de inventarisatie, waarbij we afgewogen keuzes zullen maken.

Net als de andere Utrechtse gemeenten, delen we de resultaten in februari/maart met de U16. De uitkomsten worden gebundeld en gezamenlijk aan de provincie aangeboden. Ook worden de uitkomsten besproken bij de bestuurstafel van de U16 in april. U wordt geïnformeerd wanneer er meer duidelijkheid is over het vervolg rondom de asielopgaven. Verdubbeling taakstelling huisvesting statushouders in 2021 De afgelopen jaren is het gelukt om te voldoen aan de maatschappelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Ook dit jaar verwachten wij dit te halen. Hier helpt de versnellingsopgave bij, waar we in Zeist voor hebben gekozen. Haalbaarheid andere gemeenten U10 en hulp van het Rijk Regionaal wordt geïnventariseerd in hoeverre het gemeenten lukt om de taakstelling te behalen en welke kansen gemeenten zien om dit te verbeteren. Op basis hiervan wordt het gesprek aangegaan het Rijk. De vraag is met name wat onze regio van het Rijk nodig heeft. Bijvoorbeeld als het gaat om financiering, koppeling met andere maatschappelijke opgaven of flexibele opties voor huisvesting van vergunninghouders (bijvoorbeeld in de vorm van tussenvoorzieningen). Op de korte termijn bieden deze maatregelen echter geen oplossing voor het de opgave die de verhoging van de taakstelling met zich meebrengt. Uiteindelijk gaat het om de beschikbaarheid van betaalbare woningen.

Zoals u bekend is, is hier in heel Nederland een tekort aan. Juist voor de integratie vinden we het belangrijk dat statushouders een plek vinden waarbij zij een plek in de samenleving vinden en de kans hebben om goed te integreren. Het uitgangspunt in Zeist is en blijft dan ook om de taakstelling voor 2021 te voldoen in samenwerking met de corporaties. Coalition of the willing: opvang van Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV-ers) Sinds begin 2020 is de toestand in de opvangkampen voor vluchtelingen op de Griekse eilanden verergerd. De branden in kamp Moria hebben deze situatie verder verslechterd. Onder de bewoners van de kampen bevinden zich veel alleenreizende minderjarige vluchtelingen. Landelijk hebben ruim 170 gemeenten aangegeven meer kinderen te willen opvangen. Dit omdat men de aanpak van de Nederlandse overheid om AMV-ers op te vangen op de Griekse eilanden te beperkt vindt. De

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

ondertekenaars roepen het kabinet op om 500 kinderen op te nemen, in plaats van de eerder afgesproken 100. De Staatssecretaris heeft geen gehoor gegeven aan deze oproep. In november 2020 heeft gemeente Zeist samen met gemeenten Utrechtse Heuvelrug, Houten en Utrecht een brief voorbereid gericht aan Staatssecretaris Broekers-Knol (zie bijlage 1). Hierin worden oplossingen gedeeld om opvang van AMV-ers mogelijk te maken en is de oproep gedaan om hierover in gesprek te gaan. De brief is ondertekend door 13 Utrechtse gemeenten. Hier is (nog) geen reactie op ontvangen. Nieuwe Wet inburgering met 6 maanden uitgesteld Invoering van de nieuwe Wet inburgering is met 6 maanden uitgesteld naar 1 januari 2022. Om deze reden is de planning rondom besluitvorming en gezamenlijke taalinkoop met een aantal maanden opgeschoven. Wij verwachten u aan het begin van het tweede kwartaal hierover verder te kunnen informeren. Voor de inburgeringsplichtigen in 2021 betekent dit dat zij vallen onder de huidige regelgeving. Tot slot Ons uitgangspunt is dat we de taakstelling gaan uitvoeren en in de regio gezamenlijk op te trekken om mogelijkheden te vinden voor (flexibele) asielopvangplekken, net zoals we dat ook bij de Doorgaande lijn en de taalinkoop van de nieuwe Wet Inburgering doen. Wij zullen u actief informeren over de ontwikkelingen op deze gebieden.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

Kerkplein 2 Postbus 200 3940 AE Doorn

Thema Team Contactpersoon

T (0343) 56 56 00 F (0343) 41 57 60 E info@heuvelrug.nl

Samenleving Regie & Faciliteren M. Martens

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Ministerie van Justitie en Veiligheid Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Ons kenmerk Uw kenmerk Datum Onderwerp

26 november 2020 Opvang AMV’ers vanaf de Griekse eilanden en passende opvang AMV’ers 18+ in Nederland.

Bijlage(n)

Geachte Staatssecretaris mevrouw Broekers-Knol, Sinds begin 2020 is de toestand in de opvangkampen voor vluchtelingen op de Griekse eilanden verergerd. De kampen zitten overvol en de levensomstandigheden zijn erbarmelijk te noemen. De recente branden in kamp Moria hebben deze situatie verder verslechterd. Onder de bewoners van de kampen bevinden zich veel alleenreizende minderjarige vluchtelingen. Uw kabinet heeft er voor gekozen om de hulp lokaal te organiseren, middels opvanghuizen. We zien dat de omstandigheden voor de minderjarige vluchtelingen / alleenreizende kinderen nog niet verbeteren; de door u opgerichte opvanghuizen voorzien slechts in zeer beperkte mate in opvangmogelijkheden. Deze kinderen hebben naar onze mening het recht om in een veilige en gezonde omgeving te kunnen opgroeien. De Coalition of the Willing heeft er bij uw kabinet meerdere malen op aangedrongen om de alleenreizende minderjarige vreemdelingen (AMV-ers) uit de Griekse kampen naar Nederland te halen. Al ruim 170 gemeenten, waaronder de meeste van onderstaande gemeenten uit de regio Utrecht, hebben aangegeven deze kinderen te willen opvangen omdat men de aanpak van de Nederlandse overheid om alleenreizende minderjarige vluchtelingen op te vangen op de Griekse eilanden te beperkt vindt.

De ondertekenaars van deze brief willen graag een steentje bijdragen aan de oplossing van de situatie voor de alleenreizende minderjarige vluchtelingen in de kampen. De gemeenten die deze brief hebben ondertekend zijn bereid om een deel van deze AMV-ers (alleenreizende minderjarige vreemdelingen) op te vangen. Om dit mogelijk te maken gaan de gemeenten in regionaal verband met elkaar bekijken hoe zij de huidige AMV-ers mét verblijfsvergunning die momenteel in de opvangplekken van Nidos zitten door kunnen laten stromen naar reguliere huisvesting. We zien namelijk dat de opvangplekken van Nidos in Utrecht momenteel vol zitten met jonge statushouders die de leeftijd van 18 jaar al bereikt hebben wegens gebrek aan doorstroommogelijkheden naar woningen.

www.heuvelrug.nl

IBAN NL64BNGH0285120808

De plekken die daarmee vrij komen in de opvang van Nidos kunnen ingevuld worden door nieuwe AMV-ers met verblijfsvergunning, waarvan mogelijk een deel uit de opvangkampen komt aan de randen van Europa. Om bovenstaande doorstroom mogelijk te maken is het belangrijk om passende huisvesting te creëren voor de AMV-ers die 18 jaar geworden zijn en om hen goed te begeleiden als zij zelfstandig gaan wonen. Wat we hier als gemeenten voor nodig hebben is enerzijds Rijksgeld om betaalbare huisvesting te creëren voor deze jongeren. Dat is extra belangrijk nu de taakstelling naar verwachting naar boven wordt bijgesteld. Het realiseren van de taakstelling voor jongeren is een grote opgave voor gemeenten, omdat er meer vraag is dan aanbod. Anderzijds willen we deze AMV-ers de kans bieden op een eerlijke start op weg naar integratie in de Nederlandse samenleving. Wat hiervoor nodig is, is bijvoorbeeld dat het Rijk zo snel mogelijk de leeftijdsgrens van hulp bij huisvesting, begeleiding en zorg verhoogt van de huidige 18 jaar naar 21 jaar. Hiermee wordt deze groep hetzelfde behandeld als andere jongeren die gebruik maken van verlengde jeugdzorg in de Jeugdwet. Er is financiële vergoeding nodig om dit mogelijk te maken; op dit moment is het al een verantwoordelijkheid van gemeenten zonder financiële dekking.

We willen met u in gesprek om gezamenlijk te kijken naar een constructieve en duurzame oplossing om dit mogelijk te maken. Maar we staan ook open voor andere oplossingen met een juiste financiële dekking. Door het oplossen van deze knelpunten kunnen we AMV-ers goed opvangen en laten doorstromen naar huisvesting. Ook nieuwe alleenreizende vluchtelingen hebben in de toekomst profijt van deze verbeterde doorgaande lijn. We verzoeken u met ons hierover in gesprek te gaan en gezamenlijk een oplossing te realiseren.

Hoogachtend, de burgemeester van de gemeente Utrechtse Heuvelrug,

G.F. Naafs

Mede namens onderstaande gemeenten in de provincie Utrecht: Utrecht Amersfoort Houten Zeist Renswoude Rhenen Bunnik Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Soest Oudewater Woerden Nieuwegein heeft aangegeven alleen het onderwerp doorstroom AMV’ers 18+ te onderschrijven.