RIB21.012 Uitkomst decembercirculaire

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 22-01-2021/RIB21.012 Datum

22 januari 2021

Burgerservicenummer Bijlage(n) Onderwerp

Ons kenmerk

395714

Uw kenmerk

Uitkomst decembercirculaire 2020

Behandeld door

Marion Hes

Portefeuillehouder

Wethouder Jansen

Geachte leden van de raad, We hebben de decembercirculaire 2020 ontvangen en doorgerekend. In deze brief informeren wij u eerst over de uitkomst van de circulaire voor de gemeenten Zeist en daarna informeren wij u over een aantal ontwikkelingen, genoemd in de circulaire, die op een later moment alsnog een financieel effect hebben. De decembercirculaire bevat doorgaans geen grote wijzigingen. Normaal gesproken bevat het wel een bijstelling op basis van de najaarsnota van het Rijk. Maar omdat het accres 2020 (en 2021) vastgeklikt is op de stand van de meicirculaire 2020 bewegen de gemeenten in 2020 en 2021 niet meer mee met de uitgaven van de rijksoverheid. We gaan niet mee “de trap op en trap af”, zoals dat ook wel genoemd wordt en daardoor vindt er geen bijstelling plaats. Dit zorgt voor financiële stabiliteit bij de gemeenten. Aanvankelijk was het de bedoeling om het nieuwe verdeelstelsel van het gemeentefonds in deze circulaire te verwerken. Dat proces heeft echter vertraging opgelopen. De ingangsdatum is verschoven naar 1-1-2023. Deze circulaire gaat daardoor vooral over het afwikkelen van de laatste zaken van het uitkeringsjaar 2020 en de financiële vertaling van het 3e compensatiepakket corona. Dat laatste maakt deze decembercirculaire 2020 alsnog wel bijzonder.

De uitkomst van de circulaire kan door het tijdstip waarop de circulaire is verschenen (december) niet meer verwerkt worden in de begroting van 2020. Gevolg daarvan is dat er een verschil zal ontstaan tussen begroting en realisatie. Dit is jaarlijks onvermijdbaar. De financiële gevolgen voor de jaren 2021 en verder zullen in een technische, verzamelwijziging worden voorgelegd aan uw raad. De bedragen in de tabellen van deze brief zijn afgerond op € 1.000.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Uitkomst decembercirculaire 2020 toegelicht De circulaire informeert gemeenten over de gemeentefondsuitkeringen. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. De ontwikkeling ervan bepaalt daarom in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar de informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december om het uitkeringsjaar zoveel mogelijk, op basis van de juiste aantallen (zoals bijvoorbeeld inwoners), goed af te ronden. Dit is dus de derde circulaire van 2020. Hieronder wordt de uitkomst van de decembercirculaire cijfermatig en inhoudelijk toegelicht. We zetten deze circulaire af tegen de vorige; de septembercirculaire. In onderstaande tabel staat wat het verschil is tussen de december- en de septembercirculaire:

Het verschil tussen de december- en de septembercirculaire wordt aan de hand van de volgende onderdelen toegelicht: A. toelichting op de mutaties met een effect op het begrotingssaldo B. toelichting op de compensatie van de gevolgen Corona Ad A. Mutaties met een effect op het begrotingssaldo

1. Mutaties hoeveelheden De algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt verdeeld over alle gemeenten met behulp van maatstaven. Voor de gemeente Zeist zijn er ca. 70 maatstaven van toepassing. Voorbeelden van maatstaven zijn: inwoners, woonkernen en bijstandsontvangers. De aantallen worden steeds geactualiseerd. Voor de toekomst wordt er gerekend met trends en ook die worden iedere circulaire bijgesteld. Beide aanpassingen hebben voor een individuele gemeente effect op de omvang van de algemene uitkering. Als het rijksbudget gelijk blijft en landelijk nemen de aantallen toe, zal de uitkeringsfactor dalen. Het tegenovergestelde kan ook voorkomen. Dit wordt gedaan om landelijk binnen het rijksbudget te blijven. Voor individuele gemeenten kan er een herverdeeleffect ontstaan. In deze circulaire is het aantal bijstandsontvangers in 2020 landelijk flink naar beneden bijgesteld (voor Zeist van 1257 naar 1131). De uitkeringsfactor is voor 2020 daarop aangepast. Het effect daarvan voor Zeist is in 2020, per saldo, licht positief.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

Een mutatie in de uitkeringsfactor heeft in principe een structurele doorwerking naar 2021 en latere jaren. Dit is echter in deze circulaire niet meegenomen maar vindt plaats in de meicirculaire 2021. Omdat er bij deze maatstaf gerekend wordt met een gemiddeld aantal bijstandontvangers van de laatste drie jaren en de trend berekend wordt op basis van 2020, ontstaat er een negatief effect op de jaren na 2020. 2. Diverse uitnamen uit het gemeentefonds Het gaat hier om uitnamen en toevoegingen aan het macrobudget. Vervolgens wordt het macrobudget objectief verdeeld over de gemeenten. - Mobiliteitshulpmiddelen en voorzieningen Op 1 januari 2020 is de hulpmiddelenzorg aan cliënten die in een Wlz(Wet langdurige zorg)-instelling wonen vereenvoudigd. Vanaf deze datum worden mobiliteitshulpmiddelen (zoals een rolstoel en een scootmobiel) voor alle cliënten in een Wlz-instelling verstrekt vanuit de Wlz en niet meer vanuit de Wmo 2015. Hiervoor zijn in de septembercirculaire 2019 middelen overgeheveld naar de Wlz. Daarop heeft een nacalculatie voor 2020 plaatsgevonden die is verwerkt in deze circulaire. In de begroting van de gemeente Zeist zijn de budgetten voor mobiliteitshulpmiddelen en voorzieningen reëel geraamd en is al rekening gehouden met de overheveling naar de Wlz. De uitname voor Zeist bedraagt € 67.000. Dit is daardoor voor ons een nadeel.

- Diverse bijdragen 2020 Voor de centrale voorziening Basisregistratie Personen, MijnOverheid en DidiD, generieke digitale infrastructuur (GDI) en een logisch ontwerp gemeentelijke basisadministratie (GBA) bedraagt de bijdrage voor Zeist in 2020 bij elkaar € 40.000. - Bijstelling suppletie-uitkering SD De suppletie-uitkering “Overheveling integratie-uitkering sociaal domein (IUSD)” geeft invulling aan de bestuurlijke afspraak dat de overheveling van de IUSD naar de algemene uitkering geen herverdeeleffect (positief of negatief) mag hebben. De overheveling, in de meicirculaire van 2018, was een ingewikkeld proces waarbij diverse maatstaven aangepast moesten worden. Inmiddels heeft er een eerste nacalculatie plaatsgevonden met een structureel, negatief effect voor Zeist ad € 21.000. In de septembercirculaire 2021 zal nog een nacalculatie plaatsvinden. Ad B. Compensatie financiële gevolgen Corona De fondsbeheerders van het gemeentefonds hebben eerder in de zgn. junibrief en de septembercirculaire het 1e en 2e compensatiepakket corona bekend gemaakt. Deze circulaire bevat informatie over de maatregelen uit het 3e pakket, die via het gemeentefonds lopen. De compensaties voor Zeist staan in onderstaand overzicht.

Hoewel de middelen beschikbaar zijn gesteld voor een bepaald doel, zijn het vrij besteedbare middelen. Er is dan ook geen terugbetalingsplicht bij onderbesteding.

De compensaties voor het jaar 2020 uit bovenstaande tabel kunnen niet meer met een begrotingswijziging verwerkt worden in de begroting 2020. Het tijdstip (december) waarop de compensatie bekend is gemaakt is daarvoor te laat. In de jaarrekening 2020 zal de € 262.000 als een voordeel op de algemene uitkering, in programma 10 ‘Maatschappelijk bewust financieel beleid’, gepresenteerd worden. De eerder ontvangen compensatie en de nadelen als gevolg van Corona, worden in de jaarrekening 2020 wel gepresenteerd in het juiste programma en collegeproduct, conform de vastgestelde begroting, inclusief wijzigingen, en het BBV.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

4

Voor de compensaties voor het jaar 2021 uit bovenstaande tabel wordt voorgesteld deze in eerste instantie te begroten op een algemene stelpost ten behoeve van de financiële gevolgen van Corona. Reden daarvoor is dat op het moment van het verwerken van de decembercirculaire in de meerjarenbegroting 2021, er nog geen compleet overzicht is van de financiële nadelen als gevolg van Corona. We weten nog niet op welke beleidsterreinen er, ondanks eerdere compensatie, knelpunten ontstaan. Zo is er bijvoorbeeld voor de interne bedrijfsvoering geen compensatie, maar worden er wel extra kosten gemaakt. De compensaties zijn omvangrijk en vragen een zorgvuldige afweging. Wanneer er meer zicht is op de financiële gevolgen van de corona-crisis zal er één of meer voorstellen worden voorgelegd voor de besteding van deze compensaties.

Overige mededelingen uit de decembercirculaire Aanvullende informatie over corona-compensaties uit het gemeentefonds Het aanvullende 3e pakket compensaties bevat een aantal afspraken over 2020, 2021 en 2022 die nog niet in deze circulaire konden worden verwerkt. Meer informatie volgt in het eerste kwartaal van 2021. Het betreft de volgende onderwerpen: • Inkomstenderving: De verwachting is dat de inkomstenderving van gemeenten, zoals parkeer- en toeristenbelasting, verder zal oplopen. • Afvalinzameling: Door de corona hebben gemeenten zowel extra kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. • Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK): Tijdelijke ondersteuning voor huishoudens die door omstandigheden in ernstige financiële problemen dreigen te komen. Voor deze tijdelijke ondersteuning wordt het bestaande instrument van de bijzondere bijstand gebruikt. Op sommige terreinen zijn al meer specifieke afspraken voor 2021 gemaakt. Zo is ten aanzien van de extra kosten van GGD-en en veiligheidsregio’s voor geheel 2021 volledige compensatie afgesproken op basis van declaratie van de daadwerkelijke uitgaven. Deze compensatie gaat rechtstreeks naar de GGD en VRU. Herijking verdeling gemeentefonds. De invoerdatum van de herijking is een jaar opgeschoven naar 1-1-2023. Het nieuwe verdeelstelsel wordt daarmee aan het nieuwe kabinet overgelaten.

Als reden voor het uitstel wordt in de circulaire de huidige financiële positie van de gemeenten, waaronder de tekorten bij de jeugdzorg, genoemd. Daarover moet eerst duidelijkheid komen, en die komt pas bij de kabinetsformatie. Dan wordt er besloten of er structureel geld bijkomt voor de gemeenten. Daarmee legt de minister van BZK, conform de wens van de VNG, expliciet een koppeling tussen extra geld voor de gemeenten (de koek moet groter!) en de herverdeling van het gemeentefonds. Met de VNG is afgesproken voorafgaand aan de consultatie van gemeenten, de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) om advies te vragen. Deze adviesaanvraag zal het Ministerie van BZK in januari indienen en ter informatie aan de Tweede Kamer sturen. De voorlopige uitkomsten van de verdeling zullen tegelijk met de adviesaanvraag aan ROB worden gepubliceerd. Als gevolg van het uitstel van de herijking gemeentefonds is ook de doordecentralisatie van Beschermd wonen uitgesteld naar 1-1-2023. Wijziging woonplaatsbeginsel Jeugd. Het uitstel van de hierboven genoemde herijking heeft geen gevolgen voor de invoering van het woonplaatsbeginsel Jeugd. Deze beleidswijziging wordt per 1 januari 2022 doorgevoerd op basis van het huidige verdeelmodel. Het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp.

Uitgangspunt in de nieuwe definitie van het woonplaatsbeginsel is de gemeente waar de jeugdige zijn woonadres heeft volgens de Basisregistratie Personen (de BRP). Bij jeugdhulp met verblijf is het uitgangspunt dat als woonplaats geldt de gemeente waar de jeugdige onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf zijn woonadres in de zin van de Wet basisregistratie personen had.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

5

De wijziging van het woonplaatsbeginsel zal voor alle gemeenten in Nederland gevolgen hebben. Voor Zeist geldt dat de zorg voor kinderen met een voogdijmaatregel, die in een instelling in Zeist verblijven, komt te vervallen. Daarmee vervallen ook de kosten, maar ook het budget. Daar tegenover staat dat kinderen uit Zeist die elders in Nederland verblijven, met een voogdijmaatregel, nu wel onder de zorg van Zeist komen te vallen. De verdeling (niet de totale omvang) van het rijksbudget wordt aangepast aan de nieuwe situatie. Wanneer er een herverdeling plaatsvindt zijn er altijd voor- en nadeelgemeenten. Over hoe dat voor de gemeente Zeist zal zijn, is nu nog niets te zeggen.

Wij hopen u met bovenstaande informatie voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist