RIB20.214 Procesvoorstel invoering Omgevingswet

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twittter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Aan de gemeenteraad

Ontv. Griffie 11-12-2020/RIB20.214

Datum

11 december 2020

Ons kenmerk

391332

Burgerservicenummer

Uw kenmerk

1 Geactualiseerde Onderwerp procesvoorstel invoering Omgevingswet Geachte leden van de raad,

Behandeld door

André Steen

Portefeuillehouder

Wethouder Fluitman

Bijlage(n)

In deze raadsinformatiebrief wordt u geïnformeerd over de voortgang en planning inzake de invoering van de Omgevingswet.

Inleiding In de raadsinformatiebrief van 23 april 2020 (RIB20.086, Uitstel invoering Omgevingswet) bent u geïnformeerd over het uitstel van de Omgevingswet en de gevolgen ervan voor de invoering in Zeist. In deze informatiebrief treft u de aangepaste planning aan.

Doel Het doel van deze Raadsinformatiebrief is u inzicht te geven in de aanpak en planning voor de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2022. In deze brief lichten wij toe hoe deze implementatie verder vorm krijgt. Vertrekpunt hierbij is het door u op 14 januari 2020 vastgestelde raadsvoorstel ‘Procesvoorstel invoering Omgevingswet in Zeist’.

Hoe staat het met de landelijke invoering? In het Nota-overleg Omgevingswet van de Tweede Kamer op 25 november 2020 heeft de minister nadrukkelijk de wens geuit om de uitvoeringspraktijk duidelijkheid te geven over de invoeringsdatum. Deze moet wat de minister betreft blijven staan op 1 januari 2022, ondanks berichten over problemen met het Digitaal Stelsel Omgevingswet en het lopende onderzoek naar de financiële tekorten waar gemeenten mee zouden worden geconfronteerd als gevolg van de invoering. Besluitvorming in Tweede Kamer en Eerste Kamer volgt binnenkort.

Waar staan wij in Zeist? In 2020 zijn de voorbereidingen op invoering van de Omgevingswet verder ter hand genomen. Zo is de inkoop van nieuwe systemen gerealiseerd, zijn we gestart met de pilot voor het eerste partiële omgevingsplan, zijn er

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

in de regio afspraken gemaakt over de interbestuurlijke samenwerking en hebben we de evaluatie van de eerste set toepasbare regels afgerond. Het raadsbesluit van 14 januari was hierbij steeds het vertrekpunt. Ook met de aangepaste planning blijft dit besluit leidend. Met andere woorden: we beginnen niet opnieuw en zetten geen koerswijziging in. Wel nemen we meer tijd voor het ‘anders werken’ onder de nieuwe wet. Het uitstel geeft ons meer ruimte om in alle voorbereidingen gebruik te maken van voortschrijdend inzicht, hetgeen goed aansluit op onze verkennende invoeringsstrategie. Op bestuurlijk niveau zijn de herziening van het delegatiebesluit en de vaststelling van de participatiekaders de belangrijkste onderwerpen voor het komende jaar. Deze beide onderwerpen worden hieronder nader toegelicht.

Participatiekaders Participatie staat centraal in de invoering van de Omgevingswet in Zeist:  Voor de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan geldt een ‘kennisgevings- en een motiveringsplicht’: de gemeente geeft bij de aankondiging van het opstellen van visie en plan aan hoe de participatie wordt vormgegeven (kennisgeving) en geeft bij de vaststelling van visie en plan aan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zijn betrokken bij de voorbereiding en wat de resultaten daarvan zijn (motivering). Het participatietraject voor de Omgevingsvisie is als direct gevolg van de crisis stilgelegd. Inmiddels is het voorgenomen traject geactualiseerd en besproken in de raadswerkgroep Omgevingswet van 16 november. De RIB ‘herinrichting participatieproces eerste Zeister Omgevingsvisie’ wordt in december 2020 aan uw raad aangeboden.  Bij het indienen van een vergunningsaanvraag moet de initiatiefnemer aangeven óf en zo ja hoe inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding van de aanvraag zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. Participatie is vanuit de wet niet verplicht, maar de raad kan aangeven bij welk soort aanvragen participatie wél verplicht wordt gesteld.

Herziening delegatiebesluit Onder de Omgevingswet veranderen de bevoegdheden van raad en college. In de huidige wetgeving is altijd instemming van de raad nodig bij collegebesluiten over buitenplanse activiteiten, projectbesluiten of inpassingsplannen. Vanaf 1 januari 2022 vervalt dit instemmingsrecht. Het college is vanaf die datum dus bevoegd gezag bij alle gemeentelijke omgevingsvergunningen. Wel kan de raad aan de hand van op te stellen criteria vaststellen welke buitenplanse activiteiten in aanmerking komen voor het ‘dwingend adviesrecht’ van de raad. Dit adviesrecht is vergelijkbaar met het huidige instemmingsrecht. Hiermee bepaalt de raad haar nieuwe positie onder de Omgevingswet. De VNG-handreiking over het adviesrecht tref u hier aan.

Samenhang invoering Omgevingswet met andere trajecten De invoering van de Omgevingswet in Zeist staat niet op zichzelf. De Propositie, Rep, Res, Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en onze eigen Omgevingsvisie zijn thema’s met een sterke inhoudelijke en volgtijdelijke onderlinge samenhang. Uw raad is en wordt op elk van de thema’s separaat geïnformeerd en geadviseerd. Over de samenhang bent u geïnformeerd tijdens de werkbijeenkomst van 24 november 2020, waarbij ook het afstemmingsdocument aan u beschikbaar is gesteld.

Bestuurlijke planning In de nieuwe planning koersen we op 1 oktober 2021 als datum waarop Zeist klaar wil zijn voor de per invoeringsdatum verplichte onderdelen van de Omgevingswet. Zo ontstaat de gelegenheid om in de maanden voor inwerkingtreding de eerste ervaringen op te doen met het werken onder de wet en desgewenst verbeteringen aan te brengen in instrumenten en processen. De ‘datum gereed’ geeft bovendien de tijd om onvoorziene vertragingen in de voorbereiding op te kunnen vangen. De oplevering is deels afhankelijk van onder andere regionale samenwerking en tijdige oplevering van het landelijke DSO en is in dit verband onder voorbehoud.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

De planning bestaat uit twee sporen: 1) Periodieke informatievoorziening aan college en raad. Dit verloopt via: a. Kwartaalrapportages over de voortgang van invoeringsvoorbereidingen; b. Kennisbijeenkomsten over verschillende nog nader te bepalen thema’s, zoals participatie en adviesrecht. In de afgelopen anderhalf jaar heeft de raadswerkgroep Omgevingswet geholpen bij de verkenning die bij de opstartfase van invoering past. Nu er steeds meer zicht komt op de bestuurlijke impact van de Omgevingswet is het belangrijk om de gehele raad mee te nemen in de komende voorbereidingen. Via Ronde Tafels over de verschillende deelonderwerpen, kennisbijeenkomsten en rapportages wordt de raad tijdig geïnformeerd en voorbereid op de geplande besluiten (zie 2)). De raadswerkgroep Omgevingswet zou in de voorbereidingen op de besluiten genoemd onder 2b een nuttige rol kunnen spelen. 2) Overzicht van geplande college- en raadsbesluiten tijdens het invoeringstraject: a. College- en raadsbesluiten over de diverse onderdelen van de instrumenten Omgevingsvisie, Omgevingsplan en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO); b. College- en raadsbesluiten over twee belangrijke bestuurlijke onderwerpen van de Omgevingswet: participatie en herziening delegatiebesluit.

Bestuurlijke planning invoering Omgevingswet

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

4

Bijlage In de herhaling: korte toelichting op de kern van onze opgave en de instrumenten De Omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de regels voor ruimtelijke projecten. Met behulp van 1 digitaal loket, onderdeel van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten. Ook moderniseert de Omgevingswet de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening, gezondheid en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. 26 Wetten worden ondergebracht in 1 wet, 60 Algemene Maatregelen van Bestuur worden omgevormd naar 4 Algemene Maatregelen van Bestuur en 75 ministeriële regelingen komen samen in 1 omgevingsregeling. De nieuwe wet zorgt voor een samenhangende aanpak van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming. Daarnaast wordt participatie bevorderd. Bijvoorbeeld door burgers en ondernemers zo goed mogelijk te betrekken bij de ontwikkeling van de leefomgeving. De invoering van de omgevingswet is een proces dat nog nergens in den lande is beproefd. Ook in Zeist zullen we onze weg moeten vinden om tot goede keuzes te komen ten aanzien van gebruik en bescherming van onze fysieke leefomgeving. Het nieuwe leidende principe hierbij is “ja, mits”.

Dit betekent dat een initiatief wordt benaderd vanuit de mogelijkheden die er zijn in plaats vanuit de beperkingen. In plaats van alleen aan te geven wat niet mag of kan, wordt zoveel mogelijk meegekeken of en hoe een inititief wel kan worden gerealiseerd. Voor de gemeente is dan de centrale vraag hoeveel regelruimte zij wil geven aan initiatieven. De omgevingsvisie is hierbij kaderstellend omdat het beschrijft welke kernwaarden voor onze leefomgeving in Zeist belangrijk zijn. De wetgever heeft ruim de tijd genomen voor de invoering van de Omgevingswet. De transitie loopt door tot 2030. De gedachte hierbij is dat de aanpassingen in de manier van denken en doen (als gevolg van het werken als één overheid en de veranderingen in het samenspel tussen samenleving en overheid) veel verandervermogen van ons vraagt. Dat gaat niet van de één op andere dag en ook niet vanzelf. Het is een kwestie van oefenen, ervaren, betekenis geven, nieuwe routines opbouwen en positie bepalen. In een notedop is dit de kernopgave van raad, college en ambtelijke organisatie. Drie instrumenten staan ons in deze veranderopgave ter beschikking. In de omgevingsvisie legt de raad haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Het omgevingsplan bevat de lokale regels voor de fysieke leefomgeving en regelt de evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) biedt het digitale loket waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen zien wat is toegestaan en waarmee initiatiefnemers hun vergunningsaanvragen en meldingen kunnen indienen.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist