PR25.049 Bijlage 1 Driebergen Zeist Bouwstenen
Tekst van het document
Bouwstenen voor een woonbiotoop
250124
LANDGOEDSTATION DRIEBERGEN-ZEIST
pg 02 pg 06 pg 73 pg 92
INHOUD
INTRODUCTIE BOUWSTENEN PROCES BIJLAGE
02
INTRODUCTIE
WAT KAN HET GEBIED DRAGEN? NATUUR- EN CULTUURWAARDE ALS VERTREKPUNT
03
04
INTRODUCTIE ADVIESGROEP KROMME RIJNCORRIDOR
05
pg 02 pg 06 pg 73 pg 92
INHOUD
INTRODUCTIE BOUWSTENEN PROCES BIJLAGE
06
07
08
WOONBIOTOOP
MENS MENS
WOONBIOTOOP
MENS
MOBILITEIT
NATUUR
MOBILITEIT
NATUUR
BARRIER
HABITAT
09
MENS MENS
NATUUR
MOBILITEIT
WOONBIOTOOP
Het verbinden van ‘Ecologische’ groenblauwe structuren is randvoorwaardelijk om de lokale natuur te behouden en te versterken.
LOKAAL REGIONAAL NATIONAAL
MONDIAAL 10
11
PIJLERS
GEZONDHEID
01
BIODIVERSITEIT
02
02
GEZONDHEID
GEZONDHEID
03
03
KLIMAAT
KLIMAAT
12
PIJLERS
GEZONDHEID
01
02
GEZONDHEID
03
KLIMAAT
BIODIVERSITEIT
13
14
15
REGENERATIEF
HERSTEL VAN ECOSYSTEEM BIODIVERSITEIT EN VEERKRACHT VERGROTEN
01 BIODIVERSITEIT
VERSTERKEN ECOLOGICHE VERBINDINGSZONES
UITSTRALINGSEFFECTEN OP OMGVEING BEPERKEN WAT KAN HET GEBIED DRAGEN?
16
Een gezonde bodem levert een bijdrage aan de ondergrondse biodiversiteit en de klimaatbestendigheid binnen het gebied. Gemeenten en ontwikkelaars spelen een cruciale rol bij het behoud en de verbetering van de bodemgezondheid.
01 BIODIVERSITEIT
GEZONDE BODEM
GRONDBALANS Het beperken van de transportafstand van grond heeft een positief effect op de algehele CO2 uitstoot. Een deel van de toplaag deponeren op daken binnen het projectgebied om zo bruine daken die ruimte bieden aan natuurlijke processen te creëren. 17
Een goed regulatie van het grondwater, bij voorkeur op een natuurlijke manier. Dit is in lijn om minder op kwetsbare locaties woningbouw te plegen, oftewel water en bodemsturend ontwikkelen.
WATER VASTHOUDEN
01 BIODIVERSITEIT
WATER EN BODEMSTUREND ONTWIKKELEN
Door natuurlijke processen de ruimte te geven kan de robuustheid van het watersysteem worden bevorderd. INFILTRATIE REGENWATER AFKOPPELEN VAN RIOOLSYSTEEM WATER BUFFERING HERGEBRUIK 18
BESTAANDE BOMEN EN GROENSTRUCTUREN BEHOUDEN EN VERBETEREN
01 BIODIVERSITEIT
GROENWAARDE
19
Stimuleren van de ecologische diversiteit. Ruimte worden gegeven aan ecologische processen om zo de veerkrachtigheid van de natuur te faciliteren.
5 V’s
01 BIODIVERSITEIT
NATUURINCLUSIEF
Groene inrichting van de buitenruimte gericht op:
Voedsel Vocht Voortplanting Veiligheid Verbinden 20
De vegetatieopbouw geeft een indicatie hoe geschikt een gebied is voor biodiversiteit. Een combinatie van lage, middelhoge vegetatie met bomen en water in de omgeving is hiervoor van belang.
01 BIODIVERSITEIT
VEGETATIE OPBOUW
Streefwaarde vegetatieopbouw: 20 % lage vegetatie 15 % middelhoge vegetatie 30 % boomkroondekking 10 % water .
BRON BEELD: OKRA
21
Uitstroomgebied microklimaat
Kalkloze poldervaaggronden: klei
Overgangs microklimaat
Hoge zwarte enkeerdgronden: Fijn zand
Buitenplaats microklimaat
Duinvaaggronden: fijnzand
27
>15M
8-14M
3-8M
<3M <1M <0.3M
NATUURINCLUSIEF
24
PIJLERS
GEZONDHEID
02
02
GEZONDHEID
03
KLIMAAT
GEZONDHEID
25
26
27
Geluid kan hinderlijk zijn en leiden tot gezondheidsklachten. Plekken met natuurlijke geluiden (vogelzang, water, ruisende bladeren)dragen juist bij aan de reductie van stressklachten. De kaart geeft het gemiddelde geluidsniveau per jaar weer. Dit gemiddelde is een verzameling van geluid afkomstig van weg-, spoor-, luchtverkeer, windmolens en industrie.
02 GEZONDHEID
GELUIDSHINDER
Aandachtspunten: > vergroenen > gevelgroen > dakgroen > geluidisolatie < verharding < wegverkeer
28
ACTIEF 15 MIN CITY FIETS- EN WANDEL NETWERK Wandelen, fietsen, openbaar vervoer, elektrisch vervoer en deelvervoer.
02 GEZONDHEID
MENS:
De streefwaarde bij deze indicator is dat minimaal 25% van de openbare infrastructuur voor openbaar vervoer, voetgangers of fietsers beschikbaar is.
29
HEALING ENVIRONMENTS CONTACT MET MAAIVELD ZICHT OP GROEN 5-6 BOUWLAGEN
02 GEZONDHEID
ACTIEF TRAPLOPEN 4-5 BOUWLAGEN
30
Dr. Cecil Konijnendijk, expert op het gebied van stedelijke vergroening en oprichter van het Nature Based Solutions Institute. Uitzicht op groen draagt bij aan de mentale gezondheid en het welbevinden van mensen. Een goede indicator voor de aanwezigheid van voldoende groen is het uitzicht vanuit de bebouwing op tenminste drie bomen.
02 GEZONDHEID
3 – 30 -300 REGEL
De kleuren op de kaart gevenweer vanuit welke gebouwen uitzicht is op bomen binnen een straal van 30 meter.
31
Een goede indicator voor de aanwezigheid van voldoende groen is het percentage van de oppervlakte (vanuit de lucht bekeken) dat bedekt is met bladeren (bomen en struiken).
02 GEZONDHEID
30-Regel (30% bladerdek)
Als maatstaf wordt een percentage van 30% aangehouden.
De kaart geeft voor elk gebouw aan hoeveel procent bladerdek aanwezig is binnen een straal van 150 meter.
32
< 300 meter afstand tot groen
De nabijheid van groen stimuleert het recreatief gebruik, waardoor de lichamelijke en geestelijke gezondheid verbetert.
02 GEZONDHEID
300-REGEL
De WHO adviseert een maximale afstand van 300 meter tot de dichtstbijzijnde openbare groene ruimte (minimaal 1 ha). De kaart geeft weer welke gebouwen aan dit criterium voldoen.
33
Door spontane begroeiing te stimuleren kan het oppervlak aan kale, aangeharkte grond (en/of verstening) afnemen, terwijl het groen en verdamping door vegetatie kunnen toenemen.
03 KLIMAAT
HITTESTRESS
Op deze manier zal minder warmte worden geabsorbeerd, wat gunstig is om hittestress te beperken.
34
INCLUSIEF BETROKKEN LEVENDIG GEMENGDE BUURT KLEINE VOORZIENINGEN
02 GEZONDHEID
GEMEENSCHAP:
DIVERSITEIT AAN BETAALBARE WONINGTYPES ALZIJDIG GEBIOUWEN GEEN AFGESLOTEN TUINEN
35
36
GRONDGEBONDEN
37
GESTAPELD
De Breul Karakterstieke KARAKTERISTIEKE DE BREUL De Breul BEBOUWING bebouwing Karakterstieke 3-4 hoog 2-3 hoog bebouwing
Fabriek FABRIEK Fabriek
4-5 hoog
2-3 hoog
4-5 hoog
2-3 hoog
3-4 hoog
2-3 hoog 9 12
12
14
35
34
22
9
26
9 11
12
20
26
20
35
63
7
20
12
29
115
34
29
115
9
11
14
22
7
63
40
20
35
40
35
21
21
80
80
3-4 hoog 2-3 hoog GRONDGEBONDEN: VRIJSTAAND + GESCHAKELD
3-4 hoog GESTAPELD
2-3 hoog 27
11
5
26
16
11
5
11
16
11
5
11
11
5
22
27
20
22
30
26
2-3 hoog
22
27 32
6
27
22
32
6
11
22
20
30
3-4 hoog
11
3-4 hoog
11
4-5 hoog
2-3 hoog
22
4-5 hoog
KORREL STICHTSE LUSTWARANDE
P+R Station STATION P+R P+R Station
11
3-5 hoog
3-5 hoog
2-3 hoog
2-4 hoog
2-4 hoog
2-3hoog
1-2 hoog
38
PIJLERS
GEZONDHEID
02
GEZONDHEID
03
03
KLIMAAT
KLIMAAT
39
40
41
42
o MITIGATIE
03 KLIMAAT
o ADAPTATIE
43
BRON: deURBANISTEN, Doepel Strijkers, TU Delft
03 KLIMAAT
WATEROPVANG WATERBERGING INFILTRATIE HERGEBRUIK ENERGIE UIT WATER
44
03 KLIMAAT
WATEROPVANG WATERBERGING INFILTRATIE HERGEBRUIK ENERGIE UIT WATER
45
46
03 KLIMAAT
VRAAG VERMINDEREN OPSLAG & UITWISSELEN DUURZAAM OPWEKKEN
03 KLIMAAT
ENERGIENEUTRAAL
47
EMISSIELOOS BOUWEN BIOBASED MODULAIR
03 KLIMAAT
ENERGIENEUTRAAL
48
LAGE PARKEERNORM OVERCAPACITEIT P+R
03 KLIMAAT
DUURZAAM MOBILITEIT & PARKEERSTRATEGIE
AAN RANDEN AL DAN NIET GESTAPELD (KWELWATER)
49
BODEM WATER GROEN ZON WIND
03 KLIMAAT
o BIOKLIMATISCH ONTWERP
MICROKLIMATEN
50
NATUURLIJKE ZONWERING + GROENE DAKEN
ORIENTATIE
DAGLICHT + ZONWERING
WINTERTUIN
VERDAMPINGSKOELING + NATUURLIJKE VENTILATIE
PV-OPWEKKING
WATEROPVANG + HERGEBRUIK
03 BIOKLIMATISCH ONTWERP
COMPACT VOLUME
51
52
WIND MICROKLIMAATEN ZON ORIENTATIE
53
ORIENTATIE AANSLUITING LANDSCHAP
54
ZON MICROKLIMATEN
55
ZON MICROKLIMATEN
WIND MICROKLIMATEN Geleidelijk getrapt bebouwing zorgt voor minder wind hinder
Begroeiing en water zorgen voor microklimaten 56
57
WIND MICROKLIMATEN
58
LEESBAAR LANDSCHAP
59
DEELGEBIEDEN MICROKLIMATEN
60
DEELGEBIEDEN MICROKLIMATEN
61
62
63
DEELGEBIEDEN MICROKLIMATEN
64
65
DEELGEBIEDEN MICROKLIMATEN
66
67
68
69
DEELGEBIEDEN MICROKLIMATEN
70
71
72
pg 02 pg 06 pg 73 pg 92
INHOUD
INTRODUCTIE BOUWSTENEN PROCES 05 BIJLAGE
73
74
75
76
URBAN TOOLBOX
77
78
KADASTER
KENMERKEN: o ‘TREKKEN & DUWEN’
o HOGE VOORFINANCIERING o GROTE FINANCIELE RISICO’S o GROTE NADRUK OP ‘TERUGVERDIENEN = MASSA MAKEN’ o VAAK: BIJSTELLING VAN AMBITIES
ONTWIKKELSTRATEGIE
‘TOP-DOWN & ACTIEF’
o VAAK: TEKORT o ‘NO WAY BACK’
79
80
CLUSTERS VAN VERSCHILLENDE COMPLEXITEIT
KENMERKEN: o ‘ZACHT STUREN & MEEBEWEGEN’
o VOORFINANCIERING PER DEELFASE o SAMENSPEL PUBLIEK-PRIVAAT o RISICO’S BETER TE MANAGEN o MEER NADRUK OP KWALITEIT
ONTWIKKELSTRATEGIE
‘ORGANISCH & FACILITEREND’
o MEER KANS OP WAARMAKEN AMBITIES o VAAK: BETERE BUSINESSCASE o MEER FLEXIBILITEIT
81
GEVOLG IS VAAK:
OVERHEID
o LANGDURIG PROCES
o TOENEMENDE COMPLEXITEIT o VEEL WEER- EN TEGENSTAND
PLANVORMING
‘TOP-DOWN & LINEAIR’
o GEEN OPTIMAAL PLAN
WET- & REGELGEVING RANDVOORWAARDEN
o HOGE PLANKOSTEN
STAKEHOLDERS & MARKT 82
o MONODISCIPLINAIR o SEQUENTIEEL
PLANVORMING
‘TOP-DOWN & LINEAIR’
o (TE) SNEL NAAR EEN RUIMTELIJKE OPLOSSING o GESTUURD DOOR KORTE TERMIJN BELANGEN o REGIE IS LASTIG GEVOLG: LANGDURIG PROCES, SUBOPTIMAAL RESULTAAT & DRAAGVLAK 83
GEVOLG IS VAAK: o EFFICIENTER PROCES
OVERHEID
o REGIE OP COMPLEXITEIT o GROTER DRAAGVLAK
PLANVORMING
‘CO-CREATIE & INTEGRAAL’
o OPTIMAAL PLAN
WET- & REGELGEVING RANDVOORWAARDEN
o LAGERE PLANKOSTEN
STAKEHOLDERS & MARKT 84
PLANVORMING
‘CO-CREATIE & INTEGRAAL’
85
URBAN TOOLBOX • Teken- en rekentool voor datagedreven gebiedsontwikkeling
• Koppelt ruimtelijke plannen aan inhoudelijke thema’s • Rekenmodules financieel, mobiliteit, programma, ruimtegebruik, duurzaamheid, dichtheid en meer
• Maakt snelle ontwerp iteraties mogelijk • Maakt complexiteit beheersbaar
Snellere planvorming – betere plannen – groter draagvlak 86
URBAN TOOLBOX Foto
Topo
Kadastraal
Eigendom
BAG
Bestemming
NNN
Landgoederen
v Geluid rail
Beschermd
PM2.5
Oud bos
Groene contour
Geluid weg
Geomorfologie
Bodemsoort
87
URBAN TOOLBOX
88
URBAN TOOLBOX
89
URBAN TOOLBOX
90
URBAN TOOLBOX
91
pg 02 pg 06 pg 74 pg 92
INHOUD
INTRODUCTIE BOUWSTENEN PROCES BIJLAGE
92
NL Omgevingsscan
, Datum: 20/12/24
INHOUDSOPGAVE Introductie
3
Gezondheid
15
Realisatie
26
Projectgebied
4
Uitzicht op 3 bomen
17
Aanbevelingen
27
Dashboard
5
Ten minste 30% bladerdek
18
Registreren
28
Klimaatadaptatie
6
Openbaar groen binnen 300 meter
19
Colofon
29
Gevoelstemperatuur
8
Luchtkwaliteit
20
Schaduw
9
Geluidsniveau
21
Vegetatie
10
Infrastructuur voor duurzame mobiliteit 22
Windsnelheid
11
Biodiversiteit
23
Waterhoogte 1 op 10
12
Vegetatieopbouw
25
Waterhoogte 1 op 100
13
Belaste gebouwen
14
2
INTRODUCTIE Doel van dit rapport
Digital twin
De NL Omgevingsscan is ontwikkeld door NL Greenlabel en heeft als doel inzicht te geven over de kwaliteit en risico's met betrekking tot de locatie: . Dit rapport stelt de
Met behulp van klimaatmodellen zijn voor verschillende scenario’s simulaties uitgevoerd op een digital twin van de onderzochte locatie. Deze digital twin is ontwikkeld
lezer in staat gefundeerde uitspraken te kunnen doen over de volgende thema's:
door het Tygron Geodesign Platform.
Dit rapport begint met een afbakening van het projectgebied en het invloedsgebied. Daarna volgt een dashboard waarop de uitkomsten van de NL
Data en modellen
Omgevingsscan in één overzicht worden weergegeven. Vervolgens wordt per thema aan de hand van
klim aatadaptatie gezo nde leef o m geving bio diversiteit De uitkomsten van deze NL Omgevingsscan kunnen het vertrekpunt vormen voor gesprekken met stakeholders om de kwaliteit van de locatie te verbeteren en de risico's op klimaat- en gezondheidsschade te verkleinen.
Methodiek van NL Greenlabel De resultaten in de NL Omgevingsscan zijn tot stand gekomen aan de hand van de methodiek van NL Greenlabel. Deze methodiek is ontwikkeld om alle aspecten van duurzaamheid in de buitenruimte op
Bij de simulaties wordt gebruik gemaakt van meest actuele beschikbare (geo)data. Hierdoor is het mogelijk om van elke 25cm 2 het grondgebruik te inventariseren.
Leeswijzer
indicatoren een toelichting gegeven, aangevuld met aanbevelingen om de score te verbeteren. Aan het eind van het rapport staan suggesties om mee aan de slag te gaan.
De gebruikte databronnen, richtlijnen en modellen zijn o.a. afkomstig van: Het Kadaster Cobra groeninzicht RIVM WHO Tygron Geodesign Platform
integrale wijze te meten en in kaart te brengen. De methodiek wordt jaarlijks gevalideerd door een Wetenschappelijke Raad van Advies. 3
Klimaat
Gezondheid
Biodiversiteit
PROJECTGEBIED
Projectgebied Op de kaart rechts is het gebied weergegeven dat is onderzocht: het projectgebied. Deze NL Omgevingsscan is gebaseerd op relevante data die over het projectgebied beschikbaar is.
Invloedsgebied Binnen een straal van 300 meter rondom het projectgebied bevindt zich het invloedsgebied. Voor de beoordeling van het projectgebied worden invloeden vanuit het invloedsgebied meegewogen. Voorbeelden zijn de aanwezigheid van groen of water, maar ook van wegen en industrie.
4
Klimaat
Gezondheid
NL O m gevingsscan: Peildatum : 20/12/24
Biodiversiteit
DASHBOARD KLIMAAT
GEZONDHEID
T HEMA HIT T EST RESS
T HEMA WELZIJN
Sco re: Go ed
Sco re: Excellent
De gevoelstemperatuur op een warme dag
90% van de gebouwen heeft uitz icht op
(33ºC) is 39 ºC1
tenminste 3 bomen2
73
52% bladerdekking in omgeving2 100 % van de gebouwen heeft een groene
BIODIVERSITEIT VERD ELING NAT UURLIJKE ELEMENT EN 1 Lage vegetatie Middelhoge vegetatie Hoge vegetatie Oppervlaktewater
52
95
Verharding Open grond/verharding
ruimte in de nabijheid2
Bebouwing Groendak lage vegetatie
Hittestress
Groendak middelhoge vegetatie
Welzijn
T HEMA WAT ERO VERLAST
T HEMA HIND ER
VEGET AT IE
Sco re: Matig
Sco re: Matig
Sco re: Vo ldo ende
Bij extreme piekbuien staat 20% van de wegen
Score luchtkwaliteit: slecht2
onder water1
Score geluidsoverlast: matig2
39% van de gebouwen heeft een verhoogde kans op waterschade1
30
36
Water
Hinder
T HEMA D UURZAME MO BILIT EIT
60 Vegetatie
NL Omgevingsscan score:
Sco re: Excellent 43 % van de infrastructuur is geschikt voor wandelen fietsen en OV1
100 1 In dez e indicator heeft de omgeving indirect invloed op de score. 2
In dez e indicator heeft de omgeving direct invloed op de score.
Mobiliteit
5
THEMA KLIMAAT
6
Klimaat
Gezondheid
Biodiversiteit
THEMA KLIMAAT Klim aatverandering heef t directe en indirecte ef f ecten o p de kwaliteit van de leef o m geving. D e weerextrem en die m et klim aatverandering
De volgende Indicatoren zijn onderzocht in het kader van hittestress:
gepaard gaan, zo als perio des van dro o gte, hitte en extrem e regenval, hebben invlo ed o p de gezo ndheid en de bio diversiteit. D o o r m aatregelen te tref f en in het kader van klim aatadaptatie kunnen de negatieve gevo lgen
gevo elstem peratuur (o p een dag van 33º C)
van klim aatverandering wo rden beperkt. In het kader van het thema klimaatadaptatie zijn twee onderwerpen onderzocht en beoordeeld: weerbaarheid tegen hittestress weerbaarheid tegen watero verlast
Hittestress Omdat veel materialen, zoals steen, asfalt en glas zonnewarmte opvangen en uitstralen, loopt de temperatuur in stedelijke omgeving sneller op dan in het buitengebied. Ook is er binnen de bebouwde leefomgeving minder wind die voor afkoeling kan zorgen. De combinatie van deze en andere factoren kan op hete zomerdagen leiden tot hittestres, ook wel het Urban Heat Island Effect (UHI) genoemd. Hittestress heeft negatieve gevolgen voor mens en omgeving, daarom is het belangrijk om hittestress te voorkomen.
schaduwplekken vegetatie windsnelheid
Wateroverlast Als een gevolg van klimaatverandering worden vaker extreme regenbuien verwacht. Bij de bepaling wat voor Nederland als ‘extreem’ geldt, wordt gekeken naar de hoeveelheid neerslag en de kans op herhaling binnen een bepaalde tijdseenheid. Voor de berekening van het risico op wateroverlast is gekeken naar neerslagextremen die gemiddeld eens in de honderd jaar voorkomen. Indicatoren voor de weerbaarheid tegen wateroverlast: waterho o gte belaste gebo uwen
7
Klimaat
Gezondheid
Biodiversiteit
GEVOELSTEMPERATUUR SCORE
Gevo elstem peratuur 33 ºC 37 ºC
73
41 ºC 45 ºC 49 ºC
Hittestress
T oelichting De score geeft aan in welke mate de locatie bestand is tegen hittestress. Op de kaart wordt in verschillende kleuren de gevoelstemperatuur aangegeven die kan worden ervaren tijdens een hete zomerdag met een luchttemperatuur van 33 ºC. De waardes zijn gebaseerd op een hittestressmodel, dat weergeeft hoeveel warmer een plek is door het stedelijk hitte-eiland effect (UHI). Factoren als schaduw, vegetatie, windsnelheid, en (stromend) water zijn hierin meegewogen. Op de volgende pagina’s worden deze factoren verder toegelicht.
MAAT REGELEN T EGEN HIT T EST RESS: Creëer meer schaduw (zie volgende pagina) Breng (extra) vegetatie aan Neem barrières voor wind weg
Indicat o r
Pro je ct ge bie d
Ge midde lde ge vo e lste mpe ratuur
Aande e l ge bie d 33-36° C
Aande e l ge bie d 36-39° C
Aande e l ge bie d 39-42° C
Aande e l ge bie d 42-45° C
Aande e l ge bie d 45-48 ° C
Aande e l ge bie d >48 ° C
39° C
57%
0%
7%
23%
12%
1%
Creëer meer open water Pas materialen toe in lichte kleuren
8