PR24.126 Brief aan raadsfracties ZOU gemeenten inzake de IIT toeslag 9092024

Zeist, 9 september 2024 Aan cc.

: Alle raadsfracties Gemeenteraden ZOU (Zuid Oost Utrecht) gemeenten. : Colleges B&W ZOU gemeenten

Van

: Regionale Clienten Raad (RCR) Regionale Sociale Dienst KRH

Betreft : Besluitvorming rond Individuele Inkomens Toeslag (I.I.T.) in uw gemeente.

Geachte leden van de fractie, Met deze brief willen wij uw aandacht vragen voor het besluitvormingsproces rond de toekenning van de Individuele Inkomens Toeslag die onderdeel vormt van de Participatiewet. Deze toeslag vormt een belangrijke bijdrage aan het versterken van de financiële positie van de burgers met een, langdurig, laag inkomen in uw gemeente en vormt daarmee een belangrijke bouwsteen in de discussie rond bestaanszekerheid. De besluitvorming rond aanvraag en toekenning verloopt echter minder transparant en voortvarend dan het belang van het onderwerp verdient. De RCR wil u daarom graag met dit schrijven, nader informeren over het proces en de achtergronden van het advies in het belang van een zorgvuldige en transparante besluitvorming in het belang van de inwoners van uw gemeente. Waarom besluitvorming Hoewel de Individuele Inkomenstoeslag (1) een belangrijk instrument vormt voor aanvullende inkomensondersteuning van inwoner met een langdurig laag inkomen wordt deze door een aanzienlijk deel van de groep (potentiële) rechthebbenden niet aangevraagd. Helaas geldt dit voor meerdere maatregelen vanuit de (Rijks) overheid. Deze onderbenutting van bestaande middelen en instrumenten belemmert een adequate ondersteuning van de bestaanszekerheid van de burger.

De oorzaken van de onderbenutting zijn divers (onbekendheid, complexiteit van aanvraag, gebrek aan vertrouwen in de overheid etc.) maar voor een aanzienlijk deel van de doelgroep is de huidige aanvraagprocedure te complex/onbekend om tot een tijdige en succesvolle aanvraag te komen. Dat kan anders en beter, wat bij zal dragen het vertrouwen van die inwoners in de overheid en vermindering van hun financiële kwetsbaarheid.

Samenvatting verloop • •

• • •

•

•

•

•

•

In de afgelopen jaren heeft de RCR herhaaldelijk navraag gedaan naar de benutting van I.I.T. bij de RSD. Uit onderzoek bleek een onderbenutting rond de 20% van de rechthebbenden De RCR in de loop van 2021/22 het onderwerp regelmatig bepleit dat de toekenning vergemakkelijkt zou worden en rechthebbenden actief op de mogelijkheid van aanvraag zou worden gewezen. Vanaf januari 2023 tot en met mei 2023 heeft de RSD daarom actief brieven verzonden aan de hen bekende cliënten waarvan bekend was dat zij aanspraak konden doen gelden. Dit leverde een substantieel hogere respons op bij de doelgroep (meer dan de helft vroeg alsnog de Toeslag aan). In het voorjaar van 2023 heeft de RCR een, ongevraagd, advies (2) uitgebracht aan het bestuur van de RDWI waarin werd voorgesteld de I.I.T. voortaan niet meer van aanvragen afhankelijk te laten zijn maar ambtshalve toe te kennen. Het bestuur heeft naar aanleiding van dit advies een ambtelijke werkgroep ingesteld om dit voorstel nader te onderzoeken op wenselijkheid en haalbaarheid en tevens de financiële impact in kaart te brengen. Hangende de activiteiten van deze werkgroep zijn de attenderingsbrieven naar potentieel rechthebbenden aangehouden en niet meer verzonden vanaf juni 2023, in afwachting van definitieve besluitvorming. Hiermee is een onderscheid ontstaan binnen de doelgroep.

Hoewel de ambtelijke werkgroep (beleidsadviseurs sociaal domein) positief stond en staat tegenover het advies en ook in het bestuur brede consensus lijkt te bestaan over de wenselijkheid van de geadviseerde beleidswijziging blijft definitieve besluitvorming, na ruim een jaar, nog altijd uit. Hoewel de keuze inhoudelijk dus wordt onderschreven lijkt het vinden van adequate financiële dekking een knelpunt. In de recente juli vergadering van RDWI is opnieuw geen besluit genomen maar is de kwestie verwezen om ambtelijk verder uit te laten werken. Het is onduidelijk wat er uitgewerkt dient te worden; de voordelen en het belang van de doelgroep liggen helder voor en het dekkingsvraagstuk vraagt om politieke keuzes maar zal niet ambtelijk worden opgelost. De RCR onderkent dat de beleidswijziging zal leiden tot een hoger aantal toekenning per jaar en daarmee tot een structurele kostenverhoging (rond 2 ton op jaarbasis). Deze kostenverhoging is weliswaar substantieel maar tegelijkertijd op de hele begroting van de RDWI marginaal en vormt een cijfer ver achter de komma.

Conclusie De cliëntenraad heeft gemeend uw aandacht te moeten vragen voor bovengenoemde kwestie in het belang van de cliënten van de RSD en andere ingezetenen die mogelijk aanspraak kunnen maken op inkomensondersteuning als gevolg van een langdurig laag inkomen. Daaraan liggen onder meer de volgende overwegingen ten grondslag: •

•

De RCR is een adviesorgaan dat de RSD en het bestuur RDWI gevraagd en ongevraagd adviseert; de Raad gaat niet over de besluitvorming en neemt evenmin deel aan het publieke debat. De RCR heeft wel als opdracht op te komen voor de, collectieve, belangen van de cliënten van de RSD en de inwoner van onze gemeenten in brede zin;

•

•

• •

De RCR spreekt haar zorg uit dat verdere ambtelijke uitwerking en verkenning de kwestie niet zal oplossen en besluitvorming uitblijft omdat het uiteindelijk gaat om de politieke keuze of de bereidheid bestaat de beperkte middelen van de gemeenten aan te wenden voor dit doel. De RCR meent te moeten bepleiten dat de betrekkelijk geringe meerkosten niet in verhouding staan tot het belang voor de doelgroep van de meest kwetsbare inwoners van onze gemeenten. De RCR stelt vast dat het niet gaat om additioneel armoedebeleid maar dat het een aanspraak (recht) is die eenieder kan maken op basis van de Participatie Wet. De RCR meent dat de besluitvorming ter zake is aan de politiek verantwoordelijken, in casu de Colleges en de Gemeenteraden in de betreffende ZOU gemeenten, maar dat het belang voor betrokkenen zodanig groot is dat dit een open en transparante discussie verdient.

In het vertrouwen dat u onze zorgen kunt appreciëren en een bewuste en zorgvuldige afweging zult maken in de besluitvorming over dit onderwerp. Hoogachtend,

Namens de Regionale Cliëntenraad,

Gonny Olthof Voorzitter RCR KRH

Noot:

1 individuele inkomenstoeslag, regeling en bedragen: Individuele inkomenstoeslag | RSDKRH