PR24.083 Brief participatie Driebergen-Zeist 28 mei 2024

PR24.083

Samenwerken aan Driebergen-Zeist: manieren leren, om dit écht te doen Beste leden van het projectteam, Op dinsdag 21 mei zei de Ombudsman: de overheid moet eindelijk eens leren luisteren. Op donderdag 23 mei begon de avond voor bewoners aan de Odijkerweg met de woorden: “Ik heb begrepen dat jullie zorgen hebben…”, en stak jullie projectteam - goed bedoeld - van wal met sheets met uitleg over proces en scenario’s. De bewoners van de Odijkerweg mochten daar naar luisteren en hierop reageren. De vraag, wat ieders zorg was op dit moment, werd echter niet gesteld. Evenals de vragen: Waar ligt ieders behoefte? En, hebben we de geuite zorgen dan ook echt goed begrepen? In essentie gaat het om: is er in deze planvorming sprake van een diepgaand besef, rekening houdend met historie, wat de gebiedsvisie voor huidige bewoners van het gebied betekent? Juist nu ons huis & thuis en de leefomgeving waarin deze staan in gevaar komen? Indirect was 23 mei daarop uw antwoord: nee. Hoewel het vergelijk met de toeslagenaffaire en Groningen natuurlijk niet opgaat, zijn er in het klein toch al in diverse parallellen te vinden en sluit dit aan bij wat de ombudsman concludeerde in zijn jaarverslag 2023. 1.

Gebrek aan echte samenwerking en transparantie

Keer-op-keer hebben wij constructief willen meedenken; er zijn grote opkomsten bij bijeenkomsten en dan leveren wij in onze ogen waardevolle input welke u dankbaar in ontvangst neemt en vervolgens in de “grote ton” stopt. Input ophalen via geeltjes of je rechten uitgelegd krijgen, is iets anders dan participeren en samenwerken. Volgens de geldende normen en hoe het staat uitgelegd in uw eigen beleidstukken. Het beeld van een niet transparant* en zelfs een schijnparticipatietraject is verder gegroeid en wij sommen onze zorgen en verbazing op: -

-

-

-

-

-

-

Er is aangegeven dat alle ‘input’ die wordt gegeven door wie dan ook, even zwaar weegt in dit traject. In onze ogen is dat niet fair; binding met je thuis, je huis, je tuin, de plek waar je (gezin) leeft, is in geen opzicht te vergelijken met bijvoorbeeld de huisvesting van bepaalde bedrijven in het gebied. Bovendien zijn wij per definitie in de minderheid. Het input leveren gaat ook niet diep genoeg; het is oppervlakkig. De natuur/leefomgeving waarin wij wonen wordt niet onderzocht. Alles bij elkaar is het grote stoorzender en leidt dit af van waar het nu om gaat: een echt gesprek over de inhoud, de betekenis van de gebiedsvisie. Van écht willen samenwerken (“Van Dale: in onderling overleg werken”) lijkt geen sprake. Er werd 23 mei wederom alweer snel gerefereerd aan onteigeningsprocedures met een halve toelichting en zijn diverse gestelde vragen die avond niet beantwoord. Er worden blijkbaar onjuiste conclusies getrokken dat bewoners al voldoende zouden zijn ‘aangehaakt’, bijvoorbeeld door aanwezigheid tijdens de informatiemarkt die door postcoderegistratie is vastgesteld. Echter aanwezigheid is geen samenwerking. Mensen slapen slecht van deze ‘samenwerking’ en ervaren stress.

Toegang tot gemaakte afwegingen, zelfs de basis- en relevante achtergrondinformatie en uitgangspunten van het plan is er niet of te laat: op de informatieavond op 24 april is al gevraagd om de achtergrondinformatie en een maand later is deze nog niet verstrekt of slechts summier op hoofdlijnen. We krijgen selectief informatie toegeworpen. Volgorde der dingen is verkeerd: als voorbeeld de verkeersimpact die wordt nu onderzocht, terwijl dit in participatie niet wordt meegenomen maar aan de voorkant wel als zeer belangrijk aandachtspunt is aangegeven. Deze volgorde wekt de suggestie dat verkeersimpact niet is meegenomen in de reeds gepresenteerde denkrichtingen, wat opmerkelijk is. Er staan vreemde uitgangspunten in de scenario’s (of zijn het denkrichtingen), bijvoorbeeld: Hoe kan iets monumentaals ineens niet meer monumentaal zijn (dus in het ene scenario wel monumentaal en in het andere niet)? En wat betreft dit dan specifiek? Wij moeten in enkele scenario’s maar gokken of er nog plek is voor onze woningen, de plaatjes doen vermoeden van niet… een schande. De rompslomp en ellende van de afgelopen 50 jaar (recent Stationsontwikkeling) is niet meegenomen en in sommige gevallen zelfs nog niet opgelost; er is ook geen antwoord op de vraag hoe twee gemeentes aanspreekbaar zijn en zij blijven naar elkaar verwijzen.

Het is voor bewoners amper bij te houden, wat er in korte tijd op hen wordt afgevuurd en waar je blijkbaar per omgaande op moet reageren. Voor projectontwikkelaars gelden blijkbaar toch andere regels, want met hen worden in lopende aanvragen andere afspraken gemaakt en onderzocht hoe deze aangesloten kunnen worden op de nog te ontwikkelen gebiedsvisie. Nu waarderen wij dat u dit met ons deelt, maar het blijft gek dat een (groot) grondbezitter met waarschijnlijk veel

-

-

meer geld en mogelijkheden waarschijnlijk wel al zekerheid creëert over zijn lot terwijl (kleine) grondbezitters deze mogelijkheden niet worden geboden. Daarnaast begrijpen we dat met diverse stakeholders zoals de bedrijven met grote percelen buiten de publieke participatietrajecten om wordt gesproken over de inhoudelijke plannen. Daarmee wordt de bewoners de kans ontnomen om te begrijpen wat andere belangrijke stakeholders wensen en waar wij elkaar vinden of uiteenlopende meningen hebben: het geeft het gevoel dat het project een verdeel en heers strategie nastreeft in plaats van participatie. Er wordt sturende informatie, stellingen en ‘extreme’ scenario’s getoond met als doel zo snel mogelijk uit te komen op 1.800 te realiseren woningen. Door de diffuse informatie en het uitdagen op extremen ten koste van mensen hun gemoedstoestand, lijkt het een vooropgezet plan om in het midden uit te komen. En ondertussen is ‘niks nog zeker’.

* Door bewoners Odijkerweg aangegeven als belangrijkste uitgangspunt in het participatietraject (eigen onderzoek bewoners, gedeeld met u) ** Afspraak juli 2023 uit verslag: De standpunten en inbreng van de bewoners zullen een duidelijke plaats krijgen in de (tussen)producten vanuit het participatieproces, zodat de twee gemeenteraden deze belangen helder kan meewegen. Enkel vanuit ons eigen vooronderzoek wat is gedeeld, valt te zeggen wat het algemene beeld van de huidige bewoners is. Van alle andere geleverde input in het traject vragen wij ons sterk af, of u dit kan en wil herleiden tot het niveau van de huidige bewoners en of de gemeenteraden zo überhaupt wel helder belangen zullen kunnen wegen. Wij denken van niet. *** We verwijzen daarbij ook graag naar uw eigen interpretatie van dit soort definities (bron: afweging- en toetsingskader participatie gemeente Zeist 2024) 2.

Denken in problemen, creëert problemen

De opdracht die jullie als projectteam hebben gekregen is niet mals, maar wij krijgen langzamerhand de indruk dat wij worden gezien als een ‘probleem’ naast de andere ‘problemen’ die er spelen bij dit vooronderzoek. De reden dat we deze indruk hebben is dat we merken dat er géén ruimte wordt gegeven om het goede gesprek te hebben over waar onze belangen zijn meegenomen, hoe deze vervolgens worden gewogen, eventueel in samenhang gebracht met andere belangen (van Overheid, Omgeving, Ondernemers, Ontwerpers en Omwonenden) en wel of niet een plek krijgen in de planvorming. U laat dat volledig op zijn beloop en het spannende gesprek wordt uit de weg gegaan, zodat er ook geen verantwoordelijkheid wordt gepakt. Er wordt notabene aangegeven dat belangengroepen dit zelf maar onderling moeten uitvogelen (n.a.v. opmerking rondom ‘renbaan’, het ‘probleem’ ecologie?). Nu de gemaakte afspraken van 2023 niet zijn nagekomen en jullie dit erkennen, wordt er weer een nieuw probleem gecreëerd: naast dat dit jullie niet lijkt te deren, worden er geen duidelijke antwoorden gegeven hoe de afspraken dan wel na worden gekomen in het vervolg? Op de lange termijn zal dit ook weer tot nieuwe problemen leiden, want als er geen gedragen plan uitkomt zal het geheel vertragen. En wie wordt hier vooral de dupe van? De huidige bewoners, en zo is ook nu alweer een nieuwe vertraging aangekondigd.

Verontrustend is dat het projectteam vertragingen eigenlijk al sinds dag 1 lijkt in te calculeren maar dit niet op voorhand meeneemt in de planning gelet op de termijnen die worden genoemd. 3.

Overspoeld door voorbehouden, disclaimers en late, gebrekkige informatievoorziening

De neiging om formeel te worden en de angst om fouten te maken in het proces is volop aanwezig aan uw zijde. Disclaimers op flyers en website, juridische voorbehouden, presenteren van fictieve voorbeelden, definitiekwesties (denkrichtingen versus scenario’s, samenspel met belanghebbenden versus participatie) en aparte bewoordingen van alles wat feitelijk natuurlijk wel gewoon onder dit traject valt. Termen als onteigeningsprocedures en NIMBY (‘Not in my backyard’) vliegen je al om de oren. Ook wordt informatie toevallig nét na dit soort avonden online gepubliceerd. Bovendien is het niet fair, wanneer je tijdens de informatiemarkt overladen wordt met in totaal 15 deelscenario’s, deze in 1 uurtje moet verwerken en dat dan als een belangrijk moment wordt beschouwd om gedegen input te leveren? Dat is toch niet zorgvuldig? Wederom is de online fase die nu loopt een sturend proces. Het projectteam en de externen lijken het formeel geregeld te hebben, met voldoende voorbehouden in het proces. “Flyer: informatie avond 23 mei is niet onderdeel van het participatietraject” (of toch wel want u neemt toch zaken mee, of toch niet?)

4.

De bewonersbelangen zijn niet goed gewaardeerd en er wordt te makkelijk over ons lot gedacht

Het proces lijkt af te koersen op een lijdensweg van minimaal 6 jaar onzekerheid door het creëren van scenario’s met bovendien grote afstand tot wat dit gebied voor bewoners prettig maakt. Bewoners geven al aan nu niet meer te durven investeren in hun woningen. Wat populistisch wordt gekenschetst als NIMB, kan toch niet het uitgangspunt en bedoeling zijn? Dat je gewoon pech hebt als er een flat van 15 verdiepingen pal naast je huis komt? Mits je huis dan nog bestaat natuurlijk. Het uitgangspunt zou toch moeten zijn, om te komen tot een fatsoenlijke en prettige inpassing met respect voor ieders belangen? Want hoe anders kan een dergelijke aanpak en scenario een maatschappelijk belang dienen, als dat ten koste gaat van mensen hun bestaan, ook al is dat een minderheid? In een complex traject als dit zullen er offers moeten worden gebracht, maar er lijkt geen oog te zijn voor deze aspecten en er worden geen garanties over gegeven. Dat er te makkelijk over ons lot wordt gedacht, blijkt bijvoorbeeld ook uit de bewering ‘dat het vinden van vervangende woonruimte geen probleem hoeft te zijn!’. Wij kunnen ons hier niks bij voorstellen gelet op de huidige woningmarkt. Ook hier blijkt weer uit dat er geen besef is dat mensen hier hun hele leven wonen of bijvoorbeeld schoolgaande kinderen hebben (die niet zijn betrokken in participatie) en niet zomaar iets anders vinden.

Alles bij elkaar is het stuitend als je huis en leefomgeving op het spel staat.

Maar, hoe kan het dan wel? Daar is veel over te vinden en te lezen****, maar dat zullen we vooral moeten ontdekken met elkaar. Het begint met het tonen van lef; dat jullie het wel durven om écht te luisteren en oplossingen te bieden voor de verschillende vragen die daarin spelen, door wel goed de balans op te maken voor de mensen die daarin wonen en werken. We zien vele oplossingen waarin wij hier fijn kunnen blijven wonen én de maatschappelijke doelen gehaald worden. In onze ogen heeft iedereen baat bij een zorgvuldig, transparant en integer proces. Zoals wij vanaf het begin hebben aangegeven willen wij samenwerken en kennen immers dit gebied als de beste. Het beeld moet niet zijn dat wij tegen bouw zijn, integendeel, óók op 23 mei, waar diverse mensen niet bij konden zijn wegens de te krappe planning, werd er weer uit veel hoeken aangegeven diverse kansen te zien: pak ons aanbod, en doe iets met wat wij aangeven. Dat kan betekenen terug naar de tekentafel met alle betrokkenen.

Bewoners van de Odijkerweg,

****https://www.deltares.nl/verhalen/essay-met-toekomstvisie-naar-de-menselijke-maat

Bijlage 1: Bewoners van de Odijkerweg in 2032? Ons doemscenario! (uit: film Up!)

Bijlage 2: brief 16 mei 2024 aan projectteam (nog niet beantwoord)