PR22.169 Nazending ALV VNG 02-12-2022

PR22.169/74831

06. UPDATE INTEGRAAL ZORGAKKOORD (IZA) EN GEZOND & ACTIEF LEVEN AKKOORD (GALA) Bijlage bij ledenbrief 28 november 2022: “Uitnodiging Najaars ALV 2 december 2022” Inleiding Bij de uitnodiging voor de najaars ALV van 2 december aanstaande bent u geïnformeerd over het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en over de vragen die met betrekking tot deze twee akkoorden zijn voorgelegd aan de ALV 1 (voetnoot ledenbrief). In deze brief informeren wij u over relevante ontwikkelingen voor gemeenten rondom IZA en GALA sinds de vorige ledenbrief, ten behoeve van een goed geïnformeerde afweging op de ALV 2 december. Het voorstel dat voor ligt op de ALV is om: 1. in te stemmen met het onderhandelaarsakkoord IZA en 2. het VNG-bestuur te machtigen om op basis van de geschetste contouren voor het GALA, het GALA nader uit te werken met het rijk en de verzekeraars, en daarop met de partijen het akkoord te sluiten. Context IZA Het IZA is een akkoord dat het ministerie van VWS en diverse zorgpartijen in september van dit jaar hebben gesloten over de kwaliteit en de toegankelijkheid van de zorg en beheersing van de kosten. Het IZA gaat ook over de verbinding met het sociaal domein, gezondheid en preventie. De VNG heeft ingestemd, onder voorbehoud van instemming van de ALV op 2 december.

Per ledenbrief van 19 september jl.2 bent u geïnformeerd over de betekenis van IZA voor gemeenten, de randvoorwaarden die de VNG heeft gesteld voor deelname aan het IZA en de middelen, 150 miljoen euro, die in IZA zitten voor gemeenten. Het IZA is een vastgesteld onderhandelaarsakkoord3 en is niet amendabel. Als gemeenten mee ondertekenen worden de structurele middelen middels een specifieke uitkering (SPUK) beschikbaar gesteld. Hoe dat gebeurt wordt nader uitgewerkt in een werkagenda. GALA In het GALA maken het rijk, gemeenten en verzekeraars afspraken over hoe preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Zodat gemeenten ook in positie zijn om doelen uit het IZA mede te realiseren. De doelen van het GALA zijn ontleend aan het Nationaal Preventieakkoord en de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024. Het GALA creëert de randvoorwaarden waarbinnen gemeenten meer dan nu een integraal preventief gezondheidsbeleid kunnen gaan voeren. Het GALA is daarmee een uitwerking van de gemeentelijke voorstellen uit de propositie ‘De winst van het sociaal domein’ (voetnoot). Het GALA wordt de komende weken nog nader uitgewerkt en in de loop van december in bestuurlijk overleg vastgesteld. 1

https://vng.nl/sites/default/files/2022-11/06-integraal-zorgakkoord-en-gezond-en-actief-leven-akkoord.pdf https://vng.nl/sites/default/files/2022-09/20220919_Ledenbrief_Ondertekening-van-het-Integraal-Zorgakkoord.pdf 3 Het IZA is te downloaden op https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/16/integraalzorgakkoord-samen-werken-aan-gezonde-zorg 2

Relevantie: bestuurlijke afspraken Gezond Leven Het IZA en het GALA worden in samenhang aan de ALV voorgelegd, zoals toegelicht in de ledenbrief van 4 november jl. De beide akkoorden bieden gemeenten een bestuurlijke set aan afspraken om gezond leven voor inwoners makkelijker te maken; via steviger randvoorwaarden voor lokale inzet (GALA) en via niet-vrijblijvende regionale samenwerking met zorgverzekeraars (IZA). GALA en IZA zijn daarmee onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Om die reden zijn de middelen voorzien om in één brede specifieke uitkering (SPUK) naar gemeenten te komen. Instapvoorwaarden Vanuit de gemeenten is bij het maken van de afspraken steeds als voorwaarde gesteld dat zij ‘gezond aan de start’ moeten kunnen staan. Daarvoor zijn drie algemene instapvoorwaarden gesteld: 1. Oplossing voor het financiële ravijn 2026 2. Compensatie voor het abonnementstarief 3. Structurele middelen voor preventie en gezondheidsbeleid Op het structurele budget voor preventie en gezondheidsbeleid gaan we in deze brief nader in. Niet alleen deze regeerperiode, maar ook voor de lange termijn gaan gemeenten er op vooruit. De compensatie voor het ravijn geldt alleen voor 2026, een structurele oplossing is er nog niet.

De compensatie van het Wmo abonnementstarief van €110 miljoen wordt door het VNG-bestuur als een belangrijke tegemoetkoming gezien, maar is ook niet voldoende om de tekorten als gevolg van het abonnementstarief te dekken. De VNG blijft daarom met het rijk in gesprek over deze instapvoorwaarden en om daar de druk op te houden nemen we de in IZA afgesproken mid-term review medio 2024 als nieuw weegmoment hiervoor. De uitkomsten van de uitvoerbaarheidstoets en van het houdbaarheidsonderzoek worden daarin meegenomen. Stand van zaken werkagenda IZA In het IZA is afgesproken dat de VNG een werkagenda opstelt die ingaat op de regionale werkstructuur en het proces en de inzet van de middelen uit het IZA-budget, met daarin onder meer duidelijkheid over hoe gemeenten aanspreekbaar zijn op de afspraken die regionaal gemaakt worden. VNG heeft een voorzet gedaan. Die geeft uitgangspunten en richting, waarbij wordt aangesloten bij de reeds bestaande afspraken over regionale samenwerking met zorgverzekeraars. Een definitieve werkagenda en regionale mandaatregeling maken we in afstemming met gemeenten en zorgverzekeraars zodat uitwerking en uitvoering niet op voorhand top-down worden dicht getimmerd, maar vanuit de regionale uitvoeringspraktijk invulling kan krijgen. Dat gebeurt in het eerste kwartaal van 2023.

De voorzet die er nu ligt is bedoeld als onderbouwing naar het ministerie van Financiën om te borgen dat de middelen vrij komen zodat gemeenten deze kunnen opnemen in hun begroting. De middelen voor IZA worden onderdeel van de SPUK voor GALA met daarbij het onderscheid dat gemeenten de IZA middelen op regionaal niveau aanvragen en de middelen voor GALA lokaal. Stand van zaken GALA Het GALA heeft tot doel gemeenten een steviger basis te geven om integraal preventief gezondheidsbeleid kunnen gaan voeren door de middelen voor diverse programma’s te bundelen in één brede SPUK. Daar waar voorheen middelen via tal van losse (vaak ook tijdelijke) programma’s beschikbaar kwamen voor gemeenten, ontstaat nu de mogelijkheid voor gemeenten om

programmadoelen inhoudelijk met elkaar te verbinden evenals de – op dit moment verkokerde – gelden en daarmee nog steviger in te zetten op het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Het GALA wordt op dit moment nader uitgewerkt door gemeenten, zorgverzekeraars en VWS. De inzet is om het akkoord en de regeling voor de SPUK in december vast te stellen. Bij de uitwerking staat een aantal punten centraal waar gemeenten aandacht voor hebben gevraagd. 1. Structurele investeringen ook na 2026 Om inzicht te krijgen in de optelsom van de verschillende investeringen en hoe die zich verhoudt tot de huidige situatie én de situatie na 2026, wanneer het regeerakkoord afloopt, hebben VWS en VNG een ‘was – wordt tabel’ gemaakt. Deze laat in grote lijnen het volgende beeld zien: o Voor 2023-2025 is er €300 miljoen per jaar. Dat is meer dan de €258 waar we tot op heden van uitgingen (en die in de ALV-stukken staat) o Na 2026 is er in elk geval €205 miljoen structureel beschikbaar. Dat is iets meer dan de €193 miljoen waar we tot nu toe van uitgingen en aanzienlijk meer dan de circa €108 miljoen die er nu beschikbaar is. Dus ook na een piek tussen 2023 en 2026 blijft er meer geld beschikbaar dan gemeenten op dit moment ontvangen en komen gemeenten uit op een hoger bestedingsniveau dan nu.

In de voorstellen is er op dit moment na 2026 geen structureel budget voorzien voor onder preventie overgewicht, aanpak eenzaamheid, versterking mentale gezondheid en welzijn op recept. De VNG heeft in Bestuurlijk Overleg aangegeven dit niet acceptabel te vinden, juist op deze onderwerpen zal langdurig extra inzet nodig zijn. Met begrip voor het feit dat de bewindspersonen geen toezeggingen kunnen doen over een volgende regeerperiode vinden wij het minimaal noodzakelijk dat zij zich uitspreken over hun inzet richting een volgend kabinet. De staatssecretaris en de minister komen hier op terug. 2. Integraliteit en continuïteit De SPUK bundelt de financiering van een groot aantal programma’s die nu nog apart gefinancierd zijn. Daarnaast komt er met de SPUK extra budget voor nieuwe thema’s, onder andere voor valpreventie, fysieke leefomgeving en de wijkaanpak voor de sociale basis. Het totale budget voor de aanpak van sport & bewegen, gezondheid en sociale basis verdrievoudigt de komende jaren. Door verbreding van het Gids4 programma (20 miljoen) naar alle gemeenten is het mogelijk dat individuele Gids-gemeenten hiervoor minder budget ontvangen. De VNG is bezig met het ministerie van VWS afspraken te maken hoe gemeenten om kunnen gaan met de wens tot een integrale benadering.

De inzet is dat gemeenten de SPUK middelen (300 miljoen) kunnen inzetten voor het realiseren van de afgesproken doelen, waarbij het ‘hoe’ aan de gemeenten zelf is (op enkele uitzonderingen na waar de middelen voor bewezen interventies ingezet dienen te worden). Plus dat gemeenten de ruimte krijgen om een deel van de verschillende programmabudgetten in te zetten voor de integrale aanpak van gezondheidsbeleid. De verwachting is dat door deze mogelijkheid van een integrale benadering en door de toename van het totale budget, de gemeenten hun huidige (veelal integrale) inzet op sport & bewegen, gezondheid en sociale basis onverminderd kunnen voortzetten en op belangrijke onderdelen kunnen intensiveren en verbreden. Daarbij blijft onze inzet om de administratieve lasten en het financiële risico voor gemeenten minimaal te houden.

4

Gezond in de stad; een stimuleringsprogramma van Pharos en Platform31 dat sinds 2014 150 GIDS-gemeenten helpt bij hun lokale aanpak van gezondheidsachterstanden.

3. 2026: SPUK of Gemeentefonds Het labelen van de middelen voor gezondheid en preventie in een specifieke uitkering kan gemeenten helpen om krachtig integraal gezondheidsbeleid te ontwikkelen. Wat de VNG betreft is deze SPUK tijdelijk van aard en worden de betreffende middelen vanaf 2026 de middelen ondergebracht in het Gemeentefonds. VWS is daarin terughoudend omdat de middelen voor preventie kwetsbaar zijn voor bezuinigingen. Afgesproken is om tijdens de looptijd van het GALA een structurele passende financiering uit te werken voor de periode na 2026. Waar nodig bekijken we samen met VWS of de wet publieke gezondheid moet worden aangepast zodat om een goede integrale werkwijze mogelijk te maken. Daarbij kijken we ook naar de ervaringen en de resultaten de komende jaren. Vooralsnog blijft opname in het Gemeentefonds voor de VNG uitgangspunt. 4. Uitvoerbaarheidstoets Met het ministerie van BZK is afgesproken dat de uitvoerbaarheid van de beide akkoorden en de haalbaarheid van de afspraken wordt onderzocht middels een uitvoerbaarheidstoets. Deze toets is ook relevant voor de weging tijdens de mid-term review medio 2024 in hoeverre is voldaan aan de instapvoorwaarden. 5. Inzet vanuit de zorgverzekeraars Ook over de inzet van zorgverzekeraars worden in GALA niet-vrijblijvende afspraken gemaakt voor de domeinoverstijgende ketenaanpakken.

Voor gemeenten is deze wederkerigheid in de samenwerking belangrijk. In het IZA is vastgelegd dat zorgverzekeraars zorgen voor de onderlinge afstemming in de regio. Zorgverzekeraars Nederland is met VWS in gesprek over de facilitering van deze regionale coördinatie. Daarnaast worden met het rijk en de Nederlandse Zorgautoriteit afspraken gemaakt die het mogelijk maken om in de regio een voor gemeenten en aanbieders passend ingroeipad af te spreken voor de implementatie van de ketenaanpakken. 6. Health in all policies In het GALA zijn ook afspraken opgenomen over de inspanningen van VWS gericht op de brede verankering van gezondheid in al hun beleidsplannen, programma’s en akkoorden en die van andere departementen. In het BO van 25 november is afgesproken dat de inhoud van die afspraken tenminste aansluiten bij de stelligheid in het regeerakkoord. Hoe verder De komende weken zullen VNG, VWS en ZN de teksten van het GALA en van de SPUK verder uitwerken. Dat doen we vanzelfsprekend in nauwe afstemming met gemeenten. Daarna wordt via de commissie ZJO en het bestuur in december bestuurlijke accordering georganiseerd van in ieder geval de SPUK zodat de middelen meegenomen kunnen worden in de begroting van gemeenten.

07. UPDATE HERVORMINGSAGENDA JEUGD Bijlage bij ledenbrief 28 november 2022: “Uitnodiging Najaars ALV 2 december 2022” We hebben u eerder op 4 november jl. geïnformeerd over de onderhandelingen met het rijk om te komen tot een Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda dient voor de jaren tot en met 2028 het inhoudelijke, interbestuurlijke en financiële kader voor Jeugdhulp te bieden. Dit draagt bij aan een betere jeugdhulpverlening en een beheersbaar stelsel. Hierbij informeren wij u over de actuele ontwikkelingen in de afgelopen maand. Op de inhoud van de onderhandelingen zijn we de laatste maanden vergevorderd. Hierin spreken we de ambitie uit dat we de hulp aan kwetsbare kinderen en hun omgeving willen verbeteren. Ook willen we zorgen dat professionals hun werk beter kunnen doen. Van gemeenten zal dit een majeure stap naar voren vragen op thema’s zoals toegang, uniformering van werkwijzen en verantwoording en regionale samenwerking. Graag gaan we daar samen met u in de komende periode mee aan de slag, zodat we daadwerkelijk zorgen voor betere jeugdhulp en een beheersbaar stelsel. In de gesprekken die we in het afgelopen jaar in het land hebben gevoerd proeven we veel ambitie hierop bij gemeenten. Ook van de sector zelf wordt een stevige inzet gevraagd om te komen tot een kwaliteitsverbetering.

Het is aan het rijk om een adequaat interbestuurlijk en financieel kader te bieden in lijn met de uitspraak van de commissie van Wijzen. Dit vraagt om een agenda met uitvoerbare maatregelen en een realistisch besparingspotentieel. Momenteel ligt er een bezuiniging vanuit rijkszijde voor van 1 miljard euro die voor een aanzienlijk deel onvoldoende is onderbouwd en die een te stijl ingroeipad heeft. Dit zal leiden tot een te snelle en forse verschraling van de zorg aan kwetsbare gezinnen. Ook ontbreken nog heldere keuzes van de rijksoverheid rondom de reikwijdte van de jeugdhulp. Zoals de Commissie van Wijzen heeft gesteld zijn de compensatie van gemeenten (conform artikel 108, lid 3 Gemeentewet) en een onafhankelijke deskundigencommissie hierbij randvoorwaardelijk. Op alle drie de thema’s: (1) de bezuinigingsopgave, (2) de compensatie van gemeenten en (3) de deskundigencommissie, zijn we nog stevig in gesprek met het rijk en missen we tot nu toe de bereidheid aan rijkszijde om realistische afspraken te maken over het financieel kader. In het bestuurlijk overleg van 5 december a.s. voeren we het vervolggesprek met het kabinet. Daarin moeten we, in lijn met de arbitrage-uitspraak en de eerdere bestuurlijke afspraken, met het rijk tot overeenstemming zien te komen over een uitvoerbare hervormingsagenda die de jeugdhulp daadwerkelijk zal verbeteren.

Gezien de grote issues die nu spelen, zijn we dat aan onze jeugd verplicht.

Aan de leden

Datum

24 november 2022 Kenmerk

COS/U202200815 Lbr. 22/062 Telefoonnummer

070 3738393 Bijlage(n)

-

Onderwerp

moties en preadviezen Najaars ALV 2 december 2022 Geachte leden van college en gemeenteraad, Eerder hebben wij u met de ledenbrief van 4 november jl. de agenda met een aantal bijlagen toegezonden voor onze Najaars ALV van 2 december a.s. In deze nazending ontvangt u een aantal ingediende moties en de preadviezen daarop van het bestuur. Begin volgende week ontvangt u nog een nazending met een actuele stand van zaken over Hervormingsagenda jeugd. Mochten er nog nieuwe moties worden ingediend, dan zenden wij u die zo spoedig mogelijk toe. Het volledige overzicht van alle vergaderstukken, inclusief deze nazending, voor de Najaars ALV van 2 december a.s. vindt u op onze website: https://vng.nl/artikelen/agenda-en-stukken-najaars-alv-2-december2022 Ingediende moties en preadviezen bestuur In de bijlagen treft u de verschillende moties en de bijbehorende preadviezen van bestuur. Nieuwe moties die betrekking hebben op een inhoudelijk agendapunt worden daar behandeld. De overige nieuwe moties worden behandeld bij agendapunt 12. ‘Verantwoording bestuur over uitvoering moties ALV 29 juni 2022’. De moties die u vandaag ontvangt worden behandeld bij de volgende agendapunten: 6. Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord - Motie Gorinchem ‘Behoud streekziekenhuizen’ 7. Hervormingsagenda Jeugd - Motie Vlaardingen ‘Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming’ 12.

Verantwoording bestuur over uitvoering moties ALV 29 juni 2022 - Motie Noardeast-Fryslân ‘Integraal en structureel aanpakken bestaanszekerheid’ - Motie Deventer ‘Eigen bijdrage (abonnementstarief) Wmo 2015’

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

U202200815

PROD

Actualisatie bijlage bij agendapunt 12 ‘Verantwoording over uitvoering moties’ Van de gelegenheid maken wij gebruik om u te wijzen op de actualisatie van de bijlage bij agendapunt 12 ‘Verantwoording over uitvoering moties’. Bij de verantwoording over 2 moties is de verantwoordingstekst over de inzet van de VNG geactualiseerd: - Motie Terneuzen ‘Uitvoerbaarheid op het gebied van de transities van klimaat, energie en stikstof’ (pagina 4). - Motie Rijswijk: ‘Meer aandacht voor rol gemeenten bij de totstandkoming en implementatie van afspraken over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’ (pagina 10). Wij beseffen dat de stukken in deze nazending u pas kort voor de Najaars ALV van 2 december a.s. bereiken en zijn u bij voorbaat dankbaar voor uw inspanningen om de standpuntbepaling in uw gemeente voor te bereiden.

Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

L.K. Geluk Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/2

Aan de leden

Datum

28 november 2022 Kenmerk

COS/U202200820 Lbr. 22/063 Telefoonnummer

070 3738393 Bijlage(n)

-

Onderwerp

Tweede nazending Najaars ALV 2 december 2022

Geachte leden van college en gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de tweede nazending voor onze Najaars ALV van 2 december 2022. Eerder ontving u met de ledenbrief van 4 november de agenda met bijlagen en met de ledenbrief van 24 november vier moties en preadviezen. In deze tweede nazending ontvangt u de volgende stukken: -

Stand van zaken Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord (in aanvulling op de eerder toegezonden bijlagen bij agendapunt 6) Stand van zaken Hervormingsagenda Jeugd (in aanvulling op de eerder toegezonden bijlage bij agendapunt 7) Motie Krimpenerwaard “Hervormingsagenda Jeugd” met een preadvies van het bestuur (te behandelen bij agendapunt 7) Motie Eindhoven en Tilburg “Inwerking treden Omgevingswet” met een preadvies van het bestuur (te behandelen bij agendapunt 12, waar de moties worden behandeld die niet onder een ander agendapunt vallen).

Mochten er nog nieuwe moties worden ingediend, dan zullen wij u die zo spoedig mogelijk toezenden. Het volledige overzicht van alle vergaderstukken, inclusief deze nazending, voor de Najaars ALV van 2 december a.s. vindt u hier: https://vng.nl/artikelen/agenda-en-stukken-najaarsalv-2-december-2022

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

U202200820

PROD

Wij beseffen dat de stukken in deze nazending u pas zeer kort voor de Najaars ALV van 2 december bereiken en zijn u bij voorbaat dankbaar voor uw inspanningen om de standpuntbepaling in uw gemeente voor te bereiden.

Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

L.K. Geluk Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/2

Datum: 27 november 2022 Agendapunt: 7 Onderwerp: Hervormingsagenda jeugd Inleiding Vanaf 2019 zijn de gemeenten in onderhandeling met het rijk om te komen tot goede financiële kaders voor de uitvoering van de Jeugdwet. De uitspraak van de Commissie van Wijzen uit 2021 was hierin een doorbraak. Naast het vastleggen van de interbestuurlijke verhoudingen en de uitspraak dat gemeenten moeten worden gecompenseerd voor daadwerkelijke uitgaven, is toen vastgelegd dat er een agenda moet komen. Dit is uitgemond in het traject om te komen tot de Hervormingsagenda Jeugd. De ALV van de VNG in vergadering bijeen op 2 december 2022, Constaterende dat - De maatschappelijke problematiek rondom jeugdigen zo groot is dat versterking en hervorming van de jeugdzorg niet langer meer kan wachten - De commissie van Wijzen glashelder het interbestuurlijk kader heeft geschetst met de uitspraak dat gemeenten voor feitelijke uitgaven dienen te worden gecompenseerd, mits ze zich voldoende inspannen om deze te beheersen. - Inhoudelijke werkgroepen hebben aangetoond dat een substantieel deel van de beoogde besparing nu nog niet onderbouwd is en alleen mogelijk is bij een zeer stevige inperking van de Jeugdhulpplicht. - De Hervormingsagenda Jeugd in 2022 ernstig vertraagd is vanwege de extra bezuiniging die het huidige kabinet had opgenomen in haar coalitieakkoord.

- De noodzaak tot hervorming van het stelsel door de gemeenten wordt onderschreven en dat voor die hervorming adequate financiële en wettelijke randvoorwaarden moeten worden geschapen

Overwegende dat - We een jaar verder zijn zonder een hervormingsagenda, terwijl de bezuiniging voor 2023 al wel is ingeboekt en gemeenten ook voor 2022 al een taakstelling hebben gekregen. - We vanwege de uitspraken van kabinetsleden (onlangs nog in het kamerdebat van 21 november) weinig vertrouwen hebben in het overeenkomen van een financieel kader dat past bij de inhoudelijke opgave van de hervormingsagenda. - De ALV in de resolutie van 13 januari 2022 helder heeft verwoord dat gemeenten alleen akkoord kunnen gaan met een Hervormingsagenda als daarin de uitspraak van de Commissie van Wijzen wordt uitgevoerd. - Voor een positieve uitkomst van de Hervormingsagenda het financieel kader de inhoud zou moeten volgen en niet omgekeerd.

Roept het VNG-bestuur op om in de onderhandelingen met het kabinet de volgende lijn vast te houden: - Gemeenten weten zich verantwoordelijk voor het bieden van adequate hulp aan kwetsbare gezinnen en in de agenda hiervoor majeure verbeterstappen te willen zetten. Dit geldt onder andere voor een verregaande uniformering van de werkwijze en het versterken van de regionale samenwerking. - Dat gemeenten hiervoor wel moeten kunnen vertrouwen op een rijksoverheid die zich onverkort houdt aan de uitspraak van de Commissie van Wijzen. - Het VNG-bestuur kan daarom alleen een agenda ondertekenen met de volgende kaders:

o o

o

Gemeenten worden altijd gecompenseerd voor de feitelijke uitgaven in het kader van Jeugdwet, mits ze zich voldoende inspannen bij de uitvoering van de agenda; De financiële taakstelling is voldoende onderbouwd en er is sprake van een uitvoerbare agenda, waarbij rekenschap wordt gegeven van het effect op de hulpverlening aan kwetsbare kinderen. Dit vraagt om een aanpassing van de reeks die het rijk al heeft ingeboekt. De uitvoering van de agenda wordt gemonitord door een onafhankelijke commissie die zwaarwegend advies geeft over de compensatie van gemeenten als zich na ondertekening van de agenda tekorten voordoen.

de burgemeester van de gemeente Krimpenerwaard,

P.J. Bouvy-Koene

Deze motie wordt ondersteund door de gemeenten van de regio Midden-Holland (Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Waddinxveen en Zuidplas) en door de gemeenten Enschede, Rotterdam en Utrecht

Motie Integraal en structureel aanpakken bestaanszekerheid Aan:

De Algemene Ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, in vergadering bijeen op 2 december 2022

Constaterende dat: •

•

•

door diverse oorzaken zijn de energieprijzen en de kosten voor levensonderhoud de afgelopen maanden sterk gestegen, waardoor wij de groep burgers die niet meer kan rondkomen zien stijgen; dit niet alleen burgers zijn die moeten rondkomen van een bijstandsuitkering of een ander laag inkomen, maar dat ook de bestaanszekerheid van burgers met een middeninkomen onder druk staat, waaronder de groep werkende armen’, zoals flexwerkers, uitzendkrachten en zzp’ers; de koopkracht van deze groep al langere tijd onder druk staat en door de gestegen prijzen alleen nog maar meer onder druk is komen te staan en de verwachting is dat hierdoor ook de kans op kinderarmoede zal toenemen;

Overwegende dat: •

•

•

•

•

•

burgers met financiële problemen zich pas melden bij de gemeente wanneer de nood erg hoog is: De verwachting is dat burgers eerst gaan interen op hun eigen vermogen, waardoor het niet alleen langer duurt voordat zij zich melden, maar er ook minder budget is voor toekomstige uitgaven; de financiële ruimte om te kunnen investeren in de verduurzaming van een eigen woning lager wordt, met als gevolg dat grotere groep te maken zal krijgen met energiearmoede en niet mee kan komen in de energietransitie en derhalve de kloof tussen arm en rijk groter dreigt te worden dan die nu al is; geldzorgen ook leiden tot andere problematiek gezondheidsklachten door stress en de keuze voor minder gezonde (goedkopere) producten of eenzaamheid door minder deelname aan maatschappelijke activiteiten: Wij verwachten daarom dat op de midden- en langere termijn hierdoor meer druk op het Sociaal Domein komt te staan als we problemen nu niet goed aanpakken; de door het kabinet aangekondigde maatregelen een stap in de goede richting zijn, maar nog niet voldoende: Er is een structurele oplossing nodig om armoede te bestrijden en burgers meer bestaanszekerheid te bieden. Het is niet alleen belangrijk om met doeltreffende maatregelen te komen voor de korte termijn.

Er is ook een strategie nodig voor de middenen lange termijn; het aangekondigde tijdelijke prijsplafond een goede maatregel is om energielasten te dempen en huishoudens ruimte te bieden in het budget, maar dit niet voor iedereen de oplossing van het probleem is: Mensen met een laag inkomen wonen vaak in een slecht geïsoleerde woning en hebben daardoor een bovengemiddeld energieverbruik. Ook bijvoorbeeld chronisch zieken, grote gezinnen of ouderen die veel thuis zijn hebben hiervan minder profijt. Het is belangrijk om ook met deze groepen rekening te houden; wij als gemeenten de taak hebben om naast het landelijke inkomensbeleid, een vangnet te vormen voor inwoners die niet kunnen rondkomen, maar door de huidige ontwikkelingen die rol steeds meer onder druk komt te staan: Om die taak goed te kunnen blijven uitvoeren hebben wij voldoende middelen nodig. Niet alleen om financieel te kunnen ondersteunen, maar ook om extra uitvoeringscapaciteit te kunnen inzetten. Het moet een gezamenlijke doelstelling zijn om onze inwoners goed te kunnen helpen;

•

wij de suggesties voor een breed landelijk koopkrachtpakket met perspectief én gemeentelijke hulpverlening, die door de VNG in de ‘Position paper Rondetafelgesprek ‘Betaalbaarheid van energie voor huishoudens’ zijn gedaan, onderschrijven;

Draagt het bestuur op om:

•

zich in te zetten voor een integrale en structurele aanpak op het gebied van bestaanszekerheid, ter bestrijding van verdergaande problematiek en maatschappelijke onrust in onze samenleving, waarin aandacht is voor: o structurele oplossingen op de midden- en lange termijn op het gebied van financiële problematiek en problematiek als gevolg daarvan; o kwetsbare doelgroepen die buiten de boot dreigen te vallen; o voldoende middelen voor gemeenten om hun taak als vangnet, nu en in de toekomst, goed te kunnen uitvoeren.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van de gemeente

7

dsecretarts;H 3 C M Verbunt MBA

Bijlage: Gemeenten die de motie ondersteunen

mr. J.G. Kramer

I

4.5

Gemeente Vlaa 'clinger

Motie Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Inleiding De jeugdbescherming moet slimmer en effectiever worden georganiseerd. Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming biedt perspectief op een stelsel waarin kinderen en gezinnen echt gehoord, gezien en ondersteund worden. En waarin de structuren en de schakels niet in de weg zitten. Zo'n systeemwijziging kost tijd en energie, maar is absoluut noodzakelijk. De weg naar het gewenste eindpunt wordt bemoeilijkt door wetten en praktische bezwaren. Daarnaast zorgen de huidige discussies over de crisis binnen de jeugdbescherming en de wens om hier snel actie in te ondernemen ervoor, dat de gesprekken over de gewenste resultaten op de lange termijn onvoldoende de noodzakelijke aandacht houden. Constaterende dat: •

Talloze rapporten in de afgelopen decennia erop wijzen dat een structurele wijziging van de jeugdbeschermingsketen noodzakelijk is voor de veiligheid en rechtsbescherming van kinderen en gezinnen;

•

Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming hiertoe de routekaart biedt;

Overwegende dat •

Om te komen tot een bestendig stelsel waar kinderen en gezinnen echt bij gebaat zijn, vasthouden aan de koers van het Toekomstscenario van cruciaal belang is;

•

De actuele crisis in de jeugdbescherming onze inzet behoeft, maar deze inzet de langetermijnvisie van het Toekomstscenario niet mag vervangen of doorkuizen; Het belangrijk is dat de proeftuinen binnen het Toekomstscenario snel resultaten op gaan leveren, met name op het gebied van de lokale teams en de integrale aanpak van 0-100;

• •

Het belangrijk is dat deze resultaten snel landelijk benut kunnen worden;

Verzoekt het bestuur van de VNG: •

In gesprek te gaan met de minister van J&V en de staatssecretaris van VWS om het belang van het vasthouden aan de koers van het Toekomstscenario te benadrukken voor zowel de maatregelen voor de korte als de lange termijn;:

•

In dit gesprek tevens te onderzoeken hoe de voorbereidingen voor het landelijk werken conform het Toekomstscenario versneld in gang gezet kan worden met een ondersteuningsaanbod gebaseerd op de geleerde lessen uit de proeftuinen.

•

In het bijzonder te onderzoeken hoe in dit verband het versterken van de lokale teams kan worden ondersteund; Uit te dragen dat experimenteerruimte zowel binnen als buiten de proeftuinen noodzakelijk is om anders

•

werken op korte termijn mogelijk te maken; •

Verdere afspraken te maken die een integrale 0 tot 100 aanpak van veiligheid mogelijk maakt binnen gezinnen en huishoudens;

En gaat over tot de orde van de dag.

Namens de gemeente Vlay`áingen

Burgep,e drs. B. Wijbengá— Van Nieuwenhuizen

ethouder .7" drs. J. Silos - Knaap

Samenvatting en preadvies motie ‘Behoud streekziekenhuizen’ Indienende gemeente(n): Gorinchem Ondersteunende gemeenten: Status motie: ondertekend Strekking van de motie: In de motie spreekt de gemeente de zorg uit dat met de afspraken in het IZA de nabijheid en bereikbaarheid van streekziekenhuizen en de spoedeisende eerste hulp (SEH) in de regio onder druk komen te staan. Dit heeft gevolgen voor de leefbaarheid in de regio en kan leiden tot een ongewenste toename in gezondheidsverschillen. De motie draagt het bestuur op deze zorg publiekelijk te uiten, het ministerie van VWS er toe te bewegen de gevolgen van de maatregelen in beeld te brengen en via de regio te zorgen dat de bereikbaarheid en toegankelijkheid van zorg en SEH zoveel mogelijk in stand blijft. De motie onderschrijft overigens de gedachte achter het IZA dat een stevige inzet op preventie en een gezonde leefstijl, en een verbinding met het sociaal domein van belang zijn. Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies Het VNG-bestuur deelt de zorg van de indienende gemeente. In de onderhandelingen voor het IZAakkoord heeft de VNG delegatie deze zorg ook geuit, onder andere via een brief aan de betrokken bewindspersonen. De gemeenten zijn in het IZA géén onderdeel van de afspraak over streekziekenhuizen en de SEH. Deze afspraak is gemaakt tussen de minister, de verzekeraars en de ziekenhuizen.

Het VNGbestuur kan dus niet toezeggen dat een gemeentelijke lobby hierop tot succes zal leiden. Daarbij is wel van belang dat de motie de inzet van het IZA onderschrijft. Het VNG-bestuur is van mening at we als deelnemer aan het IZA krachtiger en met meer overtuiging de zorgen over bereikbaarheid en toegankelijkheid kunnen uiten bij de ziekenhuizen, het ministerie en de verzekeraars, dan wanneer de gemeenten zouden besluiten het IZA niet te steunen. De in het dictum voorgestelde acties kan het VNG-bestuur op zich nemen. In de uitwerking van het IZA is voorzien dat er vanuit de VNG en ZN een gezamenlijke werkstructuur komt. Deze zal gemeenten middels de regio ondersteunen bij het realiseren van de IZA gemaakte afspraken. Via de werkstructuur kan het in de motie gevraagde gesprek met de 28 streekziekenhuizen gefaciliteerd worden.

Samenvatting en preadvies motie: Eigen bijdragen (abonnementstarief) Wmo 2015 Indienende gemeente(n): Deventer Strekking van de motie Er wordt inzet van het VNG-bestuur gevraagd om te zorgen dat de verantwoordelijk staatssecretaris het wetsvoorstel ‘passende bijdrage hulp bij het huishouden Wmo’ zodanig wijzigt dat in principe alle gebruikers van de ondersteuning in de Wmo een eigen bijdrage zijn verschuldigd: dat meerpersoonshuishoudens/niet AOW gerechtigden niet meer bij wet worden uitgezonderd van het betalen van een eigen bijdrage Wmo en dat het bestuur dit onderwerp ook onder de aandacht brengt bij de leden van de Eerste en Tweede Kamer. Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies In principe gaat het hier om inkomenspolitiek. Dit was/is een specifieke koopkrachtmaatregel voor het betreffende huishoudtype. In eerste instantie (tot de wetswijziging/invoering van het abonnementstarief in 2020) was er nog sprake van een inkomensgrens waarboven de uitzondering niet meer gold, maar met de invoering van het abonnementstarief is deze inkomensgrens komen te vervallen. Bij het abonnementstarief wordt bij het opleggen van bijdrage niet meer naar het inkomen gekeken. Het schrappen van deze uitzonderingsmaatregel is aan de orde geweest bij de formatie en het vormgeven van het wetsvoorstel passende bijdragen huishoudelijke hulp Wmo.

Het kabinet houdt nu in het nieuwe wetsvoorstel over de eigen bijdrage Wmo dus vast aan de uitzondering en aan het niet hanteren van een inkomensgrens voor deze uitzondering. We merken al langer dat de bestaande uitzondering voor het kunnen opleggen (door het CAK) van een eigen Wmo voor specifiek de niet AOW gerechtigde meerpersoonshuishoudens, bij meer bestuurders in gemeenten tot onbegrip leidt. Met het destijds invoeren van de uitzondering zijn gemeenten wel gecompenseerd voor het feit dat er minder eigen bijdrage kon worden geïnd. Het is niet onwaarschijnlijk dat als de uitzondering verdwijnt het rijk deze compensatie terugdraait. Advies aan alle gemeenten is ook om, als zij de uitzondering uit het wetsvoorstel willen hebben, dit aangeven bij de internetconsultatie voor het dit wetsvoorstel. Deze staat open tot en met 12 december.

Samenvatting en preadvies motie Inwerkingtreden Omgevingswet Indienende gemeente(n): Eindhoven, Tilburg Ondersteunende gemeenten: Den Haag, Groningen, Utrecht, Rotterdam, Amsterdam, Oss, Den Bosch, Helmond, Amersfoort, Heerlen, Assen, Haarlemmermeer, Nijmegen, Beuningen, Waalwijk, Maastricht. Gouda Status motie: definitief Strekking van de motie: De motie roept het bestuur op om: 1. Er bij de minister op aan te dringen de Eerste en Tweede Kamer te adviseren om onder voorbehoud van een positieve uitkomst van het debat in de Eerste Kamer, uiterlijk in Q1 2023 een Koninklijk Besluit te slaan met een datum inwerkingtreden van 1 januari 2024. 2. Indien er op basis van het debat in de Eerste Kamer opnieuw tot uitstel besloten wordt, om dan aan de besluitvorming rond het KB altijd de voorwaarde te verbinden dat de wet pas minimaal 6 maanden na het slaan van het KB in kan gaan. (waarbij altijd een datum van 1 januari of 1 juli als ingangsdatum zal gelden). Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies Op 14 oktober heeft minister De Jonge via een voortgangsbrief aangegeven dat hij 1 januari 2023 als datum voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet niet haalbaar acht en daarbij als nieuwe datum 1 juli 2023 voorgesteld.

Indienende gemeenten constateren dat daarmee het debat over inwerkingtreding wederom naar achter is geschoven, dat tijdige zekerheid voor gemeenten opnieuw in het gedrang komt en wensen daarom, naast een snelle behandeling in beide Kamers zodat besluitvorming in Q1 mogelijk wordt, een minimale termijn van 6 maanden na het slaan van het Koninklijk Besluit alvorens de wet in werking kan treden. Daarnaast doen indienende gemeenten in deze motie een oproep ten aanzien van inwerkingtredingsdatum en duidelijkheid op korte termijn. Het bestuur steunt de motie op basis van de volgende overwegingen: - In de afgelopen jaren heeft zich bij herhaling de situatie voorgedaan dat er tot kort voor de beoogde inwerkingtredingsdatum onzekerheid bestond over de doorgang. Het belang van tijdige duidelijkheid en dus van een snelle uitspraak van de Eerste Kamer is zeer groot. - De motie bevestigt dat gemeenten deze wet willen. Dat is een bestendige lijn die we als VNG tot nu toe ook expliciet hebben uitgedragen - Duidelijk is dat in de afgelopen periode veel vooruitgang is geboekt bij de voorbereidingen voor invoering. De VNG heeft een aantal randvoorwaarden geformuleerd om van start te kunnen gaan. Met een aantal alternatieve maatregelen kan aan deze voorwaarden worden voldaan. - Om van start te gaan is tijdig helderheid nodig. Vooral van de beide Kamers.

In de motie is dit vertaald in de oproep om uiterlijk in Q1 een Koninklijk Besluit te slaan. De VNG heeft in de bestuurlijke overleggen reeds eerder dit punt van spoedige besluitvorming ingebracht

-

-

Nadat het KB geslagen is, is nog voorbereiding nodig. Voor het inregelen van wetgeving, systemen en processen, het regelen en communiceren daarvan. Daarmee kan ook worden geduid onder welk regime een initiatiefnemer aanvraag moet indienen. Hier wordt in de motie 6 maanden voor gevraagd. Naast de voorbereidingstijd blijven ook de andere voorwaarden van de VNG (8 in totaal) staan. Uiteraard is het goed om te beseffen dat een Koninklijk Besluit niet door VNG wordt genomen. De partners (BZK, rijkspartijen, IPO, Unie) hebben een stem in de voorbereiding, maar de Tweede en Eerste Kamer moeten instemmen met het Koninklijk Besluit. Behandeling in de Kamers is nog niet gepland. De VNG wil graag duidelijkheid voor haar leden en dringt daarom aan op snelle behandeling in de Kamers. Behandeling voor het verkiezingsreces van de Eerste Kamer is absoluut noodzakelijk, willen we de beoogde datum van inwerkingtreding halen.

Tijdens de ALV van 29 juni jl. dit jaar is het tweede deel van de motie Moerdijk aangehouden. Daarbij is afgesproken dat, indien er sprake zal zijn van uitstel ten opzichte van de datum 1 januari 2023, een ledenraadpleging zal worden georganiseerd. Het VNG bestuur heeft over het proces van die ledenraadpleging op 3 november jl. een voorstel geaccordeerd. Echter, de motie is dusdanig helder, dat aparte ledenraadpleging niet meer nodig is als de motie breed wordt ondersteund en omarmd. Bestuur zal in dat geval deze motie als ‘alternatief’ voor of invulling van de aangekondigde ledenraadpleging beschouwen. Via onder andere digitale bijeenkomsten zal betrokkenheid van de leden bij de verdere voorbereiding van de invoering van de wet worden geborgd.

Samenvatting en preadvies motie: Hervormingsagenda jeugd Indienende gemeente(n): Krimpenerwaard (en Bodegraven-Reeuwijk en Zuidplas) Ondersteunende gemeenten: Strekking van de motie Gemeenten weten zich verantwoordelijk voor het bieden van adequate hulp aan kwetsbare gezinnen en zien urgentie voor het zetten van majeure verbeterstappen. Daarvoor moeten gemeenten wel kunnen vertrouwen op een rijksoverheid die zich onverkort houdt aan de uitspraak van de Commissie van Wijzen. Ondertekenen van de Hervormingsagenda jeugd kan alleen met de volgende kaders: • Gemeenten worden altijd gecompenseerd voor de feitelijke uitgaven in het kader van Jeugdwet, mits ze zich voldoende inspannen bij de uitvoering van de agenda; • De financiële taakstelling is voldoende onderbouwd en er is sprake van een uitvoerbare agenda, waarbij rekenschap wordt gegeven van het effect op de hulpverlening aan kwetsbare kinderen. Dit vraagt om een aanpassing van de reeks die het rijk al heeft ingeboekt. • De uitvoering van de agenda wordt gemonitord door een onafhankelijke commissie die zwaarwegend advies geeft over de compensatie van gemeenten als zich na ondertekening van de agenda tekorten voordoen. Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies De in de motie benoemde kaders zijn ook de inzet van de onderhandelingsdelegatie namens het bestuur.

Het bestuur ziet deze motie dan ook als ondersteuning voor de ingezette lijn.

Motie: Integraal en structureel aanpakken bestaanszekerheid Indiener: Noardeast Fryslân Ondersteunende gemeenten: Friese gemeenten Strekking van de motie: Het bevorderen van een integrale en structurele aanpak van de armoedeproblematiek. Preadvies: Motie overnemen Toelichting bij het preadvies: De motie sluit goed aan bij de bestaande lijn die het bestuur wil volgen en is onderdeel van de aanpak op het gebied van bestaanszekerheid. De VNG is momenteel bezig met het opstellen van een essay waarin een visie voor lange termijn aanpak op het gebied van bestaanszekerheid wordt geformuleerd. De armoede aanpak is hier een integraal onderdeel van. Het bestuur ziet de motie ook als een oproep om met een structurele aanpak van de problematiek te komen waarbij er aandacht is voor de korte, middellange en lange termijn. In deze oproep gaat het bestuur graag mee.