PR22.121 Tweede nazending ALV VNG

COLLEGEVOORSTEL

Portefeuillehouder Burgemeester Janssen Secretaris

Burgemeester

Datum B&W-vergadering 27-6-2022 00:00:00 Wethouder

Wethouder

Wethouder

Wethouder

Akkoord Bespreken Afd./Team Opsteller

I&A, Financiën en S&B A. van Leeuwen, J.W. Berkhof en ONDERWERP A. Klarenbeek Telefoon +31652405850 Nazending stukken ALV VNG 29 juni 2022 Datum 22 juni 2022 Stuknummer 454775 Uiterste datum 27-6-2022 00:00:00

AKKOORD

paraaf

datum

BESLUIT

Raad Deponeren archief

DATUM

par

Datum Datum

INHOUD (bij beknopte toelichting de volledige tekst, anders publieksgerichte samenvatting) Op 20 juni en op 22 juni heeft de VNG bij ledenbrieven 22/037 en 22/039 aanvullende stukken voor de algemene ledenvergadering van 29 juni aanstaande toegestuurd. Ook over deze stukken dient voor Zeist als lid van de VNG het stemgedrag te worden bepaald. Op 21 juni heeft het college al het stemgedrag over de eerder ontvangen agenda en stukken bepaald en een raadsinformatiebrief aan de raad gestuurd. De raad wordt over de aanvullende stukken en uw stemgedrag geïnformeerd door toezending van een afschrift van dit besproken en vastgestelde collegevoorstel/- besluit. VOORGESTELD WORDT 1. In te stemmen met het in dit voorstel opgenomen stemgedrag voor Zeist over de nieuwe moties, de ontvangen stukken t.b.v. het overzicht over het rijksbeleid op het gebied van wonen en de resolutie over de financiële positie van de gemeenten vanaf 2026. 2. Een afschrift van dit vastgestelde collegevoorstel ter informatie toe te sturen aan de gemeenteraad.

COLLEGEVOORSTEL

BLZ: 2

ONDERWERP Nazending stukken ALV VNG 29 juni 2022 VOORSTEL

1. In te stemmen met het in dit voorstel opgenomen stemgedrag voor Zeist over de nieuwe moties, de ontvangen stukken t.b.v. het overzicht over het rijksbeleid op het gebied van wonen en de resolutie over de financiële positie van de gemeenten vanaf 2026. 2. Een afschrift van dit vastgestelde collegevoorstel ter informatie toe te sturen aan de gemeenteraad.

INLEIDING Op 20 juni en op 22 juni heeft de VNG bij ledenbrieven 22/037 en 22/039 aanvullende stukken voor de algemene ledenvergadering van 29 juni aanstaande toegestuurd. Ook over deze stukken dient voor Zeist als lid van de VNG het stemgedrag te worden bepaald. In uw vergadering van 21 juni heeft uw college al het stemgedrag over de eerder ontvangen stukken bepaald en een raadsinformatiebrief aan de raad gestuurd. De raad wordt over de aanvullende stukken en uw stemgedrag geïnformeerd door toezending van een afschrift van dit besproken en vastgestelde collegevoorstel/- besluit. In ledenbrief 22/037 attendeert het VNG bestuur de leden erop dat het bestuur bezig is met de voorbereiding van een resolutie over de financiële positie van de gemeenten vanaf 2026. De resolutie is woensdag 22 juni ontvangen en bij dit CV gevoegd ledenbrief 22/039. De VNG is al enkele maanden in gesprek met het kabinet over de situatie die door het coalitieakkoord is ontstaan en die eerder is omschreven als het ‘ravijn’: een reductie van de gemeentelijke middelen na 2025. De VNG stelt het volgende: “In het belang van onze inwoners moeten gemeenten kunnen investeren in de grote maatschappelijke opgaven die nu spelen.

We zien dat het gemeentefonds tot en met 2025 sterk groeit (de ‘koek wordt groter’), maar dat er voor de periode daarna sprake is van grote onzekerheid en een dreiging van een terugloop van gemeentelijke middelen. Het gesprek met het kabinet heeft nog niet tot een doorbraak geleid. Het is duidelijk dat het ‘ravijn’ zorgt dat investeringen die met een langere termijn worden aangegaan niet gedekt kunnen worden en gemeenten daarom niet kunnen doen wat maatschappelijk wel nodig is. Dat gaat direct ten koste van inwoners, bedrijven en het maatschappelijk middenveld. Om dit te voorkomen is het VNG bestuur sinds de beëdiging van het kabinet in gesprek over de structurele financiële situatie van gemeenten.” Het bestuur van de VNG doet daarin een dringend beroep aan het kabinet om gemeenten in staat te stellen hun rol te spelen. Tot nu toe hebben die gesprekken -helaas- niet tot een bevredigend resultaat geleid. In de nagezonden resolutie benadrukt het VNG bestuur het belang van structurele financiering. De resolutie treft u bijgevoegd aan. Bij punt 7 hieronder gaan we daar op in. In de nazending van 20 juni hebben wij verder de volgende stukken ontvangen: • Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen (ter informatie bij agendapunt 9). • Een 15-tal ingediende moties en preadviezen daarop van het bestuur verdeeld over 4 agendapunten, e.e.a. zoals hieronder aangegeven.

Volgorde behandeling moties:

6. Voorstellen inzet en financiën VNG 2023 •

Motie Barendrecht “Vermindering beleggingsportefeuille VNG”.

Het bestuur van de VNG ontraadt de motie, want is in strijd met reeds eerder gemaakte meerjarige afspraken, tast de stabiliteit van de kernorganisatie van de VNG op de (middel) lange termijn aan, is in

COLLEGEVOORSTEL

BLZ: 3

directe zin juridisch feitelijk niet uitvoerbaar en zal tenslotte op termijn tot een meerjarige contributieverhoging leiden. Wij delen deze visie van de VNG. U wordt voorgesteld uw vertegenwoordiger tegen de motie te laten stemmen en daarmee om het preadvies van de VNG om de motie te ontraden over te nemen.

7. Uitwerking Regeerakkoord en de gevolgen voor gemeenten/ Resolutie “Zekerheid over de structurele financiën” Onderstaand de oproep uit de resolutie. In de resolutie vraagt het bestuur de leden om in te stemmen met de volgende VNG-inzet richting het kabinet: 1. Dat het noodzakelijk is dat de rijksoverheid en de decentrale overheden gezamenlijk, als partners, de grote maatschappelijke opgaven aanpakken en dat gemeenten daartoe ook van harte bereid zijn. 2. Dat het noodzakelijk is om op korte termijn en in ieder geval nog vóór Prinsjesdag te overleggen met het kabinet over deze gezamenlijke aanpak en dat gemeenten een brede delegatie van het kabinet moeten uitnodigen om genoemd overleg te voeren. 3. Er bij het kabinet op aan te dringen dat uiterlijk op Prinsjesdag voor gemeenten duidelijkheid ontstaat over hun financiële ruimte vanaf het jaar 2026. 4. Dat er bij het kabinet geen enkel misverstand over mag bestaan dat gemeenten uitsluitend langjarig kunnen bijdragen aan iedere door het kabinet geïnitieerde ambitie met betrekking tot maatschappelijke opgaven, als gemeenten daar financieel toe in staat worden gesteld en dat het niet logisch en niet redelijk is om te veronderstellen dat gemeenten langjarig kunnen bijdragen aan kabinet ambities zolang er sprake blijft van grote financiële onzekerheid als gevolg van het ‘ravijn’ vanaf 2026; 5.

Dat als het kabinet richting gemeenten uitspreekt dat het kabinet gemeenten adequaat zal financieren voor alle gemeentelijke taken (inclusief alle medebewindstaken), gemeenten bereid zijn om met het kabinet in gesprek te gaan over de in het coalitieakkoord beschreven ambitie van de verruiming van het gemeentelijk belastinggebied als onderdeel van de oplossing voor de langere termijn. Daarbij vormen de voorwaarden (1) de financiële verhoudingen op orde en (2) geen verhoging van de lastendruk, harde ijkpunten. Gemeenten hanteren hierbij de voorwaarden zoals opgenomen in de VNG notitie ‘actualisatie analyse eigen Belastinggebied’ (2022) op basis van het rapport Bepalen betekent betalen. 6. Dat de VNG met het Interprovinciaal Overleg (IPO) in gesprek gaat over een gezamenlijke strategie voor verwerking in de komende meerjarenbegroting. De resolutie moet worden gezien als een steun in de rug voor de inzet van het bestuur en de eensgezindheid van de gemeenten én de ernst van de zaak voor de gemeenten aan het Kabinet aantonen en benadrukken. De tekst van de resolutie slaagt daar naar onze mening in. Wel constateren wij dat een maatregel of aankondiging van acties, wanneer het Rijk hierover niet op korte termijn helderheid creëert c.q. bereid is voor de periode vanaf 2026 over de brug te komen, (nog) niet in de resolutie is opgenomen. Dat lijkt ons een gemiste kans.

Wij veronderstellen dat dit bij de bespreking in de ALV wel onderwerp van gesprek zal worden. Om die reden adviseren wij u in uw college te bespreken of uw vertegenwoordiger tijdens de ALV een bijstelling van de resolutie met een maatregel mag ondersteunen namens Zeist. Ambtelijk zijn wij voorstander van een wat krachtiger signaal gezien de al jaren slepende onevenwichtige verhouding taken en financiën gemeenten en de traagheid van het Rijk op het werken aan de verbetering van de verhoudingen met VNG en de gemeenten. Advies: U wordt voorgesteld uw vertegenwoordiger in te laten stemmen met de vaststelling van de resolutie.

COLLEGEVOORSTEL

BLZ: 4

8. Bestuurlijke afspraken klimaat en energie • • •

Motie Veldhoven: “Plan van aanpak capaciteit schaarste elektriciteitsnetwerk” Motie Zwijndrecht “Programmeerbare financiering energietransitie” Motie Terneuzen “Uitvoerbaarheid op het gebied van de transities van klimaat, energie, stikstof en wonen”.

Het bestuur van de VNG heeft een positief pre-advies over deze moties en adviseert de leden deze moties over te nemen. Wij delen die mening, de met de moties aangekaarte zaken en gevraagde inzet zijn gewenst voor structurele uitvoering van programma’s met het oog op de te bereiken energie- en klimaat doelen. U wordt voorgesteld uw vertegenwoordiger voor de moties te laten stemmen en daarmee om de preadviezen van de VNG over te nemen.

9. Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen • • •

Motie Sluis: “Hulp bij bijdrage versnelling woningbouw” Motie Gemeenten Achterhoek: “Concrete planning verbetertraject Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) na invoering van de wet en realistische communicatie” Motie Moerdijk “Omgevingswet mag (nationale) woningbouwambitie niet vertragen”.

Het bestuur van de VNG heeft een positief pre-advies over de eerste 2 moties en adviseert de leden deze moties over te nemen. Voor de 3e motie Omgevingswet geldt dat het bestuur positief adviseert over de 1e geformuleerde oproep in de motie (zie bijlage) maar de 2 e aan wil houden en er tijdens de ALV na het kenbaar worden van de lijn van de 1e Kamer nog op terug zal komen. Ook hier staan we achter de pre-adviezen en de moties met de daarin aangekaarte zaken en gevraagde inzet. U wordt voorgesteld uw vertegenwoordiger voor de eerste twee moties te laten stemmen en ook voor de 3e motie het pre-advies van de VNG over te nemen. Bij dit agendapunt is in de nazending ook een aanvullend stuk “Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen” toegevoegd. Hierin worden kort de inzet van het Rijk en de 6 programma om die inzet/doelen te bereiken aangestipt, het gaat om de programma’s: • • • • •

Betaalbaar wonen Een thuis voor iedereen Leefbaarheid en Veiligheid Verduurzaming gebouwde omgeving Wonen en zorg voor ouderen.

Doel/inzet is: volkshuisvesting weer kerntaak van de overheid. Tot en met 2030 realiseren van 900.000 extra woningen, 100.000 woningen per jaar. Betaalbaar, duurzaam, in veilige en gezonde leefomgeving en op maat voor alle doelgroepen. Het bestuur van de VNG waardeert de ambitie maar heeft een drietal zorgpunten: • • •

tekortschietende financiële bijdragen vanuit het rijk naar gemeenten mede in relatie tot de uitname uit het gemeentefonds van 1,6 mld voor de taak, hetgeen haaks staat op de benodigde structurele uitvoeringskracht van gemeenten voor verwezenlijking van de taak; teveel top downregie met een te nadrukkelijke rol van de provincie’s, dit botst met de gemeentelijke afstemming en afspraken in de regio’s; realisatie van te laag aantal sociale huurwoningen en ontbreken van voldoende regie op verspreiding van tenminste 30% sociale huur over alle gemeenten.

COLLEGEVOORSTEL

BLZ: 5

Over het laatste punt heeft het VNG bestuur aangegeven hierover nog in gesprek te zijn met de minister en met de minister geen afspraken te willen maken als dit punt niet beter geregeld wordt. Het bestuur van de VNG zal zich eind juni daarover nog definitief uitspreken. I.v.m. die zinsnede hebben we bij onze contactpersoon bij de VNG met het oog op de ALV van 29 juni de vraag gesteld of dit dan nog leidt tot een voorstel voor een uitspraak of resolutie. Daarop is het volgende bericht van de VNG ontvangen: “Er volgt géén nieuw stuk over wonen t.b.v. de ALV. Misschien wordt bij behandeling moties nog wel kort een mondelinge update gegeven. Anders volgt na de ALV nieuwe informatie via een ledenbrief.” Waarvan akte wat ons betreft. Advies: U wordt voorgesteld uw vertegenwoordiger in te laten stemmen met het kennisnemen van de informatie.

10. Verantwoording bestuur over uitvoering moties ALV 13 januari 2022 en eerdere ledenvergaderingen • • • • • • • •

Motie Rijswijk: “Meer aandacht voor rol gemeenten bij de totstandkoming en implementatie van afspraken over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid” Motie Almere en Tilburg “Een uitvoerbaar en betaalbaar inburgeringsstelsel, anders niet acceptabel voor gemeenten deel II” Motie Utrechtse Heuvelrug “Evaluatie Wet Veiligheidsregio’s” Motie Heemstede “Lachgas: nu doorpakken!” Motie Wijk bij Duurstede, Heemstede en Noordoostpolder “Structurele aandacht en financiering voor informatieveiligheid op lokaal niveau” Motie Heemstede “Inclusief stemmen voor mensen met een visuele beperking” Motie Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk “Verminderen administratieve druk als gevolg van explosieve groei van het aantal SISA-regelingen” Motie Borsele: “Terug naar het oorspronkelijk doel van de Wmo” - Motie Heemstede: “Versterking wisselwerking gemeenten - de VNG”.

Het bestuur van de VNG heeft een positief pre-advies over deze moties en adviseert de leden deze moties over te nemen. Wij delen die mening. Stuk voor stuk bevatten de moties waardevolle elementen en inzet voor de dagelijkse gemeentelijke uitvoeringspraktijk. U wordt voorgesteld uw vertegenwoordiger voor de moties te laten stemmen en daarmee om de preadviezen van de VNG over te nemen.

Doel van het voorstel (SMART) Voorbereiding van de bestuurlijke standpunten en het stemgedrag van Zeist tijdens de algemene ledenvergadering van de vereniging. ARGUMENTEN De moties en resolutie zijn nodig en de bestuurlijke lijn van de VNG in de resolutie en de pre-adviezen is realistisch, constructief en daadkrachtig, waarbij de VNG goed op rollen en verantwoordelijkheden let.

KANTTEKENINGEN Het blijft jammer dat de gemeenten hun positie en belang bij het rijk met resoluties en moties moet blijven bevechten, vanuit de één overheid gedachte en beeldvorming over de overheid geen goede zaak.

COLLEGEVOORSTEL

BLZ: 6

PARTICIPATIE N.v.t.

FINANCIËLE TOELICHTING N.v.t. JURIDISCHE ASPECTEN De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente in en buitenrechte en derhalve ook tijdens de ALV van de VNG.

DUURZAME ASPECTEN Een aantal moties gaan over klimaat en energie.

UITVOERING

Planning

Communicatie en Informatie en Automatisering

Bijlagen • • • •

Ledenbrief 22/037 van de VNG d.d. 20 juni 2022 Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen (ter informatie bij agendapunt 9) Overzicht 15tal moties en pre-adviezen bestuur VNG Ledenbrief VNG 22/039 van de VNG d.d. 22 juni met de Resolutieresolutie ‘Zekerheid over de structurele financiën’ van de gemeenten vanaf 2026

Evaluatie/controle door de raad De raad wordt d.m.v. toezending van een afschrift van dit collegevoorstel/-besluit geïnformeerd.

Aan de leden

Datum

20 juni 2022 Kenmerk

COS/U202200450 Lbr. 22/037 Telefoonnummer

070 3738393 Bijlage(n)

-

Onderwerp

Nazending ALV 29 juni 2022

Geachte leden van college en gemeenteraad, Eerder hebben wij u met de ledenbrief van 1 juni jl. de agenda met een aantal bijlagen toegezonden voor onze ALV van 29 juni a.s. In deze nazending ontvangt u hierbij de volgende stukken: - Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen (ter informatie bij agendapunt 9: Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen) - Ingediende moties en preadviezen daarop van het bestuur (te behandelen op basis van de volgorde van de ALV-agenda). Volledige vergaderset, inclusief nazending Het volledige overzicht van alle vergaderstukken, inclusief deze nazending, voor de ALV van 29 juni a.s. vindt u op de VNG-website. Ook informeren we u in deze brief over: - de voorbereiding van een resolutie over de financiële positie van gemeenten vanaf 2026 - de volgorde van behandeling van de moties tijdens de ALV - het bericht dat de gemeentesecretarissen vandaag ontvangen over stemmen in de ALV Voorbereiding resolutie over financiële positie gemeenten vanaf 2026 De VNG is al enkele maanden in gesprek met het kabinet over de situatie die door het coalitieakkoord is ontstaan en die eerder is omschreven als het ‘ravijn’: een reductie van de gemeentelijke middelen na 2025. In het belang van onze inwoners moeten gemeenten kunnen investeren in de grote maatschappelijke opgaven die nu spelen.

We zien dat het gemeentefonds tot en met 2025 sterk groeit (de ‘koek wordt groter’), maar dat er voor de periode daarna sprake is van grote onzekerheid en een dreiging van een terugloop van gemeentelijke middelen. Het gesprek met het kabinet heeft nog niet tot een doorbraak geleid.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

U202200450

PROD

Het is duidelijk dat het ‘ravijn’ zorgt dat investeringen die met een langere termijn worden aangegaan niet gedekt kunnen worden en gemeenten daarom niet kunnen doen wat maatschappelijk wel nodig is. Dat gaat direct ten koste van inwoners, bedrijven en het maatschappelijk middenveld. Om dit te voorkomen zijn we sinds de beëdiging van het kabinet in gesprek over de structurele financiële situatie van gemeenten. We doen daarin een dringend beroep aan het kabinet om gemeenten in staat te stellen hun rol te spelen. Tot nu toe hebben die gesprekken niet tot een bevredigend resultaat geleid. Daarom heeft het bestuur een resolutie over de inzet richting kabinet voorbereid voor de ALV. In die resolutie benadrukken we het belang van structurele financiering en benoemen we de gevolgen als dat niet geregeld wordt. In het op woensdag 22 juni geplande Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) met de fondsbeheerders (minister Bruins Slot en staatssecretaris Van Rij) hadden wij nogmaals indringend onze inzet over het voetlicht willen brengen. Inmiddels is dit BOFv echter afgezegd. Als er niet op korte termijn een nieuwe datum voor het BOFv komt, zullen wij u komende woensdag een resolutie toesturen. We realiseren ons dat er voor u richting onze ALV van 29 juni een zeer beperkte tijd resteert om deze resolutie in uw gemeente te bespreken.

Gelet op het precaire karakter van datgene wat in de resolutie aan de orde zal komen, willen wij echter indien mogelijk het overleg met het kabinet in het BOFv afwachten zodat we de uitkomsten van het overleg in de resolutie kunnen verwerken. Volgorde behandeling moties De verschillende moties worden behandeld bij het betreffende agendapunt. Dat leidt tot behandeling in deze volgorde: 6. Voorstellen inzet en financiën VNG 2023 - Motie Barendrecht “Vermindering beleggingsportefeuille VNG”. 8. Bestuurlijke afspraken klimaat en energie - Motie Veldhoven: “Plan van aanpak capaciteit schaarste elektriciteitsnetwerk” - Motie Zwijndrecht “Programmeerbare financiering energietransitie” - Motie Terneuzen “Uitvoerbaarheid op het gebied van de transities van klimaat, energie, stikstof en wonen”. 9. Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen - Motie Sluis: “Hulp bij bijdrage versnelling woningbouw” - Motie Gemeenten Achterhoek: “Concrete planning verbetertraject Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) na invoering van de wet en realistische communicatie” - Motie Moerdijk “Omgevingswet mag (nationale) woningbouwambitie niet vertragen”.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/3

10. Verantwoording bestuur over uitvoering moties ALV 13 januari 2022 en eerdere ledenvergaderingen - Motie Rijswijk: “Meer aandacht voor rol gemeenten bij de totstandkoming en implementatie van afspraken over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid” - Motie Almere en Tilburg “Een uitvoerbaar en betaalbaar inburgeringsstelsel, anders niet acceptabel voor gemeenten deel II” - Motie Utrechtse Heuvelrug “Evaluatie Wet Veiligheidsregio’s” - Motie Heemstede “Lachgas: nu doorpakken!” - Motie Wijk bij Duurstede, Heemstede en Noordoostpolder “Structurele aandacht en financiering voor informatieveiligheid op lokaal niveau” - Motie Heemstede “Inclusief stemmen voor mensen met een visuele beperking” - Motie Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk “Verminderen administratieve druk als gevolg van explosieve groei van het aantal SISA-regelingen” - Motie Borsele: “Terug naar het oorspronkelijk doel van de Wmo” - Motie Heemstede: “Versterking wisselwerking gemeenten - de VNG”. Wij beseffen dat de stukken in deze nazending u pas kort voor de ALV van 29 juni a.s. bereiken en zijn u bij voorbaat dankbaar voor uw inspanningen om de standpuntbepaling in uw gemeente voor te bereiden. Mochten er nog nieuwe moties worden ingediend, dan zullen wij u die zo spoedig mogelijk toezenden.

Bericht aan de gemeentesecretarissen over stemmen in de ALV Voor de goede orde wijzen we u erop dat alle gemeentesecretarissen vandaag de stemkaart met unieke barcode ontvangen, waarmee de vertegenwoordiger van de gemeente deel kan nemen aan de stemmingen in de ALV. Bij deze ALV in De Westfries in Hoorn kunnen alleen fysiek aanwezige vertegenwoordigers van de gemeenten deelnemen aan de stemmingen. De ALV is voor belangstellenden die niet aanwezig kunnen zijn ook live volgen via www.vng.nl. U hoeft zich daarvoor niet aan te melden. Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

L.K. Geluk Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/3

Resolutie: zekerheid over de structurele financiën Gemeenten zijn nauw betrokken bij alle grote maatschappelijke opgaven in Nederland. Of het nu gaat om sociale opgaven als bestaanszekerheid, tweedeling en gezondheid, om fysieke opgaven als energietransitie, woningbouw en circulaire economie of om de uitvoering en het vertrouwen in de overheid: gemeenten staan aan de lat. We zien dat het kabinet voor sommige grote, urgente, opgaven het belang van gemeenten onderkent en dat de ‘koek’ deze kabinetsperiode aanmerkelijk groter wordt via het accres en incidentele investeringen. Maar het is wel nodig dat gemeenten langjarig kunnen investeren en weten waar ze structureel financieel aan toe zijn: begrotingen moeten immers meerjarig sluitend zijn. En we zien dat er vanaf 2026 een groot gat in het Gemeentefonds ontstaat. Dat heeft onvermijdelijk ook gevolgen voor gemeentelijke investeringen in speerpunten van het kabinet, zoals wonen, klimaat en landelijk gebied. Gemeenten zullen keuzes maken over welke opgaven wél aangepakt kunnen worden en welke niet, ambitieniveaus verlagen, vertragen of faseren. Dat is geen kwestie van willen, maar van kunnen en gaat ten koste van onze inwoners, bedrijven en maatschappelijk middenveld. Hier hebben we het afgelopen halfjaar veel en intensief over gesproken met het kabinet, maar we constateren dat dit nog niet tot een oplossing heeft geleid.

Het uitblijven van een oplossing heeft er wél toe geleid dat veel nieuwe gemeentebesturen alleen een akkoord op hoofdlijnen kunnen sluiten of langjarige investeringen uitstellen, terwijl daar maatschappelijk wel een grote behoefte aan is. De fondsbeheerders hebben – mede op verzoek van de Tweede Kamer – een onafhankelijk procesbegeleider aangesteld. De onafhankelijk procesbegeleider heeft o.a. gekeken naar de (financiële) situatie van gemeenten en provincies, en in het bijzonder vanaf 2026 en verder. De onafhankelijk procesbegeleider heeft recent haar conceptrapport aangeboden aan de fondsbeheerders. Mede als uitvoering van de resolutie ‘Herstel van bestuurlijk en financieel vertrouwen’ (ALV februari 2021) en de motie ‘Zonder geld geen gemeenten’ (ALV juni 2021) leggen wij u daarom de volgende resolutie voor: Het bestuur vraagt de leden om in te stemmen met de volgende VNG-inzet richting het kabinet: 1. Dat het noodzakelijk is dat de rijksoverheid en de decentrale overheden gezamenlijk, als partners, de grote maatschappelijke opgaven aanpakken en dat gemeenten daartoe ook van harte bereid zijn; 2. Dat het noodzakelijk is om op korte termijn en in ieder geval nog vóór Prinsjesdag te overleggen met het kabinet over deze gezamenlijke aanpak en dat gemeenten een brede delegatie van het kabinet moeten uitnodigen om genoemd overleg te voeren; 3.

Er bij het kabinet op aan te dringen dat uiterlijk op Prinsjesdag voor gemeenten duidelijkheid ontstaat over hun financiële ruimte vanaf het jaar 2026;

4. Dat er bij het kabinet geen enkel misverstand over mag bestaan dat gemeenten uitsluitend langjarig kunnen bijdragen aan iedere door het kabinet geïnitieerde ambitie met betrekking tot maatschappelijke opgaven, als gemeenten daar financieel toe in staat worden gesteld en dat het niet logisch en niet redelijk is om te veronderstellen dat gemeenten langjarig kunnen bijdragen aan kabinet ambities zolang er sprake blijft van grote financiële onzekerheid als gevolg van het ‘ravijn’ vanaf 2026; 5. Dat als het kabinet richting gemeenten uitspreekt dat het kabinet gemeenten adequaat zal financieren voor alle gemeentelijke taken (inclusief alle medebewindstaken), gemeenten bereid zijn om met het kabinet in gesprek te gaan over de in het coalitieakkoord beschreven ambitie van de verruiming van het gemeentelijk belastinggebied als onderdeel van de oplossing voor de langere termijn. Daarbij vormen de voorwaarden (1) de financiële verhoudingen op orde en (2) geen verhoging van de lastendruk, harde ijkpunten. Gemeenten hanteren hierbij de voorwaarden zoals opgenomen in de VNG notitie ‘actualisatie analyse eigen Belastinggebied’ (2022) op basis van het rapport Bepalen betekent betalen; 6. Dat de VNG met het Interprovinciaal Overleg (IPO) in gesprek gaat over een gezamenlijke strategie voor verwerking in de komende meerjarenbegroting.

9. Overzicht rijksbeleid op het gebied van wonen Bijlage bij ledenbrief Nazending ALV 29 juni 2022: “Uitnodiging ALV 29 juni 2022” Aanleiding De situatie op de woningmarkt is een van de speerpunten in “Krachtig groen herstel van Nederland”, de inzet van de decentrale overheden voor het nieuwe kabinet uit maart 2021. Inmiddels is er een nieuw kabinet en in februari 2022 heeft de minister bekend gemaakt aan welke beleidsstukken hij werkt om de woningmarkt en het woonbeleid op orde te brengen. In deze notitie gaan wij in op deze producten, op de betrokkenheid en reactie van de VNG en op enkele andere activiteiten op het terrein van wonen waar de VNG aan werkt. Rijksbeleid op hoofdlijnen De minister gaf in zijn brief aan de Tweede Kamer van 14 februari 2022 aan dat er voor de zomervakantie een Nationale woon- en bouwagenda plus 6 programma’s op het gebied van wonen komen. De 6 programma’s zijn: Woningbouw Betaalbaar wonen Een thuis voor iedereen Leefbaarheid en Veiligheid Verduurzaming gebouwde omgeving Wonen en zorg voor ouderen

1

In de nationale bouw- en woonagenda kondigt de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) aan dat volkshuisvesting terug is van weggeweest als kerntaak van de overheid. Als problemen wordt aangemerkt onvoldoende beschikbaarheid van passende woningen, de problemen voor grote groepen met de betaalbaarheid van wonen én het te kortschieten van de kwaliteit van woningen, gerelateerd aan de levensfase van mensen, de mate van duurzaamheid van de woningen en de problemen in de wijken waard de woningen staan. Voor al deze problemen worden in specifieke programma’s oplossingen aangedragen. Het bouwen van meer woningen wordt daarbij logischerwijs als één van de oplossingen gezien. Tot en met 2030 wordt voorzien dat 900.000 extra woningen nodig zijn. In de plannen wordt 2/3 deel daarvan betaalbaar zijn, dat wil zeggen woningen met een huur tot 1000 euro per maand of een koopprijs tot 355.000 euro (NHGgrens). Eén van de manieren om dit te bereiken is versterking van de regie op de volkshuisvesting. Naast regie vanuit het Rijk, krijgen ook provincies een duidelijkere rol dan tot nu toe op dit beleidsterrein. De Programma’s Programma woningbouw Doel van het programma is het bouwen van 100.000 woningen per jaar. Van corporaties wordt verwacht dat zij de helft van de ‘betaalbare’ woningen bouwen.

Meer regie, versnellen van het proces van initiatief tot realisatie, stimuleren van snellere bouw (waaronder flex- en transformatiewoningen) én het bouwen op grootschalige locaties, moeten zorgen dat deze doelstelling gehaald wordt. Programma een thuis voor iedereen Doel van dit programma is het zorgdragen dat voor mensen uit specifieke doelgroepen als mensen met een sociale of medische urgentie, zij die uitstromen uit intramurale situatie, dak- en thuislozen en statushouders, voldoende betaalbare woningen zijn. Daarbij wordt gestreefd naar een evenwichtige verdeling over de gemeenten en waar nodig de juiste zorg, opvang, ondersteuning en begeleiding. Om de evenwichtige verdeling te realiseren, wordt gestreefd dat elke gemeente ten minste 30 procent sociale huur in de voorraad heeft. In specifieke situaties kan daarvan worden afgeweken. Voor gemeenten wordt bovendien voorgesteld een verplichte woonzorgvisie op te stellen. Programma betaalbaar wonen Doel van dit programma is te zorgen dat de woonlasten voor meer mensen in redelijke verhouding tot het inkomen komt te staan én dat meer mensen een voor hen passende en betaalbare woning kunnen krijgen. Daarvoor wordt onder andere ingezet op een betere bescherming van huurders en kopers. Ook wordt gewerkt aan specifieke huurverlagingen voor bewoners met een laag inkomen en huurbevriezing voor andere groepen.

Voor huishoudens met een hoger inkomen wordt daarentegen een gerichte huurverhoging tot een marktconforme prijs voorgesteld. In het programma wordt melding gemaakt van aanpassing van de huurtoeslag. Een gerichtere toewijzing van woningen (huur en koop) aan specifieke groepen moet bijdragen aan een meer passende beschikbaarheid bij de mogelijkheden van mensen. Een scala aan maatregelen als de wet goed verhuurderschap, vereenvoudiging van het woningwaarderingsstelsel en het beperken van tijdelijke huurcontracten, moeten de doelen dichterbij brengen. Programma Verduurzaming gebouwde omgeving Doel van dit programma is het versneld de CO2 uitstoot en het gasgebruik in de gebouwde omgeving verminderen. Het kwantitatieve doel is daarbij om minimaal 55% reductie in 2030 te realiseren. Isolatie van de woningen en gebouwen met de slechtste energie-labels is daarvoor noodzakelijk. Uitvoering van de door de gemeenten opgestelde transitievisies warmte is een belangrijk een belangrijk instrument. Die aanpak kenmerkt zich door een wijkgerichte aanpak. In aanvulling daarop worden voor individuele koop- en huurwoningen, instrumenten ontwikkeld om te komen tot alternatieven voor de klassieke CV-installatie (hybride warmtepomp) en arrangementen om zonder veel rompslomp woningen te isoleren.

2

De Programma’s Leefbaarheid en Veiligheid en Wonen en zorg voor ouderen zijn nog niet gepubliceerd. Reactie VNG Het regeerakkoord lezende zijn er veel punten opgenomen die wij eerder in onze lobby naar voren hebben gebracht. Enkele hoofdpunten zijn het opvoeren van de woningbouwproductie en minder markt en meer overheidsregie; meer betaalbare woningbouw; een ambitieuze aanpak voor de verduurzaming; de afschaffing van de verhuurderheffing op de corporaties; een meer evenwichtige verdeling van sociale huurwoningen over gemeenten en specifieke maatregelen voor het bouwen en toewijzen van woningen voor aandachtsgroepen; regulering van huurprijzen en prijsstijgingen in de middenhuur; regulering van woningtoewijzing ook voor goedkopere koopwoningen en invoering van de Wet goed verhuurderschap. Zorgen over financiën en uitvoering We maken ons grote zorgen over de tekortschietende financiële bijdragen vanuit het rijk. Zeker gelet op de uitname uit het gemeentefonds van 1,6 mld. ten behoeve van de woningbouw. Van gemeenten (en regio’s) wordt in de komende jaren heel veel inzet gevraagd. Daarbij gaat het niet alleen om beleidsontwikkeling, zoals een woonvisie, woonzorgvisie, prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties, huisvestingsverordening, nieuwe bestemmingsplannen, anterieure overeenkomsten, grondbeleid, etc.

Vooral in de uitvoering wordt veel gevraagd, denk aan projectleiding, vergunningverlening, toezicht, handhaving. Met het financiële perspectief dat gemeenten nu hebben komt een voortvarende uitwerking en uitvoering van de ambitieuze plannen door gemeenten niet goed van de grond. Dat geldt nu al, en speelt in versterkte mate voor de periode vanaf 2026. Onze reactie op de Programma’s De VNG waardeert de ambitie in de Nationale woon- en bouwagenda en het Programma woningbouw om de woningbouw te versnellen. Voor ons is de regievraag een belangrijke kwestie: wordt de sturing niet te veel top-down en krijgt de provincie niet een te zware rol? Naar onze mening zijn de samenwerkende gemeenten in de regio’s als eerste aan zet. Daar worden de plannen voor woningbouw en herstructurering ontwikkeld. Daarnaast hebben we aandacht gevraagd voor de uitvoeringskracht bij gemeenten, voor woningkwaliteit (naast de kwantiteit), voor te hoge eisen aan cofinanciering door de gemeente bij de verlening van rijkssubsidies en voor de noodzaak van verbetering van het wettelijk instrumentarium. Het programma ‘Een thuis voor iedereen’ is in overleg met de VNG tot stand gekomen. We onderschrijven de doelstelling dat elke gemeente bijdraagt aan de huisvesting van aandachtsgroepen. We onderschrijven de doelstelling om ernaar te streven dat elke gemeente beschikt over 30% sociale huurwoningen.

Dat dient de hoofdlijn te zijn, tenzij dit echt onlogisch of onhaalbaar is. Uit het programma betaalbaar wonen blijkt dat de eerder voorgenomen 30% sociale huur als doelstelling niet gehaald dreigt te worden. Het streven is dat woningcorporaties weliswaar 250.000 nieuwe sociale huurwoningen bouwen, maar doordat er ook woningen worden gesloopt, geliberaliseerd en verkocht komen er per saldo veel minder sociale huurwoningen bij dan nodig is om dit doel te halen. Daarmee komt het programma ‘Een thuis voor iedereen’ op de helling te staan. De VNG vindt het niet wenselijk dat er zo weinig sociale huurwoningen bijkomen en is hierove r nog in gesprek met de minister. Wij hebben richting de minister aangegeven geen afspraken te willen maken als dit punt niet beter geregeld wordt. Het bestuur van de VNG zal zich eind juni hier over definitief uitspreken. Wij kunnen ons vinden in het Programma Verduurzaming gebouwde omgeving. Het is een ambitieus programma waarbij het aankomt op de uitvoering. De VNG gaat goed in de gaten houden of de plannen uitvoerbaar zijn.

3

Overige actuele ontwikkelingen Raadgevers Vanwege de raadsverkiezingen in maart 2022 heeft de VNG nieuwe Raadgevers op de website geplaatst. Deze zijn bedoeld als introductie voor raadsleden op allerlei beleidsterreinen. Over wonen gaan de volgende raadgevers: • Woningwet • Huisvestingswet • Gemeenten, corporaties en Waarborgfonds Sociale Woningbouw • Aandachtsgroepen • Leegstand. Huisvestingsverordening De VNG heeft begin dit jaar de model huisvestingsverordening uitgebreid met een hoofdstuk over opkoopbescherming. Later dit jaar wordt de model huisvestingsverordening aangevuld met de mogelijkheden die de Wet goed verhuurderschap gaat bieden en wijzigingen als gevolg van de hierboven beschreven programma’s, waaronder toewijzing van goedkopere koopwoningen en voorrang voor specifieke aandachtsgroepen. Handreiking leegstand Over leegstand komt op korte termijn een nieuwe handreiking van de VNG. Eerder is de model leegstandverordening aangepast en een handreiking geschreven over de aanpak van leegstaande winkels en kantoren. De nieuwe handreiking gaat over leegstand van woningen en agrarisch vastgoed. Programma stedelijke transformatie De VNG is een van de partners in het Programma stedelijke transformatie dat in 2017 van start is gegaan.

Dit programma heeft drie doelstellingen: concrete projecten versneld tot uitvoering brengen; gemeenschappelijke problemen doorgronden en oplossen; en opgedane kennis verankeren in onderwijs en opleidingen. Asiel en Oekraïense vluchtelingen Ondanks de enorme inzet van gemeenten blijft de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en ook die van asielzoekers een punt van zorg. Het aantal opvangplekken stagneert, terwijl het nog onbekend is of er de komende maanden (veel) meer vluchtelingen naar Nederland komen en hoelang opvang nodig blijft. Daarnaast lopen in meerdere gemeenten de contracten van huidige opvanglocaties af. Een vergelijkbare situatie zien we bij de opvang van asielzoekers. Wij maken ons zorgen over hoelang gemeenten en de vele vrijwilligers dit kunnen volhouden. Zeker nu het rijk een juridisch instrumentarium heeft om de opvang bij gemeenten af te dwingen. Programma huisvesting arbeidsmigranten De VNG is in 2022 gestart met een project Arbeidsmigranten. De VNG gaat gemeenten ondersteunen met een nieuw en divers ondersteuningsprogramma.

4

Aan de leden

Datum

22 juni 2022 Kenmerk

COS/U202200457 Lbr. 22/039 Telefoonnummer

0703738393 Bijlage(n)

1

Onderwerp

Nazending resolutie ‘Zekerheid over de structurele financiën’ voor ALV 29 juni 2022 Geachte leden van college en gemeenteraad, In onze ledenbrief van maandag 20 juni jl. hebben wij aangekondigd dat wij u, afhankelijk van de planning van een nieuwe datum voor het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv), vandaag een resolutie zouden voorleggen. Hierbij ontvangt u deze resolutie ‘Zekerheid over de structurele financiën’ die wij behandelen bij agendapunt 7. “Uitwerking Regeerakkoord en gevolgen voor de gemeenten”. Wij realiseren ons dat er voor u richting onze ALV van 29 juni een zeer beperkte tijd resteert om deze resolutie in uw gemeente te bespreken. Wij zijn u bij voorbaat dankbaar voor uw inspanningen om hierover toch het gesprek te voeren. In de ALV zullen wij u nader informeren over de actuele ontwikkelingen en wisselen wij graag met u van gedachten. Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

L.K. Geluk Algemeen directeur

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

U202200457

PROD

MOTIE VERMINDERING BELEGGINGSPORTEFEUILLE

Constaterende dat  De VNG in het verleden heeft besloten een beleggingsportefeuille aan te houden voor vermogen dat niet op korte termijn aangesproken hoeft te worden;  Beleggen risico’s met zich meebrengt;  De effectenportefeuille van de VNG ultimo 2021 is toegenomen tot € 66,9 miljoen (2020: € 63,4 miljoen) in plaats van afgenomen;  Het resultaat op de beleggingsportefeuille achterblijft ten opzichte van de benchmark;  De VNG ultimo 2021 een solide vermogens- en liquiditeitspositie heeft;  Jaarlijks in de begroting een tekort wordt gepresenteerd met als toelichting dat op deze manier een geleidelijke afbouw van het vermogen plaatsvindt;  Er tegelijkertijd al enige jaren sprake is van een beter jaarrekeningresultaat dan verwacht in de begroting Overwegende dat  Nieuwe gemeentebesturen voor de bestuursperiode 2022-2026 staan voor zowel financiële uitdagingen, als voor het realiseren van (nieuwe) ambities Verzoekt het VNG bestuur  Een voorstel voor te leggen aan de ALV, dat de beleggingsportefeuille substantieel verminderd in combinatie met een éénmalige uitkering (en of contributieverlaging) aan alle deelnemende gemeenten;  De contributie- en begrotingssystematiek in lijn te brengen met een substantieel verminderde beleggingsportefeuille

Barendrecht, 16 juni 2022

Drs. G. Veldhuijzen

Samenvatting en preadvies motie “Substantiële vermindering beleggingsportefeuille Indienende gemeente(n): Barendrecht. Strekking van de motie Oproep aan het bestuur om: - Een voorstel voor te leggen aan de ALV, dat de beleggingsportefeuille substantieel verminderd in combinatie met een éénmalige uitkering (en of contributieverlaging) aan alle deelnemende gemeenten - De contributie- en begrotingssystematiek in lijn te brengen met een substantieel verminderde beleggingsportefeuille. Preadvies VNG-bestuur: ontraden Toelichting bij het preadvies Belang van focus op langere termijn bij vermindering beleggingsportefeuille Het VNG bestuur is het eens met de gemeente Barendrecht dat de omvang van het eigen vermogen (waar de beleggingsportefeuille onderdeel van is) van de VNG afgebouwd dient te worden. Hierover heeft eerder PWC het VNG bestuur geadviseerd. Om het vermogen van de VNG af te bouwen naar een minimale reserve zijn in de ALV van 2018 meerjarige afspraken gemaakt over de inzet van middelen voor de kerntaken van de VNG. Concreet betekent dit dat de VNG meerjarig een ruimere begroting aanhoudt dan de contributieopbrengst. Het verschil wordt gefinancierd vanuit het eigen vermogen. Op deze wijze vindt geleidelijke afbouw van het vermogen plaats, waarbij er gelet wordt op de stabiliteit van de VNG organisatie.

Indien de vereniging een positief jaarresultaat heeft, stijgt het vermogen. Daarnaast kan de omvang van de beleggingsportefeuille stijgen door goede beleggingsresultaten. De beleggingsportefeuille is in 2021 inderdaad met € 3,5 miljoen toegenomen. Daar tegenover staat dat het werkkapitaal waarover de VNG beschikt in 2021 afgenomen met € 2,6 miljoen. Het is hierbij echter in het belang van de VNG en de leden om vanuit de meerjarige lijn te focussen op het financiële resultaat op de langere termijn en niet op een termijn van één of twee jaar. Focus op de langere termijn is noodzakelijk om de stabiliteit van de slagkracht van de VNG te garanderen. Zeker gelet op de belangrijke opgaven waarvoor gemeenten staan streeft het bestuur naar het behoud van een sterke, daadkrachtige organisatie die de belangen van de gemeenten goed kan vertegenwoordigen. Juridische mogelijkheden Wat de juridische kant betreft: in basis geldt art. 2:26 lid 3 BW. Het ‘uitkeringsverbod’. In dit artikel staat “Een vereniging mag geen winst onder haar leden verdelen”. Daarmee is het letterlijk uitkeren, zoals in de motie genoemd, van vermogen naar onze leden niet mogelijk. Uitkeren via bijv. een korting op de contributie kan wel, maar betekent dat het vermogen niet meer ingezet kan worden voor de kerntaken van de VNG.

Dit heeft voor de VNG een reorganisatie tot gevolg en zal de daadkracht van de vereniging verlagen.

In lijn brengen contributie- en begrotingssystematiek een verminderde beleggingsportefeuille De motie stelt ook voor om de contributie- en begrotingssystematiek in lijn te brengen met een substantieel verminderde beleggingsportefeuille. Als deze oproep is gericht op het behouden van de daadkracht van de huidige VNG organisatie zijn er andere financiële middelen nodig om de VNG organisatie te financieren. Als dit niet meer vanuit het vermogen kan, dan zou tegenover de voorgestelde eenmalige korting een latere meerjarige contributieverhoging komen te staan. Het is zeer de vraag of dit voor de leden financieel op de lange termijn gunstig uit zou pakken.

Motie plan van aanpak capaciteit schaarste elektriciteitsnetwerk Overwegende dat: • Er in november 2021 een motie is aangenomen door de leden van de VNG inzake het tekort aan capaciteit op het elektriciteitsnet; • In de motie werd opgeroepen om binnen 6 maanden te komen tot een plan van aanpak om dit probleem te kanaliseren; • In het afgelopen half jaar het capaciteitsprobleem verder is vergroot doordat er in grote delen van het land intussen ook een stop dreigt op extra afname van elektriciteit (en dus niet alleen op teruglevering van duurzame energie); • Netbeheerder Tennet op 9 juni heeft laten weten dat er (voorlopig) in de provincies Noord-Brabant en Limburg geen nieuwe of verzwaarde aansluitingen voor zowel afname als teruglevering van elektriciteit meer mogelijk zijn; • De realisatie van nieuwe bedrijven, maar ook uitbreidingen of verduurzaming van bestaande bedrijven met een grootverbruiksaansluiting, vanwege de netcapaciteit in steeds meer regio’s niet meer mogelijk is; • Daarmee ook de economische ontwikkeling van regio’s in gevaar komt en de gevolgen verder strekken dan alleen de verduurzamingsopgave.

Verzoekt het bestuur van de VNG: • De Tweede Kamer en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat te wijzen op de nieuw ontstane probleemsituatie, waarin er naast teruglevering in steeds meer delen van het land ook problemen zijn met nieuwe aansluitingen voor afname van elektriciteit; • De Minister voor Klimaat en Energie, de Minister van Economische Zaken en de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening te verzoeken om de probleemanalyse te verbreden en ook onderzoek te doen naar de gevolgen hiervan op de economie, de woningbouwopgave én op de verduurzaming van bestaande woningen, bedrijven en bedrijventerreinen; • De reeds lopende inzet uit te breiden, waarin ook versneld wordt toegewerkt naar oplossingen voor de afname-problematiek. En gaat over tot de orde van de dag. Namens de gemeente Veldhoven,

Burgemeester Marcel Delhez

Wethouder duurzaamheid Marielle Giesbertz

Bijlage bij motie plan van aanpak capaciteit schaarste elektriciteitsnetwerk Lijst van gemeenten die de motie ondersteunen: • • • • • • • • • • •

Son en Breugel Maasgouw Waalre Best Roerdalen Horst aan de Maas Peel en Maas Mook en Middelaar Weert Peel en Maas Nederweert

Samenvatting en preadvies motie: plan van aanpak capaciteit schaarste elektriciteitsnetwerk Indienende gemeente(n): Veldhoven Ondersteunende gemeenten: zie bijlage bij de motie Strekking van de motie: Oproep aan het VNG bestuur om: • de Tweede Kamer en het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat te wijzen op de nieuw ontstane probleemsituatie, waarin er naast teruglevering in steeds meer delen van het land ook problemen zijn met nieuwe aansluitingen voor afname van elektriciteit; • de Minister voor Klimaat en Energie, de Minister van Economische Zaken en de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening te verzoeken om de probleemanalyse te verbreden en ook onderzoek te doen naar de gevolgen hiervan op de economie, de woningbouwopgave én op de verduurzaming van bestaande woningen, bedrijven en bedrijventerreinen; • de reeds lopende inzet uit te breiden, waarin ook versneld wordt toegewerkt naar oplossingen voor de afname-problematiek.

Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies: Transportschaarste op de elektriciteitsnetten is een toenemend probleem. Gemeenten worden steeds vaker geconfronteerd met projecten die niet kunnen worden aangesloten, zowel op het vlak van duurzame opwek met zon en wind als op het vlak van woningbouw, verduurzaming en bedrijven. Vanuit VNG zijn we al geruime tijd intensief in overleg met rijk, IPO, netbeheerders, marktpartijen en andere belangenorganisaties. In diverse verbanden werken we aan oplossingen, maar we moeten ons realiseren dat deze knelpunten niet op korte termijn zullen zijn opgelost. In de verantwoording van eerdere moties is nader omschreven wat we op dit vlak zoal doen. De motie is een steun in de rug voor de inzet die wij op dit thema plegen. Juist omdat over dit thema een bestuurlijk overleg staat gepland met minister Jetten, een dag na de ALV op 30 juni.

MOTIE ZWIJNDRECHT Programmeerbare financiering energietransitie Met het eerder deze maand gepresenteerde Beleidsplan Klimaat laat het Rijk ambities en flink aangescherpte doelstellingen zien. Gemeenten hebben een belangrijke rol in het behalen van deze doelstellingen. De capaciteit die gemeenten hiervoor beschikbaar hebben is beperkt en moet zo optimaal mogelijk ingezet worden in de uitvoering. De afgelopen jaren heeft het Rijk, met name voor de energietransitie, subsidiemogelijkheden beschikbaar gesteld zoals de PAW (aardgasvrije wijken) en de RREW. Een soort ‘kansspel’ met grote prijzen, maar beperkte winkans. Deelname aan dergelijke ‘kansspelen’ legt een flink beslag op de beschikbare capaciteit van gemeenten, zeker voor kleine en middelgrote gemeenten is het indienen van een aanvraag een flinke kluif. Een realistische balans tussen loterijen en aandacht voor de gemeenten is nodig om de doelstellingen uit het Beleidsplan waar te maken. Zoveel mogelijk kracht en effort naar de uitvoering, minder naar de ‘loterij met kleine winkans’. Zijn wij tegen de ‘kansspelen’ als middel om te leren en te innoveren? Nee, zeker niet. Maar het kan en moet wel anders, om gemeenten structurele zekerheden te bieden en de vaart, die het gehele klimaatbeleid zo broodnodig heeft, er in te kunnen houden.

Constaterende dat: - Het kabinet met het kersverse Beleidsplan Klimaat flinke ambities en aangescherpte doelstellingen neerlegt; - Gemeenten in de realisatie een belangrijke rol innemen; - De arbeidsmarkt ook voor gemeenten door toenemende krapte wordt gekenmerkt; - Het urgentiebesef op het behalen van de klimaatdoelstellingen bij gemeenten groot is. Overwegende dat: - De beschikbare beleids- en uitvoeringskracht van gemeenten zo optimaal mogelijk moet worden ingezet; - Subsidies en financieringsmogelijkheden via ‘kansspelen’ met grote prijzen doch kleine winkans een onevenredig groot beslag op gemeentelijke capaciteit legt; - Vooral voor kleine en middelgrote gemeenten hierdoor te veel van de schaarse capaciteit weggelekt; - Kennisontwikkeling en innovatie op een slimmere, efficiënter wijze vorm kunnen worden gegeven. Verzoekt het VNG bestuur: - Zich hard te maken voor een realistischer balans tussen ‘kansspel, winkans en het capaciteitsbeslag voor gemeenten, zodat de uitvoeringskracht niet onnodig weglekt. Namens het college van burgemeester & wethouders, met vriendelijke groet,

Hein van der Loo Burgemeester

Samenvatting en preadvies motie: Programmeerbare financiering energietransitie Indienende gemeente(n): Zwijndrecht Strekking van de motie: Het Rijk heeft, met name voor de energietransitie, subsidiemogelijkheden voor gemeenten beschikbaar gesteld. Deze mogelijkheden bestonden vaak uit een tenderregeling. Om hieraan mee te doen wordt een onevenredig beroep gedaan op de schaarse capaciteit van gemeenten met een kleine kans van slagen. De indieners roepen het VNG bestuur op zich hard te maken voor realistischer balans tussen kansspel, winkans en het capaciteitsbeslag voor gemeenten. Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies Bij het rijk wordt nu nadrukkelijk aangegeven dat gemeenten in de energietransitie de middelen moeten ontvangen via een evenredige verdeling eventueel op basis van gezamenlijk te definiëren criteria. Op zo’n manier dat iedere gemeente de benodigde middelen kan ontvangen voor de opgave. De middelen voor bijvoorbeeld het Nationaal Isolatie Programma en energie-armoede worden via een evenredige verdeling, op basis van criteria, aan de gemeenten ter beschikking gesteld. De algemene uitvoeringsmiddelen, het overgrote deel van de uitvoeringsmiddelen onder andere volgend uit het ROB-advies, zullen op basis van objectieve criteria worden verdeeld. De VNG en het rijk hebben daarover eerder een akkoord bereikt.

Samenvatting en preadvies motie “Uitvoerbaarheid van de transities op het gebied van klimaat energie stikstof en wonen” Indienende gemeente(n): Terneuzen, mede namens de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten Strekking van de motie: De motie constateert dat grote maatschappelijk opgaven/transities waar gemeenten voor staan op het gebied van klimaat, energie, stikstof en wonen een groot beslag leggen op de bestaande personele capaciteit én vraagt om uitbreiding. Uitbreiding van personele capaciteit is volgens de Vereniging lastig te realiseren door de complexiteit van opgaven, de voorbereidingen die getroffen moeten worden op verschillende (bestuurs)niveaus én de krapte op de arbeidsmarkt. De motie roept de VNG daarom op ‘zich in te spannen om gemeenten in staat te stellen voldoende capaciteit in te kunnen zetten voor de bemensing van deze projecten.’ Preadvies VNG-bestuur: overnemen Toelichting bij het preadvies: Wij beseffen als VNG als geen ander de urgentie van dit brede maatschappelijk probleem. De vacaturemonitor van het A+O fonds gemeenten liet in het eerste kwartaal 2022 zien dat in drie jaar tijd het aantal vacatures is verdubbeld naar 10.612. Als VNG ondersteunen wij gemeenten op het thema door : - juiste kennis en informatie te verzamelen over de arbeidsmarktpositie van gemeenten waaronder de Vacaturemonitor en Personeelsmonitor van het A&O fonds gemeenten.

- stimuleren wij de regionale samenwerking in onder andere mobiliteitscentra. - het creëren aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden die ondersteunen bij duurzame inzetbaarheid - In onze rol als belangenbehartiger zorgen wij ervoor dat wij als publieke werkgevers zichtbaar zijn in de Nederlandse polder en geven wij bij het ministerie van SZW aan welke aanpassingen nodig zijn in wet- en regelgeving om bijvoorbeeld werknemers te stimuleren meer uren te werken. - In de gesprekken die de VNG met het Rijk voert over maatschappelijke opgaven is het belangrijk om personele capaciteit te zien als belangrijke voorwaarde én toetssteen over (nieuwe) taken van gemeenten. - En tot slot; in de komende CAO besprekingen (die in het najaar 2022 starten) zullen wij het thema krapte op de arbeidsmarkt en samenwerking tussen gemeentes onderling en medeoverheden ook meenemen.

Hulp bij bijdrage versnelling woningbouw Inleiding Zoals bekend vraagt het Rijk in het kader van de Nationale Woon* en Bouwagenda en het programma Woningbouw de gemeenten om een versnelling van de woningbouw, waarbij specifiek aandacht is voor de realisatie van betaalbare woningen. De gemeenten staan hier niet onwelwillend tegenover, maar dit gaat niet zomaar. Hiervoor is ook vanuit het Rijk steun benodigd op verschillende vlakken. Motie Om een bijdrage te leveren aan de gevraagde ambities vanuit het Rijk is het noodzakelijk dat de gemeenten hierin worden ondersteund. Constaterende dat - Het Rijk heeft met betrekking tot woningbouw grote ambities die zij op korte termijn gerealiseerd willen zien hebben. - Deze opgave is urgent en complex van karakter en gaat verder dan enkel woningbouw. Om de doelen te bereiken dient ook rekening te worden gehouden met andere facetten, waaronder de bereikbaarheid van de gemeenten en de krapte op de arbeidsmarkt. Overwegende dat - De regelgeving (lange looptijden van planologische procedures) en de stikstofproblematiek werken belemmerend bij het bereiken van de doelstellingen. - De uitvoering van de grote ambities van het rijk vragen om veel personele capaciteit. Daarnaast wordt de werkdruk op de gemeente ambtenaren steeds hoger.

Naast de reguliere taken in het kader van het volkshuisvestingsbeleid en de ruimtelijke ordening zijn de ambtenaren ook belast met de voorbereidingen op de Nieuwe Omgevingswet en worden ook qua capaciteit in staat gesteld om de grote ambities van het kabinet uit te voeren. - Enkel het realiseren van woningbouw is niet de oplossing. Alle gemeenten in Nederland dienen voldoende bereikbaar te zijn om de leefbaarheid en concurrentiepositie in de regio te behouden. Roept de VNG op om Bij de minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening erop aan te dringen zo spoedig mogelijk de thans belemmerende wet- en regelgeving voor een versnelling van de woningopgave, waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking, weg te nemen. En gaat over tot de orde van de dag. Namens het college van B & W van gemeente Sluis,

Samenvatting en preadvies motie: Hulp bij bijdrage versnelling woningbouw Indienende gemeente(n): Sluis Ondersteunende gemeenten: Zeeuwse gemeenten Strekking van de motie: Het rijk moet alle beperkende randvoorwaarden die woningbouw in de weg staan wegnemen. Het gaat om zaken als infrastructuur als randvoorwaarde voor woningbouw beter regelen, sturing op betaalbare en kwalitatief goede woningen; stikstofproblematiek oplossen, personele capaciteit bij gemeenten verbeteren, onrendabele top bekostigen en (ook) inzetten op de verbetering van de bestaande voorraad. Preadvies VNG-bestuur Overnemen Toelichting bij het preadvies De motie is een steun voor onze VNG-lijn. De VNG blijft bij het rijk aandacht vragen voor het wegnemen van beperkende randvoorwaarden bij woningbouw. Voorop staat dat de financiële positie bij gemeenten verbeterd moet worden. En een heldere overheidssturing op betaalbaarheid en kwaliteit is noodzakelijk. Er dient geïnvesteerd te worden in infrastructuur waar nodig en de publieke onrendabele top bij bouwprojecten moet door het rijk worden afgedekt. Bij woningbouw moet het niet alleen gaan om nieuwbouw maar ook om de bestaande voorraad.

TBV ALV VNG dd 29 juni 2022. Motie Omgevingswet: Concrete planning verbetertraject Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) na invoering van de wet en realistische communicatie.

Constaterende dat: • Het DSO bij invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2023 een lager niveau van dienstverlening aan gebruikers biedt dan het huidige omgevingsloket; • De samenwerking tussen bevoegd gezagen onvoldoende wordt gefaciliteerd; • De verwachting is dat gebruikers van het DSO in deze ontwikkelfase na inwerkingtreding veel extra ondersteuning nodig hebben, wat extra druk zal leggen op de nu al overvraagde afdelingen van RO en vergunningen. Overwegende dat: • Er wordt gewerkt aan een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) dat voldoet aan de wettelijke minimale eisen van de Omgevingswet per 1 januari 2023; • De doorontwikkeling tot een voldoende goed functionerend DSO zo spoedig mogelijk na 1 januari 2023 moet worden gerealiseerd; Verzoeken wij: • De VNG om samen met het Rijk een concrete en realistische planning te maken voor het doorontwikkeltraject na inwerkintreding van de Omgevingswet; • Daarin het eerste half jaar topprioriteit te geven aan functionaliteit voor verbetering vanuit gebruikersperspectief van de initiatiefnemer, aanvrager en behandelaar van omgevingsvergunningen • Afspraken te maken met alle betrokken overheden over een realistische communicatie over een lager dan gewenst niveau van dienstverlening in de maanden voor en na inwerkingtreding.

• De gemaakte planning en afspraken uiterlijk 1 november 2022 terug te koppelen aan alle gemeenten en ketenpartners.

De gemeenten samenwerkend in de regio Achterhoek Gemeente Aalten Gemeente Berkelland Gemeente Bronckhorst Gemeente Doetinchem Gemeente Lochem Gemeente Montferland Gemeente Oost Gelre Gemeente Oude IJsselstreek Gemeente Winterswijk Gemeente Zutphen

Namens de gemeente

Naam

Aalten

2-6; besluit ondertekening, handtekening volgt.

Berkelland

J.H.A. van Oostrum

Bronckhorst

M. Besselink

Doetinchem

M. Boumans

Lochem

M.J Eggink

Montferland 9-6; besluit ondertekening, handtekening volgt. Oost Gelre

J. Hoenderboom

Oude IJsselstreek

S.L. Hiddinga

Winterswijk

B.J.J. Bengevoord

Zutphen

A. Vermeulen

Handtekening

15-6; besluit ondertekening, handtekening volgt.

Toelichting: Bij het testen van de werking van het DSO blijkt dat er issues zijn vanuit perspectief dienstverlening aan de voorkant en de impact op het werkproces in de backoffice van de gemeenten en omgevingsdiensten. Als gemeenten, waterschap, GGD, Veiligheidsregio en Omgevingsdienst in de Achterhoek maken we ons zorgen om de haalbaarheid van een acceptabel dienstverleningsniveau bij inwerkingtreding. Dit wordt versterkt door het feit dat er geen planning is voor de realisatie van de benodigde aanpassingen zoals opgenomen op de lijst voor realisatie na inwerkingtreding van de wet. Een onderdeel is dat de gebruikte termen in de toepasbare regels van de bruidsschat meermaals niet overeen komen met de door aanvragers gebruikte termen. De rond een vergunning samenwerkende bevoegde gezagen hebben geen overzicht over (voortgang van behandeling van) de activiteiten die onderdeel zijn van een vergunningaanvraag. Bij iedere test komt naar voren dat het voor een gebruiker lastig is om goed aan de balie of aan de telefoon uit te leggen wanneer een aanvrager 100% zeker is dat hij het goed heeft gedaan. Het systeem controleert niet, daarmee blijven veel welwillende initiatiefnemers behoefte houden om bij het regisserend bevoegd gezag (de gemeente of omgevingsdienst) te checken of alles goed is ingevuld en er geen zaken over het hoofd zijn gezien.

De ambitie om als één overheid te functioneren wordt niet gehaald. In het huidige online Omgevingsloket (OLO) een medewerker de mogelijkheid heeft om het scherm over te nemen van de aanvrager. In het DSO is dit niet meer mogelijk. Dit belemmert het in stand houden van het huidige dienstverleningsniveau. Op lokaal niveau anticiperen we op de noodzaak om gebruikers meer dan nu te moeten ondersteunen de komende jaren. Het is van belang dat de communicatie op landelijk en lokaal niveau in goede samenwerking met een op elkaar aansluitende boodschap gaat plaatsvinden. Een te positieve landelijke berichtgeving zal tot gevolg hebben dat lokale bestuurders en uitvoerders de negatieve klantervaringen moeten opvangen. Dit draagt niet bij aan de bedoeling om als 1 overheid te acteren. Ga voor eerlijke communicatie. Het huidige dienstverleningsniveau wordt door het DSO bij inwerkingtreding niet gehaald. De gebruiksvriendelijkheid van het systeem blijft achter en hiermee komt de zelfredzaamheid van de gebruiker (onze inwoner) in gedrang.