Nota in samenvatting

Garantstelling, borgstelling en leningen

Gemeente Zeist

Diverse vormen van ondersteuning voor maatschappelijke organisaties

Product

Onderdeel van de nota gemeentelijke garantstellingen, borgstellingen en leningen in maatschappelijke voorzieningen

Renteloze lening voor energiemaatregelen in sport, scouting en cultuur Nee

Revolverend fonds verduurzaming Subsidies sport en cultuur Nee

Nee

Garantstelling, borgstelling en leningen

Ja

Garantstelling, borgstelling en leningen

Gemeente Zeist

Wat is het? Kenmerk

Vrije vertaling

Garantstelling

Borgstelling

Een vorm van achtervang waarbij de gemeente zich verplicht om (een deel van) de schuld van een maatschappelijke organisatie te betalen als die organisatie haar financiële verplichtingen niet kan nakomen. Dit verlaagt het risico voor de geldverstrekker, waardoor de organisatie (vaak tegen gunstigere voorwaarden) kan lenen.

Risico voor gemeente

Hoog – direct aanspreekbaar, volledig afhankelijk van de schuldenaar

Lening Een vorm van directe financiering waarbij de gemeente een bedrag ter beschikking stelt aan een maatschappelijke organisatie, onder vooraf afgesproken voorwaarden voor terugbetaling, rente en looptijd.

Middel – gemeente komt later, deels Volledig eigen risico – gemeente terugvorderbaar heeft geld uitstaan

Perspectieven om te komen tot een kader

Gemeentelijke garantstellingen, borgstellingen en leningen in maatschappelijke voorzieningen Context en beoogd effect van de nota

Maatschappelijke effectieve meerwaarde

Organisatorisch verantwoorde risicoafweging

Het (onderliggend) beoogde doel, past binnen het ambitieniveau én het DNA van de gemeente Zeist

Het in te zetten instrument kan rechtmatig worden ingezet én past binnen het risicoprofiel, in combinatie met het financiële beleid, van de gemeente. -

Herkenbare definities Herkenbare uitgangspunten Beheersmaatregelen

Kader

Beleid - Beleidsregels (wat zet je vast aan voorportaal) - Een afwegingskader (hoe weeg je) - Proces van Monitoring 4

Gemeente Zeist

Gemeente Zeist

Context en beoogde effecten van de nota Context - Er is een veranderende vraag, vanuit de samenleving, waarneembaar om als gemeente te ondersteunen bij de voorzieningen van onze maatschappelijke partners. - Bestaande wet- en regelgeving stelt ons niet altijd (meer) in staat om effectief bij te dragen aan onze gezamenlijke maatschappelijke opgave. Dit vraagt dit om een; - Actualisatie van de bouwstenen uit het bestaande borgen garantstellingbeleid, - Een verrijking van de bestaande, aan te bieden, instrumenten. - In samenhang met de risico-bereidheid van de gemeente Zeist.

Beoogde effecten “Een nota met een weloverwogen, integraal beleids- en afwegingskader te ontwerpen waarmee de gemeente Zeist op een transparante en consistente manier kan besluiten over garanties en leningen. Dit kader stelt de gemeente in staat om maatschappelijke meerwaarde duurzaam te stimuleren, terwijl risico’s beheersbaar blijven en keuzes aansluiten bij de wettelijke kaders, de financiële positie en het handelingsperspectief van de gemeente“.

Gemeente Zeist

De rol van maatschappelijke voorzieningen, nu en in de toekomst Hoofdlijnenakkoord “Als Zeist zijn we scherp op de inzet van gemeentelijke middelen. We zoeken binnen deze randvoorwaarde naar nieuwe manieren om initiatieven uit de samenleving met een duidelijke maatschappelijke meerwaarde, te ontwikkelen, te stimuleren en rond te krijgen”.

Propositie van Zeist

1e Zeister omgevingsvisie

“Zeist is een gemeente met een rijke, groene “Met de vijf verschillende kernen, tal van wijken en cultuurhistorie en een historie van grote buurten kent Zeist een grote verscheidenheid aan zorgzaamheid en ondernemerschap (mede als erfenis woon- en leefgebieden. Dit uit zich in type woningen, van de Hernhuttergemeenschap). Aan de hand van dit in diversiteit van bedrijvigheid en in de karakters van DNA heeft Zeist zich ontwikkeld en dit willen we ook die samenlevingen. Deze identiteit per wijk en buurt meenemen naar de toekomst. De volgende aspecten willen we zoveel mogelijk behouden. De inwoners dragen in belangrijke mate bij aan “het goede leven in hebben zelf de regie over het leven in Zeist. Het is Zeist”: Ons groen vanuit als grotenabijheid kwaliteit, samenleven mogelijk om, in ongeacht “Bij Zeist past (financiële) stabiliteit, luisteren naar de behoeften de je situatie, met behulp van doen we samen, wonen voor alle generaties, omzien aantrekkelijke voorzieningen, onder andere te wonen, samenleving, en onderzoeken of er instrumenten beschikbaar zijn die hieraan kunnen bijdragen. naar onze ouderen, en een bruisend Zeist, ook voor mee te doen, te werken, (nieuwe) mensen te Niet actief sturend, maarjongeren. innovatief dienend.

ontmoeten, de cultureel erfgoed te ervaren, onderwijs Zeist heeft eenZeist voorzieningenniveau dat niet te ervaren, te genieten van groen (ons Vanuit deze houding denken we In mee over wat nodig is om iedereen meetetesporten latenendoen. vanzelfsprekend is voor een gemeente van deze goud!). In Zeist kijken we alleen om naar elkaar, Vanuit gelijkwaardigheid en openheid geven we iedereen de kans om te participeren in en niet bij het omvang. Ook de allure van het Slotcomplex, de maar hebben we ook aandacht voor en geven we goede leven van Zeist.” omvang van de Stichtse Lustwarande, de ruimte aan de natuur, biodiversiteit en voorzieningen in het centrum, een wijk als Vollenhove duurzaamheid.” zijn stedelijk te noemen. Maar de waarden van Zeist zijn dorps: we koesteren de kleinschaligheid en nabijheid die Zeist óók kenmerken, vanuit een “keurige eigenwijsheid”. Mensen kennen elkaar, zorgen voor elkaar en willen zich inzetten voor hun omgeving en de Zeister waarden: groen, cultuurhistorie, verscheidenheid, zorgzaamheid en inclusiviteit, en duurzaamheid.”

Gemeente Zeist

Risicoprofiel Wet- en regelgeving

Risicobereidheid van Zeist

Europese - Toetsen op staatsteun

Het uitgangspunt van de nota stabiliteitscriteria is financiële stabiliteit.

Risico’s

Oa. - Publiek belang - De maatschappelijke organisatie draagt onvoldoende bij aan het publieke belang. Nationaal (o.a.) - Als gemeente in staat goed te blijven - Reputatierisico bij mislukte projecten of faillissement. - Financiële instrumenten alleen inzetten ter functioneren als het financieel en/of - De maatschappelijke organisatie kan zich aangetast voelen in haar ondersteuning van de publieke taak (FIDO) economisch tegenzit, risico’s en autonomie. en algemeen belang (Wet Markt en tegenvallers opgevangen kunnen worden, - Wet- en regelgeving/Governance Overheid) - Wanneer de governance-structuur onvoldoende is ingericht of er veel ruimte geboden kan worden voor het ruimte is voor subjectieve - Aangetrokken gelden niet uitzetten tegen realiseren van ambities Risicobereidheid = “Als gemeente in staat goedenteingespeeld blijven functioneren als het financieel en/of interpretatie, kan dit leiden tot risico’s. De gemeente moet blijven voldoen aan relevante wet- en regelgeving. hoger rendement kan worden op ontwikkelingen en economisch tegenzit, risico’s en tegenvallers opgevangen kunnen worden, ruimte geboden kan - Juridische risico’s door onvoldoende vastgelegde afspraken. - Zorgvuldige en transparanteworden besluitvorming maatschappelijke voor het realiseren van ambitiesvraagstukken.

en ingespeeld kan worden op ontwikkelingen en - Financiële risico’s - Dan past het binnen de risico- De maatschappelijke organisatie kan niet aan haar verplichtingen maatschappelijke vraagstukken.” Lokaal (o.a.) bereidheid van de gemeente voldoen, waardoor de gemeente moet instaan voor de schuld. - Renterisiconorm mag niet worden - De druk op het gemeentelijk weerstandsvermogen neemt (te) snel overschreden toe. - Als gemeente doelmatig en rechtmatig De gemeente wil bijdragen aan publieke waarde, maar niet als ‘bank’ - Om kredietrisico’s te beperken worden omgaan met publiek geld fungeren. zekerheden gevraagd - Gemeentelijke organisatie - TVB - Inzetten op een gestructureerde en - Zowel de beoordeling aan de voorkant, als de periodieke beoordeling transparante beoordeling van risico’s vraagt de nodige inzet van de ambtelijke organisatie, iets wat momenteel niet is opgenomen in de formatie. - Het risico op ‘afvinkgedrag’ wanneer de toetsing te veel tijd kost ten opzichte van de opbrengst. - De gemeente gaat een meerjarige verplichting aan, wat de beleidsruimte en flexibiliteit kan beperken.

Regie: Rentecomité

Nee

Beleidskader

Afweging

Toetsing voorportaal:

Beoordeling:

-

Het gaat om een maatschappelijke voorziening

-

Ingediend door een maatschappelijke organisatie

Afwijzing

-

Instrument

Instrument

Aanvraag

Periodieke beoordeling:

Variant

Bruto Risico (15)

Lening

Direct

4,00

Garantstelling

Direct

3.75

Borgstelling

3,50

Borgstelling

Direct Gedeeltelijk gedeeld Gedeeltelijk gedeeld

Garantstelling

Gedeeld

2.25

Borgstelling

Gedeeld

2,00

Garantstelling

Achtervang

1,00

Borgstelling

Achtervang

1,00

Garantstelling

Score > 2,49

+/+ Kwalitatieve criteria

Waarborgfonds is actief betrokken (indien mogelijk)

-

Voldoet aan diverse aanvullende voorwaarden

Gemeenteraad

+/+

Draagt bij aan de publieke taak

Beoordeling benodigd instrument:

Vaststellen intensiteit periodieke beoordeling

Risicoprofiel In te zetten instrument

Ja

Collegebesluit, tenzij

Financiële criteria =

Bruto risico Zeer groot Impact

Initiële beoordeling:

363-466

Groot

288-362

Midden

176-287

Klein

110-175

Zeer klein

99-109 Zeer klein

Klein

Midden

Groot

Zeer groot

Kans

Finale check: Team Control

2,75

Informeert (RIB)

Nee

2,50

Score < 2,49

Besluit bij: A. Aanvraag: > 1mln, instrument bruto risico > 2,5 B. 2e aanvraag, > 250K C. Donkerrood risicoprofiel D. Overschrijding signaalwaarde stabiliteitsmonitor (Corporaties naar niveau heden en restant verhoging 8 miljoen)

Is het waarborgfonds betrokken en beoordelen zij de casus met minimaal een voldoende?

Ja

College besluit

College besluit

Ambtelijke beoordeling

Finale toets team Control

Informeren College

Informeren Gemeenteraad

O.b.v. besluit, wordt de intensiteit en periodiciteit vastgesteld/ingepland

Uitvoeren periodieke beoordeling / in gesprek met de maatschappelijke organisatie. Regie ligt bij rentecomité

Team Control doet finale check op tussentijdse toets

Bij calamiteiten wordt het college tijdig geïnformeerd, anders middels het tempo van de P&C cyclus

Bij calamiteiten wordt de raad tijdig geïnformeerd, anders jaarlijks via de jaarrekening/stabiliteitsmonitor

Beleidskader

Afwegingskader

Maatschappelijke voorziening 1. Fysiek object in de sectoren sport, welzijn, zorg en opvang, woningbouw, onderwijs, kunst en cultuur. 2. Geen winstoogmerk 3. Geen besloten of religieus karakter 4. Rechtspersoonlijkheid te bezitten 5. Gevestigd in de gemeente Zeist 6. Met behulp van financiering kan er invulling worden gegeven aan de publieke taak.

Algemene criteria: 1. Oordeel investeringsplan 2. Governance structuur en besluitvormingskwaliteit 3. Organisatorische stabiliteit en adaptiviteit 4. Kwaliteit van risicobeheersing 5. Voldoende ‘vet op de botten’ 6. Relatie met de gemeente 7. Kans op herinvesteringen binnen 10 jaar 8. Ontwikkeling betrokkenenaantallen

Aanvullende toetscriteria 1. Structurele kapitaallasten zijn te dragen voor de gemeente 2. Relevante data om te komen tot een oordeel is door de organisatie beschikbaar gesteld 3. Het instrument is noodzakelijk voor de organisatie 4. Geen ander instrument is beter passend 5. Aanvraag past in relevante wet- en regelgeving 6. Zicht op alle gelieerde organisaties 7. Waarborgfonds is betrokken 8. Zekerheden zijn beoordeeld 9. Looptijd technische levensduur (max 40 jaar) 10. Informatieplicht

Financiële criteria: 1. Resultaatontwikkeling 2. Oordeel kwaliteit meerjarenbegroting 3. Meerjarig structureel positief saldo 4. Ruimte voor vervanging, onderhoud en tegenvallers 5. Aanwezigheid van taakstellingen 6. Diversificatie van inkomsten 7. Flexibiliteit in kosten 8. Financiële kengetallen 9. Niet uit de balans blijkende verplichtingen 10. Verwachting cashflow Sector-afhankelijke criteria

Regie: Rentecomité

Nee

Beleidskader

Afweging

Toetsing voorportaal:

Beoordeling:

-

Het gaat om een maatschappelijke voorziening

-

Ingediend door een maatschappelijke organisatie

Afwijzing

-

Instrument

Instrument

Aanvraag

Periodieke beoordeling:

Variant

Bruto Risico (15)

Lening

Direct

4,00

Garantstelling

Direct

3.75

Borgstelling

3,50

Borgstelling

Direct Gedeeltelijk gedeeld Gedeeltelijk gedeeld

Garantstelling

Gedeeld

2.25

Borgstelling

Gedeeld

2,00

Garantstelling

Achtervang

1,00

Borgstelling

Achtervang

1,00

Garantstelling

Score > 2,49

+/+ Kwalitatieve criteria

Waarborgfonds is actief betrokken (indien mogelijk)

-

Voldoet aan diverse aanvullende voorwaarden

Gemeenteraad

+/+

Draagt bij aan de publieke taak

Beoordeling benodigd instrument:

Vaststellen intensiteit periodieke beoordeling

Risicoprofiel In te zetten instrument

Ja

Collegebesluit, tenzij

Financiële criteria =

Bruto risico Zeer groot Impact

Initiële beoordeling:

363-466

Groot

288-362

Midden

176-287

Klein

110-175

Zeer klein

99-109 Zeer klein

Klein

Midden

Groot

Zeer groot

Kans

Finale check: Team Control

2,75

Informeert (RIB)

Nee

2,50

Score < 2,49

Besluit bij: A. Aanvraag: > 1mln, instrument bruto risico > 2,5 B. 2e aanvraag, > 250K C. Donkerrood risicoprofiel D. Overschrijding signaalwaarde stabiliteitsmonitor (Corporaties naar niveau heden en restant verhoging 8 miljoen)

Is het waarborgfonds betrokken en beoordelen zij de casus met minimaal een voldoende?

Ja

College besluit

College besluit

Ambtelijke beoordeling

Finale toets team Control

Informeren College

Informeren Gemeenteraad

O.b.v. besluit, wordt de intensiteit en periodiciteit vastgesteld/ingepland

Uitvoeren periodieke beoordeling / in gesprek met de maatschappelijke organisatie. Regie ligt bij rentecomité

Team Control doet finale check op tussentijdse toets

Bij calamiteiten wordt het college tijdig geïnformeerd, anders middels het tempo van de P&C cyclus

Bij calamiteiten wordt de raad tijdig geïnformeerd, anders jaarlijks via de jaarrekening/stabiliteitsmonitor

Zeer groot

Instrument

Variant

Groot

Borgstelling

Klein Zeer klein

99-148

149-214

215-280

281-346

347-462

Gedeeltelijk gedeeld met waarborgfonds

4 jaarlijks, alleen financiële data

3 jaarlijks, alleen financiële data

2 jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

Garantstelling

Gedeeltelijk gedeeld met waarborgfonds

2 jaarlijks, alleen financiële data

2 jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

Borgstelling/ Garantstelling

Direct (zonder waarborgfonds)

3 jaarlijks, alleen financiële data Eens per 2 jaar, alleen financiële data

Jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

halfjaarlijks, volledige check

Lening

Direct (zonder waarborgfonds)

Jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

Jaarlijks, volledige check

halfjaarlijks, volledige check

Midden

Eens per 2 jaar, alleen financiële data

Regie: Rentecomité

Nee

Beleidskader

Afweging

Toetsing voorportaal:

Beoordeling:

-

Het gaat om een maatschappelijke voorziening

-

Ingediend door een maatschappelijke organisatie

Afwijzing

-

Instrument

Instrument

Aanvraag

Periodieke beoordeling:

Variant

Bruto Risico (15)

Lening

Direct

4,00

Garantstelling

Direct

3.75

Borgstelling

3,50

Borgstelling

Direct Gedeeltelijk gedeeld Gedeeltelijk gedeeld

Garantstelling

Gedeeld

2.25

Borgstelling

Gedeeld

2,00

Garantstelling

Achtervang

1,00

Borgstelling

Achtervang

1,00

Garantstelling

Score > 2,49

+/+ Kwalitatieve criteria

Waarborgfonds is actief betrokken (indien mogelijk)

-

Voldoet aan diverse aanvullende voorwaarden

Gemeenteraad

+/+

Draagt bij aan de publieke taak

Beoordeling benodigd instrument:

Vaststellen intensiteit periodieke beoordeling

Risicoprofiel In te zetten instrument

Ja

Collegebesluit, tenzij

Financiële criteria =

Bruto risico Zeer groot Impact

Initiële beoordeling:

363-466

Groot

288-362

Midden

176-287

Klein

110-175

Zeer klein

99-109 Zeer klein

Klein

Midden

Groot

Zeer groot

Kans

Finale check: Team Control

2,75

Informeert (RIB)

Nee

2,50

Score < 2,49

Besluit bij: A. Aanvraag: > 1mln, instrument bruto risico > 2,5 B. 2e aanvraag, > 250K C. Donkerrood risicoprofiel D. Overschrijding signaalwaarde stabiliteitsmonitor (Corporaties naar niveau heden en restant verhoging 8 miljoen)

Is het waarborgfonds betrokken en beoordelen zij de casus met minimaal een voldoende?

Ja

College besluit

College besluit

Ambtelijke beoordeling

Finale toets team Control

Informeren College

Informeren Gemeenteraad

O.b.v. besluit, wordt de intensiteit en periodiciteit vastgesteld/ingepland

Uitvoeren periodieke beoordeling / in gesprek met de maatschappelijke organisatie. Regie ligt bij rentecomité

Team Control doet finale check op tussentijdse toets

Bij calamiteiten wordt het college tijdig geïnformeerd, anders middels het tempo van de P&C cyclus

Bij calamiteiten wordt de raad tijdig geïnformeerd, anders jaarlijks via de jaarrekening/stabiliteitsmonitor