Bijdrage St Beter Zeist RT bob 3 okt 2024

Inspraakreactie Stichting Beter Zeist RT 2024-10-03

24RV066 rv Beslissing op bezwaar

Geachte raad, T.k.n. geacht college Inleiding Het bezwaarschrift van Stichting Beter Zeist d.d. 6 mei jl. richt zich tegen het raadsbesluit op 26 maart 2024 ter vaststelling van de plannen van aanpak voor de implementatie van de Omgevingswet 2024- 2032. De reden is dat volgens de plannen van aanpak participatie bij de ontwikkeling van de 2e omgevingsvisie en het omgevingsplan 2024- 2032 alleen mogelijk is op het laagste niveau: ‘raadplegen’. Stichting Beter Zeist is als organisatie gezien haar doelstelling en activiteiten m.b.t. het onderwerp participatie direct belanghebbend en daarmee ontvankelijk. Het college heeft op advies van de commissie bezwaarschriften het bezwaar van Stichting Beter Zeist in dit geval echter niet ontvankelijk verklaard. Als reden is aangevoerd dat het besluit volgens de Algemene wet bestuursrecht niet gericht is op een rechtsgevolg. Stichting Beter Zeist is echter van mening dat er wel degelijk sprake is van enig rechtsgevolg. Burgers en andere belanghebbenden wordt als gevolg van het besluit over de ontwikkeling van belangrijke kaderdocumenten zonder deugdelijke motivering het recht ontzegt om op een hoger niveau te participeren dan ‘raadplegen, zoals adviseren en mee ontwikkelen (coproduceren) of zelfs meebeslissen. Dat zijn echter wel bestaande mogelijkheden volgens het Handvat Participatie voor gemeentelijk beleid.

Bij de behandeling van het bezwaarschrift door de commissie bezwaarschriften is ervan afgezien om Stichting Beter Zeist in de gelegenheid te stellen gehoord te worden. Als reden werd aangevoerd dat het bezwaar kennelijk niet ontvankelijk is. Dat was juist het twistpunt en het zou redelijk en billijk zijn geweest bezwaarmaker daarover te horen omdat in het bezwaarschrift daarop is ingegaan. Achtergrond Voor Stichting Beter Zeist en de aangesloten organisaties, groepen en personen is het van het grootste belang dat invloed van burgers en andere belanghebbenden op het beleid - ook tussen de gemeenteraadsverkiezingen door - per onderwerp gestalte krijgt. Dat is nodig voor de kwaliteit van het proces van beleidsvoorbereiding en besluitvorming, het resultaat ervan en het draagvlak van alle betrokkenen. Al sinds haar oprichting ijvert de burgerorganisatie hiervoor. Vele activiteiten zijn in dit kader uitgevoerd en voorstellen werden daarover aan de raad gedaan. Waarom dan nu terugkomen op eerder gemaakt beleid over participatie? Coalitieakkoord 2022-2026 In het coalitieakkoord staat in hoofdstuk 1, pag. 4 onder uitgangspunt nr. 1: “Een vitale lokale democratie heeft twee belangrijke kenmerken: een goed functionerende gemeenteraad (representatieve democratie) en een sterke participatieve democratie (inspraak, betrokkenheid en zeggenschap van mensen).

De representatieve democratie kan niet zonder een vitale participatieve democratie en omgekeerd. Ze vullen elkaar aan.” En aanvullend op pagina 5: “De Omgevingswet die in 2023 ingaat en het Handvat Participatie dat in februari 2022 door de Raad is vastgesteld, bieden kansen om de belangrijkste waarden uit wijk- en dorpsvisies goed te verankeren. Hoe we dit kunnen doen gaan we verkennen, samen met de kernen en wijken”. Toelichting op bezwaarschrift

Platform van buurten en dorpen voor een mooi en groen Zeist en invloed van burgers

1

Inspraakreactie Stichting Beter Zeist RT 2024-10-03

24RV066 rv Beslissing op bezwaar

1. De aangenomen EZO-motie d.d. 23 mei 2023 van D66 e.a. vraagt om participatie bij de ontwikkeling van het Omgevingsplan. 2. Het Handvat Participatie is een zelfbindend kader voor Zeister gemeentelijk beleid, dus ook op het gebied van het omgevingsplan. 3. Voor de gemeenteraad geldt een motiveringsplicht op welke manier burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de ontwikkeling van het omgevingsplan en de omgevingsvisie zijn betrokken. Daarbij geldt de 'extra' verplichting om aan te geven hoe invulling is gegeven aan decentraal participatiebeleid. Dat houdt in dat de gemeenteraad zal moeten motiveren op welke wijze het gemeentelijke participatiebeleid bij de vaststelling van het omgevingsplan in acht is genomen. 4. In de plannen van aanpak Omgevingswet en de bijlagen daarvan wordt zonder deugdelijke motivering c.q. onderbouwing en belangenafweging gekozen voor het laagste niveau van participatie ’raadplegen’ en in feite ook voor pas in een laat stadium, terwijl voor gemeentelijk beleid het afwegingskader in Handvat Participatie veel ruimer is. 5. Als motivering voor de keuze voor het laagste niveau van invloed van burgers en andere belanghebbenden, te weten ‘raadplegen’ wordt alleen genoemd laagdrempeligheid en het representeren van pluriformiteit van de samenleving.

Kennelijk is de gedachte dat een hoger participatieniveau bepaalde groepen zou (kunnen) uitsluiten, maar dan geldt het omgekeerde ook. Waarom de mate van invloed inperken als er andere mogelijkheden zijn om kwaliteit en validiteit van de participatie te vergroten, zoals gebruik van methodieken en werkwijzen. De raad heeft eerder niet voor niets in het Handvat voor toepassing van de gehele participatieladder gekozen. 6. Het afwegingskader op pagina 6 van het huidige Handvat biedt voldoende ruimte om per geval bij de ontwikkeling van nieuw beleid ook andere vormen of niveaus van participatie toe te passen zoals adviseren en coproduceren. Zie voor een overzicht daarvan pagina 4 van het Handvat. 7. In de Transitiestrategie Omgevingsplan die gebaseerd is op de plannen van aanpak Omgevingswet wordt zelfs voor sommige belangrijke besluiten zonder onderbouwing gekozen geen participatie toe te staan zoals t.a.v.: - de transitievisie met uitwerking van de hoofdstructuur; - de concepthoofdstructuur van het omgevingsplan met enkele algemene regels (zie samenvatting pag. 2 onder Keuzes over de inhoud van het Omgevingsplan); - de concept-startnotitie per deelgebied (Rv Transitiestrategie, pag. 4 midden); - de procesnotitie voor het participatieproces (idem). 8. Er wordt feitelijk voor de gehele periode van de Transitie omgevingsplan een gewijzigd Participatiekader voorgesteld.

Op pagina 2 van het Handvat staat: “Het doel van participatie is dus: de kennis en ervaring in de samenleving over het wonen en werken in Zeist te benutten, zodat de kwaliteit van maatschappelijke en politieke processen wordt verhoogd.” En niet alleen van de processen maar ook van de kwaliteit van de resulterende documenten en voor het draagvlak voor de uitvoering ervan. 9. “Een beslissing heeft rechtsgevolg als daarmee een bevoegdheid, recht of verplichting voor een persoon ontstaat of teniet wordt gedaan, dan wel als daarmee de juridische status van een persoon of een zaak wordt vastgesteld.” (ABRvS, 23 juli 2014, uitspraak 201400270/1/A4. ECLI:NL:RVS:2014:2787, paragraaf 5.2.). Deze uitspraak in het kader van (publiekrechtelijke) rechtshandeling is onzes inziens bij het raadsvoorstel van toepassing, omdat een bevoegdheid of recht van mensen op basis van het Handvat Participatie onvoldoende gemotiveerd teniet wordt gedaan. 10. Het raadsbesluit is dus meer dan een visie of een voornemen en beperkt de participatie door of van wege bezwaarmaker Stichting Beter Zeist die zich o.a. toetsing van de participatie tot doel heeft gesteld. Die beperking heeft effect op de rechtsverhouding tussen de raad en bezwaarmaker, en is daardoor gericht op rechtsgevolg.

Platform van buurten en dorpen voor een mooi en groen Zeist en invloed van burgers

2

Inspraakreactie Stichting Beter Zeist RT 2024-10-03

24RV066 rv Beslissing op bezwaar

Verzoeken 1. Stichting Beter Zeist verzoekt de raad het raadsvoorstel niet vast te stellen, maar in plaats daarvan het college te vragen om de beslissing te heroverwegen in het licht van de wenselijkheid van een toetsing van het bezwaar door de rechtbank. 2. Een tweede verzoek is in het kader van het RV Transitiestrategie Omgevingsplan Zeist 2024 alvast de beperking van participatie tot het laagste niveau ‘raadplegen’ los te laten en het Handvat Participatie’ voor gemeentelijk beleid integraal van toepassing te verklaren zoals het ook bedoeld is (dus ook voor de ontwikkeling van de 2e omgevingsvisie Zeist en het omgevingsplan Zeist 2032). Als dit verzoek wordt gehonoreerd kan Stichting Beter Zeist haar bezwaar alsnog intrekken. 3. Een derde verzoek aan de raad is als uitwerking van de Wet Versterking participatie op decentraal niveau (36210) die op 4 juni 2024 door de Eerste Kamer der StatenGeneraal is aangenomen een participatieverordening met heldere kaders voor participatie vast te stellen. Dit is een verplichting die uit de wet voortvloeit. In de verordening leggen overheden vast hoe inwoners betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering én evaluatie van beleid. Dit zorgt bij zowel inwoners als volksvertegenwoordigers voor duidelijkheid over hoe participatie mogelijk is.

De meeste gemeenten hebben onder meer vooruitlopend op besluitvorming over het wetsvoorstel al een inspraak- en participatieverordening opgesteld. Gemeente Zeist heeft tot nu toe afgewacht om een dergelijke verordening op te stellen ondanks aansporingen daartoe van de kant van Stichting Beter Zeist. Het wordt tijd om prioriteit te geven aan de ontwikkeling van een inspraak- en participatieverordening. Daarbij kan onzes inziens worden volstaan met 1 regeling voor inspraak en participatie zowel voor gemeentebeleid als voor omgevingsplanactiviteiten.

Platform van buurten en dorpen voor een mooi en groen Zeist en invloed van burgers

3