Bijdrage KH Idea 10 okt 24

Inspreekmoment Ronde Tafel Raadsvergadering 10 oktober 2024 begroting 2025 Door Jan Brands-Leever, directeur-bestuurder van KunstenHuis Idea in bijzijn van José Wels, senior manager bedrijfsvoering. Geachte voorzitter, geacht college en geachte leden van de raad, laat ik me voorstellen, ik ben Jan Brands-Leever en was een belofte. Sinds december 2023 ben ik met heel veel plezier in dienst bij Kunstenhuis Idea. Ik ben de enige opvolger van de twee vorige directeuren Rob Schouw en Frans Funnekotter, waarmee een deel van onze belofte om scherp op de managementkosten te sturen is ingelost. Ik heb een aantal leden uit uw raad mogen ontmoeten bij eerdere samenkomsten zoals recent bij het Taalhuis, maar ik ben nog niet in de gelegenheid geweest de voltallige raad uit te nodigen voor een bezoek aan KunstenHuis, maar dat doe ik hierbij graag alsnog! Ik hoop dat u het niet erg vindt dat ik vanaf papier meespreek, maar dat doe ik omdat er veel zaken van voor mijn aantreden aan de orde zijn en omdat het cijfers betreft en die wil ik graag correct naar voren brengen. Begroting 2025 De reden dat ik voor u sta is dat er door de begroting van de gemeente Zeist van 2025 voor KunstenHuis Idea een fors probleem is ontstaan. Dat is gelegen in het feit dat de gemeente Zeist een substantieel lager bedrag beschikt dan door ons aangevraagd is.

Een probleem dat zich al eerder aandiende maar nu te groot wordt om te dragen. Wat is er aan de hand? Voor 2025 heeft KHI een reële kostendekkende subsidieaanvraag gedaan voor € 2.718.096. Het college heeft een bedrag van € 2.521.572 beschikt. Hierdoor ontstaat er een werkelijk tekort van bijna twee ton (€ 196.524). Dit wordt verklaard door het verschil tussen aan de ene kant de benodigde indexatie en de toegepaste indexatie en het doorwerken van de subsidiekorting, een aan de andere kant forse prijsstijgingen in huur en energielasten, in personele lasten en extra onvoorziene zaken als beveiliging. Fusie en taakstellende bezuinigingen Hoe is het gekomen? In de zomer van 2020 werd bij de begroting van de gemeente Zeist voor 2021 besloten om vanaf 2022 een jaarlijkse bezuiniging door te voeren voor de destijds aparte cultuurorganisaties Idea en KunstenHuis. Deze taakstelling bibliotheek en kunstenhuis (artikel 21) kwam voort uit een algemene bezuinigingsdialoog waarbij ook cultuur zijn bijdrage moest leveren. Aangezien de bezuinigingstaakstelling van € 250.000 niet op voorhand werd verdeeld tussen beide organisaties heeft dit mede geleid tot een versnelde fusie tussen bibliotheek en kunstenhuis. Vanuit de gedachte dat de fusie in 2022 tussen beide organisaties voordelen in de uitgaven zal opleveren, onder andere in de overhead.

Hierdoor zou minder subsidie van de gemeente nodig zijn. KunstenHuis Idea was best een eind gekomen met de taakstellende bezuiniging, maar de situatie is sindsdien behoorlijk gewijzigd. De kostenbesparende effecten zoals optimalisatie in het management zijn gerealiseerd, er is efficiëntere en goedkopere ondersteuning (zoals ICT) en de inzet op samenwerkingen met de partners in Zeist is gerealiseerd . Echter de gebiedsvisie Emmaplein en de integratie van de beide organisaties in één multifunctioneel gebouw waarbij de besparingen op de lange termijn (zoals het gezamenlijk gebruiken van backoffice, ruimte en programma) is gestokt en daarmee zijn de bijbehorende bezuinigingen ook niet gerealiseerd. De omvang van de door de gemeente gestelde subsidiekorting van € 1.000.000 over vier jaar is door KunstenHuis Idea ter discussie gesteld en schriftelijk aan gemeente Zeist medegedeeld op 5 september 2023. Als reden hiervoor is door KunstenHuis Idea aangeven dat de omstandigheden als gevolg van de energie- en inflatiecrisis plus sterk gestegen personeelskosten en extra kosten ten behoeve van veiligheid als gevolg van overlast (met name

door jongeren) in de bibliotheek en een sterke huurstijging voor De Klinker en De Peppel. Schriftelijk hebben we in januari van 2024 ook nog bezwaar aangetekend tegen de buitensporige huurverhoging die heeft geleid tot circa € 130.000 meerkosten in twee jaar. (met bijkomende kosten zelfs oplopend tot €200.000). KHI was in de veronderstelling dat de voorgestelde € 800.000 door gemeente Zeist is geaccepteerd aangezien er nooit meer een officiële reactie is gekomen op het voorstel van 5 september en er ondertussen met een viertal verschillende ambtenaren mondelinge gesprekken zijn gevoerd. KHI heeft in de 1e bestuursrapportage van 2023 reeds een melding gedaan van het niet behalen van de taakstelling voor 2023. In plaats van € 250.000 is er een taakstelling van € 100.000 behaald. De jaren 2022 en 2023 bleken complexe fusiejaren voor de organisatie en in combinatie met de gewijzigde omstandigheden heeft de organisatie in wording zijn maximale best gedaan om efficiënter en goedkoper te gaan werken. Echter tot onze verrassing blijkt onaangekondigd dat niet gerealiseerde bezuiniging uit 2023 van € 150.000 achteraf alsnog als extra korting aan KunstenHuis Idea wordt opgelegd. Gemeente Zeist is voornemens de extra bezuiniging over de jaren 2024/2025/2026 te verdelen, totaal € 50.000 per jaar.

Verder heeft de gemeente nog een extra bezuiniging van €10.000 doorgevoerd om haar begroting sluitend te krijgen. Daarnaast is er een extra subsidiekorting van € 33.000 doorgevoerd (vanwege een verschil tussen aangevraagd en beschikt). Dat maakt in totaal voor 2024, 2025 en 2026 een taakstellende bezuiniging van € 343.000 per jaar. Wat is de situatie? Het tekort in de exploitatie van KHI over 2023 bedroeg totaal €104.000 (waarvan Zeist verantwoordelijk is voor € 54.000). Het verwachte tekort exploitatie van KHI over 2024 zal naar verwachting € 365.288 bedragen (wat specifiek voor Zeist een tekort van € 323.000 oplevert). Dankzij allerlei interne bezuinigingsmaatregelen en maatregelen ter vergroting van de inkomsten zal het verlies dit jaar beperkt kunnen blijven tot circa minus € 230.000. (prognose aandeel gemeente Zeist). Het verschil tussen werkelijke indexaties en ontvangen subsidies dekt KHI grotendeels uit eigen exploitatie, worden dankzij allerlei interne maatregelen gecompenseerd of komen ten laste van het eigen vermogen. KunstenHuis Idea hanteert vanwege het feit dat we een (ten dele) gesubsidieerde organisatie zijn een conservatief beleid ten aanzien van de opbouw van het eigen vermogen of reserves.

Het resultaat van het doorvoeren van een (te) lage indexatie gepaard gaande met een taakstellende bezuinigingsopdracht, maakt dat de continuïteit van KunstenHuis Idea in de komende periode onder druk komt te staan. We kunnen geen twee van zulke jaren dragen! Tot slot Sinds de fusie vervult KunstenHuis Idea met haar 5 afdelingen de 5 taken die de wet aan bibliotheken stelt. En dat doen we met succes! We dragen met alles wat we in ons hebben bij aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van alle inwoners van Zeist! Dat doen we door het ter beschikking stellen van kennis en informatie; het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur; het organiseren van ontmoeting en debat; en het laten kennis maken met kunst en cultuur. We zijn op dit met de verantwoordelijke wethouder en ambtenaren in gesprek, maar wanneer er geen ruimte in de begroting meer te vinden is om te voldoen aan de huidige invulling van onze opdracht voor de gemeente, betekent dat een stop op de kaasschaafmethode en dat we allerlei activiteiten en taken moeten gaan afstoten. Met pijn het hart onderzoeken we naar mogelijkheden om organisatieonderdelen af te stoten of drastisch te snijden in ons aanbod en of

openingstijden. We bekijken of we keuzes moeten maken tussen het stoppen van onze leesbevorderingsactiviteiten, de Slottuinconcerten niet meer te organiseren, de bieb op dagen te sluiten of bibliotheken op school te sluiten. Of dat het een combinatie van dat alles moet worden! KHI is van harte bereid om samen met u de dialoog aan te gaan, we willen het partnership met gemeente Zeist heel graag voortzetten om samen te kunnen voldoen aan de zorgplicht voor bibliotheken die er aan zit te komen. Met de steun van uw raad, kunnen we niet alleen ons best doen, maar het goede doen! Ik dank u voor uw aandacht en kijk uit naar onze volgende ontmoeting! -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Cijfermatige onderbouwing A) Start KHI subsidie 2021 dus huidige niveau van 2021 nu voor 2025. Feitelijk is KunstenHuis Idea terug bij af. De exploitatiesubsidie is onder het niveau van voor de fusie. KHI mist de inflatiecorrectie over de afgelopen jaren, terwijl de kosten gestegen zijn.

B) Gewijzigd sinds aankondiging bezuiniging 2021 (bezuiniging die mede verband hield met de fusie) is dat: - er minder synergievoordelen bereikt zijn dan gewenst omdat er geen gezamenlijke locatie gerealiseerd is; - er een energiecrisis is ontstaan; - er een inflatiecrisis is ontstaan, waarbij met name de buitensporige huurverhoging door de gemeente heeft geleid tot circa € 130.000 meerkosten in twee jaar, oplopend naar - € 200.000 meer huisvestingskosten (in verband met financieringslasten, dotatie onderhoud en een extra beheerder vanwege nog steeds twee gebouwen) waaronder: o € 48.000 tekort in verband met verschil tussen ontvangen indexatie en werkelijke huurstijging en gas, water, licht stijging Peppel en Klinker in 2024; o € 40.000 tekort in verband met verschil tussen ontvangen indexatie en werkelijke huurstijging en GWL stijging Peppel en Klinker doortellend vanuit 2023; o € 40.000 tekort in verband met verschil tussen ontvangen indexatie en werkelijk huur stijging en GWL stijging Peppel en Klinker in 2024 - de personeelskosten flink zijn gestegen en niet volledig geïndexeerd zijn in 2024 en ook niet in 2025: o in 2024 bedroeg de loonstijging voor de CAO Kunsteducatie 7% en voor de CAO Openbare bibliotheken 10% terwijl de indexering 3.1% bedroeg, resulterend in een tekort van € 132.000 o € 62.000 tekort i.v.m.

verschil tussen ontvangen indexatie loon 6,1% versus 3,3% en indexatie goederen/diensten/materialen 3,8% versus 2,3% - de veiligheidsrisico’s (= maatschappelijk probleem) sterk toegenomen zijn en dat heeft tot aanzienlijke kostenstijging geleid; o € 45.000 voor het inhuren van externe beveiliging; o € 25.000 afschrijving op de investering in nieuw toegangssysteem (druppelsysteem was noodzakelijk omdat de sleutels konden niet nabesteld konden worden) en camerasysteem; o Nog niet gekapitaliseerd zijn de uren van eigen personeel en kosten voor aanpassingen locatie Egeling en vanwege meer activiteiten voor jongeren op het plein (schaatsbaan en kermis) extra schoonmaakinzet in bibliotheek en extra beveiliging in het kunstencentrum geleid. C) Gelet op de door de gemeente opgelegde taakstellende bezuiniging van €1.000.000,-, over vier jaar, waarover dus verschil van inzicht is (KunstenHuis Idea gaat ervan uit dat gemaakte

afspraken een bezuiniging van €800.000,- behelzen) zal er in 2024 waarschijnlijk een bedrag van € 233.000,- als bezuiniging ingeboekt moeten worden. Dat bedrag doet geen recht aan de wijze van doorvoeren van de bezuiniging en loopt daarmee €133.000,- voor op schema. Indien dit niet gecorrigeerd wordt, zal er uiteindelijk een bedrag van ruim €1.100.000,bezuinigd gaan worden. De extra gemeentelijke bezuiniging in boekjaar 2024 worden volledig ten laste gebracht van het eigen vermogen van KunstenHuis Idea.