24RV068 Bijlage 5 Factsheet Jeugd en Wmo oktober

Oktober 2024

Factsheet Jeugd en WMO

FACTSHEET JEUGD EN WMO OKTOBER 2024

OVERKOEPELENDE DOELEN EN VISIE Waar doen we het voor?

Resultaatgebieden Op welke onderdelen willen we welke resultaten halen?

Resultaatindicatoren Hoe meten we resultaten en waar zien we aan of de resultaten zijn bereikt?

Prestaties Werkzame factoren: Waar zit onze invloed? Welke activiteiten dragen bij aan het resultaat

Prestatie-indicatoren Wat zijn de meetbare eenheden van deze activiteiten? Welke meetinstrumenten gebruiken we?

INZICHT IN EFFECTEN De gemeente Zeist creëert meer inzicht in de effecten van (geboden) hulp in het sociaal domein. Hiervoor is inzicht nodig in doelen, resultaten, kosten en opbrengsten. Aan de hand van het denkkader hiernaast wordt u door middel van cijfers en bijbehorende duiding meegenomen langs vier resultaatgebieden. In het voorjaar van 2024 verscheen de vorige versie van de factsheet met informatie over jeugdhulp en WMO op basis van deze vier resultaatgebieden. Ieder resultaatgebied gaat in op een specifiek onderdeel van de jeugdhulp of de WMO. De resultaatgebieden zijn uitgewerkt in resultaatindicatoren. De cijfers bij deze indicatoren leest u terug in de verschillende tabellen en figuren.

Denkkader sturing sociaal domein

RESULTAATGEBIEDEN 1. Inwoners doen volwaardig mee aan de samenleving en ervaren hierbij regie, zeggenschap en gelijke kansen. 2. In Zeist hebben we een hoge kwaliteit van leven: veerkrachtige inwoners en een sterke sociale basis waar inwoners laagdrempelig een beroep op kunnen doen. 3. Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan dichtbij huis beschikbaar. 4. Balans tussen inzet sociale basis, basiszorg en aanvullende zorg binnen de budgettair kaders

BRONDATA Voor deze factsheet zijn verschillende bronnen, waaronder openbare bronnen. Daarnaast putten we data uit het softwarepakket ZorgNed, dat in Zeist gebruikt wordt voor zowel de wettelijke registraties als procesbeheer voor jeugdhulp en Wmo-zorg. Dit wordt aangevuld met rapportages van verschillende subsidiepartners en zorgleveranciers. Onderaan elke pagina is in de verantwoording aangegeven welke gegevensbronnen gebruikt zijn. Waar mogelijk zijn alle gegevens bijgewerkt tot en met juni 2024 om een zo actueel mogelijk beeld te schetsen. Waar dit niet mogelijk was – bijvoorbeeld door een lange verwerkingsduur bij een zorgleverancier – is dit ook vermeld in de verantwoording.

2

Resultaatgebied 1:

Inwoners doen volwaardig mee aan de samenleving en ervaren hierbij regie, zeggenschap en gelijke kansen

2.136 vacatures bekeken op de vacaturebank vrijwilligerscentrale

HULP AAN ANDEREN De gemeente Zeist staat bekend als een gemeente met een zeer diverse en grote vrijwilligerspopulatie. Maar liefst 27% van alle Zeistenaren doet aan vrijwilligerswerk, dit is boven het landelijk gemiddelde van 24%. Hier blijven we als gemeente op inzetten o.a. door de vacaturebank van de vrijwilligerscentrale. Dit is een website waar het volledige aanbod aan vrijwilligerswerk te vinden is. Ten opzichte van vorige jaar zijn er bijna twee keer zoveel vacatures bekeken op de website. De algehele tendens is dat we ook een toename zien in het aantal jonge vrijwilligers (20-40 jaar), we vermoeden dat dit o.a. komt door de grotere inzet van sociale media, zoals Instagram. Een mooi voorbeeld van een project waarbij vrijwillige inzet centraal staat zijn de 75+ huisbezoeken. We schijven per kwartaal alle mensen aan die 75, 80, 85, 90, 95 zijn geworden én alle 75+ers die nieuw in de gemeente Zeist zijn voor een huisbezoek door een vrijwilliger, met opvolging van een welzijnswerker. Het afgelopen half jaar heeft 13% van de benaderde 75+ers gebruik gemaakt van het aanbod van een huisbezoek. Dat is 1% hoger dan de respons in 2023.

13% van de benaderde 75+ers maakt gebruik van aanbod van huisbezoek door vrijwilligers

Gegevens vrijwilligerswerk komen uit OpenInfo.nl, wordt aangeleverd door het RIVM en gaan over het jaar 2023. Gegevens website bezoek zijn eigen gegevens Zeist. Gegevens 75+ huisbezoeken zijn eigen gegevens Zeist en gaan over de eerste helft van 2024

3

Resultaatgebied 2:

In Zeist hebben we een hoge kwaliteit van leven: veerkrachtige inwoners en een sterke sociale basis waar inwoners laagdrempelig een beroep op kunnen doen

WELZIJN OP RECEPT (WOR) In 2023 zijn we gestart met welzijn op recept. Dit houdt in dat alvorens medische professionals een specialistische zorg voorschrijven, er door kan worden verwezen naar een welzijnscoach. In Zeist pakken we het breder aan en zetten we niet alleen in op medische professionals, maar de gehele eerste lijn. Zo zien we dat RSD, GGZ, het sociaal team, CJG en het welzijnswerk gebruik maken van welzijn op recept. Op deze manier stimuleren we de inzet van de sociale basis wanneer het kan. Doordat er veel aandacht wordt besteed aan de inzet van welzijn op recept, zien we dat de positieve trend van 2023 doorzet in de eerste helft van 2024. In de eerste helft van 2024 ging het in totaal om 73 aanmeldingen voor volwassenen en 16 aanmeldingen voor jeugd. Ons doel voor 2024 is om minimaal 200 unieke casussen te helpen met welzijn op recept. We zien dat de meeste casussen vanuit Noord worden aangemeld. Van Noord weten we o.a. dat de wijk meer ernstig eenzamen heeft, inwoners in Noord 10 jaar minder lang leven dan bijvoorbeeld Zeist-Oost en de psychische gezondheid lager wordt beoordeeld dan gemiddeld. Deze wijk vraagt dan ook extra om onze aandacht.

WOR: VERHOUDING DOORVERWIJZERS PER CASUS De aanmeldingen door het Sociaal Team en door de huisarts zijn ten opzichte van de tweede helft van 2023 verder toegenomen. In bijna de helft van de casussen kwam de aanmelding via de huisarts. De bekendheid onder huisartsen neemt duidelijk toe.

De gegevens over Welzijn op Recept komen uit periodieke rapportages van Meander Omnium.

4

Resultaatgebied 3: WMO

Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan, dichtbij huis beschikbaar

WMO: UNIEKE CLIËNTEN MET EEN ACTIEVE BESCHIKKING Deze grafiek toont het aantal cliënten met een beschikking voor de regiotaxipas, huishoudelijke ondersteuning, individuele begeleiding of dagbesteding. De groei van het aantal cliënten zet door, maar lijkt in het tweede kwartaal van 2024 iets af te vlakken. De groei wordt met name veroorzaakt door de inzet van de regiotaxi en in iets mindere mate door begeleiding. Zie hiervoor de grafiek aantallen cliënten per hulpvorm.

WMO: AANTAL CLIËNTEN PER WIJK In de verdeling van het aantal cliënten per wijk is te zien dat de groei van het aantal cliënten vooral plaatsvindt in de wijken Centrum, Noord en West. Deze toename komt door de inzet van huishoudelijke ondersteuning, de regio-taxipas en begeleiding. Naast vergrijzing komt in deze wijken relatief vaak complexe problematiek voor, waardoor hulp en ondersteuning nodig is bij het zelfstandig wonen en leven.

WMO: VERDELING NAAR LEEFTIJDSCATEGORIE De meeste cliënten die een WMO-voorziening gebruiken zijn 65 jaar of ouder. Vaak gaat het dan om huishoudelijke ondersteuning, dagbesteding, een vervoersvoorziening zoals een pas voor de regiotaxi of een scootmobiel, of een woningaanpassing zoals een traplift. Deze voorzieningen maken het mogelijk om langer zelfstandig te blijven wonen. In de leeftijdscategorie van 18 t/m 64 jaar wordt vooral ambulante begeleiding ingezet. Bijvoorbeeld bij mensen met een licht verstandelijke beperking, of mensen met psychische problemen die ondersteuning nodig hebben bij het zelfstandig wonen. In de categorie tot 18 jaar gaat het om voorzieningen zoals rolstoelen, driewielfietsen of woningaanpassingen voor kinderen met een beperking. De verdeling over de leeftijdscategorieën past bij de samenstelling van de bevolking van Zeist. Deze gegevens zijn afkomstig uit ZorgNed en gaan over geïndiceerde zorg. De grafiek met leeftijdsverdeling gaat over de eerste helft van 2024 5

Resultaatgebied 3: WMO

Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan, dichtbij Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan, dichtbij huis beschikbaar huis beschikbaar

WMO: AANTAL CLIËNTEN PER PRODUCTCATEGORIE De meeste cliënten hebben een pas voor de regiotaxi of huishoudelijke ondersteuning. Dit hangt sterk samen met het aantal ouderen in Zeist en de wens om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. Het zijn laagdrempelige voorzieningen die dat mogelijk maken en die vaak voor een langere periode worden ingezet. De groei van het aantal cliënten dat huishoudelijke ondersteuning krijgt, vlakt wel iets af. Bij de ambulante begeleiding groeit het aantal cliënten ook minder hard dan in voorgaande periodes. Daarnaast zien we binnen de begeleiding een verdere verschuiving van specialistische begeleiding naar basis begeleiding. Dit is een minder intensieve vorm van begeleiding. Beide ontwikkelingen hangen samen met de werkwijze van het Sociaal Team, waarin steeds meer de nadruk wordt gelegd op de inzet van de sociale basis en het afschalen van zorg. Welzijn op recept wordt bijvoorbeeld steeds vaker als passende oplossing gezien. Deze ontwikkeling past bij het zo zelfstandig mogelijk meedoen in de maatschappij.

Begeleiding

2021

2022

2023

2024 Q1/2

Basis (% van totaal)

26%

30%

35%

37%

Specialistisch (% van totaal)

74%

70%

65%

63%

WMO: REGIOTAXI Sinds 2022 neemt het gebruik van regiotaxi toe. Het laatste jaar is er een sterke toename van het aantal pashouders die gebruik maken van de regiotaxi. Ook het aantal declarabele kilometers per pashouder neemt toe. Per maand zijn in 2024 gemiddeld 540 ritten en 4.125 kilometers meer gereden dan in 2023. Dit jaar zijn in het eerste half jaar 255 nieuwe pashouders, tegenover 190 in dezelfde periode in 2023. Het intensiever gebruik van de regiotaxi is deels het effect van doorzettende vergrijzing, maar ook door veel-gebruik door een kleine groep pashouders. Een onderzoek in oktober geeft inzage in het verbruik en de redenen van de sterke stijging.

Bij de aantallen in de categorieën rollen, vervoer en wonen gaat het om nieuwe beschikkingen in deze periode. Het gaat om rolstoelen (rollen), scootmobielen, driewielfietsen en andere vervoersvoorzieningen (vervoer) en diverse soorten woningaanpassingen, waaronder trapliften, drempelhulpen en elektrische deuropeners, maar ook grotere woningaanpassingen (wonen). De nieuwe toekenningen binnen deze categorieën laten over een heel jaar een redelijk stabiel beeld zien. Per kwartaal fluctueren deze voorzieningen iets, omdat ze vaak seizoensgebonden zijn. In het voorjaar nemen aanvragen voor vervoersvoorzieningen toe.

Deze gegevens zijn afkomstig uit ZorgNed en gaan over geïndiceerde zorg. 6

Resultaatgebied 3: Jeugd

Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan, dichtbij huis beschikbaar

JEUGD: AANTAL UNIEKE CLIËNTEN MET EEN ACTIEVE BESCHIKKING Het aantal jeugdigen met jeugdhulp is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald. Het CJG stuurt meer aan op preventie, verwijst naar de sociale basis en biedt zelf vaker passende hulp. Dit maakt dat de ontwikkeling stabiel is en er is geen reden om aan te nemen dat dit nu zal veranderen.

JEUGD: AANTAL CLIËNTEN PER WIJK De sterke daling van “overig” is te verklaren vanuit een verbetering in de registratie. De hoogte van het aantal cliënten is in alle wijken redelijk stabiel. De verschillen in aantallen tussen de wijken passen bij het aantal bewoners en samenstelling van de wijken.

JEUGD: AANTALLEN CLIËNTEN PER VERWIJZER

Q1&2

Het aandeel verwijzingen door huisartsen is iets afgenomen en van het CJG iets toegenomen. Dit is in lijn met de afspraak die gemaakt zijn met de huisartsen om cliënten te verwijzen naar het CJG en door de koppeling van CJG-consulenten aan de huisartsenpraktijken. Deze beweging wordt iets geremd door de toegenomen wachttijden bij het CJG in 2024. Vanuit het project Jeugd4Zeist ((collectief) aanbod voor jeugd) is het doel dat de sociale basis beter ingezet wordt door huisartspraktijken, het CJG Zeist, de JGZ en welzijnsorganisaties. De beweging meer naar de voorkant lijkt zich voort te zetten.

Deze gegevens zijn afkomstig uit ZorgNed en gaan over geïndiceerde zorg. 7

Resultaatgebied 3: Jeugd

Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan, dichtbij huis beschikbaar

JEUGD: AANTAL CLIËNTEN PER PRODUCTCATEGORIE Het aantal jongeren met een vorm van jeugdhulp is lager dan de som van de aantallen hiernaast, omdat sommige jeugdigen meer dan één van de jeugdhulpvormen hebben ontvangen. Er zijn lichte verschuivingen in de aantallen per zorgvorm. Het aantal jeugdigen dat ambulante jeugdhulp ontvangt geeft een redelijk stabiel beeld. Wel zien we dat trajecten intensiever worden door meer uren hulp, meerdere en zwaardere producten per jeugdige of een langere duur van trajecten. Ook het aantal jeugdigen in verblijfszorg lijkt vrij stabiel. De toename die begin 2022 zichtbaar is bij de ambulante hulp zou mogelijk te verklaren zijn door de coronacrisis, waarin de mentale problemen toenamen. Binnen de categorie “Veiligheid” vallen jeugdreclassering en jeugdbescherming zoals gecoördineerd vanuit SAVE. Hier zien we een dalende lijn, aangezien het veiligheidsteam van ons CJG meer veiligheidscasuïstiek oppakt waardoor minder inzet van SAVE nodig is. Het is positief dat het CJG kan bijdragen aan veiligheid van jongeren. Het CJG heeft kennis van de leefomgeving van het gezin en (lokale) interventiemogelijkheden.

JEUGD: AANTAL CLIËNTEN BINNEN AMBULANT De ambulante- en GGZ jeugdhulp is verreweg de meest gebruikte vorm van jeugdhulp. Begeleiding en behandeling zijn bezig aan een opmars. Genoemde stijgingen kunnen verklaard worden vanuit de intentie om kinderen meer te helpen vanuit de thuissituatie en niet in verblijf. Maar ook door het aantal kinderen dat moeite heeft (passend) onderwijs te volgen, dat een beroep doet op jeugdhulp ambulant. Bovendien hebben veel kinderen te kampen met mentale problemen, waar de maatschappij nog geen passend antwoord op heeft. Er wordt gewerkt aan een (preventief- en) collectief aanbod dat laagdrempelig, normaliserend en duurzaam is, en recht doet aan waar de jeugd tegenaan loopt. Begeleiding en behandeling groep laat net als logeren een behoorlijk stabiele lijn zien. Waarin logeren amper voorkomt en dat past ook binnen de visie om “zoveel mogelijk thuis” te verblijven. Deze gegevens zijn afkomstig uit ZorgNed, voor verblijfszorg aangevuld met periodieke rapportages Verblijfsvierkant en YEPH. Alle gegevens betreffen geïndiceerde zorg. De categorie “Kindergeneeskunde” is niet meegenomen in deze cijfers: door lange administratieve verwerkingstijd bij ziekenhuizen is er geen bijgewerkt inzicht in cliëntaantallen. Om een vertekend beeld te voorkomen, is deze categorie daarom weggelaten.

8

Resultaatgebied 3: Jeugd

Voor inwoners is kwalitatief goede en doelmatige zorg, tijdig en waar kan, dichtbij huis beschikbaar

JEUGD: ONTWIKKELING VERBLIJFSZORG De cijfers van het afgelopen 1,5 jaar laten een vrij stabiel beeld zien in de verhouding van het aantal jeugdigen in gezinsvormen (pleeggezinnen en gezinshuizen) en het aantal in residentiele verblijfsvoorzieningen. Wel zien we een duidelijke afname van het aantal jeugdigen in pleeggezinnen en een toename van het aantal jeugdigen in gezinshuizen. Er is over het geheel een kleine toename van jongeren in verblijf verwezen vanuit de Gecertificeerde Instellingen (SAVE) en deze landt bij gezinshuiszorg. Binnen de essentiële functies (topspecialistische vormen van verblijf) zien we een lage bezetting en een afname van gebruik in etmalen ten opzichte van 2023. De inspanningen van de gemeente en jeugdhulpaanbieders blijven gericht op het voorkomen van verblijf. Wanneer verblijf niet te voorkomen is spannen zij zich in om het zoveel mogelijk gezinsgericht en kleinschalig vorm te geven in het belang van de jongeren.

JEUGD: AANTALLEN CLIËNTEN PER LEEFTIJDSCATEGORIE Deze grafiek laat het totaal aantal jeugdigen zien met jeugdhulp en het deel wat een vorm krijgt van jeugdhulp met verblijf. Opvallend is dat jeugdigen tussen 9 en 17 jaar veel jeugdhulp afnemen. Dit is een landelijk beeld dat een relatie kan hebben met de druk om te presteren die in deze levensfase toeneemt. Bovendien kent de levensfase van de puberteit veel uitdagingen. Juist de erg jonge kinderen van 0-4 jaar en de jeugdigen van 18-23 krijgen relatief veel hulp in een verblijfssituatie. Een oorzaak kan zijn dat de zeer jonge leeftijdsgroep heel kwetsbaar is en ingrijpen soms niet kan wachten. Bij jeugdigen boven 18 is er een mogelijke samenhang met de werking van de Jeugdwet. Die geldt in principe tot de 18e verjaardag. Voor jeugdigen die verblijven in pleeggezinnen geldt de leeftijdsgrens van 21 jaar en als de jeugdige dat zelf nog wil zelfs tot 23 jaar. Er kunnen uitzonderingen boven de 23 zijn, bijvoorbeeld vanuit een jeugdreclasseringsmaatregel. Deze gegevens zijn afkomstig uit ZorgNed, voor verblijfszorg aangevuld met periodieke rapportages Verblijfsvierkant en YEPH. Alle gegevens betreffen geïndiceerde zorg. 9

Resultaatgebied 4:

Balans tussen inzet sociale basis, basiszorg en aanvullende zorg binnen de budgettaire kaders

AANTAL INWONERS

AANVULLENDE ZORG

BASISZORG

TOELICHTING INWONERS EN FINANCIËN In de linker driehoek is te zien dat de meeste inwoners eigen oplossingen vinden of gebruik maken van informele vormen van ondersteuning (ongeveer 80%). Inwoners in de basiszorg (ongeveer 11%) maken gebruik van CJG, Sociaal Team of algemene voorzieningen vanuit de sociale basis. Dit zijn lichte vormen van ondersteuning. De aanvullende zorg geldt voor inwoners met een specialistische of meervoudige ondersteuningsvraag (9%).

SOCIALE BASIS

Percentage inwoners met aanvullende zorg is afkomstig uit ZorgNed gecombineerd met CBS (peildatum 1 januari 2024). Percentage inwoners in basiszorg is gebaseerd op landelijke schatting vanuit de Rijksoverheid. 10

DE VOLGENDE FACTSHEET Met deze versie van de factsheet zetten we de trend voort wat betreft datagedreven sturen in de gemeente Zeist. Tegelijkertijd zijn we ambitieus in de ontwikkeling richting de volgende factsheet die in het voorjaar van 2025 verschijnt. In de volgende factsheet verdiepen we verder op het gebied van (verbinding met) sociale basis en de werkzaamheden van het Centrum Jeugd & Gezin en Sociaal Team.

Oktober 2024 Factsheet Jeugd en WMO