24RV067 rv Begroting 2025

RAADSVOORSTEL Begroting 2025

Portefeuillehouder

W.J. van Dijk

Ontvangst griffie

26 september 2024

Opsteller

Ronde Tafel

10 oktober 2024

Zaak/stuknummer

P. Deijns 518398 / 24RV067

Debat

22 oktober 2024

Besluit college

24 september 2024

Raadsvergadering

12 november 2024

Onderwerp Begroting 2025

Doel van het voorstel Het doel van dit voorstel is te komen tot een heldere kaderstelling voor de uitvoering van het gemeentelijk beleid in 2025. Dit wordt bereikt door het vaststellen van de begroting 2025 en de bijbehorende aanvullende besluiten.

Voorgesteld besluit Voorstel 1. De begroting 2025 vast te stellen en daarmee de budgetten per programma en de geplande investeringen 2025 te autoriseren. 2. Akkoord te gaan met het inhoudelijk en financieel perspectief en bijbehorende voorstellen conform tabel 2 in dit raadsvoorstel: a. Akkoord te gaan met de meldingen Kadernota 2025 & nakomende meldingen Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 2) b. Akkoord te gaan met de financieel technische maatregelen Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 3) c. Akkoord te gaan met de beleidskeuzes Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 4) d. Kennis te nemen van de structurele uitkomsten van de 2e Bestuursrapportage 2024 (zoals opgenomen in 24RV068#) e. Akkoord te gaan met de inzet Algemene Reserve als structureel dekkingsmiddel 3. De bij dit raadsvoorstel behorende begrotingswijziging 2025001 vast te stellen. 4. In te stemmen met de publiekrechtelijke tarieven 2025 en daartoe de volgende stukken vast te stellen: a. Verordening op de heffing en de invordering van de afvalstoffenheffing 2025 (incl. tarieventabel) b. Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2025 c. Verordening op de heffing en de invordering van precariobelasting 2025 d. Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelasting 2025 e. Besluit naheffingsaanslag parkeerbelastingen 2025 f.

Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting 2025 g. Verordening op de heffing en de invordering van marktgelden 2025 h. Verordening op de heffing en de invordering van reclamebelasting 2025 (incl. kaart belastinggebied) 5. De Parkeerverordening 2025 vast te stellen Besluit Raad

Pagina 1 van 13

VERDIEPING Inleiding Voor u ligt de meerjarenbegroting 2025-2028 van de gemeente Zeist. Het wordt ook in Zeist ieder jaar lastiger om tot een sluitende begroting te komen. We blijven vasthouden aan de Zeister financiële behoedzaamheid en hanteren daarbij de Nota Financiële Stabiliteitscriteria 2021-2024 (RIB 20.170) als basis voor ons financieel beleid. Aan de hand van de in deze nota beschreven stappen zijn wij tot dit voorstel gekomen, met maatregelen die de samenleving zo min mogelijk raken. Door een combinatie van financieel technische maatregelen en scherpe keuzes voor de inzet van budgetten kunnen wij ver komen. Toch is het de komende jaren noodzakelijk om gebruik te maken van de ruimte die de toezichthouder biedt om de algemene reserve in te zetten om de begroting sluitend te maken. Ook ten aanzien van de stabiliteitscriteria zien we ontwikkelingen die onze aandacht vragen. Dit alles ontstaat vooral vanuit keuzes die in Den Haag gemaakt worden. Samen met de VNG en M50 laten we zien wat de betekenis hiervan is voor onze inwoners en ondernemers. In lijn met het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan een mooi en duurzaam Zeist’ hebben wij afgelopen periode nadrukkelijk aandacht gehad voor hetgeen inwoners van onze gemeente mogen verwachten.

Ondanks actuele financiële ontwikkelingen en onzekerheden leggen wij ook in deze begroting, belangrijke accenten op de thema’s sociale basis, goed samenspel tussen inwoners en de gemeente, wonen, duurzaamheid en fysieke leefomgeving, veiligheid en economie. Sociale basis Er ontstaat steeds meer samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen en de beweging naar de 'voorkant': dichtbij en laagdrempelig in de wijk. In 2024 hebben we goede stappen gezet, mede met behulp van het beleidskader Gezondheid, sport en bewegen 2024-2027 (GSBB). We zien de resultaten niet alleen financieel maar ook de clienttevredenheid is hoog, inwoners voelen zich gehoord en geholpen. In 2025 gaan we met de uitvoering verder. We zetten in op meedoen in het gewone leven, met een stevig sociaal netwerk en een basis om van te kunnen leven. Daarom is in het GSBB ook bewust de link gelegd met het beleidskader Financiële bestaanszekerheid. Er moeten immers ook geen financiële drempels zijn om te kunnen sporten of om mee te doen met een zangkoor. We werken ook aan een nieuwe subsidieverordening voor de sociale basis, die onze partners uitdaagt om nieuwe verbindingen te leggen tussen welzijn, sport en cultuur. Verder zien we dat de investeringen in onze lokale teams werken. Voor wat betreft de Wmo zien we een afname van de stijging van het gebruik van voorzieningen.

In het domein jeugd is dit beeld complexer maar ook daar zien we dat we steeds meer grip krijgen. Het programma Sociaal in Balans begint echt vruchten af te werpen. We ervaren meer controle op ontwikkelingen in het sociaal domein en dat biedt meer voorspelbaarheid. We weten ook beter aan welke knoppen we kunnen draaien en welke effecten dat heeft. Vanaf 2025 start de overdracht vanuit het programma richting de lijnorganisatie, waarmee we zaken ook structureel gaan borgen. Nabijheid Als Zeist blijven we ons waar het gaat om vluchtelingen inzetten voor humane opvang en de menselijke maat. Goede integratie en meedoen helpt niet alleen onze statushouders, maar komt ten goede aan heel Zeist. In het verlengde daarvan doen we een voorstel voor de inzet van de reserve vluchtelingenopvang. We zetten in op een versnelde integratie en volgen de aanbevelingen op uit het Rekenkameronderzoek naar integratie en arbeidsparticipatie. We creëren ruimte voor onze reguliere voorzieningen en versterken de sociale basis. In 2024 zijn we gestart met een onderzoek naar het slavernijverleden in Zeist. Dat brengt ons tot het besef dat er veel geleden is bij mensen, die tot slaaf zijn gemaakt. Dat geldt evenzeer voor latere generaties, die hiermee tot op de dag van vandaag te maken hebben. In 2025 zullen wij hierop terugkomen.

In 2024 hebben we ook het onderzoek aangeboden gekregen waarin is gekeken naar de omgang met het Joods vastgoed voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog in onze gemeente en de rol van de gemeente hierin. Daarnaast is het in 2025 80 jaar geleden dat we onze vrijheid terugkregen. Vrede, vrijheid en democratie zijn niet meer vanzelfsprekend. In 2025 staan we op allerlei manieren stil bij 80 jaar vrijheid. Wij willen dit samen met de organisaties en de scholen in onze gemeente vormgeven en uitdragen.

Pagina 2 van 13

Wonen en fysieke leefomgeving We zien dat ruimte schaars is en dat er veel ambities en opgaven liggen. Niet alleen onze eigen woningbouw ambities maar ook regionale en landelijke ontwikkelingen vragen om inzet, net als ideeën en wensen van initiatiefnemers. Daarom doen we ook in deze begroting een voorstel voor de personele inzet hierop. De woonopgave gaat niet alleen over voldoende huizen, maar ook over de omgeving daarvan en leefbaarheid. De woonzorgvisie gaat helpen om inzicht te krijgen in de uitdaging van de toekomst en biedt een kader voor hoe we hierop kunnen inspelen. Veerkracht en diversiteit zijn belangrijke waarden bij de ontwikkeling van onze wijken. De doorontwikkeling van de sociale aanpak in het centrum is daar een voorbeeld van. Om de fysieke leefomgeving nog verder te versterken, verbeteren we het groen en de biodiversiteit in de openbare ruimte. We werken aan de verkeersveiligheid voor alle weggebruikers. Waar het gaat om verduurzamen, denken we in kansen in plaats van in problemen. De situatie rondom netcongestie dwingt ons creatief te zijn en samen met inwoners oplossingen te vinden. We zetten vol in op isolatie en een meer circulair Zeist. Ook ronden we een fors aantal beheerplannen af. Hierdoor kunnen we voor de inwoners kwaliteit blijven leveren.

Dat geldt voor ons groen, voor gemeentelijke wegen maar zeker ook voor Zeister Bosrust waar we de dienstverlening gaan uitbreiden en verbeteren. Veiligheid De samenleving is dynamischer en complexer dan ooit. In Zeist geloven we in de kracht van de samenleving, zodat we met elkaar een goed leven kunnen leiden. Het is essentieel om in te blijven zetten op verbinding in de samenleving. In 2025 gaan wij de samenwerking tussen de zorgsector en veiligheid verder intensiveren, zodat kwetsbare inwoners en inwoners met onbegrepen gedrag, de hulp krijgen die ze nodig hebben. En dat in de wetenschap dat zij niet onnodig het justitieel apparaat belasten. Dit betekent prioriteit op het gebied van Zorg en Veiligheid. Daarnaast blijven we ons inzetten op cybercrime. Te veel mensen in onze samenleving worden hiervan de dupe. We gaan de voorlichting en samenwerking met politie en landelijke instanties op dit gebied versterken. Tot slot blijft ondermijning een thema dat in 2025 hoog op de agenda blijft staan. Samen met de veiligheidsdriehoek (OM, politiechef Zeist en burgemeester) werken wij aan het onacceptabele fenomeen van ondermijning. Economie In 2024 is het economisch beleid geactualiseerd en dat komt in de vorm van een nieuw Economisch Kompas eind dit jaar naar de raad ter besluitvorming.

Hetzelfde geldt voor de visie op ons centrum die we hebben verwoord in het nieuwe Retailperspectief. Daarmee is 2025 het jaar van de uitvoering van beide plannen. Het gaat momenteel in zijn algemeenheid goed met de Zeister economie. Wel zien we dat de arbeidsmarkt steeds meer een knelpunt begint te worden voor ondernemers. Als gemeente kunnen we ondernemers hierbij ondersteunen en daarin zoeken we samen met de regio een weg. Samenwerking binnen de regio wordt in veel opzichten steeds belangrijker. We intensiveren de samenwerking met de Regionale Ontwikkelings Maatschappij (ROM) die Zeister bedrijven op veel vlakken kan adviseren en ondersteunen. Ook het Utrecht Science Park Zeist is een mooi voorbeeld van regionale samenwerking. Verder zullen we in 2025 het nieuwe evenementenbeleid presenteren. Bestuur Democratische vernieuwing is een continu proces. We gaan in 2025 samen met de gemeenteraad en samenleving aan de slag met de doorontwikkeling van ons democratisch proces; het proces van ‘samenspel’. We willen niet alleen ons Handvat Participatie goed tegen het licht houden, we zijn ook voornemens om meer inwoners en ondernemers te betrekken bij ons democratisch samenspel. Met waardering voor de reguliere insprekers, gaan wij meer en meer op zoek naar mensen die zich niet of minder laten horen, maar wiens stem toch belangrijk is voor een goede besluitvorming.

In het verlengde van deze activiteiten gebruiken we de bevindingen voor de Participatieverordening die voor 1 januari 2027 moet zijn ingevoerd. Ook starten we met het uitrollen van het uitdaagrecht voor inwoners, die daarmee een instrument in handen krijgen om bepaalde taken van de gemeente over te nemen. In 2023 hebben de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie het Manifest Weerbaar Bestuur in de provincie Utrecht ondertekend. We blijven hier aandacht aan besteden door het gesprek hierover te voeren en te blijven sturen op gemaakte afspraken: daar waar een grens wordt overschreden, treden wij op. Wij werken het manifest verder uit waardoor we zowel voor onze medewerkers als voor onze gemeenteraad handvatten bieden om het goede gesprek te voeren en de goede maatregelen te kunnen nemen. Pagina 3 van 13

Organisatie 2025 staat in het teken van het aan boord krijgen van 100 professionals uit het sociaal domein. Daarnaast maakt de situatie op de arbeidsmarkt dat wij anders moeten gaan denken; het is niet alleen van belang om een aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, maar ook om te bekijken hoe we bepaalde expertises anders aan ons kunnen binden. Eind 2024 heeft de raad het ICT-beleid van de gemeente vastgesteld. Op basis hiervan start nu de uitvoering waarbij we nadrukkelijk ook kijken naar regionale ontwikkelingen (Regionale ICT Dienst, RID) en landelijke ontwikkelingen (Digitale Agenda VNG). Dit vanuit het doel om digitalisering in te zetten waar dit de kwaliteit van de dienstverlening kan verbeteren maar ook om risico's op het vlak van informatiebeveiliging te minimaliseren. ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN Hieronder wordt per voorstel een toelichting gegeven. Op sommige punten wordt voor verdere informatie verwezen naar de bijlagen. Beslispunt 1: De begroting 2025 vast te stellen en daarmee de budgetten per programma en de geplande investeringen 2025 te autoriseren. De begroting 2025 is opgesteld op basis van de vastgestelde uitgangspunten van de kadernota 2025 met het uitwerken van bestaand beleid en het indexeren van budgetten. Voor een aantal kostencategorieën geldt dat ze jaarlijks opnieuw worden berekend.

Dit betreft onder andere de kapitaallasten, de huuropbrengsten en de financieringskosten en –baten. Zoals wettelijk verplicht, is de uitkomst van de meicirculaire in deze begroting verwerkt. Dit leidt tot een volgend (primitief) meerjarenperspectief. Tabel 1

Saldo primitieve begroting 2025

2025 -987

2026 1.351

bedragen x € 1.000 2027 2028 198 1.751

Het meerjarige begrotingssaldo (primitieve begroting) wordt in bijlage 1 toegelicht. Vanuit de kennis die we nu hebben betreft dit een reële begroting. Dit neemt niet weg dat er gedurende het jaar 2025 budgetten bijgesteld zullen worden omdat de realiteit anders zal zijn dan nu ingeschat. Met het vaststellen van het boekwerk, met bijhorende budgetautorisatie, autoriseert u als raad ook de daarin opgenomen investeringen. De dekking van deze investeringen is reeds voorzien in de exploitatiebudgetten van de primitieve begroting. In tegenstelling tot het verleden zal het autoriseren van de investeringskredieten daarom later niet nogmaals via de technische begrotingswijzigingen plaatsvinden. Voor nieuwe kredieten en/of bijstellingen zal die uiteraard wel gebeuren.

Pagina 4 van 13

Beslispunt 2: Akkoord te gaan met het inhoudelijk en financieel perspectief en bijbehorende voorstellen om de begroting sluitend te krijgen, conform tabel 2 in dit raadsvoorstel: Allereerst nemen we u kort mee in het meerjarenperspectief (tabel 2), waarna we de voorstellen verder specificeren. Het meerjarenperspectief 2025-2028 Tabel 2

Saldo primitieve begroting 2025 2a Meldingen Kadernota 2025 & Begroting 2025 2b Financieel (technische) maatregelen 2025 2c Beleidskeuzes 2025 Subtotaal 2d Structurele effecten 2e Berap 2024 2e Inzet algemene reserve Meerjarenperspectief 2025-2028

2025 -987

2026 1.351

2027 198

bedragen x € 1.000 2028 1.751

-1.424 1.259 100 -1.052 -311 1.363

-3.113 1.227 102 -433 -341 775

-3.597 1.218 652 -1.529 -281 -

-3.614 1.260 652 49 -269 220

-

-

-1.810

-

2a. Akkoord te gaan met de meldingen Kadernota 2025 & Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 2) Op basis van de inventarisatie bij de Kadernota 2025 en ontwikkelingen na vaststelling van de Kadernota 2025 wordt er voorgesteld om diverse onderdelen aan de Begroting 2025 toe te voegen. Deze onderdelen vallen uiteen in de categorieën “wettelijke ontwikkelingen”, “overige ontwikkelingen” en “wensen nieuw beleid”. In bijlage 2 van dit raadsvoorstel worden de meldingen inhoudelijk toegelicht. Onderstaand een totaaltelling van deze voorstellen. Het voorstel “Inzet reserve vluchtelingenopvang” wordt in bijlage 2a verder toegelicht. Tabel 3 Meldingen Kadernota 2025 & Begroting 2025

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Gemeente in verbinding Volwaardig meedoen aan de samenleving Doorpakken voor natuur en klimaat Wonen op Maat Positieve Gezondheid Cultureel en Sportief Zeist Mobiliteit brengt ons verder Levendige Economie Samen zorgen voor Veiligheid Financiële Stabiliteit en organisatie (Sub)Totaal

2025

2026

50 263 315 -949 225 75 109 157 1.179 1.424

50 280 434 -631 225 1.075 109 157 1.414 3.113

bedragen x € 1.000 2027 2028 346 886 -407 72 1.085 109 157 1.349 3.597

363 886 -407 72 1.085 109 157 1.349 3.614

Pagina 5 van 13

2b. Akkoord te gaan met de financieel technische maatregelen Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 3) Om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen worden conform de stappen uit de Nota Stabiliteitscriteria 2021-2024 (RIB 20.170) financieel (technische) maatregelen voorgesteld. Deze maatregelen worden in bijlage 3 van dit raadsvoorstel uitgewerkt en toegelicht. Tabel 4 Financieel (technische) maatregelen

bedragen x € 1.000 2027 2028

2025

2026

Financieel effect maatregelen

1.259

1.227

1.218

1.260

(Sub)Totaal

1.259

1.227

1.218

1.260

2c. Akkoord te gaan met de beleidskeuzes Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 4) In aanvulling op de financieel (technische) maatregelen worden, eveneens conform de stappen uit de Nota Stabiliteitscriteria 2021-2024 (RIB 20.170) enkele beleidskeuzes voorgesteld. Deze beleidskeuzes worden in bijlage 4 van dit raadsvoorstel verder toegelicht. Tabel 5 Beleidskeuzes

bedragen x € 1.000 2027 2028

2025

2026

Financieel effect maatregelen

100

102

652

652

(Sub)Totaal

100

102

652

652

2d Kennis te nemen van de structurele uitkomsten van de 2e Bestuursrapportage 2024 (zoals opgenomen in 25RV068#) De 2e Bestuursrapportage 2024 (25RV068#) kent diverse financiële meldingen met structurele effecten. Deze 2e Bestuursrapportage 2024 wordt via een separaat raadsvoorstel, eveneens op 12 november 2024, aan de raad te besluitvorming voorgelegd. In het daarbij horende boekwerk worden de diverse meldingen verder toegelicht. In het meerjarenperspectief van de Begroting 2025 houden we rekening met de structurele uitkomsten hiervan. Tabel 6 2e Bestuursrapportage 2024

bedragen x € 1.000 2027 2028

2025

2026

Structurele effecten meldingen

311

341

281

269

(Sub)Totaal

311

341

281

269

Pagina 6 van 13

2e Akkoord te gaan met de inzet Algemene Reserve als structureel dekkingsmiddel Als sluitpost van het meerjarenperspectief wordt voorgesteld voor de jaren 2025, 2026 en 2028 de Algemene Reserve in te zetten als structurele dekkingsbron. Dit ligt in lijn met het raadsvoorstel ‘Resultaatbestemming 2023’ (24RV036) waar een bedrag van € 1.716.006,49 aan de algemene reserve is toegevoegd. Aanvullend is een bedrag van € 641.614,55 nodig. Met deze onttrekkingen blijft de stand van de algemene reserve de gehele periode boven de signaalwaarde uit de stabiliteitscriteria van € 600 per inwoner. Tabel 7 Inzet Algemene Reserve

1. Resultaatbestemming 2023 2. Aanvullende inzet (Sub)Totaal

bedragen x € 1.000 2027 2028

2025

2026

1.363 -

133 642

-

220 -

1.363

775

-

220

Deze mogelijkheid van dekking is geboden door de provinciaal toezichthouders en het Rijk en is ook bevestigd in de ‘Bouwstenen Begrotingscirculaire 2025’ van de provincie Utrecht, welke eerder ook met u als raad is gedeeld (PR24.046). Voorwaarde voor deze inzet is dat er jaarlijks maximaal 10% van het vrij besteedbare gedeelte ingezet mag worden ter dekking van structurele lasten. Met als aanvullende voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk blijft aan 20%. Aan beide voorwaarden wordt ruimschoots voldaan. Beslispunt 3: De bij dit raadsvoorstel behorende begrotingswijziging 2025001 vast te stellen. In deze begrotingswijziging (bijlage 8) zijn de financiële effecten verwerkt van voorstellen onder beslispunten 2 (a,b,c en f). Beslispunt 4: In te stemmen met de publiekrechtelijke tarieven 2025 en daartoe de volgende stukken vast te stellen: a. Verordening op de heffing en de invordering van de afvalstoffenheffing 2025 (incl. tarieventabel) b. Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2025 c. Verordening op de heffing en de invordering van precariobelasting 2025 d. Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelasting 2025 e. Besluit naheffingsaanslag parkeerbelastingen 2025 f. Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting 2025 g. Verordening op de heffing en de invordering van marktgelden 2025 h.

Verordening op de heffing en de invordering van reclamebelasting 2025 (incl. kaart belastinggebied) Alle bovengenoemde stukken zijn terug te vinden in bijlage 7. De Legesverordening 2025 en de Verordening op de heffing en invordering van Begraaf- en Crematierechten 2025 volgen dit jaar als gevolg van de in bijlage 3 voorgestelde financiële maatregelen hun eigen route. Beide worden doormiddel van een separaat raadsvoorstel, in de raadsvergadering van 17 december 2024, aan de raad voorgelegd. In dit raadsvoorstel zal de wens van de raad om onze leges 100% kostendekkend te maken verder uit worden gewerkt. Daarbij zal er wel oog zijn voor het maatschappelijk karakter van de leges titel 1 en 3 en de tarieven van begraven & cremeren. Met betrekking tot de “Verordening op de heffing en de invordering van marktgelden 2025” wordt voorgesteld via de melding in bijlage 3 om in te stemmen met een verlaagde doorbelasting van de overhead van 40%. Dit verlaagde percentage is reeds in deze verordening verwerkt. De privaatrechtelijke tarieven worden doormiddel van bijlage 6 ter kennisgeving met de raad gedeeld.

Pagina 7 van 13

Beslispunt 4: De Parkeerverordening 2025 vast te stellen In de Parkeerverordening 2025 staat de papieren kraskaart niet meer als vergunning opgenomen. Met deze kraskaart konden bewoners van het betaald parkeergebied hun bezoek voordelig laten parkeren. De kraskaart wordt nauwelijks meer gebruikt, mede door de invoering van een digitale bezoekersregeling in 2021. Die digitale bezoekersregeling is vriendelijker in gebruik en voor bewoners voordeliger dan de papieren kraskaart. TOELICHTING Stabiliteitscriteria Op 8 juli 2021 heeft uw raad ingestemd met de Nota Stabiliteitscriteria en het bijhorende dashboard. Hiermee heeft u een instrument in handen waarmee u de financiële staat van onze gemeente kunt volgen. Zoals afgesproken zijn er twee momenten waarop we de actualiteit van het dashboard in beeld brengen, te weten bij de begroting en bij de jaarrekening. Bij dit raadsvoorstel treft u in bijlage 5 het geactualiseerde dashboard aan. Hierin zijn naast de vastgestelde signaalwaarden ook de werkelijke waarden van de diverse criteria weergegeven. De criteria: -

Begrotingsresultaat versus jaarrekeningresultaat; Garanties en borgstellingen; Rentemix langlopende leningen; Kapitaallasten als % van de totale lasten; Personeelslasten als % van de totale lasten; Subsidielasten als % van de totale lasten

Worden pas bij de jaarrekening weer geactualiseerd. De bovenstaande criteria zijn om deze reden met de begroting 2025 niet meegenomen in het dashboard. De meeste criteria blijven onder de vastgestelde signaalwaarde en voldoen daarmee aan uw kader. Bij een aantal criteria willen we graag een extra duiding meegeven omdat deze afwijken van de signaalwaarde of ten positieve zijn veranderd ten opzichte van het dashboard bij de jaarrekening 2023. •

De weerstandsratio is ten opzichte van de jaarrekening 2023 gestegen van 2,2 naar 2,6. Periodiek monitoren we onze risico's en beoordelen we de effectiviteit van de beheersmaatregelen. Mede hierdoor is het risicoprofiel ten opzichte van de jaarrekening 2023 lager. Het totaal van geïnventariseerde risico's is met circa € 4,3 mln. gedaald en heeft een positief effect op de weerstandsratio. De hoogte van de ratio wordt beoordeeld als uitstekend. Daarnaast is het weerstandsvermogen licht gestegen hetgeen leidt tot een betere weerstandsratio. De ratio ligt boven de door de raad vastgestelde signaalwaarde. We zitten in een afrondende fase van de actualisatie van zowel ons risicomanagementbeleid als de nota stabiliteitscriteria. We zullen in deze documenten ingaan op de hoogte van het weerstandsvermogen en komen met voorstellen rondom de gewenste hoogte van ons weerstandsvermogen.

•

De algemene reserve per inwoner is ten opzichte van de jaarrekening 2023 verder gestegen. Bij de jaarrekening 2023 bedroeg de algemene reserve per inwoner € 606. Hiermee zaten we boven de signaalwaarde van € 600. Vanwege een dotatie bij de jaarrekening 2023 is de algemene reserve verder toegenomen waardoor de algemene reserve per inwoner bij de begroting 2025 met € 631 opnieuw boven de signaalwaarde komt.

•

Netto (gecorrigeerde) schuldquote. De netto (gecorrigeerde) schuldquote zal de komende jaren stijgen door de toename aan investeringen. We gaan in 2025 naar alle waarschijnlijkheid externe financiering aantrekken waardoor de schuldquote verslechtert. Het is de verwachting dat we in 2025 nog onder de signaalwaarde blijven. Voor de jaren daarna zullen we deze waarde waarschijnlijk gaan overschrijden. Ten opzichte van de omliggende gemeenten is onze schuldquote nog steeds als goed te beoordelen.

Pagina 8 van 13

•

Solvabiliteitsratio. Onze solvabiliteit zal de komende jaren dalen. Door onder andere grote investeringen in onderwijsgebouwen en in de openbare ruimte zullen we naar alle waarschijnlijkheid geldleningen moeten aantrekken om deze uitgaven te financieren. Dit heeft een dempend effect op de solvabiliteitsratio. In vergelijking met andere gemeenten is ons solvabiliteitsratio nog zeer goed te noemen.

•

Meerjarenbegroting structureel en reëel in evenwicht. De meerjarenbegroting 2025 laat een sluitend perspectief zien behalve voor het jaar 2027. Hier is nog sprake van een tekort. Voor alle jaren zijn aanvullende maatregelen nodig geweest om het financieel perspectief te verbeteren. Voor het begrotingsjaar 2027 zullen nog aanvullende maatregelen genomen moeten worden om een sluitend perspectief te presenteren.

•

Vijfjarentermijn onderhoudsplannen. Eind 2024 worden de onderhoudsplannen van Wegen, Groen, speelvoorzieningen en de begraafplaats aan de raad aangeboden. Daarmee is een flinke inhaalslag gerealiseerd. Het BBV (onze boekhoudregels) schrijft voor dat we over actuele onderhoudsplannen moeten beschikken. De actuele plannen zorgen ervoor dat de kans op financiële tegenvallers als gevolg van achterstallig onderhoud verkleind wordt.

•

Taakstellingen in de begroting. In de Begroting 2025 staan momenteel nog een drietal openstaande taakstellingen die hun oorsprong vinden in de IAC (Begroting 2022), Heroverwegingen (Begroting 2021) en de beleidskeuzes uit de Begroting 2024. Voor de taakstelling op de organisatie loopt een proces in het verlengde van het project “Grip op Personeelskosten”. Met dit project willen we het proces rondom de personeelskosten in relatie met de begroting stroomlijnen. Hierbij is aandacht voor sturing doormiddel van dashboards en het verbeteren van het doorbelastingsproces. Voor de overige twee taakstellingen (Kunstenhuis/IDEA) en Kunst & Cultuur worden momenteel de gesprekken gevoerd hoe hier invulling aan te geven. Overige taakstellingen rondom bijv. het Sociaal Domein van zowel de IAC, Heroverwegingen en Beleidskeuzes hebben allemaal een invulling gekregen. In de 2e Bestuursrapportage 2024 worden de taakstellingen verder geduid.

•

Kostendekkendheid leges. Niet alle leges voldoen aan de signaalwaarde van 100% kostendekkendheid. De leges voor de begraafplaats zijn op basis van de primitieve begroting niet 100% kostendekkend. Dit komt onder meer doordat we niet alle overhead doorrekenen (conform raadsbesluit). In de ‘Verordening op de heffing en de invordering van Begraaf- en Crematierechten 2024’ wordt als onderdeel van de besluitvorming op diverse onderdelen een marktconforme bijstelling gedaan voor 2024. Dit draagt bij aan de kostendekkendheid. Bij de jaarrekening 2024 zal dit naar voren komen. De leges titel 1 en 3 zijn in de primitieve begroting momenteel niet kostendekkend. In de raadsvergadering van december 2024 worden deze legesverordeningen geagendeerd en hierin zit een voorstel om de kostendekkendheid op onderdelen te verbeteren. Dit met oog voor de maatschappelijke onderdelen binnen deze verordeningen.

•

Belastingdruk. In de begroting voor 2025 is er rekening gehouden met een stijging van de OZB opbrengst van 2,3%. De overige woonlasten zijn bepaald op 100% kostendekkendheid. Volgens de verwachting zullen daarmee de Zeister woonlasten gemiddeld 8% boven het landelijke gemiddelde uitkomen. Of dat daadwerkelijk zo uitkomt, kunnen we de komende jaren volgen op Waarstaatjegemeente.nl. De provincie hanteert een waarde van meer dan 105% als het meest risicovol. De kanttekening bij de huidige cijfers is dat onze woonlasten 2025 afgezet worden tegen het landelijk gemiddelde van 2024. Pas bij de jaarrekening 2025 worden onze cijfers van 2025 afgezet tegen het landelijk gemiddelde 2025 en kan een realistisch beeld geschetst worden. Het effect hiervan is te zien bij de cijfers van 2023 en 2024.

Pagina 9 van 13

Financiële toelichting Als gevolg van de diverse voorgestelde maatregelen zal er op een drietal reserves aanspraak worden gemaakt. Onderstaand wordt het verloop, inclusief de voorstellen weergegeven per reserve. De voorstellen zijn cursief weergegeven. Algemene Reserve Algemene Reserve Stand 1-1 Vermeerderingen Primitieve begroting Beukbergen 2023P026 taakstellende storting Beukbergen BGW203001 sluitend maken begroting Verminderingen BGW 2023001 sluitend maken begroting BGW 2024012 Parkeerbeleid Inzet resultaat bestemming JR2023 Inzet AR t.b.v. tekort Stand 31-12 Grenswaarde stabiliteitscriteria

2025 € 42.018.014

2026 € 43.521.608

2027 € 40.262.595

2028 € 40.262.595

€ 286.892 € € 2.720.000

€ € €

€ € €

€ € €

€ € 140.000 € 1.363.298 € € 43.521.608 € 39.984.600

€ 2.720.000 € 140.000 € 133.030 € 641.615 € 40.262.595 € 39.984.600

286.892 88.739 -

-

€ € € € € 40.262.595 € 39.984.600

-

€ € € 219.679 € € 40.042.916 € 39.984.600

Conform de stabiliteitscriteria moet er minimaal € 600 euro per inwoner zijn. Uitgaande van peildatum 1-1-2024 zijn er 66.641 inwoners en moet er minimaal € 39.984.600 in de reserve zitten. RIOZ RIOZ Stand 1-1 Vermeerderingen Verminderingen Inc. Dekking UVP Project voor Lkaar Evenement jaarwisseling 4. Cofinanciering regiodeel 7. Sociale centrumaanpak 8. Tijdelijke formatie Samen Leven 29. 80 jaar bevrijding Stand 31-12

€

2025 8.157.085

€

2026 5.460.085

€

2027 2.938.085

€

2028 1.691.085

€

-

€

-

€

-

€

-

€ € € € € € € €

1.707.000 293.000 200.000 150.000 247.000 100.000 5.460.085

€ € € € € € € €

1.125.000 1.000.000 150.000 247.000 2.938.085

€ € € € € € € €

1.000.000 247.000 1.691.085

€ € € € € € € €

1.691.085

€

2025 8.026.669

€

2026 6.348.368

€

2027 4.644.697

€

2028 2.935.335

€

-

€

-

€

-

€

-

Reserve Vluchtelingen opvang Reserve Vluchtelingenopvang Stand 1-1 Vermeerderingen Verminderingen 8. Tijdelijke formatie Samen Leven 10. Inzet res. Vluchtelingenopvang Stand 31-12

€ € €

248.000 1.441.301 6.337.368

€ € €

248.000 1.466.671 4.622.697

€ € €

248.000 1.676.362 2.698.335

€ € €

164.000 2.534.335

In de reserve vluchtelingenopvang dient een bedrag van € 2,3 mln. beschikbaar te blijven ter dekking van de risico’s rondom de opvang op Dijnselburg (23RV044). Dit bedrag neemt per jaar af. Via de Nota reserves en voorzieningen volgt een voorstel om de resterende middelen beschikbaar te stellen aan het RIOZ. Pagina 10 van 13

Inzet Reserves & Solvabiliteit Aandachtspunt voor het inzetten van reserves is dat de omvang van het eigen vermogen van onze gemeente afneemt. Momenteel voldoen we ruimschoots aan de landelijke normen rondom de solvabiliteit, maar zal deze de komende jaren wel afnemen waardoor we wel onze eigen signaalwaardes uit de Nota Stabiliteitscriteria doorkruisen. Dit is overigens niet alleen het gevolg van het inzetten van de reserves, maar vooral van het naar alle waarschijnlijkheid moeten aan trekken van leningen om onze liquiditeitspositie op voldoende niveau te houden. In het boekwerk van de begroting wordt in paragraaf 2 en paragraaf 4 aandacht aan dit onderwerp besteed. Juridische aspecten De raad dient op basis van artikel 191 van de Gemeentewet de begroting vast te stellen in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Vaststelling dient op grond van genoemd wetsartikel plaats te vinden vóór 15 november 2024; dan moet het document zijn aangeleverd bij Gedeputeerde Staten. Duurzame aspecten De begroting wordt digitaal beschikbaar gesteld. Tevens is ook dit jaar via de paragraaf duurzaamheid meer aandacht gegeven aan dit thema. VERDERE PROCES Planning en uitvoering Op woensdag 2 oktober 2025 wordt een informatiebijeenkomst gehouden voor de Raad. Tijdens deze bijeenkomst wordt een korte presentatie gehouden over de totstandkoming van de begroting 2025.

Op donderdag 10 oktober 2024 is de Ronde Tafel waarna op dinsdag 22 oktober 2024 het debat (algemene beschouwing) zal plaatsvinden. Besluitvorming vindt plaats op dinsdag 12 november 2024. Uiterlijk donderdag 14 november 2024 dienen wij de vastgestelde begroting 2025 bij de Provincie in te leveren, inclusief de meerjarenbegroting 2026-2028. De toezichthouder kan zich dan tijdig een beeld vormen over de financiële positie van de gemeente Zeist. Evaluatie De raad evalueert de uitvoering van de Begroting 2025 door middel van de zogenoemde planning & control documenten: de bestuursrapportages en de jaarrekening.

Pagina 11 van 13

BIJLAGEN 0. Begroting 2025 1. Bijlage 1 – Toelichting saldo primitieve begroting 2. Bijlage 2 – Inventarisatie Kadernota & Begroting 2025 3. Bijlage 3 – Financieel (technische) maatregelen Begroting 2025 4. Bijlage 4 – Beleidskeuzes Begroting 2025 5. Bijlage 5 – Dashboard Stabiliteitscriteria Begroting 2025 6. Bijlage 6 – Privaatrechtelijke tarieven 7. Bijlage 7 – Publiekrechtelijk tarieven a. Bijlage 7a Verordening op de heffing en de invordering van de afvalstoffenheffing 2025 (incl. tarieventabel) b. Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2025 c. Verordening op de heffing en de invordering van precariobelasting 2025 d. Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelasting 2025 e. Besluit naheffingsaanslag parkeerbelastingen 2025 f. Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting 2025 g. Verordening op de heffing en de invordering van marktgelden 2025 h. Verordening op de heffing en de invordering van reclamebelasting 2025 (incl. kaart belastinggebied) 8. Bijlage 8 - Begrotingswijzing 2025001 9. Bijlage 9 – Parkeerverordening 2025

Pagina 12 van 13

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 24RV067 De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 september 2024; BESLUIT: 1. De begroting 2025 vast te stellen en daarmee de budgetten per programma en de geplande investeringen 2025 te autoriseren. 2. Akkoord te gaan met het inhoudelijk en financieel perspectief en bijbehorende voorstellen conform tabel 2 in dit raadsvoorstel: a. Akkoord te gaan met de meldingen Kadernota 2025 & nakomende meldingen Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 2) b. Akkoord te gaan met de financieel technische maatregelen Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 3) c. Akkoord te gaan met de beleidskeuzes Begroting 2025 (zoals opgenomen in bijlage 4) d. Kennis te nemen van de structurele uitkomsten van de 2e Bestuursrapportage 2024 (zoals opgenomen in 24RV068#) e. Akkoord te gaan met de inzet Algemene Reserve als structureel dekkingsmiddel 3. De bij dit raadsvoorstel behorende begrotingswijziging 2025001 vast te stellen. 4. In te stemmen met de publiekrechtelijke tarieven 2025 en daartoe de volgende stukken vast te stellen: a. Verordening op de heffing en de invordering van de afvalstoffenheffing 2025 (incl. tarieventabel) b. Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2025 c. Verordening op de heffing en de invordering van precariobelasting 2025 d.

Verordening op de heffing en de invordering van parkeerbelasting 2025 e. Besluit naheffingsaanslag parkeerbelastingen 2025 f. Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting 2025 g. Verordening op de heffing en de invordering van marktgelden 2025 h. Verordening op de heffing en de invordering van reclamebelasting 2025 (incl. kaart belastinggebied) 5. De Parkeerverordening 2025 vast te stellen Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 12 november 2024 De raad voornoemd,

J. Janssen, griffier

J. Langenacker, voorzitter

1