24RV057 - 3e- 20240213 PRES-03 DIJNSELBURG reduced

historisch-ruimtelijke analyse landgoed Dijnselburg, Zeist opdrachtgever: gemeente Zeist 13 februari 2024 | Presentatie-03 Provincie Utrecht - gemeente Zeist

Patricia Debie

AANLEIDING + DOEL

EIGENAAR MET BOUWAMBITIE

VERBETEREN RUIMTELIJKE KWALITEIT

BEHOUD GEMEENTELIJK MONUMENT

2

LOCATIE | toponiemen N237 Amersfoortseweg

landgoed Oud Zandbergen N238

oude zichtlaan

ingang

bungalow

recreatiepark

tas zich

zwembad sporthal

dijnselweg

zusterhuis

afgraving

Indisch restaurant

Panweg

voormalige moestuin

Landhuis + Philosophicum

toegangslaan

Prins Alexanderweg

oude akker

sportvelden

Huis ter Heideweg A28

atltiekbaan Am.eikenlaan

A28 Panweg 3

KADERS

landelijk en provinciaal beleid

buitenplaatsen, gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten

géén onderdeel van natuur netwerk nederland

4

huidige situatie

lezing van het landschap

LOCATIE

ligging

projectgrens

reliëf

6

UNIEK LANDSCHAP

WESTFLANK UTRECHTSE HEUVELRUG

bos- en heidelandschap

utrechtse heuvelrug

ontwerp 1647 / aanleg 1653

landschaps-dna

huidige karakteristiek

7

STEDE(N)BOUWKUNDIGE CONTEXT

strategische verbinding van Amersfoort naar Utrecht

1652 - Amersfoortse weg | Wegh der Weegen

8

STEDE(N)BOUWKUNDIGE CONTEXT

‘een bysonder stukske Wegh der Weegen’

1700-1799, Carte nouvelle G. d’Heulland (coll. Hisp)

1788, Amersfoortse weg Staten Utrecht, Praalder (coll Archief Eemland)

9

STEDE(N)BOUWKUNDIGE CONTEXT

‘een bysonder stukske Wegh der Weegen’

1784-1795, vd meer (na)

1847, veldminuut (na)

10

STEDE(N)BOUWKUNDIGE CONTEXT

‘een bysonder stukske Wegh der Weegen’

20 21 22 23

niet gerealiseerde sorties Op basis van input André Jansen, gemeente Zeist. ‘(...) Het 20e en 21 aan de Zuytzijde als gelegen zijnde voor het erff genaamd den Dinssel, toebehorende de Heren Edelen ‘s Lants van Utrecht, sal sijn voor de Heren Edelen. Het 22e en 23e vack, mede aan de Zuytzijde, sullen sijn voor den Here van Sandenburgh, als mede erfgenaam van den Here van Carsbergen, ende zijnde met het Dinsselbosch daeraen gelegen’ (...)’.

2024 (bodemkaart) + sorties

veldminuut 1847 (na) + uitbreiding sorties

11

STEDE(N)BOUWKUNDIGE CONTEXT

inpassing sorties in de Wegh der Weegen

zichtrelaties en inpassing aan utrechtseweg

latere stede(n)bouwkundige reactie op sorties 12

STEDE(N)BOUWKUNDIGE CONTEXT

landschappelijke inpassing sorties in de Wegh der Weegen

landduin

droogdal

landschappelijke situering wegh der weegen

samenhang sorties + bebouwing Dijnselburg

13

KAARTEN

het ‘Dinselbosch’

1804 - Carte du camp d’Utrecht commandé par le général en chef Marmont, door C. van Baarsel (HUA)

1847 - veldminuut (Nationaal archief)

1861 - Kaart van de Gemeente Zeijst, door J.H. van Giessen (NA)

14

ONTWIKKELING LANDSCHAP

1847

1901

1910

1978

2024

1945

15

HISTORISCHE IDENTITEIT | rijk gelaagd ensemble

LUCHTFOTO 1962-1966

16

CHRONOLOGIE | rijk gelaagd ensemble

17

HISTORISCHE ANALYSE | ontwikkeling terrein

? <1632 — Uuthof ‘Dijnsel’

1740 — ‘Dinslaecken’ met Zandbergen + Huijs ter Heide samengevoegd

1901 — aanleg spoor De Bilt -Zeist

1775 — 1781 aankoop ‘Dinselenburg’ + Huis ter Heide door Walter Bisdom

1871 — verkoop aan jhr. C.F.A. Roël

1960 — aanleg sportcomplex + in 1969 aanleg Rijksweg A28 18

HISTORISCHE ANALYSE | ontwikkeling aanleg

Fase 1: 1847 ‘Landschapsstijl’ elementen

Fase 2: 1901 ‘Landschapsstijl’ elementen

Fase 5: 1978 Functionele stijl

Fase 3: 1910 Gemengde stijl > Hugo Poortman ??

Fase 4: 1945

Fase 6: 2024 19

HISTORISCHE IDENTITEIT | rijk gelaagd ensemble

1868 - hofstede Dijnselburg noordgevel/voorzijde (HUA)

1951 - ontwerp Philosophicum (UA)

1900 - zuidgevel/achterzijde (OudSeyst.nl)

1937 - zuidgevel/achterzijde zonder traptoren (UA)

1999 - zuidgevel/achterzijde kapel (RCE)

20

HISTORISCHE IDENTITEIT | rijk gelaagd ensemble

1951 - voor de verbouwing, noord- en westgevel (UA)

1951 - terrein ontwerp phylosophicum (UA)

1951 - aanzicht noordgevel (UA)

1951 - aanzicht phylosophicum (UA)

1912 - bouw warenhuis kas moestuin (NA)

21

HISTORISCHE IDENTITEIT | rijk gelaagd ensemble

1951 - luchtfoto Philosophicum (KDC)

22

huidige situatie

huidige situatie

HUIDIGE SITUATIE | 2024

24

HUIDIGE SITUATIE | foto’s

25

HUIDIGE SITUATIE | foto’s

26

HUIDIGE SITUATIE | foto’s

27

HUIDIGE SITUATIE | foto’s

28

huidige situatie

analyse

HISTORISCHE ANALYSE | karakteristieke relicten

bebouwing

open ruimtes

historische paden

functies

30

HUIDIGE SITUATIE | relicten historische structuren

s Prin historische locatie bijgebouw

eg

g We

erw

e hd

d xan Ale

en

eeg W r

zichtlanen

kernbebouwing wallen

eg

w Pan

open ruimtes grafheuvel

31

HUIDIGE SITUATIE | verbinding en oude zichtlijnen

buitenplaats Zandbergen

de Oude Kerk

buitenplaats Vollenhoven

32

HUIDIGE SITUATIE | SWOT sterkte

zwakte

•

stedenbouwkundig ensemble Wegh der Weegen

•

dichtgeplant zichtzijde aan de Amersfoortse weg

•

ensemble bebouwing - landschap - park

•

verdwenen parkeenheid door plaatsing hekwerk

•

bijzondere en zichtbare tijdlagen (gebouwd erfgoed)

•

•

historische contour terrein deels nog herkenbaar

Landschappelijke aanleg (1901, topotijdreis) verdwenen door zandafgraving.

•

samenhang tussen Latijns kruis en open ruimtes

•

niet passende locatie en invulling campingterrein

•

aanwezige monumentale zichtassen

•

verdwenen slingerpaden en landschappelijke aanleg

•

herkenbare padenstructuur en historische open ruimtes

•

verschraalde tuinaanleg rondom kernbebouwing

•

cultuurhistorische gelaagdheid biedt houvast

•

ontbrekend cultuurhistorsch besef bij inpassing sportfasciliteiten

bedreigingen

kansen •

cultuurhistorische ondergrond biedt uitgangspunten

•

verder versnippering terrein door nieuwbouwplannen

•

Provinciaal uitganspunt; extra bebouwing alleen op flanken van Utrechtse Heuvelrug

•

opsplitsing privaat park en openbaar wandelpark

•

klimaatomstandigheden (extreme droogte en regenval)

•

reliëf niet vergraven maar accentueren en zichtbaar maken

•

zichtbaarheid hoofdgebouw

•

Provinciaal uitganspunt; karakteristiek Utrechtse Heuvelrug benadrukken: bosdek met heide, vennen en stuifzand

•

verdere verschraling van de buitenplaats als openbaar wandelpark

•

inpassing clubhuis bij voetbalvelden

•

maatregelen nemen zonder historische kennis

33

HISTORISCHE ANALYSE | waardering

cultuurhistorisch

stedenbouwkundig

architectuur- en typologisch historisch

Legenda dragende elementen

landschaphistorisch

gebruikshistorisch

ondersteunende elementen neutrale elementen storende elementen

34

huidige situatie

ambitie

POVINCIAAL PROGRAMMA | kernkwaliteiten Utrechtse Heuvelrug

robuuste eenheid

reliëfbeleving

extreme historische gelaagdheid

36

POVINCIAAL PROGRAMMA | ambities

beleefbaar reliëf + wegen

gebruik zoneren

beleefbare sorties

37