24RV051 Getekend rv Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2024-2027

i

N | |

RAADSBESLUIT

Gemeente Zeist Behoort bij raadsvoorstel Nr. 24RV051

De raad van de gemeenteZeist;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van09juli 2024; BESLUIT:

In te stemmen methet Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2024-2027, met dien verstande dat de uitvoering ter hand wordt genomen als de raad instemt met de benodigde middelen bij de integrale afweging van de Begroting 2025;

drs. J. Langenacker, voorzitter

Preventie-en handhavingsplan Alcohol 2024-2027

i

N | |

RAADSVOORSTEL

Gemeente Zeist Portefeuillehouder Opsteller

Walter van Dijk Marcel van der Vaart

ontvangst griffie

15 juli 2024

RondeTafel

12-09-2024

Zaak/stuknummer

429298

Debat

24-09-2024

Besluit college

9 juli 2024

Raadsvergadering

08-10-2024

Onderwerp

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2024-2027

Doel van het voorstel

Akkoord van de gemeenteraad op het preventie- en handhavingsplan alcohol 2024-2027. Dit preventie- en handhavingsplan alcohol omvat de doelstellingen en inzet voor de komende vier jaar op het gebied van naleving van de leeftijdsgrens 18-, de preventie van alcoholgebruik onder jongeren en verantwoord alcoholgebruik onder volwassenen. Dit preventie- en handhavingsplan alcohol draagt bij aan de gezondheid van de inwoners in Zeist en zet in op de naleving van de Alcoholwet.

Voorgesteld besluit

In te stemmen met het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2024-2027, met dien verstande dat de

uitvoering ter hand wordt genomen als de raad instemt met de benodigde middelen bij de integrale afweging van de Begroting 2025; Besluit Raad Conform voorstel unaniem aangenomen.

Inhoud

In de Alcoholwet is vastgelegd dat gemeenten elke vier jaar, gelijktijdig met het gezondheidsbeleid,

een nieuw preventie- en handhavingsplan alcohol opstellen. In het preventie- en handhavingsplan

komen het alcoholpreventiebeleid, met name onder jongeren, en het toezicht- en handhavingsbeleid samen. Het plan bevat de hoofdzaken van het beleid betreffende de preventie van alcoholgebruik, met name onder jongeren, en de handhaving van de wet (leeftijdsgrens 18 jaar). Het vorige preventie — en handhavingsplan liep van 2014 tot 2018. Om te komen tot een nieuw PHP hebben we het Trimbos

Instituut gevraagd dit traject te begeleiden.

VERDIEPING Inleiding

In de Alcoholwetis vastgelegd dat gemeenten elkevier jaar, gelijktijdig met het gezondheidsbeleid, een nieuw preventie- en handhavingsplan alcohol opstellen. In dit plan komen het alcoholpreventiebeleid, met name onder jongeren, en het toezicht- en handhavingsbeleid samen. Het plan bevat de hoofdzaken van het beleid betreffende de preventie van alcoholgebruik, met nadruk op jongeren, en de handhaving van de wet (leeftijdsgrens 18 jaar). Beide onderdelen zijn onlosmakelijk Pagina 1 van 7

met elkaar verbonden en ondersteunen elkaar. In het preventie- en handhavingsplan (PHP) wordt beschreven hoe we vanuit twee beleidsvelden, gezondheid en veiligheid, aan deze doelstelling

werken.

Het vorige preventie- en handhavingsplan liep van 2014 tot 2018. Om tot een nieuw PHP te komen, hebben we het Trimbos Instituut gevraagd dit traject te begeleiden. Dit omvatte een terugblik op het vorige PHP, een data- en documentanalyse, een enquête en interviews met stakeholders. Het Trimbos Instituut heeft vervolgens het voorliggende PHP alcohol opgesteld. Het conceptplan, inclusief de doelstellingen, hebben we in bijeenkomsten met horeca en sportverenigingen besproken. Het voorliggende preventie- en handhavingsplan is gebaseerd op een integrale visie, namelijk het preventiemodel van Reynolds (2003). Dit model kent drie beleidspijlers: educatie, regelgeving en handhaving. Deze pijlers staan deels op zichzelf maar overlappen elkaar ook. Juist in de overlap komt het integrale preventiebeleid tot uiting: het model maakt duidelijk dat educatie, regelgeving en

handhaving bijdragen aan het voorkomen van (problemen door) alcoholgebruik.

Dit preventie- en handhavingsplan is gebaseerd op deze integrale beleidsvisie. Daarom zijn meerdere afdelingen binnen de gemeente betrokken, evenals preventieprofessionals van de GGD en Jellinek. Er worden meerdere typen maatregelen ingezet om onze doelen rond afname van alcoholgebruik en verbetering van de naleving te realiseren. Op basis van de Alcoholwet en de lokale situatie hebben we de volgende hoofddoelstellingen

geformuleerd:

-_ Het terugdringen van alcoholgebruik onder de 18 jaar. Het versterken van de naleving van de alcoholwetgeving. Een nevendoelstelling van het beleid is het bevorderen van verantwoord alcoholgebruik voor alle

doelgroepen.

In het PHP alcohol zijn deze doelstellingen geconcretiseerd. Om deze doelstellingen te realiseren, worden verschillende aanpakken en activiteiten ingezet t.a.v. regelgeving, handhaving, educatie en communicatie. Hieronder volgt een kort overzicht. Regelgeving

Happy hours Bij het vaststellen van dit preventie- en handhavingsplan is een beperking van of een verbod op happy hours niet opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Dit wordt bij de eerstvolgende wijziging van de APV meegenomen. Voorwaarden stellen aan evenementen Ter verbetering van de naleving van de regels in de Alcoholwet wordt het ‘aanvraagformulier Drank- en Horecawet, Model C (tijdelijk schenken)’

geüpdatet. In het nieuwe ‘aanvraagformulier moet de aanvrager omschrijven hoe de verantwoorde

verstrekking van alcohol is geborgd, met specifieke aandacht voor de naleving van de leeftijdsgrens, wederverstrekking (kopen van alcohol door volwassenen voor een minderjarige) en het voorkomen van dronkenschap. De burgemeester toetst dit en ziet toe op de uitvoering van het gepresenteerde

plan. Tijdens de evaluatie van het evenement wordt geëvalueerd in hoeverre het gewenste effect is bereikt.

Beperken schenktijden paracommercie Wij hebben onze schenktijden vastgelegd in APV artikelen 2.34a t/m 2:34d. Op dit moment bestaat er geen aanleiding hierop in te grijpen. Wel houden we de naleving van de schenktijden in de paracommercie in de gaten en gaan indien nodig in gesprek met de organisatie. Dit zou in de toekomst kunnen worden opgenomen in de herziening van het lokale

horecabeleid/wijziging APV. Het horecabeleid is het beleid dat laat zien hoe we als gemeente om willen gaan met horeca, hoe we omgaan met aanvragen maar ook met overtredingen. De APV is de juridische basis om vergunningen te verlenen, in te trekken of te weigeren.

Pagina 2 van 7

Beperken alcoholverkoop in overlastgebied In de APV is geen bepaling opgenomen voor de mogelijkheid van het aanwijzen van een alcoholoverlastgebied in de gemeente Zeist. Er is op dit moment geen aanleiding om dit alsnog op te nemen in de APV. Ook dit zou kunnen worden opgenomen in de herziening van het lokale horecabeleid/wijziging APV. Toezicht en handhaving De focus van het toezicht ligt op de leeftijdsgrens, het verbod op doorschenken bij dronkenschap en

het beheersen van de beschikbaarheid. We willen de beschikbare toezichtcapaciteit zo efficiënt

mogelijk inzetten. Risicogestuurd toezicht vormt daarbij het uitgangspunt. Op basis van een jaarlijkse

risicoanalyse wordt voorelk verkooppunt van alcoholhoudende drank een risicoscore bepaald. Deze

score is gebaseerd op het type bedrijf, risico’s voor de omgeving, meldingen, naleving en gedrag van de ondernemer. Bedrijven met nagenoeg geen risico worden minder gecontroleerd. Bedrijven met een

hogere risicoscore worden vaker gecontroleerd. Er worden basiscontroles uitgevoerd en controles op leeftijdsgrens en doorschenken bij dronkenschap. Het gaatjaarlijks circa 100 reguliere controles en 20-30 controles op evenementen. Educatie en communicatie

In de omgeving van jongeren en jongvolwassenen staan met betrekking tot educatie en communicatie drie doelgroepen centraal die invloed hebben op het alcoholgebruik: alcoholverstrekkers, scholen en ouders. Deze doelgroepen hebben niet altijd voldoende kennis van de alcoholwetgeving of van de

risico's van alcohol voorjongeren. Het ontbreekt hen daardoor wellicht aan motivatie om de wette ondersteunen. Ook kan hetzijn datzij niet goed weten watzij kunnen doen om bij te dragen aan het voorkomen van (problemen door) alcoholgebruik, of ervaren zij belemmeringen.

Daarom vormen zowel het vergroten van de kennis over alcohol en de wet, als bewustwording van de risico's, als het bieden van handelingsperspectief een rode draad in de educatieveinterventies die worden ingezet. De jongeren zelf worden vooral via hun ouders en de scholen geïnformeerd. Waar nodig zullen zij rechtstreeks worden geadresseerd. In principe kiezen we voor het inzetten van op wetenschappelijke inzichten gebaseerde aanpakken. Nalevingsonderzoek alcoholverkoop aan jongeren Op verzoek van de gemeente Zeist heeft Bureau Horeca Bijzondere Wetten het BHBW Jong Proef Onderzoek voor de zesde keer uitgevoerd in de periode juli-november 2023. Het doel van dit

onderzoek is om een objectief beeld te krijgen van de alcoholverstrekking aan jongeren binnen de gemeente. Tijdens dit onderzoek werden 61 aankooppogingen gedaan in verschillende categorieën: detailhandelsbedrijven (21), commerciële horeca (31), en paracommerciële horeca/sportverenigingen (9). Uit de resultaten bleek dat 75% van de bezochte alcoholverstrekkers de leeftijdsgrens niet of

onvoldoende naleeft. Dit is een verslechtering ten opzichte van eerdere onderzoeken: in 2017 lag dit percentage op 43% en in 2019 op 55%. Enkele oorzaken van deze onvoldoende naleving zijn onzorgvuldig werken, onvoldoende kennis van de wet, gebrek aan ervaring, moeite met leeftijdscontrole en een lage pakkans. Bij een kwart van de bezoeken werd wel om een identiteitsbewijs gevraagd, maar werd deze niet goed gecontroleerd.

Pagina 3 van 7

ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN -_

Hetis een wettelijke verplichting om een preventie en handhavingsplan alcohol op te stellen, gelijktijdig met het opstellen van nieuw gezondheidsbeleid. In het nieuwe beleidskader Gezondheid, Sport en Bewegen 2024-2027 wordt verwezen naar het voorliggende preventieen handhavingsplan alcohol.

-

De doelstellingen en activiteiten uit dit PHP zijn tot stand gekomen na een participatief traject.

-_

Het Trimbos instituut is de kennispartner op het gebied van preventie- en

handhavingsplannen. Zij hebben geadviseerd op basis van wetenschappelijke inzichten.

-___De preventieve maatregelen in het plan sluiten goed aan op de inzet vanuit het sport- en preventieakkoord. Preventie- en handhavingsbeleid gaan hand in hand. Gezien de verslechterde resultaten van het Jong Proef Onderzoek is naast preventie ook handhaving nodig voor een sluitende -

aanpak.

Om de ambities van het beleidskadervolledig te kunnen uitvoeren, zijn extra financiële middelen nodig voor het kunnen uitvoeren van controles, om handhaving te kunnen waarborgen en voor extra voorlichting en educatie gericht op horeca en detailhandel. Dit is beschreven in de financiële paragraaf en opgenomen als melding in de Kadernota 2025. Omdat de meldingen in de Kadernota uitsluitend informerend zijn, is in het beslispunt van dit voorstel opgenomen dat de uitvoering vandit plan ter hand wordt genomen als de raad voldoende middelen beschikbaar stelt bij de integrale afweging van de Begroting 2025.

TOELICHTING Participatie

Om tot een nieuw Preventie- en Handhavingsplan Alcohol te komen, heeft het Trimbos-instituut op verschillende manieren stakeholders betrokken. Er zijn interviews gehouden met diverse externe stakeholders, zoals de politie, GGDrU, Jellinek, jongerenwerk en een VO-school. Ook is input opgehaald bij sportverenigingen en horecaondernemers door middel van een enquête. De input uit de interviews en de enquêtes is meegenomen in de analyse om tot een nieuw preventie- en handhavingsplan alcohol te komen. Het concept preventie- en handhavingsplan alcohol, evenals de

recente nalevingscijfers voorde leeftijdsgrens van 18 jaar, zijn in mei 2024 besproken in bijeenkomsten met horeca en sportverenigingen.

De Adviesraad Sociaal Domein heeft een advies over het concept Preventie-en Handhavingsplan Alcohol uitgebracht. De bestuurlijke reactie op dit advies is door het college vastgesteld op 11 juni 2024. Financiële toelichting Het Preventie- en Handhavingsplan (PHP) bestaat uit een preventie- en een handhavingscomponent.

Het betreft hier dan ook twee verschillende budgetten.

Voor preventie hebben we in 2024, samen met gemeenten in de regio ZOU, €100.000 ontvangen uit het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Deze middelen worden ingezet voor voorlichting op scholen. Voor

2025 en 2026 dienen we een vergelijkbare aanvraag in. Indien deze aanvragen worden goedgekeurd, is er voor 2025 en 2026 voldoende budget beschikbaar. Voor 2027 kunnen, voor zover nu bekend,

geen aanvragen voor IZA-middelen worden ingediend. Wanneer de aanvragen voor 2025 en 2026 niet worden goedgekeurd, onderzoeken we of er andere mogelijkheden zijn en/of nemen we dit mee richting de Raad. Hetzelfde geldt voor het jaar 2027. Naast deze IZA-middelen is er budget (€ 9.322 in 2024 en € 7.768 in 2025) vanuit de Brede SPUKregeling, onderdeel vroegsignalering alcoholproblematiek. Deze middelen zijn opgenomen in de financiële paragraaf van het nieuwe beleidskader Gezondheid, Sport en Bewegen.

In de begroting is voor toezicht/handhaving structureel €73.066 reeds beschikbaar, te besteden aan onder andere de uitvoering van Jongproefonderzoeken en externe advisering. Voor de uitvoering van het nieuwe PHP is extra capaciteit nodig om controles te kunnen uitvoeren, handhaving te kunnen waarborgen en extra voorlichting/educatie te geven gericht op de horeca en detailhandel. Hiervoor is een aanvraag van €154.000 bij de Kadernota 2025 ingediend. Bij het opstellen van de Begroting 2025 worden deze voorstellen meegenomen bij de integrale afweging. Pagina 4 van 7

Liever leggen we geen boetes op, maar handhaving is nodig voor een sluitende aanpak. De inkomsten van de bestuurlijke boetes komen ten goede aan de gemeentekas. Dit betreft bijvoorbeeld de overtreding door een alcoholverstrekker die alcoholhoudende drank verstrekt aan jongeren die niet onmiskenbaar ouder dan 18 jaar zijn en waar niet om leeftijd of legitimatie is gevraagd. In het nieuwe hoofdlijnenakkoord hebben de vier partijen aangegeven de specifieke uitkeringen

(SPUK) over te hevelen naar de gemeente- en provinciefondsen. Dat gaat gepaard met een korting van 10% op het totale SPUK-budget. In de financiële dekking van Beleidskader gezondheid, sport en bewegen is hier nog geen rekening mee gehouden. Dit betekent dat als genoemde korting wordt doorgevoerd bij de Bestuurrapportage in 2025 een extra budget aangevraagd gaat worden om de financiële dekking die nodig is voor de uitvoering van Preventie- en Handhavingsplan (PHP) veilig te stellen.

Juridische aspecten

De APV dient bij de eerstvolgende wijziging te worden aangepast om happy hours te beperken of te

verbieden. Mocht daar aanleiding toe zijn, dan zou de APV in de toekomst ook aangepast kunnen

worden om schenktijden te beperken voor paracommercie en het beperken van alcoholverkoop in overlast gebied. Ter verbetering van de naleving van de regels in de Alcoholwet wordt het ‘aanvraagformulier Dranken Horecawet, Model C (tijdelijk schenken)’ geüpdatet. Duurzame aspecten N.v.t. Samenhang met andere projecten Er is een nauwe samenhang met het nieuwe beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027.

Er wordt daarom in gezamenlijkheid opgetrokken bij de uitvoering van beide plannen. Er is ook samenhang met het beleid ten aanzien van horeca en evenementen. VERDERE PROCES Planning en uitvoering

Na vaststelling van het preventie- en handhavingsplan starten we met het opstellen van een concreet uitvoeringsplan. Dit plan zal de specifieke acties per onderdeel, een tijdspad en de betrokken stakeholders bevatten. Ook de monitoring wordt hierin verder uitgewerkt. De uitvoering van de doelstellingen uit het PHP alcohol gebeurt in samenwerking met alle partners. Er worden in ieder geval startbijeenkomsten georganiseerd met sportverenigingen, horecagelegenheden, supermarkten en slijterijen aangezien zij belangrijke alcoholverstrekkers zijn. We zullen vooral het gesprek aangaan met de verschillende stakeholders over hun rol en verantwoordelijkheid, en

bespreken hoe wij als gemeente hen kunnen ondersteunen.

Het PHP wordt gelijktijdig met het nieuwe beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-2027 in september door de raad behandeld. In het najaar starten we met het opstellen van een uitvoeringsplan. De handhavingsinspanningen starten per 2025 met de voorbereiding in de tweede helft van 2024. De actualisatie van het Uitvoeringskader Horeca en het wijzigen van de APV staat gepland voorhet vierde kwartaal van 2024. Communicatie

Stakeholders worden op de hoogte gehouden van het proces. Het concept Preventie- en

Handhavingsplan Alcohol, evenals de recente nalevingscijfers < 18 jaar, zijn in mei 2024 besproken in

bijeenkomsten met horeca en sportverenigingen. De geïnterviewde stakeholders en de verenigingen en horecaondernemers ontvangen het PHP na vaststelling door de raad.

Pagina 5 van 7

Evaluatie

Middels monitoring wordt de voortgang van de acties in de gaten gehouden. Het PHP wordt eind 2027 geëvalueerd.

BIJLAGEN Bijlage 1. Preventie- en handhavingsplan alcohol Zeist 2024-2027 Bijlage 2. BHBW 6e Jong Proef Onderzoek Bijlage 3. Reactie van het college op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein

Pagina 6 van 7