Document · PDF

24RV050 Bijlage 2 Evaluatierapportage gezondheid, sport en bestaanszekerheid

Raad 8 oktober 2024, gemeente ZeistBij agendapunt: Beleidskader gezondheid, sport en bewegen 2024-202716.236 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

hi | |

Publiekshal « Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl = www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 = zeist@zeist.nl

Gemeente Zeist

Behandeling Griffie 20-12-2023/RIB24.019 Aan de gemeenteraad

Datum

20 december 2023

Ons kenmerk

277166

Uw kenmerk

Bijlage(n)

Behandeld door

M. van derVaart

Onderwerp

Evaluatierapportage beleidskaders gezondheid, sport en bestaanszekerheid

Portefeuillehouder

Wethouder Welting en Hoogstraten

Geachte leden van de raad, Graag informeren wij u over de evaluatierapportage van het beleid op het gebied van gezondheid, sport en bestaanszekerheid. In het Uitvoeringsprogramma (UVP) van het Coalitieakkoord is opgenomen dat een drietal beleidsplannen de komendeperiode geactualiseerd worden, namelijk het bestaanszekerheidsbeleid, het gezondheidsbeleid en het sportbeleid. U bent hier middels een eerdere raadsinformatiebrief d.d. 29 juni 2023 over geïnformeerd (zaaknummer 224455). Ook is in die brief de samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen toegelicht. Middels deze brief leggen we de evaluatierapportage beleidskaders gezondheid, sport en bestaanszekerheid aan

u voor.

Evaluatierapportage Om te komen tot nieuwe beleidskaders is het nodig om de vorige beleidskaders te evalueren. Zo krijgen we zicht op wat we gedaan hebben, wat goed werkte en wat aandachtspunten zijn voor de komende periode. Het gaat om het gezondheidsbeleid 2017-2020, de Sport- en Beweegvisie 2015-2020 en het Bestaanszekerheidsbeleid 2017. Omdat er ook in de jaren 2021 en 2022 nog activiteiten uitgevoerd zijn passende bij het beleid, gaat de evaluatie over de periode 2015 — 2022. Er zijn verschillende methodieken ingezet om het uitgevoerde beleid te evalueren. Zo is er een beschrijvende analyse uitgevoerd over uitgevoerde projecten en activiteiten. Daarnaast hebben we de GGD-regio Utrecht (GGDrU) opdracht gegeven om een kwantitatieve en kwalitatieve analyse uit te voeren t.a.v. het gezondheids- en bestaanszekerheidsbeleid. Een epidemioloog van de GGDrU heeft deze analyses uitgevoerd. Hiertoe zijn interviews met stakeholders uitgevoerd en is gekeken hoe het ervoor staat met betrekking tot de gezondheid en bestaanszekerheid van onze inwoners. Ook heeft de GGDrU een panelonderzoek uitgevoerd onder ruim 800 inwoners en is er een focusgroep geweest met inwoners over het leven in bestaansonzekerheid. Daarnaast heeft adviesbureau K2 o.a.

straatinterviews en diepte-interviews met inwoners gehouden om de verschillende inwoners perspectieven/ ervaringen van inwoners in beeld te krijgen. Voor het sportbeleid heeft een adviseur sport de evaluatie uitgevoerd. Ook hiervoorzijn interviews uitgevoerd. Daarnaast zijn voor alle drie de beleidsterreinen Austerlitz „ Bosch en Duin « Den Dolder » Huis ter Heide „ Zeist

bijeenkomsten georganiseerd met stakeholders, om de opgehaalde input te toetsen en ook al te komen tot uitgangspunten voor het nieuwe beleid. Met de uitgevoerde evaluatie hebben we zo ook de input opgehaald voor het nieuwe beleid en is een uitgebreid participatief proces doorlopen. In de bijgevoegde evaluatierapportage vindt u de analyses en resultaten voor de drie beleidsterreinen. Ook vindt u in de rapportage een samenvatting, de contouren voor het nieuwe beleid en een beeldverslag van een

bijeenkomst met stakeholders d.d. 13 november 2023.

Samenvatting rapportage In het zevende hoofdstuk van het evaluatierapport worden de belangrijkste bevindingen en conclusies gepresenteerd. Ook worden contouren geschetst voor het nieuwe beleid. Het rapportbelicht het huidige gezondheidsbeleid, dat gekenmerkt wordt door diverse initiatieven met een sterke nadruk op preventie en samenwerking met verschillende lokale partners. Het kwalitatief onderzoek toont sterke punten, maar benadrukt verbeteringen in het bereiken van diverse doelgroepen en samenwerking. Inwoners zijn tevreden over het aanbod, maar pleiten voor meer samenwerking tussen gezondheid, sport en bestaanszekerheid. Kwantitatief onderzoek wijst op afgenomen gezondheidsperceptie en beweeggedrag bij jongeren en volwassenen, verbetering bij senioren, en toename van alcoholgebruik onder jongeren. Het preventie- en handhavingsplan alcohol behaalde niet alle doelen. Verbeteringen worden voorgesteld voor het nieuwe alcoholbeleid en samenwerking. Het sportbeleid in Zeist richt zich op het bevorderen van sportieve activiteiten, versterken van sportverenigingen en benadrukken van de maatschappelijke rol van sport. Initiatieven omvatten sport- en beweegstimulering, vergroten van toegankelijkheid en ondersteuning van sportverenigingen.

Aanbevelingen omvatten optimalisatie van de organisatie van sport, grotere betrokkenheid van sportaanbieders, meer samenwerking en actualisatie van beleid. Het herijkte Sport- en Preventieakkoord benadrukt doelstellingen zoals beweging vanaf jonge leeftijd, buurtfitness, gezonde voorzieningen en inclusief sporten. Aanbevolen wordt meer aandacht te besteden aan sporten speelplekken, actualisatie van het tarievensysteem en meer samenwerking tussen Sportief Zeist, exploitanten en verenigingen. Het bestaanszekerheidsbeleid in Zeist is gericht op het waarborgen van grip op het leven en het bieden van bestaanszekerheid. Uitgangspunten omvatten aandacht voor individuele situaties, een preventieve aanpak en positieve ondersteuning. Het beleid richt zich op het verminderen van armoede, verhogen van inkomens, voorkomen van schulden en verminderen van financiële stress. Maatregelen omvatten diverse regelingen voor inkomensondersteuning en samenwerking met maatschappelijke partners. Evaluatie toont tevredenheid onder inwoners, maar meer inspanning is nodig om alle doelgroepen te bereiken. Ook kan de coördinatie op de verschillende regelingen worden verbeterd. Kwantitatief onderzoek laat dalende armoedecijfers zien, maar door de energiecrisis wordt wel weer een toename verwacht.

De focusgroep bestaanszekerheid benadrukt de negatieve impact van financiële problemen en pleit voor verbeteringen zoals inzet van ervaringsdeskundigen, menselijkheid en maatwerk in beleid. Conclusies wijzen op voortzetting van de integrale benadering, ondersteuning voor grip op het leven, terugdringen van stress en samenwerking. Het bestaanszekerheidsbeleid levert maatschappelijke winst op, maar is niet altijd meetbaar in cijfers. De voorgestelde contouren voor het nieuwe beleid zijn gericht op het versterken van de algehele gezondheid en welzijn van de inwoners. De integratie van het concept van positieve gezondheid staat centraal, waarbij niet alleen wordt gekeken wordt naar lichamelijke gezondheid, maar ook naar mentaal, sociaal en maatschappelijk welzijn. Het nieuwe beleid beoogt meer synergie en samenwerking tussen gezondheid, sport/bewegen en bestaanszekerheid. Het panelonderzoek in Zeist, onder 800 inwoners, adviseert de gemeente om aan de volgende doelen te werken: verminderen van eenzaamheid, stoppen met roken, meer sporten, minder alcoholgebruik, een gezond gewicht behouden, en sterke mentale gezondheid. Er zijn ideeën over betere samenwerking tussen instanties, laagdrempelige buurtactiviteiten, uitbreiding van fiets- en wandelroutes en toegankelijke sportfaciliteiten.

Prioriteit in het beleid zou gericht moeten zijn op het voorkomen van armoede, het vergroten van maatschappelijke participatie en aandacht voor kwetsbare doelgroepen. Om deze doelen te bereiken, wordt een participatieve Austerlitz „ Bosch en Duin . Den Dolder . Huis ter Heide „ Zeist

aanpak voorgesteld, waarbij de samenleving actief betrokken wordt bij de ontwikkeling en uitvoering van het beleid. Flexibiliteit in het beleid is nodig om te kunnen aanpassen aan veranderende behoeften en omstandigheden. Vervolgproces en rol gemeenteraad De evaluatierapportage is door het College vastgesteld. De komende periode schrijven we op basis van de opgehaalde input en de geleerde lessen een nieuw beleidskader gezondheid, sport en bewegen en een beleidskader bestaanszekerheid. We kiezen ervoor om één integraal beleidskader gezondheid, sport en bewegen op te stellen omdat sport en gezondheid onlosmakelijk aan elkaar verbonden zijn. Sporten en bewegen draagt bij aan de gezondheid van inwoners. Daarnaast zetten we hiermee de lijn van het Sport- en Preventieakkoord Zeist voort, waarin we er ook al voor kozen om deze thema's integraal te adresseren. Er worden daarnaast duidelijke verbindingen gelegd tussen gezondheid, sport en bewegen en het beleidskader bestaanszekerheid. Er zijn namelijk ook veel raakvlakken tussen deze thema's, bijvoorbeeld omtrent het onderwerp terugdringen van gezondheidsachterstanden. De evaluatierapportage vormt het vertrekpunt voor uitwerking van de nieuwe nota's.

Tijdens de raadsbijeenkomst sociaal domein in januari zullen wij de evaluatierapportage toelichten en met u in gesprek gaan over de resultaten van de evaluaties en de contouren/aanbevelingen van het nieuwe beleid. Besluitvorming in de gemeenteraad over de nieuwe kaders staat gepland voor het 1° kwartaal 2024. Tot slot Bestaansonzekerheid is een integraal en complex probleem waar geen eenvoudige snelle oplossing voor is. Bestaanszekerheid beslaat veel leefgebieden en vaak hebben we daar als gemeente maar beperkt invloed op. Het inkomensvraagstuk is sterk afhankelijk van het gevoerde rijksbeleid. Desondanks zijn we ervan overtuigd dat we met samen met uw als raad, maar ook met de professionals en inwoners met de nieuwe nota bestaanszekerheid nog steeds verschil kunnen maken voor onze inwoners. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist, de gemeentesecretaris,

de burgermeester,

Ss asvl —

dr. H.S. drotens

Austerlitz „ Bosch en Duin „ Den Dolder „ Huis ter Heide . Zeist

drs/J.J

mijaliesen

Evaluatie beleidskaders gezondheid, sport, en bestaanszekerheid 2015-2022 Gemeente Zeist, december 2023

Inhoud

H 1 Inleiding............................................................................................................................................3 Totstandkoming evaluatie...................................................................................................................3 Leeswijzer...........................................................................................................................................4 H2 Gezondheidsbeleid............................................................................................................................5 Beschrijving van het uitgevoerde beleid.............................................................................................5 Kwalitatief onderzoek naar het gezondheidsbeleid door de GGDrU...................................................9 Kwantitatief onderzoek gezondheidsbeleid door GGDrU...................................................................9 Preventie-en handhavingsplan alcohol.............................................................................................10 H3 Sportbeleid......................................................................................................................................12 Sport- en preventiebeleid.................................................................................................................14 H4

Bestaanszekerheidsbeleid...............................................................................................................17 Beschrijving van het uitgevoerde beleid...........................................................................................17 Kwalitatieve evaluatie bestaanszekerheidsbeleid door GGDrU.........................................................19 Kwantitatieve evaluatie bestaanszekerheidsbeleid door GGDrU......................................................20 Uitkomsten focusgroep "Rondkomen van een laag inkomen"..........................................................21 Uitkomsten straat-en diepte-interviews inwoners met een laag inkomen........................................22 H5 Panelonderzoek inwoners gemeente Zeist......................................................................................23 H6 Samenvatting en conclusies............................................................................................................25 Samenvatting gezondheidsbeleid.....................................................................................................25 Samenvatting evaluatie Preventie- en Handhavingsplan 2014-2018................................................25 Conclusies gezondheidsbeleid..........................................................................................................26 Samenvatting

sportbeleid.................................................................................................................26 Conclusies sportbeleid......................................................................................................................27 Samenvatting bestaanszekerheidsbeleid..........................................................................................28 Conclusies bestaanszekerheidsbeleid...............................................................................................29 Panelonderzoek................................................................................................................................29 H7 Contouren voor het nieuwe beleid..................................................................................................31 Specifieke aandachtspunten voor het nieuwe gezondheidsbeleid...................................................34 Specifieke aandachtspunten voor het nieuwe bestaanszekerheidsbeleid........................................34 Specifieke aandachtspunten voor het nieuwe sport- en beweegbeleid...........................................35 Bijlage 1: Opsomming onderdelen brede SPUK-regeling en GALA....................................................39 Bijlage 2: Beeldverslag stakeholdersbijeenkomst 13 november 2023...............................................41

H 1 Inleiding

In dit document werpen we een terugblik op de uitvoering van drie beleidsnota’s: het gezondheidsbeleid, het sportbeleid en het bestaanszekerheidsbeleid. We beschrijven hoe de uitvoering van het beleid is verlopen en welke lessen we hebben geleerd. Door deze evaluatie hopen we niet alleen te begrijpen hoe ver we zijn gekomen, maar ook hoe we kunnen voortbouwen op deze basis voor toekomstig beleid. De volgende nota’s zijn geëvalueerd: -

Kadernota Integraal Gezondheidsbeleid 2017-2020 Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 (onderdeel gezondheidsbeleid) Sport- en beweegvisie 2015-2020 Zeister bestaanszekerheidsbeleid 2017

Omdat er ook in de jaren 2021 en 2022 nog activiteiten uitgevoerd zijn passende bij het beleid, gaat de evaluatie over de periode 2015 – 2022.

Totstandkoming evaluatie Het beleid is op de volgende wijze geëvalueerd: -

Documentanalyse: Voor alle beleidsterreinen heeft een grondige documentanalyse plaatsgevonden. Aan de hand hiervan is beschreven hoe de uitvoering van het beleid is verlopen. Evaluatieonderzoek door GGD-regio Utrecht (GGDrU): Voor de beleidsterreinen gezondheid, bestaanszekerheid en gedeeltelijk sport heeft de GGDrU een evaluatieonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek omvatte vragenlijsten en interviews met stakeholders en kwantitatieve analyses van beschikbare data over gezondheid, sport- en bewegen en bestaanszekerheid. De doelen van het evaluatieonderzoek waren het identificeren van sterke punten, verbeterpunten, signalen, wensen en behoeften van stakeholders. De resultaten van deze deelonderzoeken leveren aanbevelingen op voor de ontwikkeling van het nieuwe beleidskader. Evaluatieonderzoek sportbeleid en herijking sport- en preventieakkoord: In aanvulling op het onderzoek van de GGDrU heeft een extern adviseur evaluatieonderzoek uitgevoerd naar het sportbeleid. Daarnaast is het sport- en preventieakkoord herijkt volgens de standaarden van de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG). Dit onderzoek heeft diverse aanbevelingen opgeleverd voor het nieuwe beleidskader. Panelonderzoek: GGDrU heeft panelonderzoek uitgevoerd onder 799 inwoners van de gemeente Zeist.

Dit heeft inzicht opgeleverd in de prioriteiten en ideeën van de inwoners met betrekking tot het streven naar een gezond en prettig leven in Zeist. Focusgroep bestaanszekerheid: De GGDrU heeft voor de evaluatie een focusgroep ingericht. Een groep deelnemers met een laag inkomen is samengekomen om diepgaande informatie en inzichten te verstrekken over het bestaanszekerheidsbeleid. Diepte-interviews en straatinterviews bestaanszekerheid: Adviesbureau K2 is door de gemeente gevraagd een kwalitatief onderzoek uit te voeren om antwoorden te verkrijgen op vragen zoals wat een onzeker bestaan inhoudt, hoe bestaansonzekerheid het leven beïnvloedt, en wat de gemeente kan doen volgens deze inwoners. Het onderzoek omvat diepte-interviews met inwoners in een kwetsbare positie, waarbij leefdomeinen zoals woonsituatie, daginvulling, gezinssituatie, financiën en gezondheid zijn besproken. Daarnaast zijn straatgesprekken op verschillende locaties in de gemeente gehouden om een breder beeld te krijgen. De verkregen data zijn geanalyseerd op patronen en ervaringen, en het

eindresultaat omvat een beknopt rapport met visuele weergaven van levensverhalen, gecombineerde uitkomsten en verbeterkansen voor het nieuwe beleidskader. Evaluatie preventie- en handhavingsplan (PHP) alcohol: Het Trimbos instituut heeft het PHPalcohol 2014-2018 geëvalueerd en heeft de gemeente Zeist ondersteund om te komen tot een nieuw PHP-alcohol, als onderdeel van het nieuwe gezondheidsbeleid. Het is wettelijk verplicht om een nieuw PHP-alcohol gelijktijdig met het nieuwe gezondheidsbeleid op te stellen. Bijeenkomsten met interne en externe stakeholders: Voor alle drie de beleidsterreinen zijn bijeenkomsten georganiseerd met stakeholders, om de opgehaalde input te toetsen en ook al te komen tot uitgangspunten voor het nieuwe beleid.

Leeswijzer Hoofdstuk 2 en 3 beschrijft (feitelijk) hoe de uitvoering van het beleid is verlopen. Ook worden de uitkomsten vermeldt van de evaluatie van het alcoholbeleid door Trimbos, de evaluaties uitgevoerd door de GGDrU en door onderzoeksbureau K2. Hoofdstuk 5 vermeldt de uitkomsten van het panelonderzoek. In hoofdstuk 6 worden alle uitkomsten van de onderzoeken samengevat. Daarnaast worden conclusies getrokken. In hoofdstuk 7 worden de bevindingen en adviezen vertaald naar contouren en aandachtspunten voor het toekomstig beleid.

H2 Gezondheidsbeleid

In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan de orde: -

Beschrijving van het uitgevoerde beleid Kwalitatieve evaluatie van het beleid door GGDrU Kwantitatieve evaluatie van het beleid door GGDrU Evaluatie van het preventie-en handhavingsplan alcohol

Beschrijving van het uitgevoerde beleid Op 6 juni 2017 stemde de gemeenteraad in met de Kadernota Integraal Gezondheidsbeleid 20172020. Het gezondheidsbeleid in Zeist heeft zich de afgelopen jaren gericht op diverse initiatieven om de gezondheid en het welzijn van inwoners te bevorderen. Hieronder worden de belangrijkste initiatieven toegelicht. Beweegvriendelijke Omgeving: Op 5 juli 2016 is de motie Beweegvriendelijke Omgeving aangenomen. Een themagroep, BeweegVriendelijke Omgeving (BVO), werd opgericht om de BeweegVriendelijke Omgeving Scan uit te voeren en 1 à 2 pilots te starten voor het creëren van beweegvriendelijke omgevingen in wijken. De scans, uitgevoerd door het Kenniscentrum Sport, resulteerden in 14 aanbevelingen. De themagroep coördineerde acties, zoals het integreren van beweegvriendelijkheid in checklists en het verbeteren van fietsroutes. In 2018 bleek uit een evaluatie dat er nog meer moest worden gedaan. Specifieke gebieden, zoals De Clomp en Kerckebosch, vereisten meer informatie om verbetering te kunnen doorvoeren. In Vollenhove werd het zgn. VIPproject uitgevoerd, gericht op het verbeteren van woongeluk door middel van focusgroepen en het aanvullen van speelgelegenheden. Een presentatie van Bureau Urhan benadrukte het belang van een integrale visie op beweegvriendelijke omgevingen.

Dit initiatief was de voorloper van het programma "Vollenhove Vooruit", waarbij verschillende individuele onderzoeken en visies uiteindelijk werden samengebracht. Sport- en preventieakkoord: In 2022 is het sport- en preventieakkoord Zeist gelanceerd in samenwerking met diverse partners. Het lokale akkoord, gebaseerd op nationale akkoorden, richt zich op het bevorderen van een gezonde leefstijl en een beweegvriendelijke omgeving. Meer dan 50 partners hebben het akkoord ondertekend, met als doel Zeist gezonder en sportiever te maken. Verschillende initiatieven zijn gestart, waaronder programma's voor jonge kinderen t.a.v. bewegen, gezonde leefstijl in het onderwijs, en preventie van roken en alcohol. Het akkoord ondersteunt ook gezondheidsintegratie in welzijnsprogramma's en optimaliseert leefstijlinterventies. Een kennisfestival in februari 2023 versterkte het akkoord, met nieuwe partners en projecten. Partners konden plannen indienen voor financiële ondersteuning, met cofinanciering als voorwaarde. Dit werd gefinancierd uit tijdelijke rijksmiddelen voor het sport- en preventieakkoord. JOGG-gemeente: In 2022 werd Zeist een JOGG-gemeente (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst, voorheen Jongeren op Gezond Gewicht) en zet zich in voor een integrale aanpak om de fysieke en sociale leefomgeving van kinderen en jongeren gezonder te maken.

Het streven is een gezonde leefstijl, inclusief voeding, beweging, ontspanning en slaap. Samen met diverse partners wordt gewerkt aan een gezonde omgeving in verschillende domeinen zoals thuis, school, buurt, sport en vrije tijd. De aanpak sluit aan op bestaande initiatieven zoals het sport- en preventieakkoord Zeist. Belangrijke speerpunten zijn meer water drinken en fruit eten, gezonde leefstijl op school en het bevorderen van sportieve activiteiten en beweging voor kinderen en jongeren. De JOGG-aanpak richt zich op de leeftijdscategorie 0-19 jaar en omvat specifieke doelstellingen per leefomgeving, zoals gezonde leefstijlondersteuning op scholen, bevordering van actief bewegen in buurten, gezond 5

voedingsaanbod in sportverenigingen en samenwerking met o.a. supermarkten t.a.v. gezond aanbod en gezonde activiteiten in de wijken. Het overkoepelende doel is het creëren van een gezonde omgeving waarin kinderen en jongeren zich goed voelen en gezonde keuzes gemakkelijk zijn. Sportief Zeist: Vanuit het gezondheidsbeleid heeft Sportief Zeist de afgelopen jaren verschillende initiatieven genomen t.a.v. het bevorderen van een gezonde leefstijl. Ondersteund door een bijdrage van het gezondheidsbudget, richtte Sportief Zeist zich op activiteiten zoals Fit@school (leefstijllessen op school), wekelijkse ommetjes in de wijken, diabetes- en wandelchallenges, fietslessen voor kinderen en ouderen, Bewegen op Recept, en buurtfitness. Daarnaast waren er inspanningen op het gebied van rook- en alcoholbeleid bij sportverenigingen. Mijn leven 2.0: In 2018 werd het project 'Mijn Leven 2.0!' van de gemeente Zeist gekozen als winnaar van de prijsvraag 'Versterken mentale weerbaarheid.' Met een financiële bijdrage van €25.000 en ondersteuning van het Trimbos-instituut, biedt 'Mijn Leven 2.0!' een digitale service waarin Zeistenaren met langdurige lichamelijke beperkingen anderen inspireren met filmpjes en verhalen over hun ervaringen en hoe ze met deze beperkingen omgaan. Het project richt zich op het versterken van mentale weerbaarheid, vaak vergeten na ongevallen en ziekten.

Initiatieven zoals deze dienen als waardevolle bronnen van steun en inspiratie, en dragen bij aan een inclusieve en ondersteunende omgeving. Het project werd geselecteerd vanwege zijn lokale focus, maatschappelijke waarde, en innovatieve karakter, met betrokkenheid van relevante partijen zoals het revalidatiecentrum De Hoogstraat, wat bijdraagt aan de impact en duurzaamheid van het initiatief. Mentale gezondheid jongeren: De coronacrisis heeft aanzienlijke invloed gehad op de mentale gezondheid van jongeren, en in het nationaal programma onderwijs (NPO) Zeist is specifieke aandacht besteed aan hun mentale weerbaarheid. Gezonde schooladviseurs van de GGDrU hebben contact gehad met alle scholen in Zeist over het thema mentaal welbevinden. Daarnaast is er via jongerenwerk aandacht besteed aan het mentaal welbevinden, waarbij activiteiten zoals Join Us zijn gestart, maar helaas stopgezet vanwege te weinig deelnemers. Meander Omnium heeft in 2023 Hang-outs opgezet, ontmoetingscafés voor verschillende leeftijdsgroepen. Verder heeft Zeist online jongerenwerk geïntroduceerd via Epic Youth, waarmee 442 unieke jongeren werden bereikt tussen januari en oktober 2022. Dit online platform biedt ruimte voor onderling contact, het stellen van hulpvragen en het organiseren van activiteiten, inclusief sport en gezonde voeding.

Coalitie één tegen eenzaamheid: De coalitie "één tegen eenzaamheid" in Zeist is in 2019 gestart met als doel eenzaamheid onder inwoners te voorkomen en het mentaal welbevinden te bevorderen. Diverse lokale partners zijn betrokken bij deze coalitie. Het initiatief van de 75+ huisbezoeken is ontstaan vanuit deze samenwerking en wordt nu uitgevoerd door MeanderOmnium. Bovendien is er een signaalpunt eenzaamheid opgezet als onderdeel van de coalitie. Zorg4Zeist en positieve gezondheid: Zorg4Zeist zet zich in voor de gezondheid van de gemeente Zeist door zorg en ondersteuning toegankelijk te maken en samenwerking tussen zorg en welzijn te bevorderen. Ze omarmen het gedachtegoed van positieve gezondheid, waarbij de focus ligt op het individu en gezondheid wordt gezien als meer dan de afwezigheid van ziekte. Het project Welzijn op Recept is ontstaan vanuit dit perspectief en biedt alternatieve oplossingen voor niet-medische klachten, zoals vrijwilligerswerk, sport, beweging of het vinden van een maatje. In Zeist wordt Welzijn op Recept uitgevoerd onder de naam Meedoen in Zeist. Zorg4Zeist heeft ook infographics ontwikkeld om professionals te informeren over preventieve mogelijkheden op het gebied van onder andere mentaal welbevinden.

Alcoholpreventie: het preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 in Zeist richt zich op zowel individuele als maatschappelijke aspecten van alcoholgebruik. De integrale aanpak benadrukt beïnvloeding van de omgeving van de drinker. Onderwijs speelt een centrale rol, met voorlichtingsprogramma's voor basisscholen en voortgezet onderwijs. Alcoholverstrekkers worden betrokken via trainingsprogramma's, gericht op verantwoord alcoholbeleid. Uitvoerende partijen zoals CJG, GGDrU, Jellinek, Sportservice/Sportief Zeist, Bureau Halt en stichting Chris en Voorkom voerden preventieactiviteiten uit. In 2022 voerde stichting Chris en Voorkom 16 voorlichtingen uit, maar vanaf 2023 wordt de focus verlegd naar het voortgezet onderwijs vanwege effectiviteit en duurzaamheid. Jellinek en/of gezonde schooladviseurs worden ook ingezet, en scholen kiezen zelf welke ondersteuning ze willen ontvangen. Convenant NIX 18: In 2019 hebben zestien sportverenigingen in Zeist, samen met Sportief Zeist, de GGDrU en de gemeente Zeist, het Convenant NIX18 ondertekend om 'nee' te zeggen tegen alcoholgebruik onder de 18 jaar. Het doel is het voorkomen van vroegtijdig en overmatig alcoholgebruik bij jongeren om schade aan hun ontwikkeling te voorkomen. Ondanks de verhoogde leeftijdsgrens voor alcohol, bleek uit cijfers en steekproeven dat jongeren onder de 18 nog steeds alcohol kregen.

De partijen hebben gezamenlijke afspraken gemaakt en een campagne ontwikkeld, in lijn met de boodschap van NIX18. Jongproefonderzoeken zijn uitgevoerd door mysteryguests, maar door corona stilgelegd. In 2023 is dit hervat vanuit het Sport- en Preventieakkoord en afdeling veiligheid. Gezond in de Stad (GIDS): In december 2015 is het plan van aanpak "Gezond in de Stad" (GIDS) opgesteld om gezondheidsachterstanden in Zeist aan te pakken met financiële steun van de decentralisatie-uitkering van het rijk. Het plan richt zich op twee doelstellingen. Ten eerste streeft het naar het verminderen van eenzaamheid en het bevorderen van de gezondheid van inwoners door een integrale aanpak, waarbij diverse partijen en professionals worden betrokken. Het proces omvat gegevensverzameling, overleg met professionals, dialogen met inwoners, het stellen van gezamenlijke doelen, het bepalen van de aanpak, het ontwerpen van samenwerkingsstructuren, het maken van afspraken en het evalueren van zowel het proces als het effect. Aysma (GIDS): Project Aysma in Zeist-West is ontstaan naar aanleiding van de eerste doelstelling van het plan van aanpak "Gezond in de Stad". De wijk Zeist-West huisvest veel oudere migrantenvrouwen van de eerste generatie, voornamelijk uit Turkije en Marokko, die vaak kampen met eenzaamheid, wat nadelige effecten heeft op hun gezondheid.

De gemeente Zeist en welzijnsorganisatie MeanderOmnium hebben daarom het project Aysma gelanceerd. Aysma stimuleert ontmoetingen en beweging voor deze vrouwen, waar wekelijks 25 à 30 vrouwen samenkomen. De nadruk ligt niet alleen op de activiteiten zelf, zoals beweeglessen of koken, maar vooral op het samen zijn, plezier hebben en zich veilig voelen. Evaluaties tonen aan dat Aysma effectief is in het doorbreken van sociaal isolement en het geleidelijk aanbrengen van veranderingen in het leven van deze vrouwen, die vaak te maken hebben met taal- en cultuurbarrières. Aysma wordt gewaardeerd om het doorbreken van het sociale isolement, met gezondheidsverbetering als een positieve bijwerking. Het project heeft als extra voordeel dat deelnemers zich ook als vrijwilligers inzetten en zo meer participeren in de samenleving. Wijkgezonder (GIDS): de tweede doelstelling richtte zich op de wijk Vollenhove en had als doel inwoners bewust te maken van factoren die bijdragen aan een goede gezondheid en hen aan te moedigen meer te bewegen. In Vollenhove waren bovengemiddeld veel kinderen met overgewicht en veel mensen met een kwetsbare situatie. De GIDS-middelen werden gebruikt om bestaande initiatieven te evalueren en te verbeteren, resulterend in een integrale aanpak met duurzame effecten. Het proces omvatte stappen zoals bij de eerste doelstelling, met toevoeging van een 7

wijkprofiel voor specifieke focus op Vollenhove. Het programma "Vollenhove Vooruit" werd opgezet om diverse gezondheidsprojecten te coördineren, waaronder het gezondheidscafé en actieve betrokkenheid bij de gebiedsvisie Vollenhove vanuit het gezondheidsperspectief. Groen doet Goed (GIDS): Het project Groen doet Goed, medegefinancierd door GIDS-middelen, is een initiatief van IVN Natuureducatie dat kinderen in Zeist in contact brengt met de natuur. Met specifieke aandacht voor de positieve invloed van natuur op gezond gedrag en leven, biedt het projectactiviteiten zoals wekelijkse speelbossen, moestuinlessen op basisscholen, en bosuitjes voor basisscholen in Zeist-West en Zeist-Noord. In 2022 werden verschillende activiteiten georganiseerd, waarbij het aantal bereikte kinderen en ouders werd bijgehouden. Overige initiatieven: In Zeist worden diverse projecten en initiatieven ontplooid om de gezondheid van inwoners te bevorderen. Stichting Hartslag Zeist startte in 2019 een samenwerking met de gemeente en ondertekende een overeenkomst voor burgerhulpverlening bij reanimaties. Het aantal beschikbare AED’s nam door de inzet van de stichting toe, met 53 AED's 24/7 beschikbaar en 90 AED's beperkt beschikbaar. Momenteel zijn 704 inwoners geregistreerd als vrijwillige burgerhulpverleners.

Naar aanleiding van een initiatiefvoorstel uit 2021 werd Stichting Stralingsbewust Zeist opgericht. De stichting ontving een opstartsubsidie en heeft nu een advies- en meldpunt voor inwoners met stralingsgerelateerde klachten. Ze organiseren informatieavonden en voeren thuis metingen uit. In het kader van de lokale coalitie Kansrijke Start wordt samengewerkt met partners uit geboortezorg en jeugdverpleegkunde om elke Zeister baby een goede start te geven. Via interventies zoals Voorzorg en Stevig Ouderschap, en vanaf 2023 Nu niet Zwanger, wordt extra begeleiding geboden. De Gezonde School adviseurs van de GGD werken intensief samen met scholen in Zeist. In 2022 ontvingen zeven scholen een vignet gezonde school, en er waren veertien begeleidingstrajecten op het gebied van welbevinden, voeding, sport en slaap. Sinds 2022 zet de gemeente extra in op gezondheid met de gezondheidsbevorderaars van de GGD. Deze inzet maakt initiatieven mogelijk vanuit onder andere het Sport- en preventieakkoord, Vollenhove Vooruit, de JOGG-aanpak en de coalitie tegen eenzaamheid. Deze extra inzet is onder andere mogelijk vanuit het Nationaal Programma Onderwijs Zeist (NPO). Huidige status van de initiatieven In onderstaand schema staan de initiatieven opgesomd met vermelding van de huidige status.

Onderwerp Beweegvriendelijke Omgeving Sport- en preventieakkoord JOGG-gemeente Sportief Zeist Mijn Leven 2.0 Mentale gezondheid jongeren 8

Datum start initiatief

Huidige status Pilots en acties, heeft geleid tot programma Vollenhove 2016 Vooruit Gelanceerd in 2022 en herijkt in 2023. Meer dan 50 2022 partners. Wordt ingezet voor gezondere jeugd. Aanpak tot in 2022 ieder geval 2027. doorlopend Huidige partner voor sportinitiatieven. Winnaar prijsvraag, platform bestaat nog steeds, ook 2018 regionaal. doorlopend

Specifieke aandacht vanuit NPO Zeist.

Coalitie één tegen eenzaamheid Zorg4Zeist en positieve gezondheid

2019 Coalitie eenzaamheid is nog steeds actief Actief o.a. samenwerking huisartsen, digitale sociale 2018 kaart, diverse projecten Doorlopend, integrale aanpak, nieuw PHP in Alcoholpreventie doorlopend ontwikkeling Convenant NIX 18 2019 Onderdeel PHP Diverse projecten actief voor aanpak Gezond in de Stad (GIDS) 2014 gezondheidsachterstanden Aysma (GIDS) 2014 Actieve groep, effectieve aanpak eenzaamheid Wijkgezonder (GIDS) 2014 Gezondheidsprojecten in Vollenhove Groen doet Goed (GIDS) 2014 Natuuractiviteiten voor kinderen

Kwalitatief onderzoek naar het gezondheidsbeleid door de GGDrU De GGDrU heeft een kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar het gezondheidsbeleid. Hiervoor zijn o.a. diverse partners geïnterviewd. De evaluatie van het huidige gezondheidsbeleid wijst uit dat de focus op relevante thema's en het brede aanbod positieve aspecten zijn. Ongeveer de helft van de respondenten waardeert de samenwerking met andere stakeholders als goed. Er zijn ook verbeterpunten genoemd, met name gericht op het bereiken van alle doelgroepen, waaronder ouderen, minimagroepen, inwoners met een migratieachtergrond en jongeren/jongvolwassenen. Het ontbreken van een passend aanbod voor deze groepen wordt gezien als een struikelblok, en er is een duidelijke roep om meer aandacht voor diversiteit en het versterken van samenwerkingen met partners. Ondanks de overwegend positieve samenwerking tussen stakeholders, zijn er verbetermogelijkheden benoemd. Problemen in de samenwerking worden toegeschreven aan factoren zoals personeelswisselingen, beperkte beschikbaarheid, het ontbreken van een verbindende strategie en doelen, onduidelijkheid over waarvoor men elkaar kan benaderen, en te korte termijn doelen en aanpak van projecten.

Een belangrijke aanbeveling is het versterken van de regierol van de gemeente, vooral door het actiever stimuleren van samenwerkingen, het verbinden van initiatieven en het verbeteren van de interactie met stakeholders. Inwoners zijn over het algemeen tevreden over het bestaande aanbod, waarbij financiële kosten, laagdrempeligheid en de invloed op bij activiteiten een rol spelen. Inwoners hebben vaak een rol in zowel de keuze als de uitvoering van activiteiten. Er wordt sterk benadrukt dat de verbinding tussen de domeinen gezondheid, sport en bewegen, en bestaanszekerheid als kansrijk wordt beschouwd, er wordt gepleit voor een meer geïntegreerde aanpak. Respondenten zien voordelen in het verbinden van de beleidsterreinen. Er is al samenwerking op het gebied van sport en preventie, maar er wordt opgeroepen om bestaanszekerheid sterker hierbij te betrekken.

Kwantitatief onderzoek gezondheidsbeleid door GGDrU De GGDrU heeft kwantitatief onderzoek uitgevoerd naar het gezondheidsbeleid. In de gezondheidsanalyse van Zeist blijkt dat zowel jongeren, volwassenen als senioren een afname ervaren in de perceptie van hun gezondheid als (zeer) goed. De beoogde status quo of verbetering in

de ervaren gezondheid, vanuit het vorige beleidsplan, bij zowel jongeren als volwassenen en senioren is niet bereikt. De coronacrisis heeft hier mogelijk invloed op gehad. Wat betreft bewegen en gezond gewicht, laten jongeren en 18-64-jarigen in Zeist geen verbetering zien in hun beweeggedrag tussen respectievelijk 2015-2021 en 2016-2022. Alleen senioren behaalden de doelstelling uit het vorige beleid op het gebied van bewegen. Het percentage jongeren dat dagelijks fruit eet, is licht gestegen tussen 2015 en 2019, wat wel het beoogde doel was. Mentale weerbaarheid is verslechterd in alle doelgroepen, waaronder jongeren, jongvolwassenen, volwassenen en senioren. Diverse factoren, waaronder de coronacrisis, hebben bijgedragen aan deze verslechtering. Wat betreft alcoholpreventie toont de analyse dat het alcoholgebruik onder jongeren van 13-17 jaar na een daling weer licht is gestegen. Het streefpercentage van 20% dat in de laatste 4 weken geen alcohol heeft gedronken, is niet behaald. Ook blijkt het bingedrinken onder jongeren nog te hoog en keurt een aanzienlijk percentage van de ouders het alcoholgebruik van hun minderjarige tiener niet af. Bij volwassenen (18 jaar en ouder) voldoet 44% aan de richtlijn om niet meer dan 1 glas alcohol per dag te drinken. Overmatig drinken onder volwassenen (18-64-jarigen) is echter gedaald tot onder het streefpercentage.

Preventie-en handhavingsplan alcohol Op 24 april 2014 stemde de gemeenteraad in met preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018. Dit plan betreft een combinatie van alcoholpreventiebeleid en toezicht- en handhavingsbeleid. Het beleid stelde zich ten doel om 'geen alcoholgebruik onder de 18 jaar en geen schadelijk alcoholgebruik boven de 18 jaar' te bereiken. Trimbos instituut heeft het Preventie- en handhavingsplan 2014-2018 geëvalueerd en ondersteunt de gemeente Zeist om te komen tot een nieuw preventie- en handhavingsplan alcohol, als onderdeel van het nieuwe gezondheidsbeleid. De evaluatie van het PHP-alcohol 2014-2018 richt zich op de prioriteiten van de gemeente, met een focus op het voorkomen van alcoholverstrekking aan minderjarigen en het tegengaan van dronkenschap onder jongvolwassenen. De meeste kwantitatieve doelstellingen zijn niet behaald, en er lijkt sprake te zijn van te ambitieuze streefcijfers. De coronaperiode heeft de aandacht van de gemeente en partners, zoals sportverenigingen, verlegd. Het plan omvatte een breed scala aan activiteiten, maar er is weinig zicht op de uitvoering en resultaten. Het ontbrak aan een duidelijke samenwerkings- en monitorstructuur. Er zijn geleerde lessen uit interviews met samenwerkingspartners gehaald.

Uit gesprekken met deze partners blijkt dat er signalen zijn van flink drinken onder scholieren, 'home alone parties' met goedkeuring van ouders, en overlast in horecastraat door minderjarigen. Sportkantines, horeca en onderwijs worden genoemd als omgevingen voor preventie. Professionals pleiten voor een gezamenlijke visie, meer focus in beleidskeuzes, en samenwerking tussen domeinen. Enquêtes onder horeca en sportverenigingen tonen beperkte samenwerking rond naleving van de Alcoholwet. Verbeterpunten voor preventie worden gezien in minder vrijblijvend alcoholbeleid in sport, betere naleving in horeca, integraal beleid op scholen, meer oudersteun voor NIX18, betere handhaving in supermarkten, en georganiseerde vrijetijdsbesteding voor minderjarigen. Om de uitvoering te verbeteren, wordt gepleit voor een gezamenlijke visie, focus in beleidskeuzes, gerichte inzet van samenwerkingspartners, meer oog voor georganiseerde vrijetijdsbesteding, 10

afstemming tussen domeinen, een duidelijke regierol vanuit de gemeente, en een zichtbare voorbeeldfunctie van de gemeente. Het is duidelijk dat er werk aan de winkel is voor alcoholbeleid in de gemeente, met een focus op het verlagen van gebruik en het verhogen van naleving door verstrekkers. Dit komt terug in het nieuwe preventie- en handhavingsplan.

H3 Sportbeleid

In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan de orde: -

Beschrijving van het uitgevoerde beleid Beschrijving van de herijking van het sport- en preventieakkoord

In 2015 heeft de gemeente Zeist een nieuwe sport- en beweegvisie (2015-2020) ontwikkeld dat als centrale ambitie en naam heeft: ‘Sport zet Zeist in beweging’. Binnen het sportbeleid staan vier thema’s centraal: sport- en beweegstimulering; maatschappelijke rol van sport; accommodaties; en organisatie. De hoofddoelgroepen van het sportbeleid zijn inactieve mensen. Daarnaast is het streven dat sport onder de gehele bevolking van de gemeente Zeist meer wordt beoefend. Op basis van de sportvisie is een uitvoeringsprogramma geschreven, genaamd ‘Uitvoeringsprogramma Sport- en beweegvisie Zeist 2016-2020’. Hierin staat beschreven hoe de uitvoer van de visie tot stand wordt gebracht, wat het resultaat is, welke partijen daarbij betrokken worden en wanneer speerpunten worden gerealiseerd. Hieronder worden de belangrijkste initiatieven toegelicht. Sport- en beweegstimulering Sport- en beweegstimuleringsbeleid in Zeist richt zich op het vergroten van toegankelijkheid, het onder de aandacht brengen van sportactiviteiten, en het versterken van lokale sportverenigingen. Toegankelijkheid vergroten: het beleid streeft naar inclusie, met speciale aandacht voor mensen met een beperking, de jeugd, en gebieden waar sportdeelname achterblijft.

Initiatieven zoals 'AZC in beweging', wekelijks laagdrempelig sportaanbod bij Altrecht, en activiteiten voor mensen met Wmoof Wlz-beschikking dragen bij aan dit streven. Sportaanbod voor mensen met een beperking wordt gepromoot en er is een overzicht van toegankelijke sportaccommodaties. Daarnaast wordt het Jeugdfonds Sport en Cultuur ingezet om kinderen uit gezinnen met een minimuminkomen te ondersteunen. Onder de aandacht brengen van sport: Om sportactiviteiten bekender te maken, zijn diverse inspanningen ondernomen. De lancering van de website 'Sportzoeker' biedt inwoners een overzicht van sport- en beweegaanbod in Zeist. Via sociale media heeft Sportief Zeist een sterke online aanwezigheid en het Jeugdfonds Sport en Cultuur ontving 260 aanvragen voor sportactiviteiten. De Sportzoeker, een online platform, biedt keuze uit 130 sportaanbieders. Sportief Zeist toonde ook betrokkenheid bij scholen door sportcoördinatoren aan te stellen en een EHBO-cursus aan te bieden aan sportaanbieders. Het kantoor van Sportief Zeist is nu gevestigd in zwembad Dijnselburg, wat verdere samenwerkingen, bijvoorbeeld met het zwembad, versterkt. Sportief Zeist organiseert jaarlijks een sport- en cultuurfestival ter promotie van het aanbod. Daarnaast fungeert Sportief Zeist als centraal doorverwijspunt voor sportactiviteiten en op consultatiebureaus wordt al gestart met het stimuleren van beweging.

Sterke sportverenigingen: Het streven naar sterke sportverenigingen omvat betaalbare sport, ondersteuning vanuit Sportief Zeist en samenwerking tussen clubs. De verenigingsmonitor van 2021 laat zien dat de meeste clubs organisatiekrachtig zijn, maar aandachtspunten hebben, zoals financiën en accommodatie. Verenigingsondersteuning op maat, geadviseerd door het Mulier Instituut, is gerealiseerd door een clubondersteuner bij Sportief Zeist. 'Sportclubs Stronger Together' bevordert samenwerking tussen clubs. Daarnaast worden sportbestuurders opgeleid en trainers gestimuleerd

een EHBO-opleiding te volgen. Sportverenigingen en scholen bundelen krachten voor schoolsporttoernooien en clinics, gericht op ledenwerving en promotie van clubs. De maatschappelijke rol van sport Sportief Zeist zet zich, in opdracht van de gemeente Zeist, in voor sport- en beweegopdrachten met een sterke focus op de maatschappelijke context. Beweegcoaches, de JOGG-regisseur en de medewerker Inclusief Sporten werken samen met lokale clubs en organisaties op het gebied van onderwijs, welzijn, zorg en preventie, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Focus op doelgroepen en enthousiasmeren: Inspanningen zijn gericht op specifieke doelgroepen, het in kaart brengen van vindplaatsen en het enthousiasmeren van deze groepen, vooral in Zeist West en Vollenhove. De Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) is actief en een GLI voor kinderen is in ontwikkeling, waarbij instroom verloopt via onderwijs, zorg, sport en welzijn. Tijgergym voor kleuters, aandacht voor bewegen in de kinderopvang, en betrokkenheid van sportclubs bij het tegengaan van eenzaamheid zijn onderdeel van deze benadering. Meer Bewegen zet Mensen in Beweging: De decentralisaties worden gezien als kansen om met sport de samenleving te ondersteunen.

Buurtfitness, fit-tests voor ouderen, beweegactiviteiten voor kinderen in specifieke wijken, en een kennismakingsaanbod voor jongeren (Try Out) dragen bij aan deze doelstelling. JOGG, Calisthenics, de Blue Monday Run, en initiatieven zoals de MQ-scan op basisscholen bevorderen een gezonde leefomgeving. Samenwerking met kinderfysiotherapie, het Nijntje Beweegdiploma, en de fit@school aanpak richten zich op preventie van blessures en motorische ontwikkeling. Veilig Sport- en Beweegklimaat: Sportief Zeist stimuleert open en maatschappelijk betrokken verenigingen om een veilig sport- en beweegklimaat te creëren. Ondersteuning wordt geboden aan sport- en beweegaanbieders die zich maatschappelijk inzetten. Initiatieven omvatten het ondersteunen van gezonde sportkantines en rookvrije accommodaties, waarbij JOGG en de gemeente actieve betrokkenheid tonen. Het 'Gezonde sportaccommodatie'-programma ondersteunt clubs die werken aan Team Fit en het Nix < 18-initiatief. Sportaccommodatiebeleid Onze accommodaties en buitenruimte brengen we op orde: In Zeist wordt gestreefd naar een effectievere benutting van accommodaties, gericht op duurzaamheid en multifunctioneel gebruik. Het Masterplan Buitensportaccommodaties (2017) geeft richting aan deze ambitie. Het Masterplan Buitensportaccommodaties (2017) voorziet in een kwaliteitsimpuls, samenwerking tussen clubs, en medegebruik van velden.

Bijstellingen zijn gemaakt om de toekomst van specifieke clubs te waarborgen. Plannen voor sportparken Blikkenburg, Bisonpark, Austerlitz, Den Dolder DOSC, Dijnselburg, en Noordweg zijn geformuleerd, met aandacht voor diversiteit, efficiëntie, en duurzaamheid. Het Masterplan buitensportaccommodaties stimuleert samenwerking tussen sportverenigingen, waaronder sportparkmanagement en het oprichten van beheerstichtingen. De openbare ruimte in Zeist richten we meer beweegvriendelijk in: De aandacht voor sport- en speelplekken in de openbare ruimte is beperkt geweest, ondanks kansen voor sport en beweging. In 2022 is wel gestart met een nieuw speelbeleidsplan, met betrokkenheid van afdeling sport en gezondheid. Zie https://www.zeist.nl/sport-en-recreatie/speelplekken. Specifieke aandacht is besteed aan de optimalisatie van openbaar gebied rondom sportparken. Binnen de exploitatie(s) bieden we meer ruimte voor ondernemerschap: Voor het zwembad is een joint venture met NV SRO gekozen. Voor binnensport is er meer ruimte voor ondernemerschap, waar 13

samenwerking met marktpartijen wordt aangemoedigd. Een routekaart voor de binnensport in Zeist benadrukt de noodzaak van een gevarieerd, kwalitatief aanbod en toekomstbestendige voorzieningen, met aandacht voor prioriteiten, duurzaamheid en samenwerking. Organisatie van het sportbeleid Taak- en rolverdeling gemeente: De gemeentelijke organisatie van sportbeleid in Zeist is momenteel versnipperd, met onvoldoende zichtbare samenhang tussen verschillende afdelingen. Er ontbreekt een eenduidige sturing of regie op samenwerking tussen accountmanagement Sport, Vastgoed, Service en Onderhoud, en het Projectbureau. Krachten bundelen en betrokkenheid vergroten: Sessies zijn gehouden om een lokaal sportplatform in Zeist op te richten, waarin sport- en beweegaanbieders zich kunnen organiseren. De status van dit platform is onduidelijk, en er is behoefte aan duidelijkheid over afspraken, juridische structuur en de rol van het platform in het Sport- en preventieakkoord Zeist. Er wordt aanbevolen om betrokkenen bijeen te roepen en formele afspraken te maken. Daarnaast staat het ontwikkelen van een centraal punt voor verenigingsondersteuning op de agenda. Dit moet bijdragen aan sterkere clubs die klaar zijn voor samenwerking met gemeente en maatschappelijke partners.

Het huidige tarievensysteem wordt geoptimaliseerd: het tarievensysteem heeft de afgelopen jaren geen gerichte aandacht gekregen en is historisch gegroeid, wat heeft geleid tot ongerechtvaardigde verschillen tussen huurders of gebruikers. Een aanbeveling is om onderzoek te doen naar het tarievenbeleid, inclusief de gewenste uitgangspunten, een kosten/baten-analyse, waarbij de posities van de gemeente, exploitanten, huurders en sporters centraal staan. Sportstimuleringsbeleid en samenwerking: sportief Zeist heeft de opdracht voor de uitvoering van het sportstimuleringsbeleid en ontvangt subsidie, waarvan een deel is gekoppeld aan de buurtsportcoachregeling. Een nauwere samenwerking tussen Sportief Zeist, exploitanten van sportaccommodaties en sportverenigingen is gewenst.

Sport- en preventiebeleid Het 'Sport- en Preventieakkoord' van Zeist, in 2022 ontstaan uit een interactief proces met vertegenwoordigers uit diverse sectoren, vertaalt speerpunten uit nationale akkoorden naar lokale context. Als voortzetting van de Sportvisie 2015-2020 en het Gezondheidsbeleid 2017-2020, wil het akkoord concrete plannen implementeren voor een gezond en vitaal Zeist. Sport wordt gezien als een kracht die bijdraagt aan fysieke, mentale en sociale ontwikkeling, en sportfaciliteiten als laagdrempelige ontmoetingsplaatsen. Naast sport en bewegen richt Zeist zich op volksgezondheid door ongezonde leefstijlen aan te pakken en aandacht te besteden aan factoren zoals stress en eenzaamheid. Het akkoord beoogt een positieve impact op de maatschappij met meetbare resultaten en benadrukt de holistische benadering van gezondheid volgens het concept van 'positieve gezondheid' van Machteld Hubers. Diverse bestaande projecten dragen bij aan deze doelen, zoals initiatieven tegen laaggeletterdheid en samenwerkingen met huisartsen. Het Sport- en Preventieakkoord kent tien doelstellingen: 1. Van jongs af aan vaardiger in beweging: We willen de bewegingsvaardigheid van jonge inwoners bevorderen door gerichte projecten en activiteiten. 2. Meer bewegen: Ons streven is het stimuleren van algemene fysieke activiteit onder de Zeistenaren. 3.

Gezond gewicht: We zetten in op het realiseren van een gezond lichaamsgewicht binnen onze gemeenschap. 14

4. Verantwoord middelengebruik (roken, alcohol, drugs): We werken aan het aanpakken van onverantwoord gebruik van roken, alcohol en drugs. 5. Mentaal welbevinden: Het bevorderen van mentaal welzijn staat hoog op onze agenda. 6. Passend sport- en beweegaanbod voor iedereen: We streven naar een inclusief sport- en beweegaanbod dat toegankelijk is voor diverse doelgroepen. 7. Sport- en beweegaanbod is bekend: Ons doel is om het sport- en beweegaanbod breder bekend te maken binnen de gemeenschap. 8. Hoge kwaliteit van ondersteuning sportaanbieders: We willen sportaanbieders voorzien van hoogwaardige ondersteuning. 9. Positieve sportcultuur: Het creëren van een positieve sportcultuur staat centraal in onze aanpak. 10. Open clubs: We streven ernaar om sportverenigingen open en toegankelijk te maken voor iedereen in Zeist. Herijking van het sport-en preventieakkoord In juni 2023 is het Sport- en Preventieakkoord Zeist (SPAZ) herijkt. Hieronder worden de belangrijkste actiepunten benoemd voor elk van de tien doelstellingen. I. GEZONDE LEEFSTIJL 1. Van jongs af aan vaardig in bewegen:  

MQ-tests voor alle basisschoolkinderen, gevolgd door passende interventies indien nodig. Deskundigheidsbevordering in bewegingsvormen voor personeel in kinderopvang/naschoolse opvang.

2. Meer bewegen:  

Intensivering en uitbreiding van buurtfitness en calisthenics, vooral in gebieden met lagere sociaaleconomische status. Inventarisatie van sport- en beweegaanbieders in samenwerking met lokale organisaties.

3. Gezond Gewicht:  

Implementatie van gezonde sportkantine, gezonde school en gezonde kinderopvang. Versterking van het netwerk en werkwijze van de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) in samenwerking met verschillende partners.

4. Verantwoord middelengebruik:  

Streven naar rookvrije sportaccommodaties. Implementatie van verantwoord alcoholbeleid, inclusief NIX<18, bij deelname aan SPAZ.

5. Mentaal welbevinden:  

Aandacht voor mentaal welzijn met specifieke sport- en beweegarrangementen, vooral na de gevolgen van COVID. Voortzetting van lokale coalitie tegen eenzaamheid met sportieve activiteiten.

II. INCLUSIEF SPORTEN EN BEWEGEN 6. Passend sport- en beweegaanbod voor iedereen:

 

Prioriteit voor sport en beweging voor mensen met beperkingen, lage inkomens, migratieachtergrond of LHBTIQ+. Samenwerking tussen verschillende organisaties om sportaanbieders toegankelijk te maken.

7. Sport- en beweegaanbod is bekend:  

Oprichting van een sportplatform om het aanbod te presenteren aan alle inwoners. Gebruik van het overzicht door SPAZ-netwerkpartners voor werving, activering en doorverwijzing.

III. VITALE SPORTAANBIEDERS 8. Hoge kwaliteit van ondersteuning sportaanbieders:  

Clubondersteuning om sportaanbieders met maatschappelijke impact te versterken. Ondersteuning op gebieden zoals bestuurscoaching, vrijwilligersbeleid en ledenwerving.

9. Positieve sportcultuur:  

Invoering van basiseisen sociale veiligheid en integriteit bij alle sportaanbieders. Stimulering van sportplezier met pedagogisch-didactische ondersteuning.

10. Open clubs:  

Selectie van open clubs die extra waarde genereren door samenwerking met maatschappelijke partners. Samenwerkingen met zorg, welzijn, scholen en kinderopvang als onderdeel van SPAZ. Sportief Zeist kan bemiddelen

H4 Bestaanszekerheidsbeleid

In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan de orde: -

Beschrijving van het uitgevoerde beleid Kwalitatieve evaluatie van het beleid door GGDrU Kwantitatieve evaluatie van het beleid door GGDrU Uitkomsten focusgroep "Rondkomen van een laag inkomen" Uitkomsten straat-en diepte-interviews inwoners met een laag inkomen

Beschrijving van het uitgevoerde beleid Op 6 juni 2017 stemde de gemeenteraad in met Zeister bestaanszekerheidsbeleid met de titel: “Een steuntje in de rug voor inwoners die leven in financiële krapte’’. Het Zeister Bestaanszekerheidsbeleid, met als kernambitie: ervoor zorgen dat volwassenen en kinderen wél zoveel mogelijk zelfstandig grip op het leven krijgen. Een ambitie die hiermee aansluit op de bredere visie van het sociaal domein. Het beleid biedt ondersteuningen aan inwoners die, bijvoorbeeld door een laag inkomen of beperkte bestedingsruimte, moeite hebben om grip op hun leven te houden. Uitgangspunten die centraal staan binnen dit beleid en de uitvoering zijn: -

In de begeleiding wordt rekening gehouden met het gegeven dat iedere situatie anders is; Het beleid werkt preventief, effectief en het biedt inwoners toekomstperspectief; We geven vertrouwen en bouwen vertrouwen op; Er wordt gekeken naar complete problematiek als blijkt dat het niet alleen om financiële problematiek gaat; We hanteren een positieve instelling: we kijken naar wat iemand wél kan; In de begeleiding wordt gelet op het terugbrengen van chronisch stress, waarbij elementen uit de methodiek MM worden gehanteerd.

De ondersteuning, die zowel door vrijwilligers als professionals wordt geboden, omvat niet alleen praktische hulp, maar ook inkomensondersteuning via minimaregelingen. Het doel is om inwoners tijdelijk of blijvend te ondersteunen, met als resultaat het verminderen van armoede, het verhogen van inkomens naar minimaal niveau en het voorkomen of beter beheersbaar maken van schulden. Het streven is om de financiële geldzorgen te verminderen, waardoor inwoners in staat zijn vooruit te denken en te werken aan een betere toekomst. Financiële zorgen veroorzaken namelijk stress en belemmeren voortuitgang. Belangrijke speerpunten binnen het beleid zijn het versterken van netwerksamenwerking en het vergroten van het bereik en gebruik van minimaregelingen, onder andere via het Jongpakket en het instellen van één loket om de toegang te vergemakkelijken. Er wordt gestreefd naar een bereik van 70% van de inwoners met een inkomen onder of op de grens van 130% van het sociaal minimum inkomen, evenals minimaal 50% van kinderen en jongeren die gebruikmaken van het Jongpakket. De inkomensondersteuning omvat verschillende regelingen en voorzieningen. Het doel is om een minimaal inkomen te waarborgen, zodat inwoners zelfstandig kunnen voorzien in hun basisbehoeften. In Zeist kennen we de volgende hulp en (inkomens-) ondersteuning: 

 17

Individuele Inkomenstoeslag: Jaarlijkse toeslag als aanvulling op het inkomen voor inwoners met een laag inkomen die al drie jaar of langer leven van een inkomen rond de bijstandsnorm. Bijzondere Bijstand: Ondersteuning voor bijzondere en noodzakelijke kosten voor mensen met een laag inkomen.

    

Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering: Mogelijkheid voor inwoners met een laag inkomen om tegen een lagere premie een ziektekostenverzekering af te sluiten. Geld Terug Regeling: Vergoeding van kosten voor activiteiten die bijdragen aan participatie in de samenleving. Jeugdfonds Sport & Cultuur: Vergoeding van lidmaatschap of contributie voor sport- en cultuuractiviteiten voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen. Stichting Leerkansen: Vergoeding van noodzakelijke kosten zodat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen kunnen deelnemen aan schoolactiviteiten. Stichting Leren voor de Toekomst: Huiswerkbegeleiding tegen een gereduceerd tarief voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen.

Met het bestaanszekerheidsbeleid is er in de afgelopen jaren gestreefd om de volgende bewegingen tot stand te brengen: -

van uitsluitend generiek beleid naar meer mogelijkheden tot maatwerk; het accent te verschuiven van inkomensondersteuning naar het ondersteunen van inwoners om uit de financieel krappe situatie te komen door hen te activeren om zelf betrokken te zijn bij het verbeteren van de situatie; meer in te zetten op persoonlijke begeleiding, waarbij heldere afspraken worden en tussen inwoners en professionals over de inzet van beide kanten, de uitvoering te versterken door onder andere het vergoten van het bereik, het versterken van de samenwerking en kennisontwikkeling tussen de alle organisaties in het netwerk minimabeleid en het verbeteren van de monitoring en evaluatie.

Voor een gedeelte is deze beweging in gang gezet en zijn de resultaten, gezamenlijk met de netwerkpartners, behaald. Daarentegen heeft de coronacrisis en de inflatie- en energiecrisis grote impact gehad om het realiseren van de beleidsdoelstellingen. Resultaten niet altijd meetbaar wel merkbaar Een succesvol bestaanszekerheidsbeleid gaat verder dan meetbare cijfers over het gebruik van inkomensondersteunende regelingen. Hoewel dergelijke cijfers inzicht geven, bieden ze slechts een beperkt beeld. Het bestaanszekerheidsbeleid heeft vaak niet direct meetbare, maar wel waardevolle resultaten. Het kan bijvoorbeeld positieve effecten hebben op verschillende beleidsterreinen. Mensen met financiële zorgen hebben vaak moeite om verder te kijken dan de korte termijn, wat hun mogelijkheden op het gebied van werk, opleiding, en maatschappelijke deelname beperkt. Financiële stress heeft ook negatieve gevolgen voor gezondheid en welzijn, wat kan leiden tot een toename van het gebruik van gezondheidszorg. Gezinnen zonder financiële zorgen ervaren doorgaans minder spanning, wat een positieve invloed heeft op kinderen. Kinderen voelen zich gelukkiger, presteren beter op school en kunnen meer deelnemen aan activiteiten. Dit draagt bij aan positievere schoolresultaten en uiteindelijk aan meer toekomstmogelijkheden, mogelijk resulterend in minder behoefte aan jeugdhulp.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14404369/1