24RV042 Getekend rv PlanMer windenergie

KN

N | |

RAADSBESLUIT

Gemeente Zeist Behoort bij raadsvoorstel Nr. 24RV042

De raad van de gemeenteZeist;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 juni 2024; BESLUIT: 1. Te stoppen met zoeken naar mogelijkheden voor windenergie op de overgebleven drie zoeklocaties (te weten: A12/Spoorzone, Brugakker/Couwenhoven, en Kamp van Zeist). 2. Na behandeling van het raadsvoorstel in de raad, de provincie Utrecht te informeren middels een brief over het genomen besluit door de gemeenteraad.

Jan sen, griffier

rs. J/Langenacker, voorzitter

RAADSVOORSTEL

i

N | |

Vaststellen zoekgebieden planMER windenergie en de voorkeurslocaties voor windenergie

Gemeente Zeist Portefeuillehouder

Wethouder Catsburg

Ontvangst griffie

6 juni 2024

Opsteller

Eline Politiek

RondeTafel

12 september 2024

Zaak/stuknummer

24RV042/388147

Debat

nvt

Besluit college

4 juni 2024

Raadsvergadering

8 oktober 2024

Onderwerp Vaststellen zoekgebieden planMER windenergie en de voorkeurslocaties voor windenergie

Doel van het voorstel Vaststellen zoekgebieden planMER windenergie en de voorkeurslocaties voor windenergie

Voorgesteld besluit

1. Te stoppen met zoeken naar mogelijkheden voor windenergie op de overgebleven drie zoeklocaties

(te weten: A12/Spoorzone, Brugakker/Couwenhoven, en Kamp van Zeist).

2. Na behandeling van het raadsvoorstel in de raad, de provincie Utrecht te informeren middels een brief over het genomen besluit door de gemeenteraad.

Besluit Raad Conform voorstel unaniem aangenomen.

Inhoud (korte samenvatting)

De provincie Utrecht heeft begin 2024 via een planMER voor windenergie in beeld gebracht welke gebieden zij zien als meest kansrijk voor het plaatsen van windmolens binnen de provinciegrenzen. De provincie heeft dit initiatief genomen omdat ze het belangrijk vinden dat de doelen die afgesproken zijn in de Regionale Energie Strategie (RES) gehaald worden. Door netcongestie is een goede balans zon-wind nog belangrijker geworden bij het behalen van de RES-doelen. Ook is enige snelheid geboden: de vergunningen moeten voor 2025 geregeld zijn, zodat de realisatie van de windmolens voor 2030 kan plaatsvinden.

Uit het planMER komen de opgenomen zoekgebieden binnen de gemeente Zeist niet naar voren als

kansrijk.

In het planMER Windenergie zijn binnen Zeist de volgende drie zoekgebieden opgenomen: 1. 2.

Brugakker/Couwenhoven A12/Spoorzone

3. Kamp van Zeist Uit het onderzoek naar de meest kansrijke locaties zijn de drie zoekgebieden in Zeist door de provincie Utrecht niet aangemerkt als meest kansrijke locaties. De resultaten sluiten aan bij eerdere onderzoeken die door Zeist zijn uitgevoerd. Bij RES 1.0 is al besloten om de mogelijkheid van windmolens bij Brugakker/Couwenhoven niet meer te onderzoeken. Dit hebben we in december 2022 aan de provincie laten weten. De overige twee Pagina 1 van 7

zoeklocaties zijn ook niet zeer kansrijk, blijkt uit de planMER windenergie van de provincie Utrecht. Dit leidt tot de conclusie dat er binnen de gemeentegrenzen op dit moment geen mogelijkheden zijn voor windenergie. We stellen voor om dit ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Dit heeft gevolgen voor de doelstelling voor opwek van duurzame energie in Zeist. We halen daarmee niet de doelen die we hebben geformuleerd voor de opwek van duurzame energie in Zeist zoals opgenomen in onze Routekaart Nieuwe Energie Zeist. Namelijk: op het grondgebied van Zeist wordt in 2050 evenveel energie duurzaam opgewekt, als dat we verbruiken. Daarnaast heeft gevolgen voor

het behalen van de doelstelling van de RES U16.

Het is spijtig, maar ook een realistische constatering, dat wij in Zeist onze doelen voor duurzame opwek niet kunnen halen. Dit heeft grote gevolgen voor onze ambitie op lokale en duurzame opwek van energie. Deze gevolgen verwerken we in een herijking van de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist.

Ook willen we graag in de regio onze inzet tonen. Onze inzet bestaat op dit moment uit: e Gemeente Zeist heeft aandelen in Stedin gekocht met een bedrag van € 3,126 min (zie 24RV019/302281 27 februari 2024) en investeert zo in het robuust maken van het regionaal e e e

energienet.

We werken mee aan de verkenning van EBN om een wetenschappelijk onderzoek te starten nabij Zeist, naar de (diepe) ondergrond. Zeist ondersteunt het Regionaal Energiecentrum in Zeist. De gemeente draagt sinds kort ook financieel bij aan de organisatie Grijs naar Groen, die onderdeel is van het Energiecentrum. Weherzien het beleidskader zon om te kijken of de doelstelling van 35 hectare zon in Zeist haalbaaris

Westuren de provincie Utrecht een brief met een reactie op de planMER windenergie dathet niet mogelijk is om in Zeist windmolens te plaatsen maar dat we ons inspannen om 35 hectare zonnevelden te realiseren.

VERDIEPING Inleiding (met aanleiding en historie; voorafgaande raadsbesluiten metlink) De provincie Utrecht heeft begin 2024 via een planMER voor windenergie in beeld gebracht welke gebiedenzij zien als meest kansrijk voor het plaatsen van windmolens binnen de provinciegrenzen. De provincie heeft dit initiatief genomen omdat ze het belangrijk vinden dat de doelen die afgesproken zijn in de Regionale Energie Strategie (RES) gehaald worden. Door netcongestie is een goede balans zon-wind nog belangrijker geworden bij het behalen van de RES-doelen. Ook is enige snelheid geboden: de vergunningen moeten voor 2025 geregeld zijn, zodat de realisatie van de windmolens voor 2030 kan plaatsvinden. Uit het planMER komen de opgenomen zoekgebieden binnen de gemeente Zeist niet naar voren als kansrijk. In het planMER Windenergie zijn binnen Zeist de volgende drie zoekgebieden opgenomen: 1. Brugakker/Couwenhoven (nr 72:) 2. A12/Spoorzone (nr 73:) 3. Kamp van Zeist (nr 80:) In de RES 1.0 is afgesproken om gezamenlijk in 2030 1,8 TWh duurzame elektriciteit op te wekken met zon en wind. In de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist geeft een indicatie van wat potentieel mogelijk is in Zeist: O tot 4 windmolens en maximaal 35 ha zonne-energie voor 2030. Uiteindelijk is er in de monitoringsrapporages van de RES voor Zeist gerekend met een bijdrage van 2 windmolens en 35 hectare zonne-energie.

Resultaten Uit het onderzoek naar de meest kansrijke locaties zijn de drie zoekgebieden in Zeist door de provincie Utrechtniet aangemerkt als meest kansrijke locaties. De resultaten sluiten aan bij eerdere onderzoeken die door Zeist zijn uitgevoerd.

Pagina 2 van 7

Gemeente Zeist heeft de provincie Utrecht per brief laten weten dat Brugakker/Couwenhoven voor Zeist geen serieuze optie is en al is afgevallen bij RES 1.0 (RIB 22.143 1-12-2022). De provincie Utrecht heeft Brugakker/Couwenhoven niet aangemerkt als voorkeurslocatie. A12/spoorzone

In juni 2021 is de gebiedsverkenning A12 spoorzone voorlopig gestopt. In het raadsvoorstel

(‘On)mogelijkheden voor de opwek van duurzame energie in de A12/spoorzone' (432050) is besloten

om niet eerder door te gaan met de ontwikkeling van windturbines in de A12/spoorzone dan in 2025. Mits dan de huidige onzekerheden opgelost worden en/of innovatieve technologieën daar aanleiding toe geven, kan de gemeente opnieuw overwegen de kansen voor de inpasbaarheid van de opwek van grootschalige duurzameelektriciteit in het gebied te onderzoeken.

In de planMER windenergie heeft de provincie Utrecht gerekend met de nieuwe geluidsnormen voor windenergie. Deze zijn nog niet definitief door het Rijk vastgesteld. Uit de resultaten van de planMER windenergie blijkt dat de geluidsbelasting voor omwonenden bij de A12 Spoorzone hoog is. Ook op andere punten scoren windmolens in dit gebied slecht. Denk aan het effect op vleermuizen, verstoring van het Natuur Netwerk Nederland en een negatieve invloed op de kernkwaliteiten van het landschap. Er is sprake van visuele interferentie (verstoring van het landschap door de windturbines en andere landschapselementen) doordat de opstelling binnen 500 meter van een hoogspanningstracéligt. Ook ligt de locatie in de buurt van een buitenplaats én binnen 1.000 meter van een cultuurhistorisch object. De energieopbrengst is met 44 GWh per jaar niet hoog. Daarom is het voorstel om niet verder te gaan met de ontwikkeling van windenergie in de A12/Spoorzone. Hier willen we juist samen met lokale partners inzetten op zonnevelden. Op verzoek van de raad heeft gemeente Zeist in november 2022 aan de provincie Utrecht voorgesteld om ook de mogelijkheden van windmolens op Kamp van Zeist te onderzoeken (RIB 22.143 1-12-

2022). Uit het planMER windenergie blijkt dat de effecten van windmolens op die locatie negatiefzijn.

Ook passen windmolens op Kamp van Zeist niet in de afspraken in het kader van Hart van de Heuvelrug. Een deel van Kamp van Zeist wordt heringericht als natuur en wordt opengesteld voor het publiek. Het college ziet daarom ook geen mogelijkheden voor windturbines op deze locatie.

Conclusie en toekomst Hetis spijtig, maar ook een realistische constatering, dat wij in Zeist onze doelen voor duurzame opwek niet kunnen halen. Dit heeft grote gevolgen voor onze ambitie op lokale en duurzame opwek van energie. Deze gevolgen verwerken we in een herijking van de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist. We hebben de resultaten van het planMER Windenergie met maatschappelijke partner DECZ (Duurzame Energie Coöperatie Zeist) besproken. DECZ wil de mogelijkheden van windenergie bij de A12/spoorzone verder onderzoeken. Maar gezien het eerdere besluit van de raad (raadsvoorstel (On)mogelijkheden voor de opwek van duurzame energie in de A12/spoorzone’, 22RV004 d.d. 22

februari 2022)) en de negatieve resultaten van het planMER windenergie ziet DECZ hier vanaf. DECZ richt zich op zonnevelden.

Met besparing, isolatie, innovatie en zoeken naar andere bronnen, zoals aardwarmte, blijven we

werken aan een energieneutraal Zeist in 2050.

Natuurlijk willen we graag in de regio onze inzet tonen. Onze inzet bestaat op dit moment uit: a) Gemeente Zeist heeft een aandeel in Stedin genomen met een waarde van € 3,126 min (zie

24RV019/302281 27 februari 2024). Na diverse onderzoeken, o.a. door de provincie Utrecht,

blijkt dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat er op Zeister grondgebied windmolens geplaatst kunnen worden. Wij kunnen daarmee niet voldoen aan ons bod binnen de RES. Dit legt druk op andere gemeenten en verplicht ons om te kijken hoe we dan wel bij kunnen dragen aan de energietransitie. We kunnen en willen onze maatschappelijke verantwoordelijkheid niet

ontlopen. Eén van de grootste beperkingen voor de energietransitie op dit moment is de netcongestie. Als gemeente kunnen we de gevolgen van de netcongestie op korte termijn verzachten en op langere termijn mede oplossen door Stedin te voorzien van kapitaal waardoor zij de benodigde investeringen in hetelektriciteitsnet kunnen doen. b) EBN verkent of ze een wetenschappelijke boring gaat doen bij Brugakker, om de diepere aardlagen in kaart te brengen en daarmee de mogelijkheden voor aardwarmte in de regio. We

Pagina 3 van 7

DOD

informeren uw raad hierover met een raadsinformatiebrief, RIB24.085 Advies B&W aan rijk inzake startvergunning aardwarmte. c) Opening Energiecentrum In april 2024 is het Regionaal Energiecentrum geopend waarinwonersvan Zeist, Houten, Wijk bij Duurstede, Bunnik en Utrechtse Heuvelrug informatie en advies krijgen over het verduurzamen van hun woning. In de demonstratieruimte kunnen ze verschillende technische oplossingen zien en ervaren d) We herzien het beleidskader zonnevelden om te kijken of de doelstelling van 35 hectare zon in Zeist haalbaar is. Daarnaast heeft BHM Solar een ruimtelijke verkenning aangevraagd voor de ontwikkeling van twee zonnevelden met een totaal van 13 hectare in de A12/spoorzone. Het college is met de initiatiefnemer in gesprek over de mogelijkheden voor deze zonnevelden. ) RES Herijking De RES U16 stelt op dit moment een (breed) PlanMER op. Hierin nemen we de resultaten van de PlanMER Wind en de zoekgebieden voor zon op. Mogelijk dat deze resultaten nieuwe kansen voor zonne-energie in Zeist in beeld brengen. Daarnaast onderzoeken we in het kader van OER (Opwek van Energie op Rijksgrond) A28 de mogelijkheden voor twee hectare zonnepanelen op de overkapping van de A28.

We sturen de provincie Utrecht een brief met een reactie op de planMER windenergie. Hierin geven we aan dat het niet mogelijk is om in Zeist windmolens te plaatsen, maar dat we ons inspannen om 35 hectare zonne-velden te realiseren.

ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN 1.

De drie zoekgebieden in Zeist zijn door de provincie Utrecht niet aangemerkt als voorkeurslocatie

De resultaten van de planMER windenergie van de provincie Utrecht maken duidelijk dat er buiten Zeist betere locaties zijn voor de plaatsing van windmolens. De energieopbrengstis relatief laag en de geluidsoverlast voor omwonenden hoog. Ook zijn delen van Zeist NNN-gebied waardoor het effect van windmolens op de natuur relatief groot is. Daarom heeft de provincie Utrecht de drie onderzochte locaties niet aangemerkt als voorkeurslocatie.

2.

De gemeenteraad heeft in 2021 besloten om de gebiedsverkenning naar duurzame energie in de A12 spoorzone stop te zetten In 2021 heeft Zeist een gebiedsverkenning naar duurzame energie in de A12 spoorzone uitgevoerd. Het resultaat was als de huidige onzekerheden opgelost worden en/of innovatieve technologieën daar aanleiding toe geven, opnieuw overwogen kan worden de kansen voor de inpasbaarheid van de opwek van grootschalige duurzame elektriciteit in het gebied te onderzoeken. Uit deze verkenning bleek dat realisatie van windmolens in dit gebied allesbehalve eenvoudig is. De resultaten van het planMER windenergie hebben dit bevestigd. 3.

Windmolens bij Kamp van Zeist passen niet in de afspraken in het kader van Hart voor de

Heuvelrug

Uit het planMER windenergie blijkt dat de effecten van windmolens negatief zijn, met name door geluidsoverlast op het nabijgelegen Soesterberg en het ligt midden in waardevolle natuur in de Utrechtse Heuvelrug. Ook passen windmolens op Kamp van Zeist niet in de afspraken in het kader van Hart van de Heuvelrug. Een deel van Kamp van Zeist wordt heringericht als natuur en wordt opengesteld voor het publiek.

TOELICHTING Participatie

De provincie Utrecht heeft de resultaten van het PlanMER Windenergie aan inwoners voorgelegd. Er is advies gevraagd aan een burgerforum en er is onder de inwoners gepeild wat zij belangrijk vinden als het gaat om het mogelijk maken van windmolens. Het burgerforum bestond uit 70 inwoners uit de provincie. Zij zijn door een onafhankelijk onderzoeksbureau geloot uit de inwoners die zich daarvoor hebben opgegeven via de digitale raadpleging waar inwoners in oktober 2023 aan mee konden doen. Pagina 4 van 7

Inwoners en andere betrokkenen konden reageren op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau van het planMER Windenergie. Onder andere De Groene Driehoek heeft een zienswijze ingediend. Zeist heeft in de afgelopen jaren diverse participatietrajecten uitgevoerd rond de planvorming opwek van duurzame energie in Zeist. Om te komen tot de ‘Aanpak duurzame elektriciteit tot 2030’ heeft participatie plaatsgevonden met inwoners en andere stakeholders. 20ORV039, 6 oktober 2020

Voor de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist is met inwoners en initiatieven gesproken. Veel initiatieven voor besparing en opwek komen van inwoners zelf, de gemeente is hierin vooral faciliterend. We werken samen en bouwen voort op de krachtige samenwerkingsbasis die er in Zeist is. Stichting Energie Zeist, Duurzame Energie Coöperatie Zeist, Samen Duurzaam Zeist, maar ook

bedrijven, inwoners- en buurtinitiatieven, zijn voor de gemeente belangrijke partners. Specifiek voor de actualisatie van de routekaart zijn een viertal meedenksessies georganiseerd. Om zoveel mogelijk

inwoners en ondernemers de gelegenheid te geven kennis te nemen van en bij te dragen aan de routekaart heeft het stuk van 30 november tot 27 januari 2022 ter inzage gelegen. In totaal zijn er 17 zienswijzen ingediend. In de zienswijzenota is aangegeven in hoeverre dit tot wijzigingen in de conceptversie heeft geleid. (22RV004, 22 februari 2022)

In 2021 heeft de gemeente Zeist een participatietraject voor energieopwek in de A12/Spoorzone gevolgd. De besluitvorming over de start van de verkenning is breed gecommuniceerd naar alle direct betrokkenen in het gebied: grondeigenaren, grondgebruikers, bewoners in de A12/spoorzone. De participatie rond de verkenning is gerealiseerd door het betrekken van de Kerngroep. Deze bestaat uit grondeigenaren, agrariërs en (tot aan de zomer 2021) inwoners. De inwoners in en rondom het gebied hebben zich verenigd in de Groene Driehoek. Er zijn diverse gesprekken gevoerd met de Groene Driehoek, mede n.a.v. de verschillende brieven die zij hebben verstuurd aan het college en/of

de raad. Ook is door inwoners en belangengroepen gebruik gemaakt van inspraakmogelijkheden bij vaststelling van de RES 1.0 waar de A12/spoorzone als zoekgebied in wordt benoemd. (22RV004, 22 februari 2022)

Financiële toelichting

Nvt. Juridische aspecten N.v.t. Duurzame aspecten

Windenergie draagt bij aan het vergroten van de opwek van duurzame energie in Zeist en het verlagen van de CO‚-uitstoot. In de Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist staat de ambitie om vier windturbines van 5 MW te plaatsen in Zeist. De resultaten van de planMER windenergie maken het behalen van de doelen uit de Routekaart veel moeilijker. Het doel uit de Routekaart is: Zeist is zo spoedig mogelijk energieneutraal, uiterlijk in 2050. Eén derde van de opgave gaan werealiseren in 2030: 33% van de benodigde energiebesparing en 33% van de noodzakelijke duurzaam opgewekte energie. Met besparing, isolatie, innovatie en zoeken naar andere bronnen, zoals aardwarmte, blijven we werken aan een energieneutraal Zeist in 2050. Samenhang met andere projecten N.v.t

VERDERE PROCES Planning en uitvoering De provincie Utrecht vraagt gemeenten om voor de zomer met een reactie te komen.

Pagina 5 van 7

Communicatie e We informeren Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht over het collegebesluit en raadsbesluit. e

We informeren de relevante maatschappelijke en buurgemeenten over het collegebesluit

e

relevante organisaties op Kamp van Zeist, gemeenten Soest en Bunnik). _Na het raadsbesluit informeren we deze partners over het raadsbesluit. Intern communiceren

e

(DECZ, SEZ, de Groen Driehoek, groengroepen, Belangenvereniging Couwenhoven,

we het raadsbesluit naar relevante gemeentelijke afdelingen en projectorganisaties (Kromme Rijn Linie Landschap, woonkern Driebergen-Zeist). We informeren de samenleving via een persbericht en een artikel in de nieuwsbrief Nieuwe Energie.

Evaluatie

Nvt. BIJLAGEN 1.

Antwoordbrief aan provincie Utrecht

Pagina 6 van 7