Document · PDF

24RV039 - bijlage 1 Adviesrapport OKRA

Raad 9 juli 2024, gemeente ZeistBij agendapunt: Vervolgonderzoek zuidkant Nieuwe Verbinding Den Dolder11.777 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

12 alinea's met “hoeve”: 37 39 113 114 145 155 511 591 592 595 622 637

I N O PD R AC HT VAN G EM EENTE ZEIS T

De zuidelijke ontsluiting van Den Dolder De weg naar een verbonden dorp

Colofon

Oudegracht 23 • 3511 AB UTRECHT The Netherlands • T. +31 (0)30 273 42 49 mail@okra.nl • www.okra.nl

COLOFON - NL

DEN DOLDER

TITEL

OKRA_Toekomstvisie Den Dolder

DATUM

Mei.2024

AUTEUR

I.S.M

KLANT

gemeente Zeist

FILE NAAM

24-023_Den_Dolder_conceptrapportage

STATUS

Definitief

DISCL AIMER Alle rechten zijn voorbehouden, zowel voor het gehele werk als delen ervan. Niets uit dit document mag in enige vorm of op enige wijze worden verveelvoudigd, openbaar gemaakt of opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, fotocopie en digitale vermenigvuldiging in begrepen. Voor iedere vorm van gebruik is schriftelijke toestemming van OKRA. OKRA kan in (werk)documenten gebruik maken van afbeeldingen van derden. Indien de opdrachtgever kiest voor publicatie van deze (werk) documenten, wordt van de opdrachtgever verwacht dat deze indien van toepassing de benodigdebeeldrechten zelfstandig zal verwerven. Mocht iemand in dit document een illustratie aantreffen, waarop hij of zij rechten kan doen gelden of een niet correcte bronvermelding aantreffen, gelieve zich dan te melden bij de opdrachtgever.

Inhoudsopgave

SAMENVATTING4 KERNPUNTEN GEBIEDSANALYSE

INDICATIEVE TOEKOMSTSCHETS

DE WEG NAAR EEN VERBONDEN DORP

CONCLUDERENDE BESCHOUWING

GEBIEDSANALYSE57

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Samenvatting Op 7 november 2023 heeft de Gemeenteraad van Zeist opdracht gegeven om door middel van een vervolgonderzoek te komen tot een definitieve oplossing voor de zuidkant van Den Dolder. Het vertrekpunt voor dit vervolgonderzoek is het, vanuit een bredere waardenafweging en een meer uitgewerkt ontwerp, nader beschouwen van de vijf varianten die in het adviesrapport van november 2023 staan beschreven. Dit omdat, om te kunnen instemmen met een route over het Landgoed Den Engh, voor het Rijksvastgoedbedrijf nadere onderbouwing een voorwaarde was. ProRail heeft daarbij ingestemd met vervolgonderzoek en heeft daarbij benadrukt dat dit een gemeenschappelijk proces moet zijn dat in korte tijd tot gezamenlijk inzicht en daarmee besluitvorming zou moeten leiden. De opdracht voor nader onderzoek is in gezamenlijkheid met betrokken en verantwoordelijke partijen Gemeente Zeist, RVB/ARBM, ProRail en Provincie uitgewerkt. In de gezamenlijke uitvraag is geformuleerd dat doel van het vervolgonderzoek is om vanuit een bredere waardenafweging tot een definitieve oplossing voor de zuidkant te komen. Daarbij moest worden gekeken naar het toekomstperspectief van Den Dolder, wat de ruimtelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het landgoed zijn en wat de benodigde verkeersstructuur is.

OKRA heeft deze opgave ingevuld door eerst een toekomstschets op te stellen voor Den Dolder en daarna, vanuit het perspectief van die toekomstschets te kijken hoe de zuidelijke ontsluitingsvarianten zich tot DEN DOLDER

die toekomstschets verhouden. De inzichten uit deze verkenning staan in deze rapportage beschreven. TOEKOMSTSCHETS De eerste conclusie is dat het dorp Den Dolder met haar sociale en ruimtelijke kwaliteiten, het NS-station, liggend in het hart van de Heuvelrug en de ontwikkeling als WA-hoeve en het politieopleidingscentrum (met zo’n 800-1000 bezoekers per dag) een dorp is met toekomst. OKRA adviseert om voor de toekomst van het dorp in te zetten op haar knooppuntfunctie binnen de regio. Met het NS-station als vertrekpunt ligt vanuit Den Dolder de regio letterlijk en figuurlijk aan haar voeten. In Den Dolder zijn alle belangrijke voorzieningen te voet dichtbij en op de fiets is hoogwaardig groen, cultuurhistorie en zijn recreatieve trekkers zoals Lage Vuursche, het Nationaal Militair Museum bereikbaar. Den Dolder kan deze potentie als groene regiopoort verder ontwikkelen door in te zetten op hoogwaardige en efficiënte verbindingen voor langzaam verkeer. Adequate snelverkeerverbindingen blijven noodzakelijk voor bereikbaarheid van het dorp. Met name de bereikbaarheid van het centrum voor bezoekers uit de regio die hier met de auto hun boodschappen komen doen.

Wanneer Den Dolder haar potentie als knooppunt voor langzaam verkeer verzilvert zal de economie van Den Dolder daarvan profiteren en zijn winkels in het centrum in mindere mate afhankelijk van bezoekers uit de regio die met de auto komen. Het centrum wordt dan het vertrekpunt van vele bezoekers die vanuit hier hun route per fiets of op de voet vervolgen.

Het verzilveren vraagt om inzet en ambitie en kost tijd. Zodoende kunnen we spreken over Den Dolder in transitie. In de periode die het vraagt om nieuwe bezoekersstromen te genereren, studenten en medewerkers van het politie opleidingscentrum te verwelkomen en extra woningen op de WA-Hoeve te bouwen, is het nodig om via een kortsluitroute bij het centrum te komen.

DE INDICATIEVE TOEKOMSTVISIE IN 4 KERNPUNTEN » KOESTER DE OMGEVINGSKWALITEITEN versterk: cultuurhistorie, groen, omgevingskwaliteit » BENUT DE AANWEZIGHEID VAN HET STATION » VERSTERK WANDEL- EN FIETSROUTES, LOKAAL EN REGIONAAL versterk: sociale cohesie, economie, recreatie

Vervolgens is onderzocht hoe verschillende ontslutingsvarianten kunnen bijdragen aan de toekomstschets. En er is naar de haalbaarheid gekeken. Vanuit de toekomstschets geredeneerd is er onvoldoende onderbouwing gevonden voor de ontsluitingsvarianten die lopen over Den Engh. Ze grijpen te veel in op cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit en zijn bovenal onomkeerbaar. Voor het eventueel verwerven van (delen van) het landgoed is medewerking van het Rijksvastgoedbedrijf en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed/ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap nodig. Het rijksbeleid is om cultuurhistorische landgoederen en gebouwen te behouden en beschermen. Om hiervan af te wijken en dit aan te tasten dient er een zeer sterke noodzaak en onderbouwing te zijn, waarbij er aantoonbaar geen alternatieven zijn. Wat overblijft is de Drietak-variant en de nulvariant.

De Drietak-variant betreft een kortsluitroute die zoveel mogelijk bestaande wegen volgt. Ook voor deze variant is gekeken naar optimalisaties. Voorgesteld wordt om verkeersstromen (auto en doorfietsroute) grotendeels uit elkaar te halen en de doorfietsroute gedeeltelijk te verleggen. Hiermee kan een logische en comfortabele langzaamverkeerverbinding met Soesterberg Noord en het Nationaal Militair Museum gerealiseerd worden waarmee een eerste stap gezet kan worden in de richting van de toekomstschets.

» VERSTERK COMPLEMENTAIRITEIT TUSSEN KWADRANTEN versterk: sociale cohesie

Alles overwegende adviseert OKRA om, in gezamenlijkheid met omwonenden en betrokken overheden, de optimalisaties voor de Drietak-variant verder te verkennen en uit te werken.

Voor de nulvariant is gezocht naar optimalisaties waarmee deze variant beter aansluit op de toekomstschets en waarmee ingrijpende aanpassingen aan de oude Dolderseweg en rotonde Hertenlaan vermeden kunnen worden. Voor de maatregelen die daarvoor in beeld zijn gekomen kan vooraf onvoldoende onderbouwd worden of zij ook voldoende effectief zullen zijn. Belangrijker is echter het gegeven dat juist voor de ‘transitiefase’, de periode waarin het centrum van Den Dolder voor regionale bezoekers bereikbaar moet blijven, deze optimalisaties geen soelaas bieden.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Inleiding

Al lange tijd is de spoorwegovergang bij Den Dolder onderwerp van gesprek en onderzoek. In de periode tussen 2008 en 2023 zijn er diverse besluiten genomen en ontwerpen opgesteld om de spoorwegovergang te kunnen sluiten en de afwikkeling van het ‘’snelverkeer’, dat gebruik maakt van de overgang, anders te organiseren. In november 2023 heeft de gemeenteraad van Zeist twee van de drie voorgestelde maatregelen vastgesteld, die afsluiting mogelijk moeten maken en Den Dolder bereikbaar, leefbaar en veilig te houden. De derde maatregel van dit ‘drieluik’, betreffende de zuidelijke ontsluitingsroute voor Den Dolder, vergde vervolgonderzoek. Voorliggende rapportage betreft dit vervolgonderzoek.

Op grond van de brede toekomstschets kan vervolgens bepaald worden welke oplossing voor de zuidelijke ontsluiting het meest dienstbaar kan zijn aan het dorp. Het vervolgonderzoek is in korte tijd in een samenwerking met gemeente en stakeholders tot stand gekomen. De toekomstschets is daarbij tussentijds ook gedeeld met de reeds bestaande klankbordgroep. Ook het eindadvies dat in deze rapportage beschreven staat zal nog aan een brede groep participanten worden voorgelegd voor reflectie. Met deze beknopte verkenning en de processtappen daar omheen beoogt OKRA zo een bijdrage te leveren aan een zorgvuldige besluitvorming voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig Den Dolder.

Voor de zuidelijke ontsluitingsroute zijn in aanloop naar november 2023 meerdere verkeerskundige voorstellen uitgewerkt, die in een breed participatieproces zijn mei 2024 voorgelegd aan inwoners van Den Dolder en aan stakeholders. Dit proces heeft nog niet geleid tot uitsluitsel over een goede oplossing voor de zuidelijke ontsluiting. Om die reden heeft de gemeenteraad van Zeist, mede op verzoek van het Rijksvastgoedbedrijf, gevraagd om de opgave te beschouwen vanuit een brede waardenafweging en daartoe om een vervolgonderzoek gevraagd. Dit vervolgonderzoek is vormgegeven middels het opstellen van een indicatieve ruimtelijke toekomstschets voor geheel Den Dolder. In die toekomstschets komt een breed palet aan inhoudelijke aspecten aan de orde: sociale, ecologische, cultuurhistorische, economische en aspecten ten aanzien van de omgevingskwaliteit.

DEN DOLDER

Kortlopende opdracht TWEE SCHAALNIVEAUS

Met het oog op de korte doorlooptijd kent deze verkenning een bondige opzet. In een eerste stap is een gebiedsanalyse uitgevoerd en is Den Dolder in haar regionale context beschouwd (zie ter illustratie de afbeelding hieronder). In een tweede stap is gelijk ingezoomd naar het concrete niveau van de mogelijke oplossingen

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

voor de zuidelijke ontsluitingsroute. Daarbij is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van informatie die reeds voor handen is, mede vanwege de lange voorgeschiedenis. Vertrekpunt in de tweede stap van deze verkenning zijn de 5 oplossingsrichtingen die door de gemeenteraad in november 2023 zijn meegegeven (rechts weergegeven).

Kernvraag HOE KAN EEN NIEUWE VERBINDING BIJDRAGEN AAN DE TOEKOMST VAN DEN DOLDER?

DEN DOLDER

Kernpunten gebiedsanalyse

VA F ON OTKENROTOEPXPTUM NA T SNTAEARRPAG V E REB I N D E N D D O R P

Gebiedsanalyse

Om ondanks de beperkte doorlooptijd van deze verkenning te komen tot een passende indicatieve toekomstschets voor Den Dolder is een gebiedsanalyse op basisniveau uitgevoerd. Dat wil zeggen dat de belangrijkste ruimtelijke eigenschappen en de ontwikkeling van het dorp op hoofdlijnen zijn beschouwd. Dergelijke aspecten vormen het fundament voor de totstandkoming van een toekomstschets. Het geheel aan kaartbeelden en achterliggende informatie is in deze rapportage bijgevoegd in het hoofdstuk ‘gebiedsanalyse’. In deze paragraaf worden de meest kenmerkende inzichten belicht, als inleiding op de toekomstschets.

DEN DOLDER

Dorp op de Utrechtse Heuvelrug

Een prominent gegeven is de ligging van Den Dolder centraal op de Utrechtse Heuvelrug met landschappelijke kenmerken die - van oudsher - een hoge waardering kennen bij bewoners en bezoekers. Direct grenzend aan het oostelijk deel van de Randstad, plukt de regio de vruchten van de economische kracht van de Randstad, zonder daar de ‘lasten’ van te ondervinden. De woonbeleving op de Utrechtse Heuvelrug, ook in Den Dolder, betreft een relatief rustig buitengebied.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Instandhouding hoogwaardige omgeving

De Utrechtse Heuvelrug is een bosrijk gebied met hoge ecologische waarden. Juist die landschappelijke en ecologische waarden maken het gebied zo geliefd bij bewoners en bezoekers. Instandhouding, en waar mogelijk versterking, is daarmee een cruciale opgave. Een aantal gebieden wordt met het oog op die opgave nadrukkelijk beheerd en beschermd. Ecoducten dragen bij aan onderlinge verbinding van die gebieden en daarmee de instandhouding van diverse diersoorten.

DEN DOLDER

Veel culturele waarden in de omgeving

Naast de hoge landschappelijke en ecologische waarden kent de omgeving van Den Dolder een rijke cultuurhistorie met een veelheid aan Landgoederen waarvan de meeste rond de 19e eeuw aangelegd zijn. De ontginningsas Amersfoortseweg, de aanwezigheid van paleizen Soestdijk en Drakensteyn, en het nationaal militair museum hebben een hoge culturele waarde en trekken jaarlijks miljoenen bezoekers.

Landgoederen Oude Bosgroeiplaatsen Agrarisch cultuurlandschap Rijksmonument

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Lokale (culturele) waarden

Op dorpsniveau betreffen de belangrijkste culturele waarden de aanwezigheid van (delen van) oude landgoederen en de bijzondere inrichting van de Willem Arntszhoeve, met verschillende rijksmonumentale gebouwen in een beschermd gebied. Ook landgoed Den Engh kent een gebiedsbescherming. De oorspronkelijke eng (historische akkergrond) van Den Dolder speelde een prominente rol in de ontstaansgeschiedenis van Den Dolder. Later is aan de westzijde daarvan het landgoed Den Engh aangelegd. Tot slot heeft het station van Den Dolder een rijksmonumentale status (gebouw en ruimtelijke opzet).

DEN DOLDER

Den Dolder: plek voor (snelle) passanten?

De vele omgevingskwaliteiten beschouwend valt op dat doorgaande verkeersstromen een dominante positie hebben in het dorp: het spoor, de provinciale weg (N238) en de doorfietsroute. Fietsroutes zijn veelal gebundeld langs deze doorgaande structuren en maken slechts beperkt gebruik van de hoge omgevingskwaliteiten. Ook het aantal ingerichte formele wandelroutes is relatief beperkt met het oog op de aanwezige omgevingskwaliteiten. Opvallend is onderstaand kaartbeeld met enkele formele wandelroutes in de omgeving van Den Dolder: Den Dolder maakt geen onderdeel uit van deze routes. Het beeld ontstaat dat Den Dolder een dorp is voor (snelle) passanten, zonder daar ‘de vruchten’ van te plukken.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

DEN DOLDER door passanten doorsneden

Fysieke doorsnijdingen (spoorlijn en N238) verdelen Den Dolder. DEN DOLDER

Verschillen tussen kwadranten

De doorsnijdingen in Den Dolder leiden tot een fysieke verdeling van het dorp in vier kwadranten. Deze kwadranten kennen onderling grote verschillen. Ten oosten van de provinciale weg bevinden zich vooral bedrijvigheid en bijzondere instituten, zoals de WAhoeve. Ten westen van de provinciale weg bestaat het dorp voornamelijk uit woningen. Bijzondere functie daarbij is de productielocatie van Remia, in het hart van het dorp ten noorden van de spoorlijn. Verder valt op dat sociaal-maatschappelijke functies zich vooral aan de noordzijde van het spoor bevinden en het commerciële centrum juist weer aan de zuidzijde. De doorsnijdingen en deze verschillen hebben geleid tot merkbare verschillen tussen de huishoudens ten noorden en ten zuiden van het spoor. De zuidzijde van het dorp wordt gekenmerkt door relatief veel vrijstaande woningen en hoge inkomens. Sociale woningen bevinden zich voornamelijk aan de noordzijde. Het dorp kent daarmee een duidelijk fysieke segregatie.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Kwetsbaarheden

In algemene zin staan de omgevingskwaliteiten in ons land onder druk, als gevolg van het intensieve ruimtelijk gebruik, vooral in en rond de Randstad. Geluidhinder en luchtvervuiling drukken ook op de omgevingskwaliteiten op de Utrechtse Heuvelrug. Het bevorderen van de mobiliteitstransitie en het in goede banen leiden van grote stromen recreanten zijn belangrijke opgaven voor de regio. Daarnaast vormt droogte een belangrijke uitdaging op de Utrechtse Heuvelrug. Door de ligging op hogere zandgronden waar het hemelwater doorgaans snel doorheen zakt en doordat onze zomers steeds vaker langere perioden van droogte kennen, is waterschaarste in de zomer een groeiend probleem.

DEN DOLDER

Indicatieve toekomstschets

VA F ON OTKENROTOEPXPTUM NA T SNTAEARRPAG V E REB I N D E N D D O R P

1199

Hoe ziet de toekomst voor Den Dolder eruit?

DEN DOLDER

? ?

Met de beschouwingen uit de gebiedsanalyse in het achterhoofd werpen we de vraag op wat voor dorp Den Dolder in de toekomst kan en wil zijn. Hoe kan het dorp inspelen op (grotere) opgaven en zich toekomstbestendig ontwikkelen? Op dit moment komen er al een aantal ontwikkelingen op het dorp af: in het zuidoostelijk kwadrant van het dorp zal op korte termijn een politie opleidingscentrum ontwikkeld worden met een aanzienlijk aantal nieuwe studenten/werknemers. In het noordoostelijk kwadrant worden plannen ontwikkeld voor woningbouw (ca. 450 nieuwe woningen). Het dorp groeit. Tegelijkertijd heeft het dorp te maken met een complexe opgave: de sluiting van de spoorwegovergang voor gemotoriseerd verkeer, welke impact op het dorp zal hebben.

Den Dolder is aantrekkelijk voor nieuwe werkgevers of nieuwe woningbouwplannen. Deze aantrekkingskracht is belangrijk voor de economische en sociale vitaliteit van het dorp, omdat daarmee centrumfuncties in het dorp geactualiseerd of bestendigd kunnen worden. Die aantrekkingskracht heeft Den Dolder te danken aan drie belangrijke vestigingsklimaat-factoren: de hoogwaardige omgeving, de nabijheid van steden als Utrecht, Amersfoort en Hilversum én de aanwezigheid van een eigen NS-station. Vooral deze laatste is, gezien de bescheiden omvang van het dorp, een bijzonder gegeven. De aanwezigheid van het station is een cruciale factor en voor het behoud ervan is het belangrijk dat Den Dolder het gebruik van dit station stimuleert en intensiveert.

Actuele plannen voor woningbouw in de omgeving van Den Dolder. In Den Dolder zelf is woningbouw alleen/vooral voorzien op de WA-hoeve. In Soesterberg Noord zijn circa 500 nieuwe woningen voorzien.

En wat als deze ontwikkelingen toch anders worden? Wat als er op de WA-hoeve meer of minder woningen worden gerealiseerd? Wat als landgoed Den Engh een andere invulling krijgt? Wat als Remia groeit of verplaatst? Wat als Den Dolder twee keer zoveel inwoners krijgt? Het stellen van bovenstaande vragen helpt ons te komen tot een belangrijk inzicht: Het vestigingsklimaat van Den Dolder is zo sterk, dat het perspectief - indien plannen onverhoopt aangepast moeten worden, of nieuwe ontwikkelingen zich voordoen - heel positief blijft.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

DE KRACHT VAN DEN DOLDER Een sterk vestigingsklimaat

• Veel kwaliteiten in omgeving (groen, cultuurhistorie, recreatie) • Nabijheid Utrecht - Amersfoort - Hilversum • Aanwezigheid van een NS-station DEN DOLDER

De potentie van de ‘groene regiopoort’

Om haar sterke vestigingsklimaat te benutten en te versterken ligt er een kans voor Den Dolder om te groeien in een rol als regionale recreatieve hub. Den Dolder kan daarmee een verbindende rol pakken om bezoekersstromen op de Utrechtse Heuvelrug in goede banen te leiden (gericht faciliteren), daar als dorp van te profiteren, en daarmee het eigen voorzieningenniveau (inclusief het station) op peil te houden. Deze inzet is in lijn met interbestuurlijk regionaal beleid die een inzet kent op vitale ‘regiopoorten’ (Utrecht Nabij, U-ned, november 2020), en op de inzet van Den Dolder als recreatieve hub in de Porpositie van Zeist. Een paar belangrijke getallen in relatie tot de inzet van Den Dolder als groene regiopoort: » Lage Vuursche trekt jaarlijks ca. 2 mln bezoekers » Nationaal Militair museum richt zich op 400.000 bezoekers per jaar » Politie opleidingscentrum: verwacht ca. 1.000 studenten/werknemers per dag » Dorpskern Den Dolder telt ca. 1.850 woningen.

Het gericht faciliteren van deze bezoekersstromen in/ door Den Dolder heeft een aantal belangrijke voordelen: 1. economische vitaliteit van de dorpskern. De bezoekersstromen bieden nieuwe/aanvullende kansen voor de ondernemers in het dorp; 2. behoud van draagvlak voor het NS-station. De bezoekersstromen kunnen bijdragen aan een groeiend aantal in- en uitstappers op station Den Dolder, waarmee het station meer bestaansrecht houdt; 3. een bijdrage leveren aan het in goede banen leiden van dagrecreanten op de Utrechtse Heuvelrug, waarmee ongewenste bezoekersdruk in rustige/ stille zones vermeden/verminderd kan worden en ecologische waarden in stand gehouden kunnen worden.

De potentiële bezoekersstromen zijn opvallend fors vergeleken met de omvang (aantal inwoners) van het dorp.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

EEN REGIONALE RECREATIEVE HUB Voorzieningen op peil houden met het station als troef

DEN DOLDER

Kansen voor de dorpskern

Bijzonder aan de dorpskern van Den Dolder is dat alles zich op loopafstand/korte fietsafstand bevindt. Zeker in combinatie met de aanwezigheid van een NS-station is dat een unieke combinatie. Deze bijzondere combinatie biedt het dorp een uitgelezen kans om het STOMP principe te introduceren (een prioritering van: Stappen, Trappen, OV, Mobility-as-a-Service, en als laatste de (privé) Personenauto).

Om ondanks dat gegeven toch de barriërewerking te verzachten wordt aanbevolen in te zetten op:

1. programmatische complementariteit tussen de ‘kwadranten’ van Den Dolder. Borg hiermee onderlinge relaties tussen de kwadranten en voorkom daarmee dat inwoners binnen een kwadrant in een ‘bubbel’ leven. Het instandhouden of versterken van de huidige verdeling van functies als Vooral voor de sociale en economische verbindingen school, sport, zorgvoorzieningen en het winkelplein tussen de kwadranten liggen er grote kansen om het over verschillende kwadranten, kan hieraan bijdragen. wandelen en fietsen te stmuleren. Belangrijke voordelen Inwoners uit Den Dolder ontmoeten elkaar zodoende voor het dorp daarbij zijn: op het schoolplein, bij de bakker of langs het • het bevorderen van een gezonde leefstijl; sportveld. Dit versterkt relaties tussen de kwadranten • het stimuleren van spontane ontmoetingen en en daarmee de sociale cohesie; sociale controle in de publieke ruimte. De inzet op STOMP draagt verder bij aan het 2. aantrekkelijke langzaamverkeerroutes. Goede remmen van de groei van (privé)autogebruik en de wandel- en fietsroutes kunnen eraan bijdragen daarmee gepaard gaande toenemende druk op de dat de potentiële relaties tussen de kwadranten omgevingskwaliteiten. ook maximaal benut worden.

Het gaat dan om comfortabele routes, met prioriteit boven Een hardnekkig gegeven en moeilijk oplosbaar gemotoriseerd verkeer, bankjes of speelelementen probleem voor Den Dolder blijft de barriërewerking langs de routes om een breed en inclusief gebruik te van de provinciale weg en het spoor. Ruimtelijk zijn bevorderen. Met een goede inrichting kunnen deze deze alleen te beslechten met grote, kostenintensieve routes ook bijdragen aan de beleving van sociale ingrepen die niet in relatie staan tot de omvang van het veiligheid in het dorp. dorp.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Tijdens een workshop met belanghebbenden op 11 maart en een participatiebijeenkomst met de klankbordgroep op 26 maart is de indicatieve visie voorgelegd ter reflectie. Deelnemers gaven aan zich in grote mate te herkennen in het geschetste beeld en de geschetste kansen voor Den Dolder.

Indicatieve toekomstschets: EEN VERBONDEN DORP

Hoofdpunten: ALLES IS OP LOOP- & FIETSAFSTAND maak de dorpsroutes aantrekkelijk DIVERSE PROGRAMMERING bevorder samenhang en sociale cohesie DEN DOLDER

Indicatieve toekomstschets: Implementatie van STOMP

Om maximaal gebruik te maken van de nabijheid van functies in Den Dolder kunnen de STOMP principes toegepast worden. Om tot aanpassing van mobiliteitsgedrag te komen is het daarbij belangrijk om goede en aantrekkelijke alternatieven te bieden. Lopen en fietsen moeten een vanzelfsprekende keuze worden binnen het dorp (zie www.crow.nl voor meer informatie). Idealiter wordt de auto binnen de dorpskern alleen gebruikt voor mindervaliden of bevoorrading. De afbeelding rechts geeft een indicatief beeld van de implementatie van STOMP in Den Dolder. • Stappen (wandelen) staat in de dorpskern centraal. • Trappen (fietsen) heeft de voorkeur op middellange afstand, en kan hand in hand gaan met de regionale recreatieve hub-functie van het dorp. • OV blijft goed beschikbaar, en is zo goed mogelijk gekoppeld aan de wandel- en fietsroutes. • Mobility-as-a-Service (deelauto’s) kunnen op verschillende plekken in het dorp worden aangeboden voor incidentele langere afstanden. • De privé-personenauto blijft in beeld voor reguliere lange afstanden die niet per OV kunnen. De privéautobewegingen maken gebruik van de N238. Nieuwe toekomstige ontwikkelingen in Den Dolder dragen idealiter bij aan de implementatie van dit duurzame integrale mobiliteitssysteem. VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Transitieperiode?

Het afsluiten van de spoorwergovergang is als maatregel gericht op het gemotoriseerde verkeer. De spoorwegovergang zal voor langzaam verkeer (wandelen en fietsen) open blijven. De afsluiting betekent vooral dat het winkelplein in Den Dolder lastiger bereikbaar wordt per auto vanuit het noorden van Den Dolder. Zonder maatregelen (zuidelijke ontsluitingsroute) zou het autoverkeer omrijden via de N238, de rotonde Hertenlaan en de oude Dolderseweg. Hiermee ontstaan extra verkeersbewegingen (omrijbewegingen), zie illustraties op de pagina hiernaast.

Op dit moment is deze doelgroep van groot belang voor de winkeliers in Den Dolder. In de toekomst zou het belang van deze klantengroep kunnen afnemen, dankzij nieuwe klantengroepen. Nieuwe recreatieve bezoekersstromen, nieuwe bewoners op het WA-hoeve terrein (ca. 1.000 extra inwoners) en de dagelijkse stroom van ca. 1.000 personen naar het politie opleidingcentrum, kunnen vanaf ca. 2030/2035 zorgdragen voor forse nieuwe klantengroepen. Voor haar economische vitaliteit wordt Den Dolder daarmee minder kwetsbaar voor concurrerende commerciële ontwikkelingen in Bilthoven of Soesterberg.

De komende 10 jaar (indicatief) zal het voor de Met het oog op de implementatie van STOMP is deze opzet van het dorp, met het winkelplein aan de zuidzijde winkeliers in Den Dolder echter van groot belang zijn/ blijven om de huidige regionale doelgroep te bedienen. van het spoor, een extra uitdaging. Hier ligt dus een belangrijke transitieopgave voor het dorp. Het winkelplein is van groot belang voor de economische vitaliteit van het dorp en bevindt zich op loop- en fietsafstand voor alle bewoners van Den Dolder. Echter, het winkelplein bedient ook een groep klanten die buiten Den Dolder woont. Naar schatting van de winkeliers gaat het om ca. 15% van hun klandizie. Vooral deze groep, die op een wat grotere afstand tot het winkelplein woont, is afhankelijk van het gebruik van de privé-personenauto naar het winkelplein. Voor deze groep is het niet waarschijnlijk dat zij tot andere mobiliteitskeuzen komen indien STOMP geïmplementeerd wordt in Den Dolder.

DEN DOLDER

De positie van het winkelplein en de aanrijdroute voor auto’s in de huidige situatie VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

De positie van het winkelplein en de omrijdbewegingen indien de spoorwegovergang afgesloten wordt 29

De weg naar een verbonden dorp

DO F EN OTDEORLT DEEXRT M A S T E R PAG E

Het beschouwen van ontsluitingsvarianten voor Den Dolder

Tegen de achtergrond van de indicatieve toekomstschets geven we in dit hoofdstuk een beschouwing van de ontsluitingsvarianten die voor het project ‘Nieuwe verbinding Den Dolder’ in beeld zijn, als gevolg van de sluiting van de spoorwegovergang in Den Dolder. Deze beschouwingen betreffen twee schaalniveau’s. Allereerst kijken we in hoeverre verschillende varianten wel of niet aansluiten op de indicatieve toekomstschets. In tweede instantie verkennen we in hoeverre de voorliggende varianten vanuit dit perspectief ‘geoptimaliseerd’ kunnen worden om in elk van deze varianten zoveel mogelijk ‘kansen’ voor Den Dolder concreet te maken. Deze ontwerpvoorstellen zijn besproken met betrokken experts en stakeholders om daarmee ook een beeld te krijgen van aspecten als technische, juridische en financiële haalbaarheid. Voor elk van de varianten zijn de inzichten uit deze verkenning vervolgens samengevat in een overzichtelijke SWOT om de besluitvorming te ondersteunen. 5 VARIANTEN Vertrekpunt voor de nadere beschouwing van de zuidelijke ontsluitingsroute zijn de 5 varianten die in november 2023 door de gemeenteraad zijn genoemd. Om een zo breed mogelijk beeld te verkrijgen zijn in deze verkenning echter ook alternatieve ideeën die tijdens het participatieproces zijn ingebracht betrokken.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Van ontsluitingsvariant Viertak II (zie in overzicht op de volgende pagina) wordt aan de voorkant de wenselijkheid (vanwege de ingrijpende aantasting van de cultuurhistorische waarden) en de juridische haalbaarheid ten zeerste betwijfeld. Deze inpassingsvariant voor de zuidelijke ontsluiting gaat dusdanig voorbij aan aanwezige cultuurhistorische en monumentale waarden op het landgoed Den Engh, dat het onder meer juridisch onhaalbaar wordt geacht om de noodzaak van deze inpassing aan te tonen. Er zijn immers aantoonbaar alternatieve inpassingen. Gezien die context is een extra variant opgesteld die (meer) rekening houdt met aanwezige cultuurhistorische en monumentale waarden. Tot slot is tijdens een stakeholderbijeenkomst de vraag op tafel gelegd of er ook nog gekeken zou moeten worden naar een oplossing waarmee de huidige spoorwegovergang zodanig aangepast wordt dat er een veilige gelijkvloerse situatie ontstaat. In hoofdzaak gaat het dan om het bundelen van de twee sporen tot een overzichtelijke kruising. In het verleden is deze mogelijkheid verkend en is daarbij geconstateerd dat er zeer hoge kosten gepaard zouden gaan met het aanpassen van het gehele station (met Rijksmonumentale status) en de sporen over een substantiële lengte die daarvoor nodig zou zijn. De oplossing is daarmee als niet realistisch beschouwd en terzijde gelegd.

In deze verkenning wordt deze oplossingsrichting daarom niet opnieuw opgevoerd.

Een overzicht van de ontsluitingsvarianten

DRIETAK

VIERTAK-I

Nadere opt imalisat ie D r iet ak-v ar iant

Nadere opt imalisat ie V ier t ak-I-v ar iant

Legend VOORGESTELD Kadastrale Grenzen

BESTAAND VERHARDING Rijbaan- Asfalt

Rijbaan- Asfalt

Fietspad - Asfalt

VOORGESTELD BEPLANTING Voetpad - Tegel

Voetpad - Tegel

Comfort Dorpscentrum - Tegel

Gedeeldpad - Tegel

VOORGESTELD BEPLANTING Groen

BESTAAND BEPLANTING Talud

Privaat tuin

Niuewe Bomen

Haag / Vasteplanten / Heesters

Te Verwijderen Boom (443)

Bomen

Wegmarkering

Monumentale Boom

Drempel Markering

Wegmarkering/haaientanden

Kruispunt

DISCLAIMER Drawings from OKRA are design drawings and should at all times be further developed into engineering drawings. OKRA bears no responsibility for the work to be carried out / constructions. This drawing may not be reproduced, made public or stored in an automated data file, including photocopying and digital reproduction. Any form of use requires the written permission of OKRA. Dimensions in metres, unless otherwise stated.

VERSION

_ _

MODIFICATION

_ _

DATE

_ _ _

CLIENT

Client address:

LOCATION

Den Dolder

VIERTAK-II

VIERTAK-III

NULVARIANT

Nadere opt imalisat ies V ier t ak-II en III-v ar ianten

Nadere opt imalisat ies Nul-v ar iant

PARTICIPATIE INB RENG

Variant Drietaks DOCUMENT NAME

DATE

17/04/2024

DOCUMENT CODE

STATUS

VERSION

DRAWN BY

24-023

PHASE

PROJECT NUMBER

SCALE

FORMAT

24-023

1-1000

A1+

OKRA Landschapsarchitecten Oudegracht 23 3511 AB Utrecht The Netherlands

TEAM / CONSULTANTS

FILE NAME

1-ZZZ

24-023_Den Dolder_Connection Option_DrietakB_240424.dwg

Een overzicht van de ontsluitingsvarianten die in deze verkenning beschouwd worden en waarvoor deze verkenning optimalisatievoorstellen bevat. DEN DOLDER

Participatie inbreng

In een eerdere fase van het project zijn in het participatieproces voor de zuidelijke ontsluiting alternatieve oplossingsrichtingen aangedragen. OKRA heeft deze samengevat in twee denkrichtingen: 1. parkeerkeldervariant 2. ongelijkvloerse kruising met het spoor PARKEERKELDERVARIANT Kenmerkend aan deze oplossingsrichting is de aanleg van een parkeerkelder onder het spoortracé die direct ontsloten wordt via de provinciale weg. De dorpskern zou met deze oplossing nagenoeg autovrij kunnen worden wat een aantrekkelijk perspectief is. Echter, het wegontwerp met de beoogde ondergrondse kruising/ afslag in een tunnel onder het spoor is dermate complex dat de oplossing niet proportioneel is voor een kleine kern als Den Dolder. Om gevoel te krijgen bij de complexiteit van deze oplossing kan gedacht worden aan de aanleg van een nieuwe ondergrondse PARKEERKELDERVARIANT

metrohalte in stedelijk gebied, of bijvoorbeeld de aanleg van de tramtunnel in het centrum van Den Haag, met kosten boven de 200 mln. Om deze reden zijn er ernstige twijfels bij de financiële haalbaarheid, en zodoende het realiteitsgehalte, van deze oplossingsrichting.

Ook aan de zuidzijde, rondom de Fornheselaan is de ruimte beperkt. Een ongelijkvloerse oplossing in het centrum zou ruimtelijk gezien alleen denkbaar zijn aan de westkant van de Dolderseweg. Deze zou ingepast moeten worden in de openbare ruimte langs de Paduaweg en aan de andere kant van het spoor zou daarvoor de ruimte op het voorterrein van Remia ONGELIJKVLOERSE OPLOSSING benodigd zijn. Een ongelijkvloerse kruising van het autoverkeer met In gesprekken die de gemeente afgelopen jaren het spoor, zoals bijvoorbeeld de situatie in Bilthoven, gevoerd heeft met Remia heeft Remia kenbaar is in eerdere fasen van het project in verschillende gemaakt dat zij recent investeringen heeft gedaan in vormen op tafel geweest. Verkeerskundig gezien is dit de bedrijfsvoering op de huidige productielocatie en de meest ‘directe’ oplossing als veilig alternatief voor dat verplaatsing van de productielocatie op de korte of de sluiting van de spoorwegovergang. middellange termijn niet aan de orde is. In het verleden is hiervoor het gebied in beeld geweest We beschouwen deze oplossingsrichting op de waar nu de woonbuurt aan de Duivenhorst gerealiseerd volgende pagina daarom vanuit het brede perspectief is. Inmiddels is aan die zijde van het spoor geen fysieke voor de lange termijn van het dorp. ruimte meer voor een dergelijke oplossing.

ONGELIJKVLOERSE OPLOSSING

Indicatieve uitwerking van een ongelijkvloerse oplossing

? VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

De varianten beschouwd in relatie tot STOMP

STO MP PRINCIPES

D RIE TAK VARIANT

VIERTAK VARIANTEN

NULVARIANT

ONGELIJK VLO ERS

Een schematische implementatie van de STOMP principes in Den Dolder (zie pagina 25 voor nadere toelichting).

» Geen betekenis voor recreatieve hub-functie (wel behoud huidige regionale economische functie)

» Geen benutting potentie station

» Geen betekenis voor recreatieve hub-functie (wel behoud huidige regionale economische functie, met omrijdbewegingen)

» Geen impuls voor langzaamverkeer

» Geen benutting potentie station » Nieuwe vrijliggende fietspaden langs Dolderseweg

» Geen benutting potentie station » Geen impuls voor langzaamverkeer

» Mogelijke stimulans fietsgebruik vanwege vermijden van omrijdbewegingen DEN DOLDER

De varianten beschouwd vanuit brede aspecten uit de toekomstschets: impact op omgevingskwaliteiten, groene en culturele waarden, en sociale cohesie

VISIE KA ART

D RIE TAK VARIANT

VIERTAK VARIANTEN

NULVARIANT

ONGELIJK VLO ERS

» Negatieve impact omgevingskwaliteiten (geluid en luchtkwaliteit) Fornheselaan en Andreas Foxlaan

» Negatieve impact omgevingskwaliteiten (geluid, luchtkwaliteit, ecologie) landgoed Den Engh en noordelijk deel Dolderseweg

» Negatieve impact omgevingskwaliteiten (geluid en luchtkwaliteit) Dolderseweg

» Impact omgevingskwaliteiten vergelijkbaar met huidige situatie, met autonome groei van autoverkeer op Dolderseweg

» Voor aanpassing van de aansluiting Fornheselaan/ N238 moeten bomen langs N238 gekapt worden » Geen impact/versterking sociale cohesie

» Voor aansluiting op de N238 moeten bomen langs N238 gekapt worden. Daarnaast is sprake van onherstelbare impact op cultuurhistorische waarden op Den Engh

» De Dolderseweg zal aangepast/verbreed moeten worden, waaronder ook aantasting van groene waarden » Geen impact/versterking sociale cohesie

» Groene en cultuurhistorische waarden blijven onaangetast » Geen impact/versterking sociale cohesie

» Geen impact/versterking sociale cohesie VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Inzichten op strategisch niveau geven aanleiding tot ‘optimalisaties’

Op basis van voorgaande beschouwing van de ontsluitingsvarianten op strategisch niveau, in relatie tot de indicatieve toekomstschets, kan geconcludeerd worden dat de bijdrage van alle varianten aan die toekomstschets minimaal is. Om de kernpunten te realiseren (het koesteren van omgevingskwaliteiten, benutten van het station, versterken van wandel- en fietsroutees en het versterken van complementariteit) is een ander type ingrepen nodig in Den Dolder, gericht op nieuwe c.q. verbetering van fiets- en wandelroutes, programmering van (nieuwe) ontmoetingsplaatsen en/of de toevoeging van programma in nabijheid van het station. De varianten voor de zuidelijke ontsluiting geven die invulling niet en zijn vooralsnog vooral gericht op het borgen van de huidige economische vitaliteit van het dorpscentrum, een opgave die vanuit het perspectief van de toekomstschets vooral de eerste 10 jaar relevant is. Naast de opgave voor de zuidelijke ontsluitingsroute speelt er een tweede concrete ontwikkeling aan de zuidzijde van Den Dolder: de komst van het politie opleidingcentrum (POC). Tijdens stakeholderbijeenkomsten heeft de politie haar inzet op mobiliteitstransitie voor de eigen medewerkers onder de aandacht gebracht.

Een goede langzaamverkeersverbinding tussen het POC en station Den Dolder zou zeer wenselijk zijn, en waarschijnlijk zelfs randvoorwaardelijk om deze transitie een succes te maken. Het faciliteren van deze voorziening sluit naadloos aan op de indicatieve toekomstschets.

DEN DOLDER

Hier ligt een grote kans om een eerste stap te zetten in de richting van de indicatieve toekomstschets. In deze verkenning is dan ook onderzocht of en hoe deze kans in voorliggende varianten concreet gemaakt kan worden. Overigens is het daarbij belangrijk om te benadrukken dat de impact van het nieuwe POC op de aansluiting Fornheselaan/N238 nog onderzocht wordt. Het is goed mogelijk is dat deze aansluiting - ondanks nieuw mobiliteitsbeleid vanuit de Politie - hoe dan ook aanpassing behoeft vanwege operationeel verkeer. In het hierna volgende hoofdstuk wordt verder ingezoomd op de ‘optimalisatiekansen’ van de verschillende varianten. Daarbij gaat het concreet om kansen voor de implementatie van STOMP-principes, het verminderen van negatieve effecten op de omgeving en eventuele kansen voor het versterken van sociale cohesie. Dit verkennend onderzoek draagt eraan bij om een goed beeld te krijgen wat de ‘potentie’ is van de verschillende oplossingsrichtingen.

De Drietak-variant

De Drietak variant maakt zoveel mogelijk gebruik van bestaande infrastructuur, via de Fornheselaan en de Andreas Foxlaan. De keerzijde van deze variant is daarmee een toename van verkeer in de bestaande woonstraten. Op basis van de rekenmodellen wordt in deze woonstraten een maximale intensiteit verwacht van ca. 3.000 voertuigen per dag, deze intensiteit is vergelijkbaar met de situatie langs de Paltzerweg. Om het autoverkeer vanuit het centrum naar de aansluiting Fornheselaan/N238 te leiden is in de Drietak-variant een nieuw autoviaduct over de N238 opgenomen, parallel aan het bestaande spoorviaduct.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Optimalisatie voorstellen

Voor optimalisatie van de Drietak-variant worden de volgende kansen gezien • Het toevoegen van een losse langzaamverkeer route, die een directe en comfortabele verbinding biedt van het station, langs Den Engh, langs het POC en aantakt op het regionale recreatieve netwerk, met routes naar het Militair museum en SoesterbergNoord. Met dergelijke route pakt Den Dolder de regie op nieuwe en bestaande bezoekersstromen

D RIE TAK-B VARIANT

• De nieuwe langzaamverkeerverbinding (met brug over N238) biedt een kans om deze te combineren met de geplande doorfietsroute. Deze doorfietsroute zou zodoende deels verlegd kunnen worden naar een tracé langs het POC. Idealiter loopt de doorfietsroute vervolgens langs de noordelijke rand van de voormalige vliegbasis Soesterberg en takt daarna weer aan op het bestaande trace. Voor de inpassing van deze route is afstemming met Utrechts Landschap nodig. Door de gecombineerde langzaamverkeerverbinding ontstaat vervolgens een kans om het autoverkeer op de Fornheselaan af te wikkelen langs het bestaande spoorviaduct. In dat geval is er geen nieuw autoviaduct over de N238 nodig. De technische mogelijkheden van het bestaande viaduct moeten nader onderzocht worden. Hiernaast staat deze Drietak-B variant weergegeven.

links: Indicatieve doorsnede van de beoogde langzaamverkeer verbinding aan de noordzijde van Den Engh, voor het stimuleren van langzaam verkeer. DEN DOLDER

• Tot slot is gekeken of langs de Fornheselaan en Andreas Foxlaan mogelijkheden zijn om de negatieve impact (geluid en luchtkwaliteit) te verminderen. De ruimte langs deze woonstraten is beperkt, op enkele delen kunnen extra bomen geplaatst worden, wat de lokale belevingskwaliteit kan verbeteren, maar het reducerend effect daarvan zal beperkt zijn. 38

Beschouwing van de geoptimaliseerde Drietak-B-variant

Sociale aspecten

Omgevingsaspecten

•

• Toename geluidhinder en luchtvervuiling Fornheselaan en Andreas Foxlaan

•

Het bereikbaar houden van de dorpskern draagt bij aan de economische vitaliteit van het dorp Langzaamverkeerverbinding (POC/Soesterberg) kan bijdragen aan vitaliteit dorpskern voor lange termijn

Culturele aspecten

Ecologische aspecten

•

Minimale aantasting bestaande opzet Dolderseweg en landgoed Den Engh

Er moeten ca. 615 bomen gekapt worden voor de aanleg van de Drietak-B variant, vooral voor de aanpassing van de afslag Fornheselaan

Doorsnede over de Andreas Foxlaan: Over de Andreas Foxlaan wordt het inkomende autoverkeer gecombineeerd met een doorfietsroute. Gezien de intensiteiten van beide verkeersstromen is de inrichting van een dorpse fietsstraat (waar auto’s te gast zijn) hiervoor passend. Met deze vormgeving ervaren weggebruikers dat ze een dorp binnenrijden en passen daarop het gedrag aan. VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Bovenstaand: locaties waar doorgaand fietsverkeer en autoverkeer vanaf 3.000 mvt per dag elkaar kruisen in de Drietak-B-variant.

Doorsnede verlengde Fornheselaan langs spoor: Langs het spoor loopt de huidige doorfietsroute over het spoorviaduct. De ruimte op het spoorviaduct is ca. 7,30 m. waarmee deze in principe breed genoeg is voor autoverkeer in twee richtingen (verlengde Fornheselaan). Voorwaarde voor dergelijke herinrichting is het combineren van de doorfietsroute met een nieuwe doorgaande langzaamverkeer verbinding met brug over de N238. 39

De Viertak-I-variant

De Viertak-I variant maakt net als de Drietak-variant gebruik van bestaande infrastructuur in het dorpscentrum, via de Fornheselaan en de Andreas Foxlaan. Anders dan in de Drietak-variant wordt een deel van het verkeer via een nieuwe doorsnijding door landgoed Den Engh het dorp in- en uit geleid. De keerzijde van deze variant is daarmee de aantasting van cultuurhistorische en ecologische waarden op landgoed Den Engh (zie voor meer achtergrond over de betekenis van Den Engh, pagina 70 in de gebiedsanalyse). Momenteel heeft het landgoed voor het Rijk de status als ‘strategisch object’, het heeft daarmee strategische waarde en is in gebruik als bijzondere vergaderlocatie. De vraag is of het landgoed in die functie voor het Rijk behouden kan blijven met de nieuwe doorsnijding. De parkaanleg van het landgoed is momenteel matig onderhouden maar is desondanks wel cultuurhistorisch waardevol. DEN DOLDER

Optimalisatie voorstellen

Voor optimalisatie van de Viertak-I-variant worden de volgende kansen gezien: • Het nader inpassen van de doorsnijding door Den Engh op zodanige wijze dat zoveel mogelijk monumentale bomen op het landgoed behouden kunnen blijven • Voorts zien wij een mogelijkheid om alleen de meest noodzakelijke verkeersstroom te bedienen, daarmee kunnen op- en afritten meer bescheiden gedimensioneerd worden. Dorpsverkeer dat van noord naar zuid gaat wordt dan afagewikkeld via landgoed Den Engh. Verkeer van zuid naar noord kan naar de afslag Fornheslaan worden geleid. • Dankzij de kleinere verkeersstroom kan ook in deze variant mogelijk gebruik gemaakt worden van het bestaande spoorviaduct. Naast het spoor is dan ruimte voor éénrichtingsverkeer, naast een doorfietsroute in twee richtingen

links: Indicatieve doorsnede verlengde Fornheselaan langs het spoor (bestaand spoorviaduct), met daarop de huidige doorfietsroute en daarnaast autoverkeer in één richting het dorp uit (van zuid naar noord via de Fornsheselaan). VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Beschouwing van de geoptimaliseerde Viertak-I-variant

Sociale aspecten

Omgevingsaspecten

•

Het bereikbaar houden van de dorpskern draagt bij aan de economische vitaliteit van het dorp Verbeteringen langzaamverkeer routes naar het zuidoostelijk kwadrant ten opzichte van de huidige situatie

•

Er ontstaat nieuwe geluidoverlast en luchtvervuiling op Den Engh Geluidoverlast en luchtkwaliteit zullen verslechteren langs de Fornheselaan en een deel van de Andreas Foxlaan, gelijk aan de situatie in de Drietak-variant

Culturele aspecten

Ecologische aspecten

•

De afrit van noord naar zuid gaat over Den Engh, ondanks dat de impact daarvan verminderd is, doet deze nog steeds onomkeerbare afbreuk aan cultuurhistorische en ecologische waarden

Er moeten 615 bomen gekapt worden voor de aanpassingen aan de noordzijde van de N238. Daar bovenop komt de kap van bomen voor het tracé door Den Engh, wat op dit moment nog niet exact te bepalen is (precieze inmeting bomen op het landgoed ontbreekt nog).

Bovenstaand: locaties waar doorgaand fietsverkeer en autoverkeer vanaf 3.000 mvt per dag elkaar kruisen in de Viertak-I-variant.

Door Den Engh wordt een auto-ontsluiting voor éénrichtingsverkeer aangelegd, met daarnaast een fiets- en wandelroute voor het stimuleren van langzaamverkeer (wandelen en fietsen). Indicatieve doorsnede van de nieuwe verbindingsweg door landgoed Den Engh DEN DOLDER

De Viertak-III-variant

Anders dan in voorgaande varianten wordt in de Viertak III-variant al het verkeer via een nieuwe ontsluiting over landgoed Den Engh het dorp in en uit geleid. De keerzijde van deze variant is daarmee een aanzienlijke aantasting van cultuurhistorische en ecologische waarden op landgoed Den Engh. Momenteel heeft het landgoed voor het Rijk de status als ‘strategisch object’ en is het in gebruik als bijzondere vergaderlocatie. De vraag is of het landgoed in die functie voor het Rijk behouden kan blijven met de nieuwe doorsnijding. De nieuwe ontsluiting sluit voorts aan op de kruising Dolderseweg/Paltzerweg, waarbij op basis van de verkeersmodellen een intensivering van het autoverkeer op de Dolderseweg richting het centrum verwacht wordt.

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Optimalisatie voorstellen

Voor optimalisatie van de Viertak-III-variant worden de volgende kansen gezien: • Het optimaliseren van een comfortabele langzaamverkeerroute, die een directe verbinding biedt van het station, langs Den Engh, langs het POC en aantakt op het regionale recreatieve netwerk met routes naar het Militair museum en Soesterberg-Noord. Met dergelijke route pakt Den Dolder de regie op nieuwe en bestaande bezoekersstromen

VIERTAK-III VARIANT

VIERTAK-III-B VARIANT DEN DOLDER

• De impact op landgoed Den Engh - vooral in de Viertak-III variant, is dusdanig groot dat het mogelijk voor het Rijk haar functionaliteit verliest. Daarmee ontstaat er een mogelijkheid voor (gedeeltelijke) herontwikkeling van het landgoed. In dat geval zou ingezet kunnen worden op een publieke, verbindende functie van de buitenruimte bij het landhuis • Naar aanleiding van de gesprekken met stakeholders is aanvullend onderzocht of een inpassing van de ontsluiting langs de zuidrand van Den Engh verdere voordelen kan bieden (viertakIII-B variant). Vooralsnog is het beeld dat voor een dergelijke inpassing private percelen verworven zullen moeten worden om de kruising op de N238 goed in te kunnen passen. Verder heeft dergelijke inpassing grote impact op de reeds vastgestelde integrale ruimtelijke visie voor het POC. Tot slot is het ook hier de vraag of het landgoed haar huidge functie voor het Rijk kan behouden. 44

Beschouwing van de geoptimaliseerde Viertak-III-varianten

Sociale aspecten

Omgevingsaspecten

•

Langzaamverkeerverbinding (POC/Soesterberg) kan bijdragen aan vitaliteit dorpskern voor lange termijn In geval van herontwikkeling van Den Engh zou ingezet kunnen worden op een verbindende functie voor de buitenruimte van het landgoed

Culturele aspecten

•

De nieuwe verbinding gaat - in meer of mindere mate - over landgoed Den Engh, en doet onomkeerbaar afbreuk aan (cultuurhistorische waarden van) het bestaande landgoed • Voor een goede aansluiting op de Paltzerweg zullen een aantal monumentale bomen op Den Engh gekapt moeten worden

Doorsnede nieuwe afrit door Den Engh, variant V-III-1 VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

• •

Geluidoverlast en luchtvervuiling langs het noordelijk deel van de Dolderseweg zal toenemen Er ontstaat nieuwe geluidoverlast en luchtvervuiling op Den Engh Er ontstaat een relatief drukke dorpskruising daar waar de Dolderseweg en doorfietsroute kruisen

Ecologische aspecten •

•

Het aantal te kappen bomen wordt in de Viertak III variant geschat op 680. In geval van de Viertak III-B variant wordt het aantal te kappen bomen geschat op ca. 500 bomen De nieuwe verbinding over Den Engh zal negatieve effecten hebben op de aanwezige ecologie op het landgoed

Bovenstaand: locaties waar doorgaand fietsverkeer en autoverkeer vanaf 3.000 mvt per dag elkaar kruisen in de Viertak-III-variant (gelijk aan de situatie in de Viertak-III-B variant).

Doorsnede nieuwe ontsluiting langs de rand van Den Engh, variant V-III-2 45

De Nul-variant

Boven: het huidige profiel van een groot deel van de Dolderseweg kent een relatief smal profiel met direct aangrenzende private percelen

In de Nulvariant wordt teruggevallen op de bestaande infrastructuur. De verwachting is dat door omrijbewegingen de verkeersintensiteit op de Dolderseweg (en de rotonde bij de Hertenlaan) dusdanig zal toenemen, over dusdanig lange afstand, dat herinrichting van de Dolderseweg en rotonde Hertenlaan onvermijdelijk is. In geval van herinrichting van de Dolderseweg dienen daarbij ook aanliggende (stroken van) percelen verworven te worden. De Nulvariant behelst zodoende herinirichtingsmaatregelen voor het faciliteren van (omrijdend) autoverkeer. Los hiervan wordt de impact van het nieuwe POC op de aansluiting Fornheselaan/ N238 nog onderzocht, waarbij het mogelijk is dat deze aansluiting - ondanks nieuw mobiliteitsbeleid vanuit de Politie - toch aanpassing behoeft. DEN DOLDER

Impressie van herinrichting Dolderseweg in Nul variant huidige situatie met daaronder nieuw profiel met vrijliggende fietspaden

Impressie van de huidige inrichting van de Dolderseweg met bestaande bomen, ter hoogte van landgoed Den Engh.

Impressie van een herinrichting van de Dolderseweg waarbij bestaande bomen moeten wijken. Het overgrote deel van de Dolderseweg kent een smaller profiel waardoor er stroken van aangrenzende percelen verworven moeten worden voor dergelijke herinrichting VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Optimalisatievoorstellen

N U LVARIANT

N U LVARIANT + PARKEERGARAG E

fietsroute langs WA dorpsroute

dorpsroute

fietsroute langs POC DEN DOLDER

Voor optimalisatie van de Nul-variant worden de volgende kansen gezien: • Het implementeren van STOMP door middel van de aanleg van aantrekkelijke langzaamverkeerroutes. Een dorpsroute, met voorzieningen daarlangs, gericht op voetgangers en twee comfortabele fietsverbindingen die starten bij het station/winkelplein. Eén fietsroute die de nieuwe ontwikkeling op het WA-terrein met het centrum verbindt en de andere om via het POC de omgeving Soesterberg met Den Dolder te verbinden. Met deze routes pakt Den Dolder de regie op nieuwe en bestaande bezoekersstromen en wordt actieve mobiliteit bevorderd. • Voor de transitiefase (de periode totdat nieuwe bezoekersstromen in Den Dolder op gang komen) kan verkend worden of een parkeergaragetoegang aan de noordzijde van het spoor naar een parkeergarage onder de Paduaweg met een directe voetgangersverbinding naar het winkelplein, en eventueel station, een oplossing kan bieden. Deze parkeergarage is bedoeld om de economische vitaliteit van het dorpscentrum op peil te houden. Hiervoor is de medewerking van Remia benodigd. • Bovengenoemde maatregelen worden vooral interessant als zij kunnen bijdragen aan een vermindering van het (omrijdende) autoverkeer, waardoor aanpassing van de Dolderseweg/ rotonde Hertenlaan overbodig worden. Deze gedragsverandering is momenteel echter (nog) niet aantoonbaar in verkeersmodellen 48

Langzaamverkeerroutes

De voorgestelde wandel- en fietsroutes versterken de verbinding tussen het centrum in Den Dolder en het bestaande langzaamverkeernetwerk. Nieuwe ontwikkelingen worden hiermee goed verbonden met het station en het winkelplein. Wandelen en fietsen krijgen prioriteit binnen het dorp door middel van comfortabele en aantrekkelijke routes.

Indicatieve doorsnede van een langzaamverkeer verbinding langs Den Engh

Fragment van een voorgestelde aantrekkelijke wandelroute langs de Willem Arntszlaan VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Beschouwing van de geoptimaliseerde Nul-variant

Sociale aspecten

Omgevingsaspecten

•

• •

Langzaamverkeerroutes dragen bij aan sociale interactie (cohesie), sociale veiligheid en vitaliteit dorpskern voor lange termijn Wandelen en fietsen bevordert een gezonde leefstijl Herinrichting P+R gebied aan noordzijde (met nieuwe langzaamverkeerverbinding) kan bijdragen aan betere sociale veiligheid

Culturele aspecten • •

Extra omrijbewegingen zullen leiden tot extra geluidhinder en luchtvervuiling Dolderseweg.

Ecologische aspecten

Geen aantasting landgoed Den Engh • Inzet is het vermijden van herinrichting Dolderseweg (door middel van langzaamverkeerroutes en noordelijke parkeergaragetoegang).

Bestaande bomen en bermen langs de Dolderseweg hebben ecologische waarde, de inzet is om deze te behouden. Los daarvan dienen mogelijk ca. 615 bomen gekapt moeten worden voor de aanpassing van de afslag Fornheselaan ivm de komst van het POC.

Doorsnede dorpsroute langs spoor (zuidzijde), Paduaweg, met een aantrekkelijk(er) dorpsroute (indicatieve weergave)

DEN DOLDER

Bovenstaand: locaties waar doorgaand fietsverkeer en autoverkeer vanaf 3.000 mvt per dag elkaar kruisen in de Nul-variant.

Indicatieve doorsnede van de Dolderseweg ter hoogte van het centrum, met volop ruimte voor voetgangers en fietsers

Inzichten uit het verkennend geluidonderzoek

Voor meer gedetailleerde informatie: zie Verkennend geluidonderzoek, Peutz, 2 maart 2023

D RIE TAK VARIANTEN

V IERTAK- I VARIANT

V IERTAK- III VARIANTEN

N U LVARIANT

G ECU M U LEERD E SIT UATIE

Verschil in geluidbelasting (bij woningen > 50 dB) Alternatief 1 (2032) vs Autonome situatie (2032)

Verschil in geluidbelasting (bij woningen > 50 dB) Alternatief 2 (2032) vs Autonome situatie (2032)

Verschil in geluidbelasting (bij woningen > 50 dB) Alternatief 4 (2032) vs Autonome situatie (2032)

Verschil in geluidbelasting (bij woningen > 50 dB) Nulalternatief (2032) vs Autonome situatie (2032)

Gecumuleerde geluidbelasting (wegverkeer en railverkeer samen) Autonome situatie (2032)

Verschil geluidbelasting < -1,5 dB -1,5 - -0,5 dB -0,5 - 0,5 dB 0,5 - 1,5 dB > 1,5 dB

Geluidbelasting

Bovenstaande afbeelding toont de woningen die extra geluidbelasting kunnen ervaren als gevolg van wegverkeer in de Drietak-varianten. Het betreft het verschil ten opzichte van de huidige situatie met autonome groei. De meeste toename van geluidbelasting vindt plaats langs de Fornheselaan en de Andreas Foxlaan

VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P

Bovenstaande afbeelding toont de woningen die extra geluidbelasting kunnen ervaren als gevolg van wegverkeer in de Viertak-I-variant. Het betreft het verschil ten opzichte van de huidige situatie met autonome groei. De meeste toename van geluidbelasting vindt plaats langs de Fornheselaan en de Andreas Foxlaan

Bovenstaande afbeelding toont de woningen die extra geluidbelasting kunnen ervaren als gevolg van wegverkeer in de Viertak-III-varianten. Het betreft het verschil ten opzichte van de huidige situatie met autonome groei. De meeste toename van geluidbelasting vindt plaats langs de Dolderseweg

Bovenstaande afbeelding toont de woningen die extra geluidbelasting kunnen ervaren als gevolg van wegverkeer in de Nul-variant. Het betreft het verschil ten opzichte van de huidige situatie met autonome groei. De meeste toename van geluidbelasting vindt plaats langs de Dolderseweg

< 50 dB 51 - 55 dB 56 - 60 dB > 60 dB

Bij het beschouwen van de geluidbelasting is het belangrijk om naast het wegverkeer ook het railverkeerslawaai te beschouwen. In de nabijheid van het spoor is deze geluidbelasting namelijk maatgevend. Dat wil zeggen dat deze geluidbelasting domineert boven dat van het wegverkeer. Bovenstaande afbeelding geeft aan bij welke woningen dat van toepassing is 51

Beschouwing van een ongelijkvloerse oplossing

De ongelijkvloerse oplossing is op dit moment nog een schetsmatig idee. Het past om een dergelijk idee eerst te bespeken met Remia als grondeigenaar en te spiegelen aan hun gedachten over de toekomstige bedrijfsvoering. Op basis van de huidige inzichten is het niet waarschijnlijk dat dergelijke oplossing op korte termijn realiseerbaar is, de oplossing zou daarom vooral bezien moeten worden met oog op de lange termijn. Voor de transitieopgave, om het dorpscentrum economisch vitaal te houden op korte termijn, is de realisatietermijn te lang. Vanuit de lange termijn beschouwd is de ongelijkvloerse oplossing vooral op het autoverkeer gericht. Aanvullende maatregelen voor het langzaamverkeer, zoals geschetst bij de Nul-variant, zouden de variant beter kunnen laten aansluiten op de indicatieve toekomstschets (om STOMP te implementeren en de kracht van Den Dolder te benutten/uit te bouwen).

DEN DOLDER

Concluderende beschouwing

VA F ON OTKENROTOEPXPTUM NA T SNTAEARRPAG V E REB I N D E N D D O R P

5533

Sterktes en zwaktes van de verschillende oplossingsrichtingen (na optimalisatie)

D RIE TAK- B VARIANT

STERKTE

ZWAKTE

KANS

RISICO’S

•

zoveel mogelijk gebruik van bestaande infrastructuur langzaamverkeerroute maakt integraal onderdeel uit van oplossing

•

verbetering langzaamverkeerroutes ri. zuid-oost t.o.v. huidige situatie faciliteert alleen noodzakelijk verkeerstroom

•

geen extra geluidoverlast/ luchtvervuiling bewoners Fornheselaan en A.Foxlaan

•

V IERTAK- I VARIANT

•

• V IERTAK- III VARIANT

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14212161/1