24RV032 rv Evaluatie experiment Vollenhove

RAADSVOORSTEL Evaluatie en vervolg van het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove

Portefeuillehouder

Laura Hoogstraten

Ontvangst griffie

24 april 2024

Opsteller

Ronde Tafel

23 mei 2024

Zaak/stuknummer

R. Walstra, H. Goorhuis 24RV032/350890

Debat

-

Besluit college

23 april 2024

Raadsvergadering

28 mei 2024

Onderwerp Evaluatie en vervolg van het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove

Doel van het voorstel Voorgesteld besluit 1.

De conclusies en aanbevelingen van het evaluatierapport ‘Impuls voor positief buurtcontact’ van onderzoeksbureau Movisie te onderschrijven;

2.

In te stemmen om het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove in de L-flat met 2 jaar te laten verlengen vanaf datum raadsbesluit;

3.

In te stemmen om het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove voor 2 jaar uit te voeren in de Geroflat vanaf datum raadsbesluit;

4.

Het experiment opnieuw te evalueren aan het eind van deze periode.

Besluit Raad

Inhoud (korte samenvatting) Het college heeft in het 3e kwartaal van 2021 het besluit genomen om voor 2 jaar het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove in de L-flat uit te laten voeren (zie bijlage RIB21_166). Het experiment is eind 2021 gestart en is in oktober 2023 geëindigd. Eind 2023 is met de evaluatie van dit experiment begonnen. De evaluatie is door onderzoeksbureau Movisie uitgevoerd en in maart 2024 verwerkt tot het rapport ‘Impuls voor positief buurtcontact’ (zie bijlage). Gemeente, woningcorporatie Woongroen en welzijnsorganisatie MeanderOmnium zien gerichte woningtoewijzing Vollenhove als één van de instrumenten om de leefbaarheid in de flat en de buurt te versterken. Met gerichte woningtoewijzing Vollenhove hoopte men bij een deel van de vrijkomende appartementen in de L-flat, gemotiveerde bewoners aan te trekken die zich willen inzetten voor de flaten buurtbewoners. Men verwachtte met deze vorm van woningtoewijzing de (ver)binding tussen de bewoners te vergroten. De conclusies over gerichte woningtoewijzing Vollenhove uit de evaluatie zijn positief en hoopvol. Tegelijk maakt de evaluatie duidelijk dat het experiment door de opzet en uitwerking nog in de kinderschoenen staat en een vervolg verdient.

Pagina 1 van 6

VERDIEPING Inleiding Het college heeft in het 3e kwartaal van 2021 het besluit genomen om voor 2 jaar het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove in de L-flat uit te laten voeren (zie bijlage RIB21_166). Het experiment is eind 2021 gestart en is in oktober 2023 geëindigd. Eind 2023 is met de evaluatie van dit experiment begonnen. De evaluatie is door onderzoeksbureau Movisie uitgevoerd en in maart 2024 verwerkt tot het rapport ‘Impuls voor positief buurtcontact’ (zie bijlage). Wat is gerichte woningtoewijzing ook weer? Met gerichte woningtoewijzing zoekt de woningcorporatie nieuwe huurders die structureel iets extra's voor hun de buurt en buurtbewoners willen doen. In het woonruimteverdeelsysteem WoningNet regio Utrecht wordt de volgorde voor woningtoewijzing van sociale huurwoningen in beginsel bepaald op basis van inschrijftijd. De woningzoekende met de langste inschrijftijd krijgt als eerste de woning toegewezen. Gerichte woningtoewijzing in het experiment in Vollenhove betekent dat niet inschrijftijd bepalend is bij de woningtoewijzing van de woning, maar juist de motivatie van de kandidaat. Uiteraard moet ook deze kandidaat ingeschreven staan bij WoningNet en een passend inkomen hebben voor de sociale huurwoning.

Uit de motivatie van de woningzoekende moet blijken welke bijdrage hij/zij wil leveren aan versterking van de leefbaarheid voor de buurt en buurtbewoners. De selectie van de kandidaat gebeurt door een selectiecommissie, bestaande uit twee medewerkers van woningcorporatie Woongroen, een medewerker van MeanderOmnium en een bestuurslid van HuurdersPlatform Seyst. Het experiment wordt toegepast op 25% van de vrijkomende sociale huurwoningen in de L-flat met een maximum van 20 woningen per jaar. Leefbaarheid Ontwikkelingen in het sociaal domein en in de wet- en regelgeving voor de corporatiesector hebben in de afgelopen 10 jaar geleid tot sterkere concentraties van kwetsbare groepen in de toch al kwetsbare wijken met een hoog aandeel sociale huurwoningen. Vollenhove is met een aandeel van meer dan 60% sociale huurwoningen zo’n kwetsbare wijk. Een eenzijdige bevolkingssamenstelling in wijken met veel sociale huurwoningen wordt in verband gebracht met ongelijkheid, segregatie en negatieve buurteffecten. Alleen maar ingrijpen in de woningvoorraad en de fysieke leefomgeving om deze opgaven aan te gaan is niet meer voldoende. Met gerichte woningtoewijzing komen er nieuwe bewoners wonen, die een maatschappelijke bijdrage leveren aan de buurt en haar bewoners. In het experiment voor de L-flat zijn er ongeveer 40 personen komen wonen. Het is een mix van voornamelijk jongere mensen.

Naast fysieke ingrepen in de woningvoorraad zijn in wijken daarom aanvullende (sociale, economische en andere) beleidsinterventies nodig. Om de sociale samenhang en de leefbaarheid te vergroten, dienen ‘oude’ en ‘nieuwe’ bewoners elkaar regelmatig te ontmoeten. Gemeente, woningcorporatie Woongroen en welzijnsorganisatie MeanderOmnium zien gerichte woningtoewijzing Vollenhove als één van de instrumenten om de leefbaarheid in de flat en de buurt te versterken. Met gerichte woningtoewijzing Vollenhove hoopte men bij een deel van de vrijkomende appartementen in de L-flat, gemotiveerde bewoners aan te trekken die zich willen inzetten voor de flaten buurtbewoners. Men verwachtte met deze vorm van woningtoewijzing de (ver)binding tussen de bewoners te vergroten.

Pagina 2 van 6

Vooraf is bepaald dat het experiment de volgende uitkomsten moet opleveren: 1. Heldere en transparante spelregels voor gerichte woningtoewijzing, die gedragen worden door alle betrokken partijen (gemeente, woningcorporatie, welzijnsorganisatie, huurdersorganisatie); 2. Gerichte woningtoewijzing moet in de praktijk (voldoende) woningzoekenden aanspreken die zich voor langere tijd willen inzetten om de leefbaarheid te versterken; 3. Bewoners die geworven zijn via gerichte woningtoewijzing, ontwikkelen concrete activiteiten voor flat- en buurtbewoners; 4. De inzet van bewoners die geworven zijn via gerichte woningtoewijzing levert een positieve bijdrage aan de leefbaarheid in de flat en buurt.

ARGUMENTEN 1. De conclusies over gerichte woningtoewijzing Vollenhove uit de evaluatie zijn positief en hoopvol. Het experiment laat een positief beeld zien op de vier bovengenoemde verwachte uitkomsten (zie bijlage evaluatierapport ‘Impuls voor positief buurtcontact’ p.20 en p.21). De betrokken partijen zijn erg te spreken over de resultaten en ook het ministerie van BZK ziet dit als een mooi project vanuit de Regiodeal. 2. Tegelijk maakt de evaluatie duidelijk dat het experiment door de opzet en uitwerking nog in de kinderschoenen staat en een vervolg verdient. Met een vervolg wordt duidelijker of sprake is van een langdurig positieve ontwikkeling op de leefbaarheid. 3. De tijdelijke uitvoering van gerichte woningtoewijzing Vollenhove door de gemeente Zeist op experimentele grondslag heeft laten zien dat deze vorm van woningtoewijzing een rechtvaardige en evenwichtige verdeling van woonruimte niet ondermijnd. Het heeft niet tot negatieve reacties of bezwaren geleid van overige woningzoekenden. 4. Om de impact van gerichte woningtoewijzing Vollenhove beter te kunnen duiden, wordt met het vervolg ook voorgesteld het experiment onder dezelfde condities uit te breiden naar de Geroflat in Vollenhove. De aangegeven problematiek in Vollenhove beperkt zich namelijk niet alleen tot de L-flat. In de nabij gelegen Geroflat is dezelfde problematiek aan de orde.

De Geroflat is ook in eigendom van woningcorporatie Woongroen. 5. Samen met de gemeente Utrecht wordt onderzocht of deze vorm van woningtoewijzing uiteindelijk een permanente plek kan krijgen in de Huisvestingsverordening en daar waar nodig ingezet kan worden in kwetsbare gebieden/complexen. 6. Gerichte woningtoewijzing vindt experimenteel op verschillende manieren op meer plekken in het land plaats. Het ministerie van BZK volgt deze ontwikkelingen en de uitwerking daarvan op de voet. KANTTEKENINGEN • Dit experiment bevindt zich strikt juridisch gezien nog steeds in een relatief grijs gebied. Dit heeft ermee te maken dat wetgeving (de Huisvestingswet) zegt dat toewijzingsregels alleen vastgelegd kunnen worden wanneer er sprake is van schaarste aan goedkope woningen en voor zover dit nodig en geschikt is om onevenwichtige en onrechtvaardige effecten van deze schaarste te bestrijden. • Het is volgens de Huisvestingswet op dit moment strikt genomen (nog) niet toegestaan om toewijzingsregels vast te stellen met uitsluitend het doel de leefbaarheid in een wijk te vergroten. Aan de andere kant worden vergelijkbare experimenten in verschillende gemeenten succesvol toegepast en als experiment mogelijk gemaakt.

• Diverse landelijke partijen onderzoeken mogelijkheden en noodzakelijke aanpassingen om binnen de Huisvestingswet alsnog gerichte woningtoewijzing definitief mogelijk te maken, zodat gemeenten en woningcorporaties meer mogelijkheden krijgen om te sturen op leefbaarheid.

Pagina 3 van 6

TOELICHTING Participatie Alle deelnemende partijen – gemeente, woningcorporatie Woongroen, MeanderOmnium en HuurdersPlatform Seyst - zijn nauw betrokken en enthousiast over dit experiment en willen dit graag voortzetten. MeanderOmnium blijft positief op deelname aan de selectiecommissie, die nodig is voor de uitvoering van dit experiment. Hetzelfde geldt voor de bijdrage en inzet van woningcorporatie Woongroen en HuurdersPlatform Seyst. Financiële toelichting Vollenhove maakt met haar buurtaanpak onderdeel uit van de Regiodeal Vitale Wijken, samen met Overvecht (Utrecht) en Batau (Nieuwegein). Het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove past binnen de ambities en uitgangspunten van de buurtaanpak en de Regiodeal. Als zodanig zijn hiervoor ook middelen beschikbaar voor de inzet van extra in-/externe uren voor dit experiment. De inzet van MeanderOmnium en de eigen inzet vanuit de gemeente wordt zo nodig mede vanuit de Regiodeal gefinancierd. Juridische aspecten • Dit experiment heeft een tijdelijk karakter en is in samenwerking met Woongroen voorbereid en met het HuurdersPlatform Seyst afgestemd. In de prestatieafspraken is de start, evaluatie en mogelijk vervolg van dit experiment opgenomen. • Regels voor de woningtoewijzing in Zeist zijn vastgelegd in de huisvestingsverordening regio Utrecht, gemeente Zeist.

College van Burgemeester en Wethouders heeft de experimentregeling van deze huisvestingsverordening toegepast om dit experiment mogelijk te maken. Het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove valt onder deze regeling en past daarmee binnen de huisvestingsverordening. • De Huisvestingswet biedt de mogelijkheid om maximaal 50% van de vrijkomende huurwoningen toe te wijzen aan woningzoekenden met een lokaal of regionale binding. Voor dit experiment wordt gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Bij een gelijkwaardige motivatie krijgen woningzoekenden met een maatschappelijke of economische binding aan Zeist voorrang. Dit is in de lokaal maatwerkclausule vastgelegd. In het vervolg van het experiment zal dit ook gelden. Duurzame aspecten Niet van toepassing Samenhang met andere projecten Niet van toepassing VERDERE PROCES Planning en uitvoering Na vaststelling en besluit door de raad zal het experiment in de huidige vorm worden vervolgd. Om het experiment succesvol te kunnen doorzetten is het wenselijk om de aanbevelingen uit het evaluatierapport mee te nemen: • Faciliteer ondersteuning: Om de nieuwe bewoners succesvol te laten zijn in het organiseren van activiteiten is goede ondersteuning/begeleiding noodzakelijk. De nieuwe bewoners zijn ook zelf actief om elkaar te ondersteunen. Zij spreken elkaar regelmatig, hebben een buurtapp en opereren onder de naam ‘Buren voor buren’.

De huidige ondersteuning/begeleiding door Pagina 4 van 6

• •

•

professionals moet dus blijven en zo nodig worden uitgebreid. Je voorkomt dan bijvoorbeeld dat een deel van de bewoners onnodig bezig is met zelf het wiel uit te vinden. Stem verwachtingen af: Wees duidelijk wat je van elkaar mag verwachten. Ontmoetingsruimtes: De beschikbaarheid van deze ruimtes is een belangrijke sleutel tot het succes om activiteiten en ontmoetingen te realiseren. De ruimtes moet dan ook voldoende faciliteiten hebben. Staar niet blind op aantallen: Het ligt voor de hand om resultaten te herleiden tot frequenties van activiteiten en aantal deelnemers. Maar een effect van die activiteiten kan ook zijn dat er meer interactie en contact tussen bewoners ontstaat, wat niet direct meetbaar is.

Het vervolgexperiment heeft een tijdelijk karakter van 2 jaar. Het experiment voor de L-flat en de Geroflat wordt onder de huidige condities voortgezet. Het experiment wordt toegepast op 25% van de vrijkomende sociale huurwoningen in de L-flat met een maximum van 20 woningen per jaar en op 25% van de vrijkomende sociale huurwoningen in de Geroflat met een maximum van 10 woningen per jaar. Voor afloop evalueren we opnieuw het experiment samen met Woongroen, MeanderOmnium en HuurdersPlatform Seyst. Dan wordt bepaald of gerichte woningtoewijzing structureel wordt toegepast en onder welke voorwaarden. In de tussentijd monitoren Woongroen en gemeente Zeist het experiment. Communicatie Het experiment is samen met de betrokken partijen (Woongroen, gemeente en MeanderOmnium) voorbereid, afgestemd en uitgevoerd. Het experiment is inhoudelijk afgestemd met HuurdersPlatform Seyst. Zij behartigen de belangen van de huurders van Woongroen en hebben een positief advies gegeven op het experiment. Zij zijn ook nadrukkelijk betrokken in de evaluatie van dit project en zullen ook betrokken zijn in het vervolg van het experiment. Ook is het verlengen van het experiment voorgelegd aan de bewonerscommissie in de L-Flat. Verder is het experiment conform de voorwaarden in de huisvestingsverordening afgestemd met de gemeenten in de woningmarktregio.

Bij de totstandkoming zijn ook de provincie en het Ministerie van BZK betrokken. Het experiment wordt met grote interesse gevolgd. De media hebben kennis kunnen van het evaluatierapport en ontvangen een gezamenlijk persbericht van gemeente en Woongroen bij het vervolg van dit experiment. Evaluatie Het experiment wordt na 2 jaar geëvalueerd. De raad wordt hierover vervolgens geïnformeerd. BIJLAGEN • •

Bijlage 1 Evaluatierapport van Movisie: ‘Impuls voor positief buurtcontact’ Bijlage 2 RIB21_166 Experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove

Pagina 5 van 6

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 24RV032

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 23 april 2024; BESLUIT: 1. De conclusies en aanbevelingen van het evaluatierapport ‘Impuls voor positief buurtcontact’ van onderzoeksbureau Movisie te onderschrijven; 2. In te stemmen om het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove in de L-flat met 2 jaar te laten verlengen vanaf datum raadsbesluit; 3. In te stemmen om het experiment gerichte woningtoewijzing Vollenhove voor 2 jaar uit te voeren in de Geroflat vanaf datum raadsbesluit; 4. Het experiment opnieuw te evalueren aan het eind van deze periode. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 28 mei 2024. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J. Langenacker, voorzitter

1