24RV006 rv Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 2024

RAADSVOORSTEL Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 2024

Portefeuillehouder

A. Welting

Ontvangst griffie

30 november 2023

Opsteller

Ronde Tafel

07 december 2023

Zaak/stuknummer

R. Hoogervorst 24RV006/264009

Debat

N.v.t.

Besluit college

21 november 2023

Raadsvergadering

23 januari 2024

Onderwerp Vaststelling van het SHP, Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist, IHP en Programma Onderwijshuisvesting 2024

Doel van het voorstel De te hanteren beleidsuitgangspunten ten aanzien van onderwijshuisvesting zoals vastgelegd in het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 2024 vast te stellen en deze vastleggen in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024. Op basis van deze uitgangspunten het door het college vastgestelde Integraal Huisvestingsplan en Programma 2024 te bekrachtigen.

Voorgesteld besluit

Besluit Raad 23 januari 2024: Conform unaniem (met 29 stemmen voor) besloten. Tevens is een motie aangenomen (bijgevoegd)

Inhoud (korte samenvatting) De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor goede schoolgebouwen. We willen de leerlingen in Zeist een duurzame, veilige en passende leeromgeving bieden. Het gebouwenbestand in Zeist is op leeftijd en veel schoolgebouwen zijn de komende jaren toe aan renovatie dan wel vervangende nieuwbouw. We hebben samen met de schoolbesturen bepaald aan welke doelen en ambities de schoolgebouwen van de toekomst moeten voldoen. Dit heeft geresulteerd in een herijkt Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs (SHP) 2024 met aandacht voor extra m² voor doelgroepenbeleid / inclusiviteit, maatwerk renovatie of vervangende nieuwbouw, de kwaliteitseisen die aan schoolgebouwen gesteld worden en welke normvergoeding adequaat is om deze doelen te bereiken. Behalve inzet van extra gemeentelijke middelen zijn ook de schoolbesturen bereid hun aandeel in de kosten te nemen. Op basis van deze nieuwe beleidsuitgangspunten van het SHP 2024 hebben we de verordening aangepast en het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en Programma 2024 opgesteld. In het IHP hebben we per school aangegeven welke maatregelen voor de komende 16 jaren nodig zijn. Op het Programma onderwijshuisvesting 2024 staat voor welke voorzieningen we komend jaar de uitvoering starten. De kapitaallasten van de investeringen gaan lopen vanaf het jaar nadat de bouw gereed is.

De lasten worden dus vanaf dat jaar zichtbaar in de begroting. Alle kapitaallasten worden verwerkt in de (meerjaren) begroting 2024 - 2027.

1

VERDIEPING Inleiding (met aanleiding en historie; voorafgaande raadsbesluiten met link) Dit raadsvoorstel heeft betrekking op het beleid ten aanzien van onderwijshuisvesting. Dit beleid dient te worden vastgesteld door de gemeenteraad. Formeel doet de raad dit door het wijzigen van de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (verder: de verordening). Het beleid maakt de gemeente niet alleen. In de wet is vastgelegd dat dit onderwerp van overleg is met de schoolbesturen in de gemeente. Schoolbesturen dienen zich uit te kunnen spreken over het voorgenomen beleid / de voorgenomen wijzigingen in de verordening in een zogeheten Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO). Het beleid / SHP is in samenspraak met de schoolbesturen herijkt. Het college kan binnen de kaders van de verordening en het door de raad beschikbaar gestelde budget vervolgens uitvoering geven aan de zorgtaak voor onderwijshuisvesting. Dit wordt in de gemeente Zeist vormgegeven door vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan (IHP), waarin per school omschreven staat voor welke voorzieningen de school in de planperiode (16 jaar) aanspraak kan maken. Onderdeel van het IHP is het zogenoemde Programma, met de voorzieningen die voor het komende jaar voor vergoeding in aanmerking komen.

Het beleid zoals voorgesteld in het nieuwe herijkte SHP en de daaraan aangepaste verordening moeten nog vastgesteld worden door de gemeenteraad. Het vaststellen van het IHP en het Programma 2024 is – binnen de kaders van de raad – een bevoegdheid van het college. Maar omdat het IHP en Programma 2024 al zijn gebaseerd op de beleidsuitgangspunten van het herijkte SHP wordt voor 2024 voorgesteld ook deze ter goedkeuring aan de raad voor te leggen. ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN Dit voorstel omvat een samenhangend geheel van beleidsdocumenten. 1. Het Strategisch Huisvestingsplan 2024: beleidsuitgangspunten 2. Verordening 2024: formalisering beleidsuitgangspunten 3. IHP 2024: toepassen uitgangspunten lange termijn 2024-2039 4. Programma 2024: te plegen voorzieningen in 2024

1. Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 2024 In het coalitieakkoord is afgesproken dat het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) voor onderwijshuisvesting herijkt wordt. Het Strategisch Huisvestingsplan is een plan waarin de ambities van de gemeente en de schoolbesturen vastgelegd wordt. Het SHP 2024 (bijlage 1) is in samenspraak met de schoolbesturen herijkt. Dit heeft geleid tot de volgende voorstellen om het beleid ten aanzien van onderwijshuisvesting aan te passen: a. Extra ruimte bieden voor inclusiviteit en Integrale Kindcentra (IKC’s); b. Maatwerk toepassen bij de afweging renovatie of vervangende nieuwbouw; c. ‘Kwaliteitskader onderwijsvoorzieningen funderend onderwijs’ (bijlvan toepassing verklaren; d. Normvergoeding uit het Kwaliteitskader en index BDB van toepassing verklaren; e. Rekening houden – indien van toepassing - met een toeslag locatie gebonden kosten en netcongestie; f. Nieuwe gymnastieklokalen bouwen volgens de KVLO-norm; De hogere kwaliteitseisen en bijbehorende normvergoeding 2024 is 15 tot 20% hoger dan het niveau van het de VNG-norm. De VNG-norm loopt achter bij de actualiteit. De eisen die gemeente Zeist stelt, zijn hoger. Het bouwbesluit houdt rekening met een Bijna Energie Neutral gebouw (BENG) en strengere ventilatie-eisen, maar nog niet met een energieneutraal gebouw (ENG). Ook houdt de VNG-norm geen rekening met gasloos bouwen.

m²-prijs 2023 referentieschool VNG BDB index 2023 --> 2024 Primair onderwijs € 2.847,00 € 3.568,00 Voortgezet onderwijs € 2.367,00 € 3.111,00 Bijdrage schoolbestuur € -150,00

% 25% 31%

2024 VNG BDB +12,72% +3,3% € 3.209,14 € 3.685,74 € 2.668,08 € 3.213,66 € -154,95

% 15% 20%

Pagina 2 van 11

Schoolbesturen dragen bij nieuwbouw € 154,95 per m² bij (prijspeil 2024). In dat kader zijn afspraken in het overleg met de schoolbesturen gemaakt over het bieden van financiële arrangementen aan schoolbesturen, zodat de besturen de investering ook kunnen doen als de besturen onvoldoende middelen in kas hebben. Deze regelingen zullen verder worden meegenomen bij de aanpassing van de verordening Borg- en garantstellingen, Hiervoor zal een apart college- en raadsvoorstel worden voorgelegd. Voor een nadere toelichting op de keuzes wordt verwezen naar de samenvatting SHP (bijlage 1a). Besluitvorming Het SHP 2024 (bijlage 1.) is opgesteld in samenwerking met de schoolbesturen. Het SHP is definitief vastgesteld in het OOGO van 24 november 2023. De schoolbesturen stemmen in met het voorstel. De raad is beslissingsbevoegd ten aanzien van de beleidsuitgangspunten. Voorgesteld wordt in te stemmen met het SHP 2024 en het SHP 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad voor te leggen.

2. Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs De beleidsaanpassingen zullen – indien de raad het SHP goedkeurt – moeten worden verwerkt in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Het wijzigen en vaststellen van de verordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad. De beleidswijzigingen zijn verwerkt in de (concept) verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024 (bijlage 2). In het kort gaat het om de aanpassingen onder punt 1 a. tot en met f. van dit voorstel benoemd. Naast de wijzigingen van bovenstaande beleidsaanpassingen is de verordening ook aangepast aan de wijzigingen van de modelverordening van de VNG. De groen gearceerde wijzigingen betreffen de aanpassingen 2024; de blauwe arceringen zijn de aanpassingen 2020; de gele arceringen betreffen eerdere afwijkingen van de Zeister verordening ten opzichte van de modelverordening van de VNG. Besluitvorming De aanpassingen in de verordening zijn besproken in het OOGO van 24 november 2023. De schoolbesturen stemmen in met het voorstel. Voorgesteld wordt de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024 aan de raad ter vaststelling voor te leggen en de verordening 2020 in te trekken.

3. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024 Het IHP 2024 is geactualiseerd. Per school wordt in het IHP de huidige en de toekomstige situatie geschetst en wordt aangegeven welke voorzieningen op welk moment gepland staan. De ruimtebehoefte wordt bepaald aan de hand van de criteria van de verordening op basis van het aantal leerlingen. De ruimtebehoefte van de scholen is relatief stabiel. Voor sommige scholen is extra ruimte nodig: • De basisschool Al Amana krijgt uitbreiding. Uitbreiding van de Al Amana was al opgenomen op het Programma 2023, maar de bouw zal pas starten in 2024. • Ondanks alle inspanningen in het kader van passend onderwijs is er groei te zien bij het speciaal onderwijs. Bij het Heuvelrug College is sprake van groei. Hiervoor zal extra ruimte nodig zijn. • Bij het voortgezet onderwijs is uitbreiding nodig bij het Christelijk Lyceum Zeist (reeds in uitvoering) en bij de Stichtse Vrije School (in voorbereiding). • Ook is er extra behoefte aan extra ruimte voor gymnastiek. Daarvoor staan ook diverse nieuwbouwplannen in de planning om leerlingen op loopafstand gymaccommodatie te bieden. Behalve genoemde uitbreidingen zullen de komende jaren schoolgebouwen gerenoveerd of vervangen moeten worden. Het gebouwenbestand van de scholen in Zeist is op leeftijd.

Dit heeft te maken met de groeigolven in het verleden met pieken in de jaren ‘60 en ‘70 van de vorige eeuw die zich landelijk voordeden. In Zeist zijn in totaal 43 schoolgebouwen, waarvan er 15 in de afgelopen jaren gerenoveerd of vervangen zijn. Voor 7 gebouwen zijn voorbereidingen getroffen om deze binnenkort te vervangen of te vernieuwbouwen. In de planperiode van het IHP van 2024-2039 staan nog eens 18 gebouwen op de nominatie gerenoveerd of vervangen te worden. Voor het totale beeld wordt verwezen naar het IHP 2024 (bijlage 3).

Pagina 3 van 11

Besluitvorming Het IHP 2024 is opgesteld in samenwerking met de schoolbesturen. Het IHP 2024 is definitief vastgesteld in het OOGO van 24 november 2023. De schoolbesturen stemmen in met het voorstel. Het college is bevoegd het IHP vast te stellen. Dit moet binnen de inhoudelijke kaders (verordening) en de financiële kaders die de raad heeft vastgesteld. Het IHP is opgesteld volgens de uitgangspunten van het nieuwe SHP zodat de gevolgen per school in beeld konden worden gebracht en de financiële consequenties konden worden doorgerekend. Het SHP, de wijzigingen van de verordening en de financiële consequenties zijn nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. Om deze redenen wordt voorgesteld het IHP behalve door het college vast te stellen ook ter goedkeuring / bekrachtiging aan uw raad voor te leggen.

4. Programma Onderwijshuisvesting 2024 De bouwplannen die in 2024 met uitvoering starten worden op het Programma 2024 geplaatst. Deels betreft dit voorzieningen die al op het Programma 2023 of eerder stonden maar die om verschillende redenen (toch) vertraagd zijn. Terugblik Programma 2023 In het kader van het informeren van de gemeenteraad is een rapportage opgesteld waarin de voortgang van de projecten uit het Programma 2023 beschreven wordt. Alle bouwplannen die op het Programma 2023 stonden, zijn in voorbereiding, deels zijn projecten al afgerond, deels in uitvoering. Bij een aantal projecten moet de uitvoering nog starten. Ondanks voorafgaande afstemming met de schoolbesturen over de haalbaarheid de bouwplannen, is het niet in alle gevallen gelukt een bouwplan voor aanbesteding gereed te hebben. Voor het volledige inzicht wordt verwezen naar bijgaande voortgangsrapportage (bijlage 4.). Programma 2024 PROGRAMMA 2024

Voorziening (start uitvoering in 2024 - lasten na gereedkomen bouw)

Het Spoor Het Spoor Het Spoor

sloopkosten Stationslaan 3 verhuiskosten naar tijdelijke huisvesting vervangende nieuwbouw tbv 1.825 m² (excl. voorbereidingskrediet) excl. sloopkosten voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw 1.226 m²

200.000 28.000 6.157.151

0 0 -500.000

250.000

vervangende nieuwbouw tbv 1.170 m² - excl. voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw tbv BSO deel 104 m² vervangende nieuwbouw tbv inclusie en taalklas 230 m²

uitbreiding met 431 m² -/- bedrag inpandige uitbreiding (66 m²); rest uitpandig 365 m² (-/- vbrkrediet) Nije Kroost voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw incl. verwachte groei Utrechtseweg vlp 12 gr = 1.590 m² Heuvelrug College / Nije Kroost nieuwbouw 3e gymnastieklokaal Noordweg 12 / Nije Kroost - voorbereidingskrediet Pirapoleon huur Dorpshuis t.b.v. 7e groep Heuvelrug College tijdelijke uitbreiding 644 m² Heuvelrug College uitbreiding 644 m² 1e inrichting Noordweg 2e gymnastieklokaal nieuwbouw 2e gymnastieklokaal Noordweg 10 (NB krediet 2011 € 775.657) Noordweg 2e gymnastieklokaal aanpassingen terrein rondom gymnastieklokaal Noordweg Noordweg renovatie 1e gymzaal renovatie 1e gymnastieklokaal Noordweg 10 Stichtse Vrije School uitbreiding 638 m² Stichtse Vrije School uitbreiding 638 m² 1e inrichting Stichtse Vrije School vernieuwbouw delen uit 1940 en 1950 3.798 m² (- € 420.000 SUViS) Christelijk Lyceum Zeist uitbreiding 1834 m² 1e inrichting Christelijk Lyceum Zeist Verduurzaming oudbouw 1922 De Breul sloopkosten De Breul asbestsanering De Breul vervangende nieuwbouw onderwijsdeel 1980 inclusief sporthal ter vervanging 3 gymnastieklokalen gymnastieklokalen (algemeen) uitbreiding gymnastieklokalen gymnastieklokalen (algemeen) 1e inrichting gymnastieklokaal alle scholen stelpost locatiegebonden kosten en netcongestie

Montessori, Sumatralaan Wegwijzer Wegwijzer Wegwijzer Al Amana

Totaal 2024 * uit reserve onderwijshuisvesting

prijspeil 2024 voorbereidings BDB krediet

excl. vbrkrediet

start kap.last

200.000 * 28.000 * 5.657.151

2027

0

250.000

2027

4.210.353

-270.000

3.940.353

2026

325.225 719.247

0 0

325.225 719.247

2026 2026

1.568.721

-130.000

1.438.721

2026

450.000

0

450.000

2028

150.000

0

150.000

2028

10.000 1.722.718 121.427 1.483.923

0 0 0 -1.413.900

10.000 * 1.722.718 121.427 70.023

2025 2024 2026

135.555

-114.000

21.555

2026

680.275 2.802.485 131.272 11.907.798

-572.900 -650.000 0 -420.000

107.375 2.152.485 131.272 11.487.798

2026 2027 2026 2027

377.354 4.051.048 870.208 300.851 24.118.609

0 -546.032 0 0 -450.000

377.354 3.505.016 870.208 * 300.851 * 23.668.609

2025 2026

2.033.030 66.795 6.123.586

0 0 0

2.033.030 66.795 6.123.586

2027 2027 2026

70.995.631 1.409.059

-5.066.832 0

65.928.799 1.409.059

2027

Pagina 4 van 11

Het Programma onderwijsvoorzieningen2024 (bijlage 5) is opgesteld in samenwerking met de schoolbesturen. Het Programma 2024 is besproken in het OOGO van 24 november 2023. De schoolbesturen stemmen in met het voorstel. Het totale investeringsniveau bedraagt € 71 miljoen. De uitgaven zullen over meerdere jaren gedaan worden. De uitbetalingen aan de schoolbesturen zullen worden gekoppeld aan de termijnbetalingen van de aannemers. De lasten van de investeringen zullen geactiveerd worden in het jaar nadat de projecten gereed zijn. Dit jaar is weergegeven in de laatste kolom van bovenstaande tabel. Tevens wordt verwezen naar de planning 2025-2027 en vanaf 2028 en verder (bijlage 6). Besluitvorming Het Programma 2024 is opgesteld in samenwerking met de schoolbesturen. Het Programma 2024 is besproken in het OOGO van 24 november 2023. De schoolbesturen stemmen in met het voorstel. Het college is bevoegd het Programma vast te stellen. Dit moet binnen de inhoudelijke kaders (verordening) en de financiële kaders die de raad heeft vastgesteld. Het Programma 2024 is opgesteld volgens de uitgangspunten van het nieuwe SHP, zodat de gevolgen per school in beeld konden worden gebracht en de financiële consequenties konden worden doorgerekend. Het SHP, de wijzigingen van de verordening en de financiële consequenties zijn nog niet vastgesteld door de gemeenteraad.

Om deze redenen wordt voorgesteld het Programma 2024 behalve door het college vast te laten stellen ook ter goedkeuring / bekrachtiging aan uw raad voor te leggen.

5. Reflectie Onderwijshuisvesting Afgelopen jaar heeft Control het onderzoek afgerond naar het beleidsveld onderwijshuisvesting en aanbevelingen gedaan. De raad is over het onderzoek geïnformeerd. Al gedurende de looptijd van het onderzoek zijn verbeteringen in de procesvoering doorgevoerd. Aanbeveling 1. Doorontwikkeling SFI instrumentarium Deze aanbeveling is opgevolgd. Vanaf 2024 wordt voor de kapitaallasten afgestapt van de reservemethodiek. Vanaf dat jaar worden kapitaallasten in de exploitatiebegroting opgenomen. De reserve blijft in stand voor incidentele lasten. Verwezen wordt naar de financiële toelichting. Aanbeveling 2. De bestaande verantwoordingsinstrumenten beter gebruiken om raad te informeren en te positioneren De raad wordt jaarlijks geïnformeerd bij de actualisatie van het IHP en het Programma voor het komende jaar. Naar aanleiding van het toen lopende onderzoek is in de raadsinformatiebrief bij de vaststelling van het Programma 2023 al gerapporteerd over de voortgang van het Programma 2022. Ook bij het Programma 2024 wordt teruggekeken naar 2023. Wij ontwikkelen een periodieke rapportage om de raad blijvend te informeren. Aanbeveling 3. Helderheid over vrijheid voor medewerkers om maatwerk toe te passen en wanneer expliciete goedkeuring nodig is In het SHP en de verordening is hier verder vorm aan gegeven.

In de verordening zijn de kaders expliciet aangegeven waarbinnen het college maatwerk kan toepassen. Verwezen wordt naar het SHP en de verordening. Aanbeveling 4. Afwegen van het temporiseren van voorzieningen of het aanpassen van normbedragen In het verleden zijn veel voorzieningen noodzakelijkerwijs in tijd verschoven door onvoorziene omstandigheden. Met de schoolbesturen wordt beter gekeken naar de haalbaarheid van de plannen. We kijken daarbij voornamelijk naar het moment van oplevering en start van de kapitaallasten. Dit is geen garantie dat vertragingen niet meer optreden, maar betekent wel een verbeterslag met de oude systematiek. Zie ook kanttekeningen. Naast de jaarlijkse rapportages bij de actualisatie van het IHP met daarbij terugblik op het voorgaande Programma wordt voorgesteld een (tussen)evaluatie te doen in 2026. Dan is meer ervaring opgedaan

Pagina 5 van 11

met de reeds ingezette nieuwe wijze van planning, de nieuwe financiële vertaling rechtstreeks in de exploitatiebegroting en de toepassing van de toeslag locatie gebonden kosten. Ook dan kan bepaald worden in hoeverre de reserve onderwijshuisvesting – in te zetten voor incidentele lasten – uitgeput raakt en welke jaarlijkse storting vanaf wel moment weer nodig is. KANTTEKENINGEN Renovatie ‘Renovatie’ is nog geen voorziening die in de wet is opgenomen. Vooruitlopend op de wetgeving draagt de gemeente vanaf 2019 wel al weer bij aan renovatie van schoolgebouwen. De gemeente draagt 30% van het nieuwbouwbudget bij aan renovatie. ‘Renovatie’ zoals wij nu hanteren beoogt een levensduurverlenging van 25 jaar. De afschrijvingstermijn is ook 25 jaar. Het wetsvoorstel dat in consultatie is gegaan definieert ‘renovatie’ echter anders. De geplande ingangsdatum is 1 januari 2025. Renovatie is geen tussenstap om de levensduur van een gebouw met 25 jaar te verlengen, maar wordt als alternatief gezien voor vervangende nieuwbouw met een levensduurverlenging van 40 jaar. De definitie van ‘renovatie’ in het wetsvoorstel komt meer overeen met wat we in Zeist ‘vernieuwbouw’ noemen. Dit is vervangende nieuwbouw met behoud van de constructie van een bestaand gebouw en het gebouw volledig op nieuwbouwniveau brengen.

Dit passen we toe als een gebouw in aanmerking komt voor vervangende nieuwbouw, maar er goede redenen zijn om de basis van het gebouw toch te behouden. Hiervoor hanteren we een afschrijvingstermijn van 40 jaar. Voor 2024 staan geen ‘renovaties’ op de planning. Vooralsnog blijft gemeente Zeist ‘renovatie’ hanteren zoals in het SHP 2018 is opgenomen en zal het beleid en de verordening pas worden aangepast als de wetgeving een feit is in naar verwachting 2025. Planning Het plannen van de voorzieningen is lastig vanwege onvoorziene omstandigheden. Ten opzichte van voorgaande jaren is wel al een slag gemaakt. Met de schoolbesturen wordt beter gekeken naar de haalbaarheid van de plannen. We kijken daarbij voornamelijk naar het moment van oplevering en start van de kapitaallasten. Enerzijds is van belang dat tijdig de middelen beschikbaar zijn om de noodzakelijke investeringen te kunnen doen. Anderzijds hebben we te maken dat bouwprocessen in de praktijk weerbarstiger zijn en daardoor (toch) vertraging oplopen of dat door de netcongestie de planning niet haalbaar blijkt. Hierdoor kan het voorkomen dat, ondanks een zorgvuldige planning, te vroeg beslag gelegd wordt op middelen. Door jaarlijkse actualisatie van het IHP en Programma kan / zal bijgestuurd worden.

De raad zal tegelijkertijd met het vaststellen van het IHP en Programma van enig jaar ook op de hoogte worden gehouden van de voortgang van het voorgaande Programma. Toeslag locatie gebonden kosten en netcongestie Hetzelfde geldt voor de locatie gebonden kosten en netcongestie. We houden in de begroting rekening met een toeslag voor bijzondere omstandigheden van 10% van de oorspronkelijke investeringen. In hoeverre daar gebruik van moet worden gemaakt is onbekend. Ook dit legt al een beslag op de middelen. Achteraf kan pas bepaald worden of en zo ja in welke mate het beslag op de middelen nodig was. TOELICHTING Participatie Schoolbesturen hebben een stem in het beleid ten aanzien van onderwijshuisvesting. Alvorens de raad een voorstel wordt voorgelegd, moet een Op Overeenstemming Gericht Overleg hebben plaatsgevonden. De schoolbesturen stemmen in met de voorstellen. (Zie bijgevoegd verslag van het OOGO van 24 november 2023 (bijlage 7.) Schoolbesturen hebben in het OOGO van 24 november nogmaals aandacht gevraagd voor het mogelijk maken dat ook zij hun aandeel in de investeringen kunnen doen. Hiervoor kunnen / zullen leningen noodzakelijk zijn. Banken vragen een gemeentelijke garantstelling vanwege de eigendomspositie

Pagina 6 van 11

van schoolgebouwen: juridisch eigendom bij het schoolbestuur; economisch claimrecht bij de gemeente. Deze regelingen zullen verder worden meegenomen bij de aanpassing van de verordening Borg- en garantstellingen, Hiervoor zal een apart college- en raadsvoorstel worden voorgelegd. Tevens wijzen de schoolbesturen op het (nu nog) geldende ‘investeringsverbod’ van schoolbesturen voor het primair onderwijs in huisvesting. Eigen bijdragen zijn tot nu toe door de accountant goedgekeurd omdat het exploitatie betreft, maar wordt wel als risico door de besturen genoemd. Financiële toelichting De financiële paragraaf wordt in 3 onderdelen ingedeeld. Ten eerste word het financiële effect van het SHP 2024 op de kapitaallasten weergegeven. Ten tweede wordt het voorstel om de reserve onderwijshuisvesting in te zetten ter dekking van incidentele lasten toegelicht. Tot slot worden de financiële risico’s benoemd in deze financiële paragraaf. Kapitaallasten SHP 2024 - 2027 Historische context: Voor onderwijshuisvesting is in de begroting 2024 via de nagekomen melding (bijlage 2 begroting 2024, nr. 23) het financieel effect van de overgang van de reserve systematiek naar het direct ramen van kapitaallasten in de exploitatie verwerkt. Daarnaast is een PM post benoemd voor het actualiseren van het SHP 2024. In deze financiële paragraaf wordt het financiële effect van deze PM post uiteengezet.

De aanpassing van de normbedragen op basis van BDB en het opnemen van locatie-gebonden kosten in de financiële verordening, leidt tot een toename van de kapitaallasten van onderwijshuisvesting. Daarnaast is de investeringsplanning herijkt tijdens het opstellen van het SHP. In bijlage 5 en bijlage 6 zijn de investeringskredieten opgenomen. Op basis van de investeringskredieten in deze bijlagen is berekend wat de extra benodigde kapitaallasten zijn ten opzichte van de reeds voor deze kredieten geraamde kapitaallasten. In onderstaande tabel 1 is weergegeven welk bedrag aan extra kapitaallasten benodigd is.

Tabel 1 Jaar: Nagekomen melding begroting 2024 (A) 2023 verwerkte kredieten - geen onderdeel SHP 2024 (B) Kapitaallasten SHP 2024 (incl. herrijkte planning) (C) Totaal extra kapitaallasten SHP 2024 (D)

2024

€ € € €

2025

-

2026

€ €

168.793 € -78.212 €

€

€

2027

1.178.851 € -399.222 €

2.222.009 -397.557

158.876 €

489.586 €

2.239.387

68.295 €

-290.043 €

414.935

Op de eerste regel is het bedrag opgenomen wat als kapitaallasten is geraamd in de nagekomen melding begroting 2024 (A). De tweede regel betreft kapitaallasten die voortvloeien uit kredieten die inmiddels zijn verwerkt in de begroting (B). Dit zijn bijvoorbeeld de kredieten Kerckebosch school en Christelijk Lyceum Zeist, die via de technische begrotingswijziging november zijn verwerkt. Deze kredieten maken geen onderdeel uit van de kapitaallasten die benodigd zijn in het SHP 2024, want de kapitaallasten zijn inmiddels in de begroting verwerkt. Derhalve zijn deze kapitaallasten vermindert op reeds beschikbare kapitaallasten (C). Op de derde regel is weergegeven wat de totale kapitaallasten van het SHP 2024 zijn (C). Op de laatste regel het verschil benodigde krediet (C) vermindert met het reeds beschikbare krediet (A -B ) berekent. Dat is de budgettaire consequenties die na het instemmen met dit raadsvoorstel wordt verwerkt. Dat het jaar 2026 positief uitkomt (minder kapitaallasten nodig dan begroot) komt door de herijking van het SHP en IHP en de actualisatie van de investeringsplanning. Bij het opstellen van het SHP 2024 is een verbeterslag gemaakt, door te kijken naar de opleverjaren van de investeringen. Daarbij is een deel van de kredieten doorgeschoven naar latere jaren, wat tot gevolg heeft dat de (deels reeds geraamde) kapitaallasten naar latere jaren verschuiven.

Na instemmen met de beslispunten uit dit raadsvoorstel, zal de budgettaire consequentie (tabel 1 - D) via de eerstvolgende (technische) begrotingswijziging worden verwerkt. Op basis van de investeringsplanning (bijlage 5 en 6) zullen de kapitaallasten ook in de jaren na 2027 toenemen. Ondanks de gemaakte stappen in de geactualiseerde planning SHP 2024, blijft het lastig te voorspellen wat de exact benodigde kapitaallasten in 2028 en verder zijn. Daarnaast is dit bijvoorbeeld ook afhankelijk van de indexatie(s) en een eventuele bijstelling van de aanname 10% Pagina 7 van 11

locatie gebonden kosten (zie financiële risico’s) . In de kadernota 2025 zal zichtbaar worden of er extra middelen benodigd zijn ter dekking van de kapitaallasten onderwijshuisvesting. Daarnaast zullen we hier in de tussenevaluaties aandacht aan besteden. Inzet reserve onderwijshuisvesting Binnen onderwijshuisvesting worden ook incidentele lasten gemaakt. Het gaat hierbij zaken zoals sloop- en verhuiskosten, asbestsanering en extra projectbegeleiding. Bij de nagekomen melding (bijlage 2 begroting 2024, nr. 23) is besloten om de onttrekkingen en stortingen vanaf 2024 terug te draaien, maar de reserve is nog niet opgeheven. In het SHP 2024 is ook de planning voor de incidentele lasten geactualiseerd en voorgesteld wordt om de reserve in te blijven zetten om deze incidentele lasten uit de reserve te dekken. Dit type incidentele lasten werden in voorgaande jaren ook uit de reserve gedekt en dat binnen het huidige beleid met betrekking tot de reserve onderwijshuisvesting. De reservestand is op basis van de huidige begroting € 6.268.000 per 1 januari 2024 en de verwachting is dat dit toereikend is om deze kosten te financieren. In onderstaande tabel 2 is de huidige raming van deze incidentele kosten weergegeven:

Tabel 2 Jaar: Incidentele lasten OHV 2024 - 2027 Onttrekking reserve Resultaatseffect

2024 2025 2026 € 1.409.059 € 596.000 € € -1.409.059 € -596.000 € € € €

2027 46.000 € -46.000 € €

25.000 -25.000 -

Inherent aan het karakter van deze incidentele posten kunnen de lasten afwijken van de raming. Wanneer de lasten hoger zijn dan begroot, zal dit via een (technische) begrotingswijziging aan de raad worden voorgelegd. Bij de actualisatie van de nota Reserves & Voorzieningen zal de hierboven genoemde aanpassing worden verwerkt in het beleid met betrekking tot de reserve onderwijshuisvesting. Aansluitend op hoofdstuk 5 van dit raadsvoorstel, zal de wijze waarop in de toekomst met deze incidentele lasten wordt omgegaan, in de tussenevaluatie worden betrokken. De reserve loopt op de huidige wijze namelijk leeg, omdat er alleen onttrokken wordt en geen stortingen plaatsvinden. Op het moment van tussenevaluatie kunnen beoordelen in hoeverre de reserve uitgeput raakt en of bijvoorbeeld aanvullende storting(en) nodig zijn. Na instemmen met beslispunt 6 wordt de onttrekking uit tabel 2 in de eerstvolgende technische begrotingswijziging verwerkt. Financiële risico’s: • Ondanks de slag die al is gemaakt naar een (meer) realistische planning in het IHP 2024, blijft het risico bestaan, dat de kapitaallasten afwijken van de geraamde kapitaallasten. Door de jaarlijkse actualisatie van het IHP kan worden bijgestuurd. • Waar locatie gebonden kosten zich zullen voordoen is niet met zekerheid te zeggen. Locatie gebonden kosten zijn daarom gebaseerd op een voorzichtige aanname van maximaal 10%.

In de ramingen is deze 10% over de investeringen met betrekking op nieuwbouw en uitbreidingen berekent en dus niet over inrichtingskosten en éénmalige exploitatielasten. Het risico is hier wederom dat er meer kapitaallasten worden geraamd dan benodigd in de meerjarenbegroting. • Om de investeringen te financieren moet de gemeente leningen afsluiten. Wanneer investeringen worden doorgeschoven naar latere jaren, bestaat het risico dat de gemeente eerder leningen aantrekt dan noodzakelijk. Dit heeft als gevolg dat de gemeente meer rente betaalt dan nodig. Dit risico wordt momenteel ingeperkt doordat bij het bepalen van de liquiditeitsbehoefte rekening wordt gehouden met ervaringscijfers/historische kennis. De liquiditeitspositie wordt per kwartaal bewaakt en zo nodig bijgesteld, zodat we een zo nauwkeurig mogelijke inschatting van de benodigde liquiditeitspositie kunnen maken. Juridische aspecten Strategisch Huisvestingsplan 2024 en verordening voorzieningen huisvesting onderwijs

Pagina 8 van 11

Het SHP heeft geen wettelijke status. Het zijn beleidsuitgangspunten die samen met de schoolbesturen tot stand zijn gekomen. De beleidsuitgangspunten zijn vertaald in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024. Daarmee krijgen de beleidsregels een juridische grondslag. De raad is bevoegd tot het wijzigen en vaststellen van de verordening. Bij goedkeuring zullen de nieuwe uitgangspunten met terugwerkende kracht vanaf 2024 gaan gelden. Integraal Huisvestingsplan 2024 Het IHP heeft ook (nog) geen wettelijke status op landelijk niveau. Er is wel wetgeving in voorbereiding om het IHP in de wetgeving op te nemen. Hetzelfde geldt voor ‘renovatie’. Sinds 2020 is ‘renovatie’ en de werkwijze volgens het IHP wel – vooruitlopend op de wettelijke regeling - in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs opgenomen. Programma 2024 Het vaststellen van het Programma Onderwijsvoorzieningen, dat zijn de voorzieningen die in het eerstvolgende jaar tot uitvoering kunnen worden gebracht, is een bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders. Het college is daarbij gebonden aan de kaders die de gemeenteraad vastgesteld heeft, zowel inhoudelijk (verordening) als financieel (budgetrecht).

Omdat in het opgestelde Programma 2024 vooruitgelopen wordt op het nieuwe beleid van het SHP en de verordening en de financiële gevolgen nog niet zijn opgenomen in de begroting, wordt voorgesteld het Programma 2024 behalve door het college vast te laten stellen ook ter goedkeuring / bekrachtiging aan de raad voor te leggen. Zienswijze schoolbesturen Schoolbesturen hebben een stem in het beleid ten aanzien van onderwijshuisvesting. Alvorens de raad een voorstel wordt voorgelegd, moet een Op Overeenstemming Gericht Overleg hebben plaatsgevonden. De schoolbesturen stemmen in met de voorstellen. Zie bijgevoegd verslag van het OOGO van 24 november 2024 (bijlage 7.)

Duurzame aspecten Het nieuwe beleid is mede gericht op het verduurzamen van het gebouwenbestand. We realiseren energie neutrale gebouwen (ENG), gezonde en veilige schoolgebouwen voor leerlingen en leerkrachten met voldoende ventilatiecapaciteit. Daarbij wordt het doel voor ogen gehouden om in 2050 een klimaat neutrale gemeente te zijn. Samenhang met andere projecten Voor wat betreft de gymnastiekaccommodaties bestaat er een verband met de behoefte aan sportaccommodaties in algemene zin. De gymnastiekaccommodaties worden zoveel mogelijk na schooltijd ingezet om aan de behoefte in sportaccommodaties te voorzien. Anderzijds worden sportaccommodaties ook ingezet voor de behoefte van de scholen. Zo realiseren we een optimale inzet van gymnastiek- en sportaccommodaties.

VERDERE PROCES Planning en uitvoering De voorzieningen die voor 2024 gepland staan, worden door de schoolbesturen, na door het college te zijn gemachtigd, starten met uitvoering. Gezien de omvang van de projecten zal de uitvoering van de meeste voorzieningen doorlopen in 2025 en sommige zelf tot in 2026. De financiële consequenties zullen in de begroting 2024 en verder worden verwerkt. Planning In 2024 zullen de plannen voor de toegekende voorzieningen verder door de schoolbesturen worden uitgewerkt. Communicatie De schoolbesturen op de hoogte stellen van de besluiten.

Pagina 9 van 11

Evaluatie De gemeenteraad wordt jaarlijks op de hoogte gehouden van de voortgang van de projecten.

BIJLAGEN 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 2024; 1a. Nadere toelichting beleidskeuzes Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs 2024 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024; Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024; Voortgangsrapportage Programma Onderwijshuisvesting 2023; Programma Onderwijshuisvesting 2024; Planning voorzieningen onderwijshuisvesting 2025-2027 en 2028 en verder; Verslag OOGO SHP / verordening / IHP / Programma 2024 van 24 november 2023; Kwaliteitskader onderwijsvoorzieningen funderend onderwijs 2023. a. Uitsplitsing hogere eisen Kwaliteitskader schoolgebouwen primair onderwijs b. Uitsplitsing hogere eisen Kwaliteitskader schoolgebouwen voortgezet onderwijs

Pagina 10 van 11

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 24RV006

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 21 november 2023; BESLUIT: 1.

In te stemmen met het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) 2024 en het SHP 2024 vast te stellen.

2.

De beleidsuitgangspunten van het SHP te verwerken in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024 door – met terugwerkende kracht per 1 januari 2024 – de a. Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2024 vast te stellen en b. Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Gemeente Zeist 2020 in te trekken.

3.

Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting 2024 goed te keuren / te bekrachtigen.

4.

Het Programma Onderwijshuisvesting 2024 goed te keuren / te bekrachtigen.

5.

De financiële consequenties te verwerken in de meerjaren begroting 2024-2027.

6.

De reserve onderwijshuisvesting inzetten voor incidentele lasten.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 23 januari 2024. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

A.C. Grinwis, plv. voorzitter

Pagina 11 van 11

MOTIE Datum raad Agendapunt Indiener(s)

: : :

Onderwerp /Titel Uitslag stemming

: :

23 januari 2024 8 Jeroen van den Heuvel (D66), Bar Bakker (VVD), Tijmen Visser (Seyst.nu) Gymzalen in beweging Unaniem aangenomen

MOTIE GYMZALEN IN BEWEGING De gemeenteraad van de gemeente Zeist, in vergadering bijeen op 23 januari 2024, Constaterende dat: • In het Integraal HuisvestingsPlan Onderwijs (IHP), het gymnastiekonderwijs en ruimtes daarvoor in een aparte paragraaf wordt benoemd. • Hierbij een aantal knelpunten bij gymnastieklocaties worden benoemd, waarbij voor een aantal van deze knelpunten reeds oplossingen zijn voorzien, maar voor een aantal knelpunten ook (nog) niet. • Er een signaal is afgegeven dat er tenminste 1, maar naar alle waarschijnlijkheid meerdere (PO) scholen zijn, waarbij al geruime tijd (jaren) een situatie is waarin de leerlingen gegeven de afstand tussen schoollocatie en dichtstbijzijnde beschikbare gymzaal, met busvervoer van hun schoollocatie naar diverse gymzalen in Zeist moeten worden vervoerd. • Dat een aantal van deze situaties niet wordt opgelost met het geplande “Programma van de te plegen voorzieningen” zoals in het IHP opgenomen.

Overwegende dat: • Een situatie waarin leerlingen voor hun bewegingsonderwijs moeten worden vervoerd (met bussen) tussen hun schoollocatie en een gymzaal niet wenselijk is vanuit de oogpunten van: Allereerst de tijd die het vervoer kost, die ten koste gaat van de tijd voor het bewegingsonderwijs; Duurzaamheid: de extra vervoersbewegingen die nodig zijn (met bussen die veelal (nog) niet erg milieuvriendelijk zijn); (Verkeers)veiligheid: niet bij alle gymlokalen waarvoor busvervoer wordt ingezet is een goede plek om de bus stil te zetten. Verzoekt het college: • Bij de uitvoering van het IHP, specifieke aandacht te hebben voor de beschikbaarheid/bereikbaarheid van gymzalen voor de (PO) scholen en waar mogelijk met creatieve oplossingen te komen voor een zo minimaal als redelijkerwijs mogelijk (bus)vervoer van scholen naar gymlokalen en verlies aan reistijd. • Dit signaal in te brengen in het OOGO en het OOGO te betrekken bij het vinden van (creatieve) oplossingen hiervoor.

En gaat over tot de orde van de dag. Jeroen van den Heuvel (D66 Zeist), Bar Bakker (VVD Zeist), Tijmen Visser (Seyst.nu)

Overzichtskaart scholen en gymnastiekgebouwen met een straal van 300m¹