24RV001 rv Implementatie Omgevingswet 2024-2032 (gewijzigd)

RAADSVOORSTEL Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 (gewijzigd)

Portefeuillehouder Opsteller

Angèle Welting Nadine Onrust/Janneke

Zaak/stuknummer

Lamberts 270746/24RV001

Besluit college

19 december 2023

Ontvangst griffie

20 december 2023

Ronde Tafel

1 februari 2024

Debat

7 maart 2024

Raad

26 maart 2024

Onderwerp Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032

Doel van het voorstel Het doel van dit voorstel is om uitgangspunten en een aanpak vast te stellen voor de implementatie van de Omgevingswet in de periode 2024-2032 in de gemeente Zeist. Het geeft helderheid over de stand van zaken en de aanpak t.a.v. de instrumenten van de Omgevingswet, de kansen die dit met zich meebrengt en de samenhang hiertussen.

Voorgesteld besluit 1. Het plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 met de daarbij horende uitgangspunten vast te stellen. 2. Het (deel)plan van aanpak voor de Omgevingsvisie Zeist 2050 vast te stellen. 3. Het (deel)plan van aanpak voor het definitieve Omgevingsplan vast te stellen. 4. Het (deel)plan van aanpak voor het Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers vast te stellen. 5. De inventarisatie van beleid in de fysieke leefomgeving als bijlage op te nemen bij de Eerste Zeister Omgevingsvisie.

Besluit Raad 26 maart 2024:

Pagina 1 van 8

Inhoud Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking om onze leefomgeving zo goed mogelijk te ontwikkelen en beschermen. Met de komst van de nieuwe wet ligt de nadruk op meer kwaliteit, oog voor samenhang en meer samenwerking met de samenleving. De gemeente Zeist staat voor belangrijke keuzes over de leefomgeving. Er zijn ontwikkelingen en ambities op thema’s zoals wonen, duurzame energie, mobiliteit en gezondheid. De gemeente Zeist heeft een plan van aanpak opgesteld voor de implementatie van de Omgevingswet in de periode 2024-2032. In deze periode werken we aan in elk geval drie instrumenten: 1. De Omgevingsvisie Zeist 2050. Dit is een lange termijn visie met strategische hoofdkeuzen van beleid voor de fysieke leefomgeving. 2. Het Omgevingsplan. Dit is het definitieve plan met alle regels voor de fysieke leefomgeving. 3. Het Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers. Dit handvat is voor alle participatie bij ruimtelijke projecten waarbij de gemeente niet zelf initiatiefnemer is. Het streven is om tot instrumenten te komen die worden gedragen door de samenleving en die inspireren, verbinden en uitnodigend zijn voor nieuwe ontwikkelingen. VERDIEPING Inleiding De directe aanleiding voor dit raadsvoorstel vloeit voort uit de behandeling van de Eerste Zeister Omgevingsvisie in mei 2023 in uw raad.

Hierbij is het Stappenplan Werken met de Omgevingswet 2023-2030 vastgesteld. Hierin is afgesproken dat voor vier vervolgstappen, per stap een procesontwerp wordt uitgewerkt. Daarnaast komen we in dit raadsvoorstel en de bijlagen behorende bij dit voorstel terug op de aangenomen moties en amendementen tijdens de vaststelling van de Eerste Zeister Omgevingsvisie: 1. De motie Op weg naar het eerste Zeister Omgevingsplan, waarbij is afgesproken om een plan van aanpak op te stellen voor de Tweede Zeister Omgevingsvisie. 2. De motie Inventariseren, borgen en evalueren van natuur- en groenblauwe waarden en invoeren gelijkwaardige groencompensatie vraagt om natuur en groenblauwe waarden mee te nemen in het plan van aanpak voor de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. 3. Het burgeramendement Uitwerking omgevingswaarden en handvat participatie vraagt om een handvat participatie voor inwoners en initiatiefnemers, als aanvulling op het al bestaande handvat. Het heeft de voorkeur dat de eerdere ervaringen met participatie bij omgevingsinitiatieven hierbij worden gebruikt. 4. Het amendement De verankering van bestaand omgevingsbeleid vraagt om een overzicht van al het geldende gemeentelijke beleid in de fysieke leefomgeving. 5. Het burgeramendement Opname groenambities in EZO vraagt een groeninventarisatie te maken en de Zeister groenambities vast te stellen.

Daarnaast nemen we verschillende onderdelen mee uit het Uitvoeringsprogramma (UVP) behorende bij het coalitieakkoord: Programma 1 Gemeente in verbinding We maken bij het opstellen van de Omgevingsvisie gebruik van de wijkvisies die al zijn opgesteld. Deze bevatten waardevolle informatie. Wel zijn we ons ervan bewust dat de wijkvisies weergaven van de huidige situatie zijn, opgeschreven door de bewoners zelf. We spreken daarom over wijkperspectieven. We willen via het Omgevingsvisietraject gemeenschappelijke ambities en waarden bespreekbaar maken en gezamenlijk een koers bepalen voor de opgaven die er zijn. Te denken valt aan hoe we willen inspelen op het veranderende klimaat, de energietransitie en de groeiende woningbehoefte. Dit vraagt om een visie op de toekomst van Zeist en dit is meer dan een optelling van gebieds- en of wijkperspectieven. Uiteraard raadplegen we hierbij de buurten en wijken. Hiermee pakken we de actie over de wijkvisies uit programma 1 uit het UVP geheel op. Overigens komt de gebiedsgerichte aanpak en uitwerking van de Omgevingsvisie mogelijk niet altijd overeen met de wijkindeling die logisch is voor bewoners. De gebiedsindeling hangt onder meer af van

Pagina 2 van 8

-

-

doelen en opgaven per gebied en van het gebiedstype (woongebied, werkgebied, recreatiegebied, etc.). Programma 2 Volwaardig meedoen aan de samenleving Community Building: Wat is een goede leefruimte in Zeist? We raadplegen de samenleving hierover, waarbij de verbinding tussen het thema gezondheid en de fysieke leefomgeving van belang is. Een leefomgeving die uitnodigt om te bewegen, te sporten en om elkaar te ontmoeten kan namelijk positief bijdragen aan onze gezondheid. Programma 4 Wonen & Ontwikkeling We raadplegen inwoners en betrokken partijen over de invulling van een goede leefruimte in Zeist (zie hiervoor ook programma 2). De ambitie is om 4.000 woningen te realiseren tot 2030, o.a. door een nieuwe woonwijk te realiseren bij Station Driebergen-Zeist en door de kansen voor duurzame hoogbouw met aandacht voor groen te onderzoeken. Binnen programma 4 valt o.a. ook het zoeken naar bouwlocaties en verdichtingsmogelijkheden, mogelijkheden voor tijdelijke huisvesting en het in kaart brengen van de huidige leegstand en braakliggende percelen.

In het plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 stellen we 12 uitgangspunten voor die gelden voor de implementatie van drie instrumenten van de Omgevingswet. Te weten: de (tweede) Omgevingsvisie, het definitieve Omgevingsplan en het Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers. Voor deze instrumenten zijn (deel)plannen van aanpak opgesteld met het voorgestelde stappenplan en de planning. De uitgangspunten uit het overkoepelende plan zijn hierin door vertaald. Een aantal instrumenten hoeft bij inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 nog niet volledig te voldoen aan alle nieuwe eisen van het stelsel. Hiervoor geldt een stapsgewijze aanpak: Gemeenten krijgen een overgangstermijn tot 1 januari 2027 om een Omgevingsvisie op te stellen. Uiteraard heeft de gemeente Zeist al een Omgevingsvisie. Hiermee voldoet de gemeente Zeist al aan deze wettelijk eis. Het is de planning dat de tweede Omgevingsvisie ook voor deze termijn gereed is. Gemeenten krijgen tot 1 januari 2032 de tijd om het tijdelijke deel van het Omgevingsplan en andere regels over de fysieke leefomgeving om te bouwen naar het definitieve Omgevingsplan. De gemeente Zeist voldoet met het voorliggende plan van aanpak aan de wettelijk gestelde termijnen voldoen. Hiervoor leggen we een ambitieuze planning neer:

Voor de details bij de planning, verwijzen we naar de bijlagen.

Pagina 3 van 8

ARGUMENTEN ALGEMEEN De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. De Omgevingswet beoogt een samenhangende aanpak van de leefomgeving. Hiervoor worden een aantal nieuwe instrumenten geïntroduceerd zoals de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Ook vraagt het om een andere manier van denken en handelen. De wijze waarop we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, onze partners en andere partijen het samenspel vormgeven vormt een belangrijke basis. Met dit besluit dragen bij aan het behalen van de doelstellingen van de Omgevingswet. We geven uitvoering aan uw opdracht Op 23 mei 2023 heeft uw raad de Eerste Zeister Omgevingsvisie vastgesteld. Onderdeel van dit besluit is het Stappenplan Werken met de Omgevingswet 2023-2030. Hierin is afgesproken dat voor de vervolgstappen, per stap een procesontwerp wordt uitgewerkt. Met de (deel)plannen van aanpak ‘Omgevingsvisie Zeist 2050’, ‘Omgevingsplan’ en ‘Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers’ voldoen we aan die opdracht. Vanwege de samenhang tussen de verschillende deelplannen hebben we ook een overkoepeld plan van aanpak opgesteld. Dit is het Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032. PER BESLISPUNT 1.1 Door via het plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 duidelijke uitgangspunten af te spreken geeft dit comfort en overzicht voor alle partijen.

In het Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 (bijlage 1) spreken we uitgangspunten af ten aanzien van: De kansen en samenhang van de instrumenten Het samenspel De inhoud Communicatie Rol van de raad Planning en organisatie Jaarlijks willen we het goede gesprek met elkaar voeren over de voortgang van de implementatie van de Omgevingswet. De raad ontvangt jaarlijks een raadsvoorstel om over de voortgang van het plan van aanpak en de implementatie van de Omgevingswet in zijn geheel te besluiten en om indien nodig de uitgangspunten bij te stellen. 2.1 Met het plan van aanpak Omgevingsvisie Zeist 2050 geven we inzicht in het proces om tot een tweede richtinggevende Omgevingsvisie voor de gemeente Zeist te komen In het Plan van aanpak Omgevingsvisie Zeist 2050 (bijlage 2) is het voorgestelde stappenplan en de planning te zien. 3.1 Met het plan van aanpak definitief Omgevingsplan geven we inzicht in het proces om tot een definitief Omgevingsplan voor de gemeente Zeist te komen In het Plan van aanpak definitief Omgevingsplan (bijlage 3) is het voorgestelde stappenplan en de planning te zien. Daarnaast zijn er aanvullende uitgangspunten opgenomen die alleen gelden voor het Omgevingsplan. 4.1 Met het plan van aanpak Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers geven we inzicht in het proces om tot dit handvat te komen

Pagina 4 van 8

In het Plan van aanpak Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers (bijlage 4) is het voorgestelde stappenplan en de planning te zien. 5.1 Het overzicht van al het geldende gemeentelijke beleid in de fysieke leefomgeving laat zien welk beleid nog meer geldt naast de Eerste Zeister Omgevingsvisie. In bijlage 5 is een overzicht opgenomen van al het geldende gemeentelijke beleid in de fysieke leefomgeving. Het beleid op dit overzicht blijft ook ná de inwerkingtreding van de Omgevingswet gelden. De beleidsdocumenten zijn op hoofdlijnen inhoudelijk in lijn met de Eerste Zeister Omgevingsvisie. In de lijst is opgenomen wanneer verschillende documenten worden geactualiseerd. Veel beleidsdocumenten staan op de planning om in 2024 geactualiseerd te worden of nader uitgewerkt. Dit vormt belangrijke inbreng voor de Omgevingsvisie Zeist 2050 en het definitieve Omgevingsplan. Bij het opstellen van de Omgevingsvisie Zeist 2050 bouwen wij verder op het bestaande beleid dat tot dan toe door de raad is vastgesteld. Daar waar mogelijk, maken we hierbij een concretiseringsslag. Naast het gemeentelijke beleid zijn er vastgestelde plannen om het beleid uit te voeren. Ook deze plannen blijven gelden.

Voorbeelden hiervan zijn het mobiliteitsplan, het groenstructuurplan, het lange termijn bomenbeheerplan, het rioleringsplan, het masterplan buitensportaccommodaties (2020) en de plankaart monumentale structuren. Er zijn tot slot ook nog verordeningen met een beleidsmatige component, zoals de bomenverordening en de afvalstoffenverordening. Deze verordeningen blijven ook gewoon geldig en vormen de basis voor het definitieve Omgevingsplan. Een overzicht van de verordeningen is opgenomen in bijlage 3, het Plan van aanpak voor het Omgevingsplan. Voor het opstellen van de tweede Omgevingsvisie gebruiken we daarnaast ook vastgesteld regionaal beleid en de Zeister inbreng voor regionale trajecten, zoals de Regionale Energie Strategie (RES) en het Landschapsontwikkelingsplan voor het Kromme Rijngebied. Naast het vastgestelde gemeentelijke beleid, blijft ook vastgesteld regionaal beleid gelden. Voorbeelden hiervan zijn de Regionale Energie Strategie (RES) en het Landschapsontwikkelingsplan voor het Kromme Rijngebied. Drie beleidsnota’s zijn met de vaststelling van de Eerste Zeister Omgevingsvisie (EZO) komen te vervallen, omdat de kern van deze informatie terug te vinden is in de Eerste Zeister Omgevingsvisie (zie hiervoor ook pagina 12 van de EZO): Milieubeleidsplan artikel 4.16 Wet milieubeheer.

Verkeers- en vervoersplan artikel 9 Planwet verkeer en vervoer Structuurvisie artikel 2.1, lid 1, Wet ruimtelijke ordening

KANTTEKENINGEN 1.1 Er kan sprake zijn van een tekort aan capaciteit en of middelen De implementatie van de Omgevingswet in de gemeente Zeist vraagt inzet van diverse teams. Een groot deel van de werkzaamheden zijn extra werkzaamheden. Mocht er een tekort ontstaan aan capaciteit of middelen, dan adviseren we het college om hiervoor met een voorstel bij u terug te komen. 1.2 We gaan een onbekend traject in De Omgevingswet is nieuw voor iedereen. Dit betekent dat we nog niet goed kunnen inschatten hoe de instrumenten gaan werken of hoe processen gaan lopen. We moeten leren werken met de nieuwe instrumenten en we zijn afhankelijk van voorzieningen zoals het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Landelijk is er discussie over de stabiliteit van het Digitaal Stelsel Omgevingswet en is nog niet bekend welke mogelijkheden door jurisprudentie geboden of juist verboden worden. In de periode 2024-2032 verwachten we dat nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden die van invloed kunnen zijn op het plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032. We sturen bij wanneer we merken dat dit noodzakelijk is. Hierover informeren we u tijdens de jaarlijkse bespreking van de voortgang. 1.3 De planning is ambitieus

Pagina 5 van 8

Om de voorgestelde planning te halen hebben we een ambitieuze planning neergelegd. Jaarlijks informeren wij de u over de voortgang. TOELICHTING Participatie Voorafgaand aan de behandeling van dit raadsvoorstel, is gesproken met de indieners van de burgeramendementen die zijn aangenomen bij de behandeling van de Eerste Zeister Omgevingsvisie. Uit uw evaluatie van de Eerste Zeister Omgevingsvisie is gebleken dat het belangrijk is om in het vervolgtraject meer aandacht te hebben voor de pluriformiteit van de Zeister samenleving. We streven er bij de toekomstige participatie dan ook naar dat we de weerspiegeling van de samenleving zo goed mogelijk bereiken en dat inwoners van verschillende leeftijden en uit verschillende wijken en (dorps)kernen van Zeist participeren. We volgen hierbij het Handvat Participatie voor projecten waarbij de gemeente initiatiefnemer is. In dit handvat is vastgelegd hoe we in samenspel werken aan een Goed Leven in Zeist. Aangezien de gemeente Zeist voor belangrijke keuzes staat over de omgeving waarin we wonen, werken en onze vrije tijd doorbrengen, stellen we het participatieniveau ‘raadplegen’ voor. Los van het samenspel met de samenleving blijft de verplichte voorbereidingsprocedure uit de Algemene wet bestuursrecht bestaan.

Dat betekent dat een (ontwerp)wijziging van het Omgevingsplan en de Omgevingsvisie zes weken ter inzage ligt en iedereen zijn of haar zienswijze kan geven op die wijziging. De ingediende zienswijzen betrekt u bij het besluit over de vaststelling van de wijziging. Financiële toelichting Er is een structureel budget voor de Omgevingswet in de begroting. Dit is €375.000 per jaar. De afspraak hierover is, dat als dit bedrag ontoereikend is, het college hiervoor terugkomt bij de raad. Bij de vaststelling van de Eerste Zeister Omgevingsvisie is al door het college aangegeven dat de wensen van de raad tot meerkosten kunnen leiden rond capaciteit. De uitvoering van het plan van aanpak vraagt inzet van diverse adviseurs in de fysieke leefomgeving. Het Rijk heeft geld beschikbaar gesteld voor compensatie van een deel van de kosten voor de Omgevingswet. Het is nog onduidelijk in hoeverre deze middelen toereikend zijn. In de reguliere P&C-cyclus formuleren we de knelpunten meer concreet en komen wij daar bij u op terug. Juridische aspecten Op grond van artikel 3.1 Omgevingswet stelt de gemeenteraad een Omgevingsvisie vast. In de Omgevingsvisie moet staan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere bestuursorganen bij de voorbereiding betrokken zijn. En wat de resultaten daarvan zijn. Deze motiveringsplicht is geregeld in artikel 10.7 van het Omgevingsbesluit.

De Omgevingsvisie moet uiterlijk 1 januari 2027 zijn vastgesteld. Met de vaststelling van de Eerste Zeister Omgevingsvisie voldoen we hieraan. Op grond van artikel 2.4 Omgevingswet stelt de gemeenteraad voor het gehele grondgebied van de gemeente één Omgevingsplan vast waarin regels over de fysieke leefomgeving worden opgenomen. Het plan van aanpak ‘Implementatie Omgevingswet 2024-2032’ en de onderliggende plannen van aanpak ‘Omgevingsvisie Zeist 2050’, ‘definitief Omgevingsplan’ en ‘handvat participatie voor inwoners en initiatiefnemers’ dragen bij aan het behalen van de doelstellingen uit artikel 2.4 en 3.1 van de Omgevingswet. Duurzame aspecten Niet van toepassing VERDERE PROCES

Pagina 6 van 8

Planning en uitvoering Planning • Informatieavond raad: 18 januari 2024 • Ronde Tafel: 1 februari 2024 • Debat: 7 maart 2024 • Besluitvorming raad: 26 maart 2024 Uitvoering Na een positieve besluitvorming over dit voorstel gaan we aan de slag met de implementatie van de Omgevingswet volgens bijgevoegde plannen van aanpak. Communicatie Via onze website www.zeist.nl is alle relevante informatie te vinden voor de invoering van de Omgevingswet. Enkele pagina’s gaan op 1 januari 2024 ‘live’. Daarnaast is een sociale mediacampagne gestart, gericht op onze eigen inwoners en het bedrijfsleven. Doel hiervan is de inwoners en bedrijven naar zeist.nl te geleiden waar ze de nodige informatie over de Omgevingswet kunnen lezen. Hiermee sluiten we aan op de landelijke campagne. De relevante internetpagina's op www.zeist.nl vullen we aan met actuele informatie over het raadsbesluit over de implementatie van de Omgevingswet in de periode 2024-2032. Ook stellen wij de aangevulde versie van de Omgevingsvisie opnieuw digitaal beschikbaar. Evaluatie U ontvangt jaarlijks een raadsvoorstel om over de voortgang van het plan van aanpak en de implementatie van de Omgevingswet in zijn geheel te besluiten en om indien nodig de uitgangspunten bij te stellen. BIJLAGEN 1. 2. 3. 4. 5.

Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 Plan van aanpak Omgevingsvisie Zeist 2050 Plan van aanpak Omgevingsplan Plan van aanpak Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers Inventarisatie van beleid fysieke leefomgeving (gewijzigd)

Pagina 7 van 8

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 24RV001

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 december 2012; BESLUIT 1. Het plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 met de daarbij horende uitgangspunten vast te stellen. 2. Het (deel)plan van aanpak voor de Omgevingsvisie Zeist 2050 vast te stellen. 3. Het (deel)plan van aanpak voor het definitieve Omgevingsplan vast te stellen. 4. Het (deel)plan van aanpak voor het Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers vast te stellen. 5. De inventarisatie van beleid in de fysieke leefomgeving als bijlage op te nemen bij de Eerste Zeister Omgevingsvisie.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 26 maart 2024. De raad voornoemd,

J. Janssen, griffier

J. Langenacker, voorzitter

1