23RV084 rv Voorbereidingsbesluit forensische zorg-gewijzigd

RAADSVOORSTEL Voorbereidingsbesluit forensische zorg (gewijzigd)

Portefeuillehouder

Angèle Welting

Ontvangst griffie

08 december 2023

Opsteller

Ronde Tafel

N.v.t.

Zaak/stuknummer

Arjen Brokkaar 23RV084/269862

Debat

N.v.t.

Besluit college

05 december 2023

Raadsvergadering

12 december 2023

Onderwerp Voorbereidingsbesluit forensische zorg

Doel van het voorstel Het door middel van een voorbereidingsbesluit nemen van de regie op het vestigen van eventuele nieuwe locaties van forensische zorg in de gemeente Zeist.

Voorgesteld besluit De gemeenteraad wordt gevraagd: 1. een voorbereidingsbesluit te nemen, ter voorbereiding van een nieuw bestemmingsplan / omgevingsplan voor de bestemming maatschappelijk en/of de functie maatschappelijke voorzieningen voor het gebied dat als besluitgebied is aangegeven op de bij dit besluit behorende verbeelding (digitaal vervat in het gml-bestand NL.IMRO.0355.VBforensischezorg-VS01); 2. te bepalen dat het in het gebied waar het voorbereidingsbesluit van kracht is verboden is om het gebruik van (delen van) gronden en/of (delen van) bouwwerken te wijzigen ten behoeve van het aanbieden van forensische zorg, waaronder mede wordt verstaan het wijzigen in omvang en/of intensiteit van het gebruik; 3. dat onder forensische zorg wordt verstaan zorg als omschreven in artikel 1.1 tweede lid Wet forensische zorg; 4. te bepalen dat het college van burgemeester en wethouders bij een omgevingsvergunning kan afwijken van het hiervoor genoemde gebruiksverbod indien het voorgenomen bouwplan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en er in het bijzonder aandacht is voor het voorkomen van onevenredige inbreuk op het woon- en leefklimaat in de directe omgeving; 5. dit voorbereidingsbesluit na bekendmaking direct in werking te laten treden; 6.

een budget van € 100.000,- beschikbaar te stellen voor het voorbereiden van een wijziging van het omgevingsplan en de dekking hiervoor op te nemen in de 1e bestuursrapportage 2024; 7. de geheimhouding op te heffen met ingang van de dag na publicatie van het besluit in het gemeenteblad.

Besluit Raad 12 december 2023:

Pagina 1 van 8

Inhoud (korte samenvatting) De gemeente Zeist streeft naar een gebalanceerde en duurzame leefomgeving. Bij besluiten over ontwikkeling en invulling van locaties spelen leefbaarheid, veiligheid en een goede ruimtelijke ordening een belangrijke rol. Zo wil de gemeente ook zelf regie voeren over en kaders stellen voor de vestiging van zorgfuncties in de gemeente Zeist. Een Woonzorgvisie wordt in 2024 opgesteld en gaat hier meer richting aan geven. Intussen zijn er in de bestemmingsplannen van Zeist ruim geformuleerde maatschappelijke bestemmingen die mogelijkheden bieden voor het vestigen van allerlei soorten zorgfuncties, inclusief forensische zorg. Om ervoor te zorgen dat de gemeente ook voor deze functies een goede belangenafweging kan maken, wordt voorgesteld een voorbereidingsbesluit te nemen voor het gehele grondgebied van Zeist. Hiermee wordt voorlopig de vestiging van nieuwe forensische zorg uitgesloten terwijl het planologisch kader wordt aangepast om onderscheid te maken tussen verschillende zorgvormen en vanuit een goede ruimtelijke ordening te bezien waar welke functie passend is. VERDIEPING Inleiding (met aanleiding en historie; voorafgaande raadsbesluiten met link) De gemeente Zeist kent een grote diversiteit en hoeveelheid aan maatschappelijke functies, waaronder zorgfuncties.

Zo wordt er al ruim honderd jaar psychiatrische zorg, waaronder forensische zorg, verleend op de Willem Arntszhoeve in Den Dolder. Altrecht heeft besloten de Willem Arntszhoeve te verlaten en het terrein te verkopen. Bedoeling is dat Altrecht haar zorgfuncties verhuist naar het Sanatoriumterrein en dat haar huurder Fivoor verhuist naar een nieuwe nader te bepalen locatie. Daarbij was het altijd het uitgangspunt van Altrecht om Fivoor te verhuizen naar een locatie buiten de gemeente Zeist. De afgelopen jaren is het Altrecht en Fivoor echter niet gelukt om een nieuwe locatie voor Fivoor te vinden. Uit recente correspondentie, gedeeld met de gemeenteraad, blijkt dat Fivoor een verhuizing naar het in Zeist gelegen Sanatoriumterrein als serieuze optie beschouwt. Hierover vindt thans geen overleg plaats met de gemeente of de samenleving. De gemeente wil zelf een belangenafweging kunnen maken bij de keuze van locaties voor zwaardere vormen van zorg in Zeist. De gemeente wil namelijk voorkomen dat locaties voor zorg worden gebruikt die zij ongeschikt acht vanwege de potentieel negatieve impact op de leefbaarheid, veiligheid en ruimtelijke ordening. Veel locaties hebben momenteel een brede maatschappelijke of gemengde bestemming, waardoor diverse zorgfuncties, inclusief forensische zorg, mogelijk zijn.

Om als gemeente de mogelijkheid te krijgen voor een goede belangenafweging, wordt voorgesteld een voorbereidingsbesluit te nemen voor het gehele grondgebied van Zeist, waarbij vestiging en gebruik van locaties voor nieuwe forensische zorg tijdelijk wordt uitgesloten. Gedurende de werking van het voorbereidingsbesluit zal het planologische kader aangepast worden om onderscheid te maken tussen forensische zorg en andere vormen van zorg, zodat forensische zorg niet automatisch onder de maatschappelijke bestemming valt. Hierbij zal aansluiting gezocht worden bij de op te stellen woonzorg visie.

Pagina 2 van 8

Plangebied voorbereidingsbesluit forensische zorg ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN Niet elke locatie is geschikt voor alle vormen van zorgverlening De gemeente Zeist streeft naar een gebalanceerde en duurzame leefomgeving. Uit ervaring blijkt dat forensische zorgvoorzieningen een specifieke impact hebben op zowel de veiligheid als de ruimtelijke kwaliteit van de omgeving, inclusief haar inwoners. Intensieve vormen van zorg, met name forensische zorg, kunnen een aanzienlijke druk leggen op de leefbaarheid, de veiligheid en het veiligheidsgevoel. Het gebruik van gronden voor forensische zorg kan daarnaast resulteren in een ongewenste invloed op de ruimtelijke kwaliteit door specifieke bouwstructuren en noodzakelijke beveiligingsmaatregelen die van invloed zijn op het landschap en de omgeving. Het is duidelijk dat de aard van de zorg specifieke eisen stelt aan de omgeving en bebouwing, wat potentieel kan conflicteren met de kwaliteit van de leefomgeving en haar bewoners. Daarom is het essentieel om zorgvuldig te beoordelen welke locaties geschikt zijn voor welke vormen van zorg, rekening houdend met de impact op veiligheid, ruimtelijke kwaliteit en de leefomgeving als geheel.

Zeist kent voor veel locaties een ruime omschrijving van de bestemming Maatschappelijk Veel huidige bestemmingsplannen in Zeist bevatten regels die weinig specifieke eisen of beperkingen stellen, waardoor diverse zorginstellingen zich kunnen vestigen op gronden met de bestemming Maatschappelijk of Gemengde voorzieningen. De huidige benaming van 'Maatschappelijk' en de term 'gezondheidszorg' in de planregels bieden weinig duidelijkheid over toegestane vormen van gebruik en beperken dit begrip niet voldoende. Gezien de impact van bepaalde vormen van zorg op de directe omgeving, veiligheidssituatie en -beleving is het noodzakelijk om het planologisch kader te verfijnen en enige beperkingen aan te brengen. De gemeente wil zelf een belangenafweging kunnen maken bij eventuele vestiging van forensische zorg in Zeist Door de ruime omschrijving van de bestemming Maatschappelijk heeft de gemeente momenteel geen regie op de vestiging van forensische zorg. Gezien de consequenties van een dergelijke vestiging op de leefbaarheid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit is dat ongewenst. Door dit voorbereidingsbesluit en het voorbereiden van een herziening / wijziging van het bestemmingsplan / omgevingsplan neemt de gemeente alsnog de regie en kan zij zelf de belangenafweging maken.

Pagina 3 van 8

Er is een woonzorg visie in voorbereiding De gemeente Zeist heeft recent een woonzorg analyse uitgevoerd, waarin in kaart is gebracht welke zorg er in Zeist wordt geboden en welke zorgvraag de demografische ontwikkeling met zich mee brengt. In vervolg op de woonzorg analyse wordt er in 2024 een woonzorg visie opgesteld. Deze visie zal als leidraad dienen voor de toekomstige zorgontwikkelingen in Zeist, in lijn met de mogelijkheden van de Omgevingswet. De verwachting is dat de wijziging op het omgevingsplan n.a.v. dit voorbereidingsbesluit en de woonzorgvisie twee parallelle processen worden, waarbij onderling aansluiting wordt gezocht. Voorbereiding wijziging op bestemmingsplan / omgevingsplan Om de bestemming 'Maatschappelijk' aan te scherpen, waardoor duidelijk wordt welke zorg per locatie wordt toegestaan, is een aanpassing van het bestemmingsplan noodzakelijk. Met de Omgevingswet die naar verwachting van kracht wordt op 1 januari 2024, zal na die datum een aanpassing van het omgevingsplan voorbereid moeten worden. Hiervoor zal op korte termijn een plan van aanpak voorbereid worden. Het opstellen en vaststellen van een wijziging op het omgevingsplan vergt tijd. Om te voorkomen dat er gedurende deze periode toch ongewenste ontwikkelingen plaatsvinden binnen de ruime bouwmogelijkheden, wordt voorgesteld een voorbereidingsbesluit te nemen.

Dit voorbereidingsbesluit verbiedt tijdelijk de mogelijkheid tot nieuwe initiatieven met betrekking tot forensische zorg binnen de maatschappelijke bestemmingen, zowel voor nieuwbouw als bestaande bebouwing. Hieronder vallen bijvoorbeeld forensische zorginstellingen, verblijven voor forensische patienten en andere vormen van huisvesting gerelateerd aan forensische zorg. Werkingsgebied voorbereidingsbesluit Het voorbereidingsbesluit heeft betrekking op het gehele grondgebied van de gemeente Zeist Het plangebied is aangeduid op de bijgevoegde verbeelding (bijlage 1). Bestaande forensische zorg kan haar activiteiten voortzetten Bestaande zorginstellingen kunnen reeds gevestigde zorgactiviteiten voortzetten. Relatie / samenwerking met Altrecht en Fivoor De gemeente Zeist is al enige jaren met Altrecht in overleg over herontwikkeling van de WA-Hoeve. De gemeente Zeist heeft oog voor de positie van Altrecht en Fivoor. Na het nemen van dit voorbereidingsbesluit zal bestuurlijk contact worden opgenomen met Altrecht en Fivoor. De gemeente Zeist wil nadrukkelijk in gesprek blijven met beide partijen en hen, daar waar mogelijk, ondersteunen in hun zoektocht naar een geschikte locatie voor Fivoor. Kanttekening: het voorbereidingsbesluit biedt slechts tijdelijk bescherming Dit voorbereidingsbesluit treedt in werking op de dag van publicatie, naar verwachting 13 december 2023.

Onder de wet Ruimtelijke Ordening zou het voorbereidingsbesluit 1 jaar gelden. De inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft echter gevolgen voor de duur van het voorbereidingsbesluit. Vanwege de werking van het overgangsrecht zal een voorbereidingsbesluit dat nog vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt genomen en waarna nog geen ontwerp bestemmingsplan ter inzage is gelegd van rechtswege gelden als een voorbereidingsbesluit onder de Omgevingswet met een loopduur van één jaar en zes maanden die begint te lopen op de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Pagina 4 van 8

Kanttekening: voor het wijzigen van het bestemmingsplan / omgevingsplan is budget en capaciteit nodig Het voorbereidingsbesluit wordt opgevolgd door een besluit over de wijziging van het tijdelijke omgevingsplan. Hiervoor dient er een nieuw project gestart te worden. Dit heeft gevolgen voor capaciteit en financiën. In ieder geval dient er capaciteit beschikbaar gesteld te worden op het gebied van planologie, projectmanagement en communicatie. Daarnaast zijn er externe adviseurs nodig voor het opstellen van het Omgevingsplan, een planschaderisicoanalyse en een juridisch advies. Daarnaast dient er afstemming plaats te vinden met het opstellen van de woonzorg visie en waar nodig dient aanvullend onderzoek plaats te vinden. De kosten voor de wijziging van het Omgevingsplan worden ingeschat op € 100.000. Deze kosten zullen worden opgenomen in de eerste Bestuursrapportage van 2024. TOELICHTING Participatie Er heeft geen participatie plaatsgevonden vanwege de geheime voorbereiding van dit besluit. Wel heeft intern overleg plaatsgevonden tussen de diverse project- en opgavebetrokkenen. Financiële toelichting / Risico’s Planschade / nadeelcompensatie Aan het nemen van een voorbereidingsbesluit zijn geen kosten verbonden. Het besluit vormt evenmin een grondslag voor een verzoek om vergoeding van planschade.

Dat betekent dat het risico op planschade als gevolg van het voorbereidingsbesluit beperkt is. Maar als door het voorbereidingsbesluit aanvragen omgevingsvergunning moeten worden aangehouden, kan dat wel tot (plan)schade leiden. Ook kan planschade ontstaan door de beoogde wijziging van het bestemmingsplan / omgevingsplan. De omvang van de eventuele schade is afhankelijk van de inhoud van de wijziging. Eventuele vergoedingen van planschade zouden voor rekening van de gemeente komen. Onder de Omgevingswet wordt een voorbereidingsbesluit gezien als een wijziging van het Omgevingsplan. Dat maakt dat onder de Omgevingswet een voorbereidingsbesluit een grondslag kan zijn voor nadeelcompensatie. Voorafgaand aan de ter inzagelegging van het ontwerp wijziging omgevingsplan zal een onderzoek worden gedaan naar mogelijke nadeelcompensatie. Kosten wijziging van het tijdelijke omgevingsplan De kosten voor de thematische wijziging van het Omgevingsplan worden ingeschat op € 100.000. Deze kosten zullen worden opgenomen in de eerste Bestuursrapportage van 2024. Juridische aspecten De bevoegdheid voor het nemen van een voorbereidingsbesluit is opgenomen in artikel 3.7 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Er is geen bezwaar of beroep mogelijk tegen een voorbereidingsbesluit.

Dit volgt uit artikel 8:5, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht, in samenhang met artikel 7:1, eerste lid, en artikel 1 van bijlage 2 van de Algemene wet bestuursrecht. 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Op dat moment ontstaat een tijdelijk omgevingsplan dat is samengesteld uit alle vigerende bestemmingsplannen, beheersverordeningen en de bestemmingsplannen in voorbereiding.

Pagina 5 van 8

De komende jaren wordt er gewerkt aan een nieuw omgevingsplan voor het gehele grondgebied van Zeist. De wijziging van het tijdelijk omgevingsplan die volgt uit het te nemen voorbereidingsbesluit wordt geen onderdeel van dit project. Er wordt hiervoor parallel een wijziging van het tijdelijke omgevingsplan voorbereid. Uiteraard vindt er wel afstemming plaats tussen deze twee trajecten. In de argumenten staat al vermeld dat dit voorbereidingsbesluit een geldigheid heeft van 1 jaar en 6 maanden vanaf de datum dat de Omgevingswet in werking treedt. Relatie met bestemmingsplannen in procedure Er zijn op dit moment nog diverse bestemmingsplannen in procedure die pas na het nemen van dit voorbereidingsbesluit worden vastgesteld (zelfs tijdens dezelfde raadsvergadering, in ieder geval voor Eikenstein). Het nemen van het voorbereidingsbesluit geeft in principe geen interferentie met de ontwerpbestemmingsplannen in de gemeente. Wel is het belangrijk om bij elk besluit alert te zijn op de relatie met het voorbereidingsbesluit. Zodra een bestemmingsplan wordt vastgesteld, dan vervalt voor die locatie het voorbereidingsbesluit. Daarnaast geldt dat, indien er een onwenselijk effect van het voorbereidingsbesluit aan het licht zou komen, het voorbereidingsbesluit tussentijds kan worden gewijzigd of (gedeeltelijk) worden ingetrokken.

Geheimhouding Op het raadsvoorstel is door het college geheimhouding opgelegd op grond van artikel 87 van de Gemeentewet. Geheimhouding kan op basis van artikel 87 van de Gemeentewet worden opgelegd in verband met de bescherming van de belangen die beschreven zijn in artikel 5.1 lid 1 en 2 van de Wet open overheid. In dit geval is de geheimhouding opgelegd op basis van artikel 5.1, lid 2, aanhef en onder b en i van de Wet open overheid (de economische en financiële belangen van de gemeente en het goed functioneren van de Staat, andere publiekrechtelijke lichamen of bestuursorganen). Als het voorbereidingsbesluit naar buiten komt voordat het in werking treedt, wordt er mogelijk op het laatste moment nog een aanvraag ingediend voor een niet gewenste ontwikkeling. Als de aanvraag past in het geldende bestemmingsplan, zouden wij zo’n vergunning moeten verlenen. De geheimhouding vervalt met ingang van de dag na bekendmaking van het voorbereidingsbesluit. Duurzame aspecten n.v.t. Samenhang met andere projecten Zoals beschreven heeft dit voorbereidingsbesluit samenhang met het opstellen van een nieuw omgevingsplan en de woonzorg visie. VERDERE PROCES Planning en uitvoering Het voorbereidingsbesluit treedt in werking nadat het is bekendgemaakt en is tot dan geheim.

De beoogde bekendmaking is zo spoedig mogelijk na het nemen van het besluit door de gemeenteraad en wordt voorzien op 14 december 2023. Communicatie

Pagina 6 van 8

De vaststelling van het voorbereidingsbesluit maken we op de reguliere wijze via de gemeentelijke en de landelijke website www.ruimtelijkeplannen.nl bekend. Na publicatie van het raadsbesluit zal bestuurlijk contact worden opgenomen met Altrecht en Fivoor. Ook zal er een persbericht worden verzonden. De planning voor publicatie en communicatie ziet er als volgt uit: Woensdag 13 december Donderdag 14 december Donderdag 14 december na publicatie Donderdag 14 december na publicatie

Aanleveren publicatie voorbereidingsbesluit in gemeenteblad en ruimtelijkeplannen.nl Publicaties is online. Groen licht voor communicatie. Er wordt ambtelijk en bestuurlijk contact opgenomen met Fivoor en Altrecht Persbericht verzenden

Evaluatie BIJLAGEN Kaart besluitgebied voorbereidingsbesluit forensische zorg;

Pagina 7 van 8

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 23RV084

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 5 december 2023; BESLUIT: 1. een voorbereidingsbesluit te nemen, ter voorbereiding van een nieuw bestemmingsplan / omgevingsplan voor de bestemming maatschappelijk en/of de functie maatschappelijke voorzieningen voor het gebied dat als besluitgebied is aangegeven op de bij dit besluit behorende verbeelding (digitaal vervat in het gml-bestand NL.IMRO.0355.VBforensischezorg-VS01); 2. te bepalen dat het in het gebied waar het voorbereidingsbesluit van kracht is verboden is om het gebruik van (delen van) gronden en/of (delen van) bouwwerken te wijzigen ten behoeve van het aanbieden van forensische zorg, waaronder mede wordt verstaan het wijzigen in omvang en/of intensiteit van het gebruik; 3. dat onder forensische zorg wordt verstaan zorg als omschreven in artikel 1.1 tweede lid Wet forensische zorg; 4. te bepalen dat het college van burgemeester en wethouders bij een omgevingsvergunning kan afwijken van het hiervoor genoemde gebruiksverbod indien het voorgenomen bouwplan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en er in het bijzonder aandacht is voor het voorkomen van onevenredige inbreuk op het woon- en leefklimaat in de directe omgeving; 5. dit voorbereidingsbesluit na bekendmaking direct in werking te laten treden; 6.

een budget van € 100.000,- beschikbaar te stellen voor het voorbereiden van een wijziging van het omgevingsplan en de dekking hiervoor op te nemen in de 1e bestuursrapportage 2024; 7. de geheimhouding op te heffen met ingang van de dag na publicatie van het besluit in het gemeenteblad.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 12 december 2023. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J.J.L.M. Janssen, voorzitter

1