23RV044 rv Vervolg opvang ontheemden Oekraïne getekend (vs 5 sept 2023)

i

IN | |

RAADSVOORSTEL

Vervolg opvang ontheemden Oekraïne

Gemeente Zeist Portefeuillehouder

Laura Hoogstraten Henri van de Brug, Melle van

Opstell

ee

Maanen, Peter Vuijk

Ontvangstgriffie

29 juni 2023

Ronde Tafel

24 augustus 2023

onde Tale

9

Zaak/stuknummer

23RV044/213610

Debat

24 augustus 2023

Besluit college

27 juni 2023

Raadsvergadering

05 september 2023

Onderwerp

Vervolg opvang ontheemden uit Oekraine.

Doel van het voorstel

Het aangaan van een huurovereenkomstvoorde opstallen op Recreatiepark Dijnselburg voor een periode van 3 jaar voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Daarnaast informeren over het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek naar hetrealiseren flexwonen op deze locatie.

Voorgesteld besluit 1.

Een huurovereenkomst aangaan voor de opstallen op Recreatiepark Dijnselburg voor een bedrag van €1.100.000 per jaar (ex. btw) vanaf 1-11-2023 voor een periode van 3 jaar.

Besluit Raad 05 september 2023: Het raadsvoorstel van de agenda af te voeren.

Inhoud (korte samenvatting)

Het college heeft als doelstelling 300 opvangplekken beschikbaar te hebben voor vluchtelingen uit Oekraïne, waarvan er nu 280 zijn gerealiseerd. Met deze plekken dragen we ons steentje bij aan de

taakstelling van de provincie Utrecht. Voor 190 van deze plekken loopt de overeenkomst nog dit jaar af en is verlenging niet mogelijk. Omdat de taakstelling voor gemeenten voor opvang en huisvesting de komende jaren naar verwachting verder zal stijgen, zijn we op zoek gegaan naar een (semi) duurzame oplossing. Door de bestaande opstallen op Dijnselburg voor 3 jaar te huren hebben we op korte termijn plek om onze Oekraïense vluchtelingen te huisvesten.

VERDIEPING Derijksoverheid verwacht dat er in 2023 90.000 opvangplekken nodig zijn voor Oekraïense

vluchtelingen. Voor de provincie Utrecht betekent dit 4.440 opvangplekken. Met ons eigen doel van 300 opvangplekken dragen we ons steentje bij aan deze taakstelling. Dat betekent dat er vooralsnog geen extra plekken bovenop deze doelstelling nodig zijn. We moeten wel alle zeilen bijzetten om de

capaciteit die we nu hebben vast te houden en te verhogen. Daarom zijn we de afgelopen tijd

voortdurend op zoek geweest naar andere locaties en biedt Dijnselburg voor nu de enige mogelijkheid om de capaciteit te behouden.

Opvangcapaciteit Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne zijn in de gemeente Zeist ca. 280 opvangplekken gerealiseerd. Deze opvangplekken zijn verspreid over 6 locaties. Voor deze locaties zijn overeenkomsten aangegaan met verschillende looptijden. Een aantal van deze overeenkomsten loopt Pagina 1 van 7

nog dit jaar af. In tabel 1 is een overzicht opgenomen van de locaties met daarbij de einddatum van de

overeenkomst.

Tabel 1, overzicht locaties

Locatie

Plekken

Bezet

Einddatum

Verlengen mogelijk

Van Renesselaan 30A2

38

36

30-4-2024

Onzeker

De Krakeling

12

6

15-9-2023

Ja

Recreatiepark Dijnselburg

78

66

30-9-2023

Nee

Figi Poortgebouw

21

13

31-3-2024

Ja

De Dreef 2

110

87

31-12-2023

Nee

1e Dorpsstraat 24

28

0

31-03-2025

Ja

Er zijn op dit moment 79 onbezette opvangplekken. Deze plekken kunnenweniet direct inzetten omdater nog geen zekerheid is over het op peil houden van de capaciteit, of om de doorstroom te kunnen realiseren bij verhuizingen. Daarbij zien we dat de particuliere opvang (POO) langzaam maar zeker verschuift naar gemeentelijke opvang (GOO). Hier houden wein het aantal beschikbare plekken ook rekening mee.

De urgentie om alternatieve locaties te realiseren voor de langdurige opvang van Oekraïense vluchtelingen is hoog. We willen voorkomen dat mensen die op dit moment al in Zeist worden

opgevangen op straat komen te staan. Zonder nieuwe opvanglocaties loopt het aantal opvangplekken

in het 2e kwartaal van 2024 terug tot ca. 30 (zie Grafiek 1).

Grafiek 1, stand van zaken gecontracteerde opvangplekken mmm aantal herd 500

emmmmstreefaantal

ij

u

=

500

450

450

400

8

=e

s

400

350

350

Ontwikkelingen

Het einde van de oorlog in Oekraïne is nog niet in zicht. Daarnaast zien we een aantal ontwikkelingen waardoor we verwachten dat de taakstelling voor gemeenten in opvang en huisvesting (in brede zin)

de komende jaren zal toenemen: -

-

De verwachting is dat een groot deel van de reguliere asielzoekers in procedure een status toegekend zal krijgen;

De verwachting is dat een deel van de ontheemden uit Oekraïense permanent verblijf in Nederland zal aanvragen;

De huisvestingstaakstelling statushoudersis ten opzichte van het voorgaande jaar

verdubbeld; De vraag naar opvangplekken voor AMV'ers (alleenstaande minderjarige vreemdelingen) en

Nidos opvanglocaties (jeugdbescherming voor vluchtelingen) blijft groot;

Pagina 2 van 7

-

Uit de Voortgangsrapportage Versnellingsopgave blijkt dat er momenteel weinig nieuwe

woningen worden gerealiseerd.

We zijn daarom op zoek naar een (semi) duurzame oplossing waarbij we op de korte termijn onze Oekraïense vluchtelingen kunnen huisvesten en tegelijkertijd mogelijkheden creëren om tijdelijke huisvesting te realiseren voor doelgroepen zoals spoedzoekers, starters en statushouders.

Recreatiepark Dijnselburg als opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen Recreatiepark Dijnselburg is onderdeel van een gebied waar we plannen voor aan het maken zijn. De grond onder Recreatiepark Dijnselburg is voor de helft eigendom van de gemeente, de andere helft is eigendom van projectontwikkelaar BPD (Bouwfonds Gebiedsontwikkeling). De grond van de gemeente is onbebouwd. Op de grond van BPD staan ruim 100 chalets, 3 woningen en enkele bijgebouwen. Bij de aankoop van de grond zijn de Achterberg Groep (eigenaar en exploitant van het

recreatiepark) en BPD een opstalrecht overeengekomen dat loopt tot en met 31-12-2023. Op deze

datum eindigt ook de exploitatie van het recreatiepark.

27 van de chalets worden ingezet voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. We hebben hierover afspraken gemaakt die liepen tot en met 31-5-2023. Omdat de grond uiterlijk 31-12-2023 ontruimd moet worden opgeleverd aan BPD is verlengen in principe niet mogelijk. BPD is bereid om het opstalrecht met de exploitant met 3 jaar te verlengen. Dit onder voorwaarde dat

er een gezamenlijk haalbaarheidsonderzoek wordt gedaan naar een integraal plan voor flexwonen op

zowel de grond van de gemeente als van BPD. Als het opstalrecht wordt verlengd is de Achterberg Groep bereid om de exploitatie met 3 jaar te verlengen en alle opstallen aan de gemeente te verhuren. Dit onder de voorwaarde dat besluitvorming over het aangaan van een huurovereenkomst voor 3 jaar, door u als gemeenteraad, uiterlijk 5-9-2023 plaatsvindt. De Achterberg Groep is ook

bereid om in afwachting van uw besluitvorming de ontruimingstermijn te verlengen tot 30-09-2023.

De ervaring heeft ons geleerd dat één centrale locatie de voorkeur heeft boven meerdere locaties verspreid over de gemeente. Mede hierdoor zien we Recreatiepark Dijnselburg als geschikte locatie

om de Oekraïense vluchtelingen opvang te bieden. Door te werken met een centrale locatie voor alle Oekraïense vluchtelingen, kunnen we vanuit een wijkgerichte visie de opvang doorontwikkelen. We creëren speelplekken voor de kinderen en zetten de algemene ruimten in voor trainingen, ontmoeting, dienstverlening en hulpverlening. We vinden het belangrijk om locatie Dijnselburg in te richten als wijk, met voorzieningen, sociale cohesie en toezicht. Met het aantal chalets dat we gaan huren kunnen we

hier op een goede manier invulling aan geven.

Naar verwachting kunnen we op Recreatiepark Dijnselburg ruim 300 opvangplekken voor vluchtelingen uit Oekraïne realiseren. Daarmee voldoen we vooralsnog voor tenminste 3 jaar ruimschoots aan onze doelstelling van 300 opvangplekken.

Door Recreatiepark Dijnselburg te huren ontstaan er ook mogelijkheden op andere locaties. Dit geeft ons de kans om verder uit te werken hoe tijdelijke huisvesting voor de gehele woonopgave van meerwaarde kan zijn. Het geeft ons ook de mogelijkheid om te leren waar de verschillende opgaven binnen de gemeente elkaar kunnen versterken. Haalbaarheidsonderzoek naar flexwonen op Recreatiepark Dijnselburg

Flexwoningen kunnen sneller worden gerealiseerd dan reguliere woningen en kunnen een oplossing zijn voor onder andere starters, spoedzoekers en statushouders. De kwaliteit van een flexwoning doet gelukkig niet meer onder voor een permanente woning.

Projecten door het hele land kunnen rekenen op honderden, soms duizenden, inschrijvingen. Het

realiseren van flexwoningen is relatief nieuw en daardoor niet altijd eenvoudig. Het Rijk heeft daarom verschillende ondersteunende maatregelen genomen om gemeenten, woningcorporaties en investeerders te ondersteunen en risico's af te dekken. Via de “Taskforce Versnelling Tijdelijke

Huisvesting” worden gemeenten, provincies en woningcorporaties ondersteund en wordt kennis gedeeld.

Voor een gezonde businesscase is normaal gesproken een exploitatieperiode van zo'n 30 jaar nodig. Vanwege de tijdelijke vergunning worden flexwoningen in de regel na een periode van 10 tot 15 jaar verplaatst naar een andere locatie. Om meer zekerheden te bieden en een tegemoetkoming te Pagina 3 van 7

realiseren in de financiële risico’s heeft het Rijk een garantieregeling. Uitgangspunt van deze regeling is dat 60% van een eventueel exploitatiekort wordt vergoed door de rijksoverheid, 25% door de

gemeente en 15% door de exploitant.

Garantieregeling rijksoverheid (bron: website rijksoverheid)

Gemeenten, corporaties en Rijk spannen zich maximaal in om flexwoningen een tweede en

eventueel derde locatie te geven. Flexwoningen staan in de regel gemiddeld 10 tot 15 jaar op een locatie en worden daarna hergebruikt op een anderelocatie. Dit is alleen vaak nog niet vastgelegd of in beeld. Omdat na die 10-15 jaar de investering nietis terugverdiend levert potentiële herplaatsing een financieel risico op voor gemeenten, corporaties of andere investeerders. De herplaatsingsgarantie zorgt ervoor dat corporaties kunnen blijven investeren in flexwoningen. De garantiestelling voorziet in het vergroten van de kans dat de flexwoning een tweede en derde locatie krijgt. Daarbij moet eerst worden verkend of de woning herplaatst kan worden in de regio van de woningcorporatie. Wanneer dat niet mogelijk is, en het ook niet in een andere regio of in de provincie kan, zorgt het Rijk voor een marktmeester die landelijk de locaties, wensen van gemeenten en beschikbare flexwoningen bij elkaar brengt. Doordat alle partijen zich achter deze werkwijze scharen wordt de kans op een succesvolle herplaatsing vergroot. Mocht de woning na deze stappen alsnog niet geplaatst kunnen worden dan volgt er een financiële compensatie. Binnen de financiële herplaatsingsgarantie zijn afspraken gemaakt over de verdeling van dit risico tussen betrokkenen. De verdeling is vastgesteld op 60% Rijk, 25% gemeente en 15% eigen risico voor de corporatie.

De komende tijd wordt deze garantiestelling nader financieel juridisch uitgewerkt. In 2022/2023 is in opdracht van de provincie door een extern adviesbureau ook voor onze gemeente een “Locatiescan Flexwonen” uitgevoerd om te onderzoeken welke locatie(s) geschikt zijn voor flexwoningen. Recreatiepark Dijnselburg kwam daaruit als meest geschikte locatie naar voren. De mogelijke ontwikkeling van flexwoningen op Recreatiepark Dijnselburg is ook besproken met RK

Zeist. RK Zeist (en eventueel Woongoed Zeist) is in principe bereid om de exploitatie en verhuur van de flexwoningen op zich te nemen.

Het college heeft besloten om samen met BPD en RK Zeist een haalbaarheidsonderzoek te doen naar een integraal plan voor flexwonen op zowel de grond van de gemeente als van BPD. Hiervoor wordt een plan van aanpak (PvA) geschreven waar medio september door het college een besluit

over wordt genomen. Belangrijke onderdelen van dit PvA zijn een procesvoorstel voorparticipatie en een intentieovereenkomst. De uitvoering van het haalbaarheidsonderzoek zal vanwege de noodzakelijke procedures en de participatie de nodige tijd kosten.

Gebiedsvisie Om te kunnen voldoen aan de provinciale beleidskaders moeten uitleglocaties (ontwikkellocaties

buiten de rode contour d.w.z. het stedelijke gebied), zoals Dijnselburg, worden opgenomen in het regionaal programma Wonen en Werken. Om Dijnselburg als uitleglocatie in het regionaal programma te kunnen laten opnemen stelt de provincie dat er door de raad eerst een gebiedsvisie moetzijn vastgesteld. Dit geldt zowel voor permanente woningbouw als tijdelijke woningbouw (flexwoningen).

Terwijl we de mogelijkheid tot de ontwikkeling van flexwoningen onderzoeken werken we aan een gebiedsvisie met als eindbeeld permanente woningbouw. Hierin worden de mogelijke flexwoningen meegenomen. We streven ernaar om medio 2024 de gebiedsvisie ter vaststelling aan u als gemeenteraad voor te leggen.

ARGUMENTEN VOOR EN TEGEN 1.

Voor een aantal locaties waar vluchtelingen uit Oekraïne worden opgevangen loopt de overeenkomst nog dit jaar af. Voor ongeveer 190 plekken kunnen de overeenkomsten niet verlengd worden. Om aan de doelstelling van 300 opvangplekken te voldoen zijn we voortdurend op zoek naar nieuwe locaties. Tot nu toe is dit een lastige zoektocht.

2.

Als u instemt met het voorstel om de opstallen op Recreatiepark Dijnselburg te huren dan geven we voor tenminste 3 jaar invulling aan onze gemeentelijke doelstelling van 300 opvangplekken voor vluchtelingen uit de Oekraïne. Door mogelijk flexwonen te realiseren op

Pagina 4 van 7

deze locatie kan deze termijn als het nodig is aanzienlijk verlengd worden. Hiermee denken

we zowel op korte als lange termijn een goede oplossing te hebben. Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen hebben we aan de start verschillende locaties verspreid over Zeist gehuurd. De ervaring heeft ons geleerd dat één centrale locatie de voorkeur heeft om de opvang beheersbaar te houden. Mede hierdoor zien we Recreatiepark

Dijnselburg als geschikte locatie om de Oekraïense vluchtelingen opvang te bieden.

Met de huur van de opstallen op Recreatiepark Dijnselburg komt het totale aantal opvangplekken voor de komende jaren op ongeveer 370. Dat is ruim meer dan onze

doelstelling. Dat betekent dat ertijdens de huurperiode van 3 jaar ook ruimte is voor andere doelgroepen. Na besluitvorming gaat een projectteam onderzoeken of en op welke manier we hier invulling aan kunnen geven. Een kanttekening bij dit voorstel is de leefbaarheid en beheersbaarheid van Dijnselburg als

centrale opvanglocatie. Doordat mensen in Dijnselburg in chalets verblijven is de woonvorm zelfstandiger dan onze andere opvanglocaties. Dat bevordert enerzijds de zelfredzaamheid

van de bewoners. Anderzijds heeft dat als gevolg dat de gemeente minderzicht kan krijgen op de bewoners in de chalets. We zetten ons met inrichting en begeleiding in om de leefbaarheid en beheersbaarheid te bevorderen.

Op hetterrein van Dijnselburg is geen duidelijke speelplaats voor kinderen. Dit is wel wenselijk gezien het aantal kinderen (61) dat wij opvangen in Zeist. Daarnaastis het belangrijk om een gezamenlijke plek te hebben waar men elkaar kan opzoeken voor

ontmoeting en waar in de toekomst ook voorlichtingsavonden en activiteiten georganiseerd kunnen worden. Zo ook een ruimte voor personeel, receptie, beveiliging en een

gespreksruimte voor de hulpinstanties. Het is belangrijk om locatie Dijnselburg in te richten als

wijk, met voorzieningen, sociale cohesie en toezicht. Met het ruime aantal chalets, drie woningen en bijgebouwen die we gaan huren, kunnen we hier op een goede manier invulling

aan geven.

Voor de regeling GOO ontvangen we een vergoeding van de rijksoverheid die de kosten dekt. Er wordt gewerkt aan een nieuwe wet, de ‘tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne’. In deze wet wordt de grondslag voor deze bekostiging bestendigd. In afwachting hiervan is de

huidige bekostigingsregeling tot nader order verlengd. De verwachting is dat de bekostiging voor langere periode verlengd zal worden. Hier is echter nog geen definitief uitsluitsel over. Vanuit het voorzichtigheidsbeginsel stellen we u voor om hiervoor in de reguliere risicobeheersing een post op te nemen. Dit is de gebruikelijk werkwijze. Als het risico optreedt kunnen we dit zoveel mogelijk beperken door de locatie in te zetten

voor andere doelgroepen. Gezien de krapte op de woningmarkt, de blijvende urgentievraagstukken en de verhoogde taakstelling voor het huisvesten van statushouders verwachten we de kans op leegstand in dergelijke chalets klein. Daar waar ruimte is om andere doelgroepen te huisvesten zullen wij met onze partners de mogelijkheden verkennen. Om dit financiële risico nog verder te verkleinen zouden we wellicht beter kortere huurovereenkomsten kunnen aangaan van telkens een jaar. Dit is voor BPD en de Achterberg Groep geen optie.

TOELICHTING Financiële toelichting

Uit de huurovereenkomst volgt een huursom van €1.100.000 per jaar exclusief btw. Daarnaastzijn er

kosten om de locatie in te richten en te exploiteren. Binnen de compensatiereling die we ontvangen

van de rijksoverheid is voldoende ruimte om deze opvang te realiseren en te exploiteren. Als u instemt met het aangaan van de huurovereenkomst worden de huurlasten verwerkt via de eerstvolgende

technische begrotingswijziging.

De looptijd van de huurovereenkomstis langer dan de nu vastgestelde compensatieregeling. Er wordt gewerkt aan een nieuwe wet‘tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne’. In deze wet wordt de grondslag voor deze bekostiging bestendigd. In afwachting hiervan is de huidige bekostigingsregeling Pagina 5 van 7

tot nader order verlengd. Echter, zolang hier door de rijksoverheid nog geen besluit over is genomen is er hetrisico dat de huurtermijn langer is dan de compensatieregeling. We stellen u voor om dit risico te verwerken in de risicoanalyse van de jaarrekening 2023 en op basis van die analyse hiervoor ruimte in het weerstandsvermogen te reserveren. Op deze manier wordt het risico op de gebruikelijke wijze

verwerkt.

In deze risicoanalyse zal onder andere meegenomen worden dat de locatie mogelijk ingezet kan worden voor andere doelgroepen. Ook zullen we er rekening mee houden dat de middelen in de reserve vluchtelingen opvang mogelijk deels ter dekking van het risico kunnen komen te staan. Juridische aspecten

Als u instemt met dit voorstel gaan we een huurovereenkomst aan voor 3 jaar met als ingangsdatum 1-11-2023. Duurzame aspecten Niet van toepassing

Samenhang met andere projecten Niet van toepassing

VERDERE PROCES Planning en uitvoering

De ingangsdatum van het huurcontract is 1-11-2023. Tot die tijd kunnen de 27 chalets die nu al in gebruik zijn voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen in gebruik blijven. Na uw besluit gaat een projectteam aan de slag om de voorbereidingen te treffen voor het in gebruik nemen van deze locatie voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Communicatie De communicatieaanpakis erop gericht de direct betrokkenen bij de gebiedsontwikkeling Dijnselburg

te informeren over de voorgenomen ontwikkelingen. Ook de bewoners, buren en begeleiders van de

huidige noodopvanglocaties betrekken we bij (de uitwerking van) dit voorstel. In de communicatie en ook bij relevante vragen vanuit de pers zorgen we voor eenduidigheid en perspectief en betrekken we zo nodig de organisaties BPD, Achterberg Groep, RK Wonen en Stroet bij de beantwoording. Na een positief besluit van de raad communiceren we meergericht naar de betrokken groepen rondom de

verschillende noodopvanglocaties over de verhuizing. In de zomer al maken we een plan om bewoners en organisaties rondom Dijnselburg te betrekken bij de uitwerking van het flexwonen op Dijnselburg. Dat participatieproces kan dan in het najaar starten.

BIJLAGEN

geen

Pagina 6 van 7

IN

ny | |

RAADSBESLUIT

Gemeente Zeist Behoort bij raadsvoorstel Nr. 23RV044

De raad van de gemeente Zeist;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 juni 2023 ; BESLUIT:

Het raadsvoorstel van de agenda afte voeren. Aldus kesloten in de openbare raadsvergadering van 5 september 2023 De ra

mr.

md,

J. Janssen, griffier