23RV028 Bijlage 8.A - ANZ advies Strategische kaders werk en inkomen

Plaats en datum : Zeist, 16 mei 2023 Onderwerp : Advies Strategische Kaders Werk en Inkomen 2024-2027 Geachte college, Wij danken u hartelijk voor de ter advisering toegezonden Strategische Kaders Werk en Inkomen 2024 – 2027. Allereerst willen wij aangeven dat wij de missie en de strategische kaders van harte onderschrijven Onderstaand vindt u onze adviezen. Een aantal adviezen zijn gegeven op basis van onze praktijkervaringen bij de begeleiding van cliënten van de RSD. Doel van de strategische kaders Wij hebben een kritische noot aangaande de doelstelling van de nota. Deze heeft betrekking op de door U aangegeven functie van de strategische nota, zijnde een stuurmiddel voor de aangesloten gemeenten om het beleid van de RSD te evalueren en eventueel bij te sturen en/of te corrigeren. U heeft aangegeven dat u per jaar SMART doelstellingen formuleert ter verbetering van de dienstverlening. De doelstellingen verwoord in de innovatieagenda zijn voor 2024 bepaald, maar voor ons is niet helder waarom juist deze agenda is gekozen. Daarnaast is de innovatieagenda voor 2024 niet SMART. Advies 1 : Wij zouden graag een toelichting ontvangen waarom juist voor deze innovatieagenda 2024 gekozen is. Definieer SMART doelen in de innovatieagenda 2024.

Als ANZ zouden wij graag inzage krijgen in de monitoring van de verschillende ontwikkelingen en ook graag zien hoé hierdoor volgende keuzes bepaald worden. Afbeelding voorzijde nota Ons valt op dat de afbeelding op de voorkant van de nota niet de indruk geeft van een inclusieve samenleving: er staan geen gekleurde , geen gehandicapte , geen moslima’s of oudere medemensen op de afbeelding. Advies 2: Wij zouden graag een inclusieve afbeelding op de voorkant van het rapport zien. Medewerkers RSD Is er voldoende gekwalificeerd personeel om de taken uit te voeren? (Is dit een taak voor ons?) Advies 3: Hoe gaat u in de huidige arbeidsmarkt voldoende personeel werven en behouden? Vertrouwen in de burger In de nota stralen de goede voornemens en het vertrouwen in de burger energie uit. De medewerkers binnen de RSD moeten dit straks vorm gaan geven in de uitvoering. Advies 4: Een proactieve houding en maatwerk vragen om goed geschoold personeel dat uitgaat van de goede wil van de inwoner. Een RSD die bereid is verder te kijken en de wil heeft om de vraag achter de vraag boven water te kunnen krijgen. Zet nog meer dan voorheen in op de juiste voorlichting en uitvoering door de medewerkers van de RSD. Maak meer reclame voor de mogelijkheid van onafhankelijke cliëntadviseurs. Pagina 1 van 5

Innovatie agenda Op blz. 3 van de nota staat het volgende “2024-2027 staat in het teken van leren en innoveren. Samen met onze inwoners, de RDWI, Biga en onze samenwerkingspartners werken we aan het verbeteren van onze dienstverlening. Doen wat nodig is in het belang van onze inwoners.” Dit vraagt in onze visie om een klantenpanel. Advies 5: Benoem een klantenpanel om de jaarlijkse innovatie agenda “de inwoner centraal” vast te stellen, bv van SHM, Humanitas, ouderen , etc. (Zitting hebben zijn mensen die client zijn of de cliënten van de RSD bijstaan ) , Probeer met kleine stapjes verbeteringen te maken in de processen en inwoner benadering. Een voorwaarde is dat het klantenpanel een volwaardige deelnemer is in de discussies en niet een adviesgroep.

Digitalisering Een betere digitale ondersteuning (blz. 20) is gewenst, maar ANZ vraagt ook aandacht voor de gebrekkige en nodeloos ingewikkelde (aanvraag-)applicaties die nu in gebruik zijn voor bewoners. Veel van de cliënten van de RSD beschikken alleen over een mobiel. De gevraagde documenten uploaden is ingewikkeld tot niet mogelijk via een mobiel. Advies 6: Applicaties zijn er om het werken eenvoudiger te maken. Werk samen met andere gebruikers (uitvoeringsorganisaties) om hierin een verandering te weeg te brengen bijvoorbeeld via het eerdergenoemde klanten panel.

Jongerenregisseur Er wordt in deze kaders ook gesproken over jongerenregisseurs van de RDWI. Opereren zij zelfstandig en los van de gemeentelijke instanties of is hier sprake van enig overleg en coördinatie (Behalve dan de overleggen met de betrokken scholen.) Advies 7: Graag ontvangen we informatie over hoe de jongeren regisseurs van de RDWI opereren en met welke instanties zij samenwerken Participatiewet ANZ onderschrijft de in de notitie opgenomen sociale kaders voor uitvoering van de Participatiewet. In het bijzonder de nieuwe uitgangspunten om de inwoner centraal te stellen en de integrale aanpak spreken ons aan.

Nadere invulling/ concretisering kamerbrief 28 nov 2022 Gelet op het algemene karakter van strategische notities, gaat ANZ ervanuit dat de kaders nog nadere invulling krijgen. Bijvoorbeeld ten aanzien van de wijze waarop aan bovenstaande nieuwe uitgangspunten en de in de Kamerbrief van de minister SZW d.d. 28 november 2022 (over de stand van zaken Participatiewet in balans) genoemde maatregelen uitvoering zal worden gegeven. Advies 8: ANZ wil graag op de hoogte gehouden worden over de invulling van de kamerbrief dd 28 november 2022. Vanzelfsprekend zijn wij bereid hierin mee te denken.

Pagina 2 van 5

Sturing door de gemeente Het doel van de notitie is om sturing te geven aan de RSD. Wij zijn geïnteresseerd in de ideeën die u hierbij heeft. De tot op heden geleverde cijfermatige rapportages bijvoorbeeld, geven onzes inziens een te beperkt beeld van de uiteindelijk behaalde resultaten. Zij geven immers geen inzicht in welke instrumenten succesvol zijn ingezet en welke minder goed werken, alsmede voor welk ‘type’ cliënt dit geldt. Advies 9: Onderbouw rapportages met cijfers en onderzoek welke instrumenten succesvol zijn ingezet. In dit verband vraagt ANZ zich af of er ook wordt gekeken naar succesvolle voorbeelden uit andere gemeenten, zoals de Beroepentuin in Utrecht. Onderzoek ook deze instrumenten of deze succesvol ingezet kunnen worden. Gezien de lange geschiedenis van de WSW-bedrijven met de daarbinnen gegroeide werkwijzen, zal een cultuuromslag noodzakelijk zijn om te kunnen voldoen aan de eisen uit de Strategische agenda en de in de Kamerbrief beoogde maatregelen. Een blik naar buiten kan helpen het al aanwezige instrumentarium te moderniseren en uit te breiden. Visie: Werk voor iedereen Van harte onderschrijven we het uitgangpunt dat werk voor iedereen de meest zinvolle invulling is van de Participatiewet. Werken moet ook lonen. In dat verband is het van belang dat, zoals ook in de nota staat genoemd, de randen van wet worden opgezocht.

Dit kan in een aantal gevallen nog worden verbeterd, zoals ten aanzien van de hoogte van de uitstroompremie en de bijzondere bijstand. Een proactieve houding bij minimaregelingen (bestaanszekerheid blz. 7) en maatwerk zijn eveneens punten waar ANZ groot belang aan hecht, juist omdat veel inwoners niet bekend en/of vaardig zijn in het verkrijgen van dergelijke ondersteuningsmaatregelen. Advies 10: Zoek waar nodig de randen van de wet op. Ook voor mensen die blijvend afhankelijk zijn van een uitkering is meedoen in de maatschappij belangrijk. Knip waar nodig taken op zodat voor iedereen een passend aanbod kan worden gecreëerd. Mensen met een verstandelijke beperking krijgen veelal eerder te maken met leeftijd gerelateerde kwetsbaarheid Advies 11: Laat cliënten zinvol werk doen die lastig aan werk komen, zonder targets o.i.d., bv werkzaamheden in de zorg Doel BIGA De BIGA zou een sociaal ontwikkelbedrijf voor medewerkers moeten zijn. De gemeente kan als aandeelhouder stimuleren dat er bij BIGA naast productie, voldoende aandacht en ruimte is voor het ontwikkelingsdoel. Zo hebben cliënten met een technische achtergrond bijvoorbeeld behoefte aan een voor hen meer passende activiteit dan werk in de groenvoorziening, schoonmaak of op een zorgboerderij. Er lijkt een breder instrumentarium beschikbaar dan wel nodig dan tot nog toe gehanteerd.

Advies 12: Zoek naast de BIGA een ander bedrijf of instelling waar passende arbeid verricht kan worden.

Pagina 3 van 5

Vrijwilligers Bij schuldhulpverlening zijn vrijwilligers vaak het eerste aanspreekpunt en is hun aandacht voor de cliënt de start van een heel traject. Helaas moet de ANZ constateren dat deze groep en de rol die hij speelt volledig onvermeld blijft in de notitie, terwijl die van cruciaal belang is. Mede in het licht van toenemende personeelstekorten zijn de vrijwilligers onmisbaar. Wij bevelen dan ook aan ze een plek te geven in de notitie en in ieder geval op te nemen in het schema op pagina 11. Advies 13: Benoem in de nota vrijwilliger organisaties en geef deze ook een actieve rol in het klanten panel. Zonder de vrijwilligers is er immers geen adequate schuldhulpverlening.

Inwoner centraal/ integrale aanpak Het vertrekpunt om de inwoner centraal te stellen en de voorgenomen integrale aanpak, alsmede de beoogde landelijke plannen zullen tot een aanpassing van de dienstverlening leiden. Het betrekken van cliënten, die aan den lijve ondervinden wat de uitvoering van de Participatiewet voor hen betekent, kan in dit verband interessante inzichten bieden. Dat er, ook op andere terreinen, het nodige licht kan zitten tussen beleid en uitvoering is genoegzaam bekend. Ook het betrekken van vrijwilligersorganisaties die zich met schuldhulpverlening bezighouden, zoals ouderenbonden en Humanitas, kan bijdragen aan een completer beeld van de concretisering van beleid in de praktijk. Advies 14: Introduceer een klanten panel zoals bij advies 5 genoemd De visie in de nota: “Integreren doe je door (mee)doen” Wil je kunnen functioneren in Nederlan dan is kennis en spreekvaardigheid van de Nederlandse taal een must. Zonder kennis van de Nederlandse taal is integratie in de samenleving lastig, het krijgen van werk lastig en aansluiten bij een school lastig. Dat geldt ook voor de kennisoverdracht van onze culturele normen en waarden. Wie gaat dat doen en hoe? Advies 15: Stel meer en/of hogere eisen aan de kennis en spreekvaardigheid van de Nederlandse taal aan de cliënten.

De visies in de nota: “Werken volgens de bedoeling en de Visie In afstemming en samenhang werken, organiseren en borgen” De huidige praktijkervaringen bij de Klantvriendelijkheid van de RSD is: o o o o

Reactiesnelheid op e-mails kan oplopen tot enkele weken, mogelijk pas na meerdere herinneringsmails ontvangt men antwoord De telefonische bereikbaarheid van consulenten is matig tot slecht. De diverse schotten tussen de afdelingen van de RSD maakt dat telkens weer hetzelfde dossier ingediend dient te worden. Er is niet één clientcoördinator of iemand die een client door de administratieve organisatie van RSD kan leiden. Nu zijn het de sociale teams en vrijwilligers die cliënten de weg wijzen

Advies 16: Ook zouden, met inachtneming van de AVG, hiaten in noodzakelijke, bredere (schuld)hulp beter zichtbaar moeten worden. Zorg dat de diverse schotten tussen de afdelingen geslecht worden. Zoek hierbij de randen van de wet op

Pagina 4 van 5

Advies 17 : Het belang van communicatie, zowel intern als richting cliënten, kan niet worden overschat. Een goede samenwerking binnen de RSD is noodzakelijk voor de kwaliteit van de uitvoering, ook om interpretatieverschillen te voorkomen. Advies 18: Zoals eerder genoemd in dit advies, om te komen tot verbeteringen van de klantvriendelijkheid benoem een klantenpanel om de jaarlijkse doelstellingen vast te stellen, bv van SHM, Humanitas, ouderen, etc. (Zie advies 5 ) , Probeer met kleine stapjes verbeteringen te maken, het proces eenvoudiger etc. Voorwoord Op bladzijde 3 van de nota stelt u het volgende: “De nieuwe strategische kaders leiden niet tot een wijziging van de huidige koers.” ANZ vraagt zich af waarom dit advies traject is ingezet en niet direct is ingezet en gestart met de innovatieagenda waarin concrete verbeterstappen worden toegezegd. Advies 19: ANZ vraagt zich af of het niet zinvoller was geweest om direct met de , in dit geval, innovatieagenda te starten en daar alle energie aan te besteden. Tot slot wenst ANZ u succes bij de nadere uitwerking en implementatie van deze Strategische agenda. Waar nodig en gewenst zijn wij graag bereid hieraan een bijdrage te leveren in de vorm van overleg of nadere advisering. Mocht u nog vragen hebben naar aanleiding van deze reactie dan zijn wij altijd bereid tot een toelichting.

Wij zien uw schriftelijke reactie op dit advies graag tegemoet. Namens het ANZ Met vriendelijke groet

F Jansen Voorzitter ANZ

Pagina 5 van 5