23RV008 rv Invulling stelpost effecten samenleving

RAADSVOORSTEL Invulling Stelpost Effecten Samenleving

Portefeuillehouder

Wethouder Hoogstraten

Ontvangst griffie

02 februari 2023

Opsteller

Ronde Tafel

N.v.t.

Zaak/stuknummer

Luca Meijer 23RV008

Debat

N.v.t.

Besluit college

31 januari 2023

Raadsvergadering

21 februari 2023

Korte inhoud In de afgelopen maanden hebben steeds meer huishoudens binnen Zeist de gevolgen ervaren van de stijgende kosten voor levensonderhoud en energie. Voornamelijk inwoners met een laaginkomen worden extra hard geraakt. In veel gevallen leidt dit tot toenemende onzekerheid over hun financiële situatie. Vanuit het Rijk zijn er in de afgelopen maanden meerdere maatregelen aangekondigd om inwoners te ondersteunen. Omdat de uitwerking en de effecten van de maatregelen niet direct voelbaar en/of passend zijn, en er voorkomen moet worden dat kwetsbare huishoudens met een laag inkomen door het “ijs’’ zakken is er ter uitvoering van de aanvullende maatregelen een stelpost Effecten Samenleving van €350.000 in de begroting 2023 opgenomen. Met dit voorstel wordt er een nadere invulling gegeven aan de stelpost Effecten Samenleving voor 2023. Voorstel In te stemmen met de 3 voorgestelde ondersteuningsmaatregelen ter uitvoering van de stelpost Effecten Samenleving voor 2023, bestaande uit: 1. Een kledingpas met een gezinstegoed (indicatief bedrag €75K); 2. Een verhoging van de subsidie voor het Jeugdfond Sport & Cultuur (bedrag €150K; 3. Een reservering voor aanvullende ondersteuning maatschappelijke partners en initiatieven (indicatief bedrag €126,5K).

Besluit Raad 21 februari 2023:

Pagina 1 van 6

Raadsvoorstel Inleiding De afgelopen maanden hebben de oorlog in Oekraïne en de verstoringen van de economie als nasleep van de coronacrisis geleid tot een scherp opgelopen inflatie en stijgende energieprijzen. Alhoewel deze stijgende kosten voor veel huishoudens voelbaar zijn, kan er verondersteld worden dat de meest kwetsbare huishoudens in deze tijd het hardst geraakt worden. In de eerste plaats is het Rijk aan zet om maatregelen te treffen om inwoners bij te staan bij de problemen in verband met de gestegen energiekosten en het koopkrachtverlies. Ter compensatie van het voornoemde is er voor huishoudens en bedrijven een pakket van maatregen afgekondigd van €17 miljard voor 20231. Daarnaast zijn er al enkele maatregelen genomen die in de maanden november en december 2022 enige verlichting hebben geboden. Verder geldt er sinds januari 2023 een prijsplafond op energie voor huishoudens en andere kleinverbruikers 2. Ter volledigheid treft u in bijlage 1 een geactualiseerd overzicht aan van de maatregelen die genomen worden door het Rijk in 2023.

In het najaar van 2022 hebben wij u door middel van verschillende raadsinformatiebrieven geïnformeerd over de (aangekondigde) Rijks maatregelen, de doorwerking van de inflatie- en energiecrisis op de Zeister samenleving, de bestaande minimaregelingen, de aanpak energiearmoede, de (nieuwe) initiatieven vanuit de samenleving en waar wij lokaal op basis van maatwerk aanvullend uitvoering aan kunnen geven. Op 8 november 2022 heeft uw raad de begroting 2023 vastgesteld. Onderdeel van dat raadsvoorstel was een stelpost van €350.000 ten behoeve van het dempen van de effecten van de energie- en inflatiecrisis op de samenleving. Met betrekking tot het laatstgenoemde hebben wij u op 1 december 2022 via RIB22.148 geïnformeerd over de nadere invulling van de stelpost ‘Effecten Samenleving’. Door middel van maatwerk willen we ervoor zorgen dat huishoudens met een laag inkomen kunnen blijven deelnemen aan de samenleving en de (eventuele) financiële drempels worden weggenomen. Om het voornoemde doel te behalen stellen we voor de stelpost als volgt in te vullen: 1. Een kledingpas met een gezinstegoed; 2. Een verhoging van de subsidie voor het Jeugdfond Sport & Cultuur; 3. Een reservering voor aanvullende ondersteuning maatschappelijke partners en initiatieven.

Argumenten 1. Kledingpas met een gezinstegoed Door middel van een kledingpas kunnen we gericht huishoudens met kinderen aanvullend ondersteunen bij de stijgende kosten in levensonderhoud. Zeker nu er steeds meer signalen zijn dat gezinnen sinds vorig jaar in de ‘overleefstand’ staan. 3 De vestrekking geven we vorm via een te goed op een pas ad €150,00 per huishouden. De uitvoering en opzet heeft gelijkenissen met de wijze waarop de kledingpas het afgelopen najaar uitgevoerd werd door de gemeente Utrecht in samenwerking met de Stichting Leergeld aldaar. Voor de uitvoering van deze kledingpas hebben wij de Stichting Leerkansen alhier (een equivalent van Stichting Leergeld) gevraagd om op laagdrempelige wijze, met de inzet van vrijwilligers, zorg te dragen voor de uitgifte van de passen. Er is gekozen voor de Stichting Leerkansen omdat zij inzicht hebben welke huishoudens in 2022 in aanmerking kwamen voor een vergoeding voor leermiddelen. Het bestand van de Stichting Leerkansen bestaat uit 283 huishoudens. Naast het huidige bestand kunnen alle huishoudens met kinderen binnen de gemeente Zeist die een inkomen hebben tot 130% 1

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/09/20/prinsjesdag-2022-17-miljard-euro-voor-koopkrachtreparatie https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/koopkracht/plannen-kabinet-met-prijsplafond-voor-gas-en-elektriciteit#anker-6compensatie-voor-mkb-bedrijven 3 https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/jeugdeducatiefonds-overspoeld-met-aanvragen 2

Pagina 2 van 6

van het sociaal minimum een aanvraag doen bij Stichting Leerkansen voor de kledingpas. Hierover vindt afstemming met de RDWI plaats. De distributie vindt in samenwerking met de Participas plaats. Deze organisatie heeft ervaring met soortgelijke gemeentelijke acties (zoals in Utrecht). Door de inzet van deze fysieke pas is het mogelijk om deze in te zetten bij lokale ondernemers, naast de landelijke ketens waar de Participas geldig is. Op deze manier betrekken we ook Zeister ondernemers bij deze actie en ondersteunen we ook hen in deze tijd waarin ook zij kampen met de gevolgen van de stijgende prijzen. Geschat wordt o.a. op basis van de cijfers van de Stichting Leerkansen dat er 500 passen ad €150,00 besteld dienen te worden. Hiermee is een bedrag van tenminste €75K gemoeid. In het budget hebben we ruimte om de kosten van een groter aantal deelnemers te dekken. 2. Verhogen van de subsidie Jeugdfonds Sport & Cultuur In mei 2022 is het Jeugdfonds Sport & Cultuur (op basis van eigen middelen) gestart met de pilot om het maximum aan te vragen bedrag los te laten. Aanleiding voor deze pilot was dat de kosten voor de deelname aan sport- en cultuuractiviteiten in de afgelopen jaren zijn toegenomen en de komende jaren nog meer zullen stijgen ten gevolge van de inflatie.

In de praktijk betekende dit dat de toekenning regelmatig niet meer toereikend was om deel te nemen aan sport- of cultuuractiviteiten. Na afloop van deze pilot bleken er meerdere positieve kanten te zitten aan deze beleidswijziging. Zo hoeven intermediairs niet te zoeken naar andere fondsen om het resterende bedrag te vergoeden en ook aanbieders hebben op deze manier de zekerheid dat hun kosten worden gedekt. Verder is er meer ruimte voor maatwerk en worden er drempels weggenomen voor ouders. Door deze beleidswijziging ook door te voeren in Zeist krijgt ieder kind/jongere de kans om mee te doen aan een sport- en/of cultuuractiviteit en is het aannemelijk dat het bereik van de regeling toeneemt, maar in ieder geval niet daalt. Daarentegen leidt het invoeren van deze beleidswijziging tot een toename van het jaarlijkse bedrag dat we als gemeente beschikbaar stellen aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Sinds 2020 stellen we voor cultuur €45.000 per jaar en voor sport €140.000 per jaar beschikbaar. Een beleidswijziging leidt tot een stijging van €150.000. Hierbij dient wel genoemd te worden dat in de afgelopen jaren (toen er nog een maximum bedrag vergoed werd per activiteit) wij als gemeente achteraf bij betaalden als het jaarlijkse budget werd overschreden. Dit had voornamelijk te maken met een toename van het aantal aanvragen.

Met deze verhoging verwachten we de overschrijding in 2023 te beperken. Eveneens is er binnen deze verhoging rekening gehouden met vergoeding van het behalen van het zwemdiploma B. Op deze manier willen we er voor zorgen dat alle kinderen in Zeist goed leren zwemmen en proberen we te voorkomen dat huishoudens die kampen met (toegenomen) financiële problemen bezuinigen op de noodzakelijke zwemlessen van hun kind(eren). 3. Reservering voor aanvullende ondersteuning maatschappelijke partners en initiatieven Zoals al eerder genoemd is er nog onduidelijkheid rondom de uitwerking van de maatregelen die het Rijk heeft aangekondigd om inwoners te ondersteunen. Daarnaast hebben we nog geen aanvullende ondersteuningsverzoeken ontvangen van maatschappelijke partners. Desondanks staan we nog maar aan het begin van 2023 en is het lastig te voorspellen hoe inflatie en/of energieprijzen zich zullen ontwikkelen het komende jaar. Door een gedeelte te reserveren, kunnen we indien dit nodig is voldoen aan de ondersteuningsbehoefte van maatschappelijke partners. Ook hebben we hierdoor de mogelijkheid om lokale initiatieven te ondersteunen op het gebied van bestaanszekerheid als deze ondersteuningsbehoefte er is. De reservering betreft vooralsnog een bedrag van €126,5K afhankelijk van de omvang van het gebruik van de kledingpas bij onderdeel 1.

Kanttekeningen Dit voorstel geeft invulling voor de stelpost effecten samenleving in het jaar 2023. Voor de drie daaropvolgende jaren worden via de reguliere begroting van het betreffende jaar voorstellen voor de invulling van de stelpost gedaan. 1. Kledingpas met een gezinstegoed Pagina 3 van 6

Er wordt gekozen voor een eenvoudige inkomenstoets uitgevoerd door Stichting Leerkansen voor huishoudens die niet in het bestand zitten. Stichting Leerkansen heeft minder controlemogelijkheden dan de RDWI, echter is de stichting al jaren uitvoeringspartij van het minimabeleid en hanteert dit beleid naar tevredenheid ook bij de toekenning van andere minimavoorzieningen. Het betreft dus een beperkt risico waarbij misbruik geminimaliseerd wordt, maar niet valt uit te sluiten. Een bijkomend voordeel is dat huishoudens die al bekend zijn bij de stichting niet opnieuw een inkomenscheck hoeven te ondergaan. We hebben nagedacht en gesproken met de RDWI over uitvoering van deze taak door de RDWI. De druk op de RDWI voor de uitvoering van de reguliere en aanvullende inkomensregelingen is echter al enorm hoog. Daar past het beleggen van deze extra taak op dit moment niet bij. Daarbij komt dat de uitvoeringkosten dan omhoogschieten ten laste van de beschikbare stelpost. Redenen om, mede op basis van de goede ervaringen in o.a. Utrecht, voor uitvoering door de Stichting Leerkansen te kiezen. Er is nu niet goed in beeld welke huishoudens (nog) geen gebruik maken van de minimavoorziening die de Stichting Leerkansen uitvoert. Dit zal dus zeker kunnen betekenen dat het geschatte aantal op basis van het bestand wordt overschreden.

Deze overschrijding wordt dan gedekt uit de reservering voor aanvullende ondersteuning maatschappelijke partners en initiatieven. Wij zullen in onze communicatie duidelijk aan geven wanneer huishoudens voor deze aanvullende regeling in aanmerking komen en zullen daarin ook verwijzen naar andere voorzieningen zoals de Geld-Terug-Regeling. 2. Verhogen van de subsidie Jeugdfonds Sport & Cultuur We maken afspraken met het Jeugdfonds Sport & Cultuur dat er een richtlijn wordt gehanteerd voor de financiële bijdrage ten behoeve van de contributie en lesgelden, attributen en administratiekosten per aanvraag. Inzet is dat de deze richtlijnen gebaseerd worden op de gemiddelde landelijke kosten voor contributie en/of lesgelden. Op deze manier willen we overschrijding van het jaarlijkse budget beperken en staan de vergoedingen ook in verhouding tot de uitgaven voor sport- en cultuuractiviteiten van huishoudens die niet in aanmerking komen voor deze regeling. Daarnaast is het niet mogelijk om tegelijkertijd een sport- en cultuuraanvraag te doen, worden er geen dure abonnementen e.d. voor onbeperkt sporten/lessen vergoed, gelden er voor zwemlessen aparte afspraken en blijft de vergoeding van de waardebonnen voor de aanschaf van sport- en lesartikelen ongewijzigd. Bovendien draagt Jeugdfonds Sport & Cultuur ook jaarlijks circa 10% bij op basis van donaties van derden.

Financiële toelichting De kosten voor de ondersteuningsmaatregelen kunnen volledig gedekt worden uit de stelpost Effecten Samenleving ad €350.000 voor 2023. 1. Kledingpas met een gezinstegoed Kosten kledingpas* 500 x €150,00 Kosten Participas* Totaal *Afhankelijk van het aantal aanvragen.

€ € €

75.000 1500 76.500

2. Verhogen van de subsidie Jeugdfonds Sport & Cultuur Inclusief vergoeding zwemdiploma B

€

150.000

3. Reserve

€

126.500

Planning en Uitvoering Na vaststelling door uw raad wordt er gezamenlijk met Stichting Leerkansen en Participas uitvoering gegeven aan de uitgifte van de kledingbonnen. Verwachting is dat in Q2 2023 uitgifte kan plaatsvinden van de kledingbonnen. Met het Jeugdfonds Sport & Cultuur zal er een nieuwe overeenkomst worden gesloten, waarin de nieuwe budgetten worden opgenomen. In het kader van de Pagina 4 van 6

reservering aanvullende ondersteuning zullen we in nauw contact blijven met netwerkpartners en bewonersinitiatieven. Daarnaast worden er met de uitvoeringspartners monitorings-voortgangsafspraken gemaakt. Op deze manier kunnen we de ontwikkelingen in 2023 signaleren en uw raad tijdig van (bij) sturingsinformatie voorzien. Anderzijds krijgen we zo de input over de effecten van de maatregelen, die weer kunnen dienen voor de inzet van het budget voor het jaar 2024. Hiervoor zullen bij de begroting 2024 nieuwe voorstellen worden gedaan. Tot slot zal uw raad in maart een voorstel ontvangen met betrekking tot een compensatiefonds voor Sport & Cultuur en een budget voor de verduurzaming sportaccommodaties in gemeentelijk beheer. Communicatie Huishoudens uit het bestand van de Stichting Leerkansen zullen aangeschreven worden. Daarnaast worden de verschillende netwerkpartners op de hoogte gesteld van de kledingpas. Ook zullen we via de verschillende kanalen van de gemeente aandacht besteden aan de kledingpas. Hetzelfde geldt voor het Jeugdfonds Sport & Cultuurfonds. Alle intermediairs, scholen en sportverenigingen zullen in samenwerking met het Jeugdfonds Sport & Cultuur op de hoogte worden gesteld van de beleidswijziging. Bijlagen: Overzicht (extra) maatregelen vanuit het Rijk t.a.v. de inflatie- en energiecrisis.

Pagina 5 van 6

RAADSBESLUIT

Behoort bij raadsvoorstel Nr. 23RV008

De raad van de gemeente Zeist; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 31 januari 2023; BESLUIT: In te stemmen met de 3 voorgestelde ondersteuningsmaatregelen ter uitvoering van de stelpost Effecten Samenleving voor 2023, bestaande uit: 1. Een kledingpas met een gezinstegoed (indicatief bedrag €75K). 2. Een verhoging van de subsidie voor het Jeugdfond Sport & Cultuur (bedrag €150K). 3. Een reservering voor aanvullende ondersteuning maatschappelijke partners en initiatieven (indicatief bedrag €126,5K). Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van 21 februari 2023. De raad voornoemd,

mr. J. Janssen, griffier

drs. J.J.L.M. Janssen, voorzitter

1