21RV044 Motie uitvoerbare alternatieven (met bijlage)

Motie “Uitvoerbare alternatieven” De gemeenteraad van de gemeente Zeist, In vergadering bijeen op 12 oktober, beraadslagende over het raadsvoorstel “vaststellen van de Regionale Energie Strategie” (21RV044) Overwegende dat: 1. Ondertekende partij absoluut de urgentie en noodzaak van de energietransitie onderkent. 2. de raad de routekaart nieuwe energie heeft aangenomen in 2020. 3. het zoeken naar geschikte locaties voor wind en zonne-energie plaatsvindt. 4. de spoorzone/A12 volgens de gemeente goed is voor 0 tot 4 windturbines. 5. er weinig tot geen draagvlak onder de inwoners is, voor het plaatsen van windturbines in het zoekgebied spoorzone/A12, daarnaast is dit een kwetsbaar natuurgebied. 6. er door de werkgroep de Groene Driehoek alternatieven zijn aangedragen die zorgen voor meer energie opwekking zonder het plaatsen van windturbines in dat gebied. 7. deze alternatieven in de praktijk echt uitvoerbaar zijn. 8. we met het uitvoeren van het alternatieve plan (zie bijlage) dus een groter aandeel pakken in onze opgave en wij dat zien als pure winst. Verzoekt het college Met het oog op ons kwetsbare groen en voor een groene toekomst de alternatieve scenario's direct mee te nemen in de RES 1.0. En gaat over tot de orde van de dag.

Roy Luca Seyst.nu

De Groene Driehoek Zeist

maart 2021

De Groene Driehoek

Waarom de Groene Driehoek De Gemeente Zeist heeft het buitengebied van Zeist aangemerkt als kansrijk voor het plaatsen van mega-windturbines en grootschalige zonnevelden. Doel is de opwek van duurzame energie als onderdeel van de RES-opgave. Werkgroep de Groene Driehoek is van mening dat deze denkrichting Zeist meer kost dan het oplevert. En heeft daarom een alternatief voorstel ontwikkeld.

De Groene Driehoek

Mega-windturbines en grootschalige zonnevelden: • Staan niet in verhouding tot het kleinschalige buitengebied dat van grote landschappelijke en cultuurhistorische waarde is.

• Gaan ten koste van het noodzakelijk herstel van natuur en biodiversiteit zoals vastgelegd in het Bestemmingsplan ZuidWest 2018. • Veranderen het aanzien en de beleving van het gebied ingrijpend in een plek voor grootschalige elektriciteitsproductie.

• Leveren nieuwe hinder op voor omwonenden in Zeist en Odijk boven op de bestaande geluidshinder van het verkeer op de A12 en het spoor.

De Groene Driehoek

Verdere overwegingen 1. Het bestemmingsplan Buitengebied ZuidWest 2018 maakt de realisatie van voorzieningen voor het opwekken van duurzame energie in dit gebied onmogelijk; 2. Wijziging van het bestemmingsplan voor het deel A-12 Spoorzone vragen niet om een afzonderlijke gebiedsvisie maar om een - integrale - omgevingsvisie waarin, behalve duurzame opwek, ook de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor wat betreft natuur, wonen en landbouw worden meegenomen; 3. Het feit dat vier samenwerkende ‘Kromme Rijngemeenten’ haar RES-conceptplannen juist afstand laat houden van de woonkernen zoals Odijk, staat haaks op de opzet van de gemeente Zeist;

De Groene Driehoek

Verdere overwegingen 4. Op het gehele grondgebied van de gemeente Zeist (op basis van het rapport van Bosch en van Rijn) is gezien het grote areaal bos (NNN gebied) plaatsing van megaturbines problematisch. Om deze reden blijft in dat rapport de Groene Driehoek ‘over’ zonder in te gaan op de waarde van dit unieke gebied; 5. Zonnevelden langs en boven bestaande infrastructuur in de Groene Driehoek behoren tot de mogelijkheden, onder de voorwaarden zoals die zijn beschreven in de Beleidsvisie Zonnevelden. Het maximum oppervlak blijft op deze wijze passend bij een natuurlijk landschap; 6. Door het gekozen denkraam lijken megaturbines en grootschalige zonnevelden de enige oplossing terwijl reële alternatieven beschikbaar zijn;

De Groene Driehoek

Verdere overwegingen 7. Het uitgangspunt dat Zeist op eigen grondgebied energieneutraal moet worden laat onvoldoende ruimte om andere milieudoelstellingen (zoals biodiversiteit) te kunnen realiseren;

8. Dat Zeist rond 2050 alleen gebruik moet maken van duurzame energie maar die niet persé in de eigen gemeente moet opwekken. Door deze formulering kan aan alle toekomstige en huidige milieu-ambities goed inhoud worden gegeven; 9. De gemeentes in RES-regio's moeten streven naar gezamenlijke invullingen om versnippering en ‘gemeentegrensoverschrijdende hinder’ te voorkomen; 10.Het is belang dat Zeist een realistisch bod aan de RES regio U16 doet. En dat er aan de hoogte van dit bod géén externe eisen gesteld worden. Uit het onderzoek in deze periode moet namelijk juist blijken tot op welke hoogte er mogelijkheid en draagvlak genoeg te vinden is.

De Groene Driehoek

Verzoek aan B&W en de gemeenteraad Werkgroep de Groene Driehoek vraagt B&W en de gemeenteraad van Zeist de mogelijkheid van alternatieven voor mega-windturbines en grootschalige zonnevelden in Zeist verder te onderzoeken, met inwoners, belanghebbenden en buurgemeentes waardoor zowel duurzame opwek, natuurherstel en het behoud van landschappelijke waarden worden geborgd voor de toekomst.

De Groene Driehoek

Alternatieve scenario’s duurzame elektriciteitsopwekking Zeist In evenwicht met natuur, cultuurhistorie en recreatie

Maart 2021

De Groene Driehoek

Waarom deze presentatie? • Welke plannen en alternatieven hebben alle stakeholders • Het met elkaar ontwikkelen van breed gedragen energietransitie • Een realistisch RES-bod voor 1 juli De Groene Driehoek presenteert alternatieve scenario’s • Ontwikkeld o.b.v. literatuur en getoetst bij experts

• Meer opbrengst, minder ruimtebeslag • Industrialisering en overlast zijn te voorkomen

De Groene Driehoek

Belangrijke uitgangspunten • Binnen de gemeente is op milieuvriendelijke manier duurzame elektriciteit op te wekken in harmonie met de natuur, cultuurhistorie en recreatie • Innovatie op het gebied van duurzame opwek ontwikkelt zich in hoog tempo

• In 2050 gebruiken we in Zeist alleen nog duurzaam opgewekte energie; het streven is zoveel mogelijk als gemeente zelfvoorzienend te worden • Duurzame opwek in harmonie met de overige doelstellingen van het Klimaatakkoord waaronder het herstel en het versterken van natuur en de biodiversiteit

• De gemeente Zeist mag en kan een realistisch RES-bod doen dat recht doet aan de hierboven omschreven ambitie

De Groene Driehoek

Zo kan het ook! Elektriciteitsopwekking jaar 2030

Gemeente Zeist

De Groene Driehoek

Voordelen:

Duurzame stroom TJ TWh

Duurzame stroom TJ TWh

•

466,000

0,129444

506,608

0,140724

-

-

253,304

0,070362

466,000

0,129444

759,912

0,211086

Duurzaam opgewekte elektriciteit Zeist Duurzame elektriciteit opgewekt buiten Zeist Totaal beschikbaar:

Voor uitgebreide informatie en berekeningen zie document:

Alternatieve scenario’s duurzame elektriciteitsopwekking gemeente Zeist

• •

• • • •

Voorstel werkgroep De Groene Driehoek levert 293,912 TJ meer beschikbare duurzame energie op in het jaar 2030 dan het voorstel van de gemeente van 466 TJ Geen mega windturbines in Zeist Geen mega-zonnevelden in Zeist maar 5 kleinschalige (max 1 hectare) in landschap ingepaste velden Versterking natuur en biodiversiteit in Zeist Versterking recreatie in Zeist Verbetering leefomgeving Zeist Veelbelovender en langdurig toekomstbestendige duurzame energieopwek

De Groene Driehoek

Beschikbare energiebronnen

De Groene Driehoek

Invulling De Groene Driehoek

Zon op dak Bijdrage: 380,160 TJ

1. 2.

Suggesties beter benutten zon (niet opgenomen in onze berekeningen)

Uitgaande van doelstelling gemeente van 330.000 panelen rond 2030 Prestaties van panelen verbeteren elk jaar gemiddeld tot jaar 2030 kan men rekenen met 400 Wp/paneel

Positieve invloed van nieuw: Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) 400Wp panelen

a.

Daken agrarische panden – zo nodig met constructieverbetering (subsidie) – benutten

b.

Meer daken op bedrijfsterreinen benutten (zo nodig met subsidie daken verstevigen). Ook daken van PGGM en TNO etc.

c.

(Drijvende) zonnepanelen op oude ijsbaan Zeist

d.

Onderzoeken mogelijkheid geïntegreerd zonneveld op renbaan Zeist

e.

Grote P-plaatsen overkappen met zonnepanelen (winkelcentra, ziekenhuis, parkeergarages zoals bij Vollenhoven)

f.

Bebouwde zone Kamp Zeist benutten voor duurzame energie opwek

g.

Binnen klaverbladen A28 energie opwekken

h.

Alle vergunde (nieuw-)bouw moet zo worden ingeregeld dat de gebouwen per saldo energie leveren. Met de huidige stand van de technologie is dit mogelijk

De Groene Driehoek

Invulling De Groene Driehoek

Zon op geluidsscherm Bijdrage: 34,070 TJ

1. 2.

Door kiezen juiste beplanting rond geluidsscherm kan bovendien fijnstof worden aangepakt en de biodiversiteit worden verbeterd

3,5 km langs A12 1,5 km langs A28

De Groene Driehoek

Invulling De Groene Driehoek

Zon op land Bijdrage: 25 TJ Nader onderzoek vereist:

1. 2.

5 velden van max 1 hectare Maximale opbrengst van 5 TJ/hectare

•

Geen uitputting van de grond

•

Geen uitdroging

•

Biodiversiteit vergroten

•

Goede inpassing in landschap

Dit is niet de oplossing

De Groene Driehoek

Invulling De Groene Driehoek

Zon op gevel Bijdrage: 2 TJ Nader onderzoek vereist:

1. 2.

Zeer kansrijk, behoort tot EU-ambitie Bescheiden aanname opgenomen

De Groene Driehoek

•

Gemeente laat onderzoeken welke gevels geschikt zijn

•

Onderzoeken hoe de gemeente deze toepassing kan stimuleren

Invulling De Groene Driehoek

Elektriciteit uit biomassa Bijdrage: 40,160 TJ

1. 2.

3.

Omzetten GFT uit Zeist Verwerken snoei- / hakhout / bermgras / blad etc. uit Zeist Alle mest geproduceerd in Zeist vergisten, niet meer uitrijden

•

Duurzaam: door gebruik koolstof uit kortlopende cyclus

•

Duurzaam: al het organisch materiaal afkomstig is uit Zeist

•

Stikstofprobleem wordt ↓ door vergisting mest

Advies:

De Groene Driehoek

1.

Duurzaamheidsambities verhogen ism AVU wb omzetten van de organische fractie naar elektriciteit

2.

Rijden op biobrandstof of elektrisch verplicht stellen bij ophalen afval

3.

Realisatie in samenwerken met provincie Utrecht

Invulling De Groene Driehoek

Kleine windturbines Bijdrage: 9,45 TJ Nader onderzoek vereist:

1.

2.

500 windturbines van 5.250 kWh/jaar Type: EOLI FPS (zie foto hieronder)

De Groene Driehoek

•

Kleine windturbines in combinatie met zonnepanelen zorgt voor stabieler elektriciteitsnet

•

Geschikte locaties zoeken

•

Voor Zeist geschikte type uitzoeken

Invulling De Groene Driehoek

Omzetten waterstof in elektriciteit Bijdrage: 15,768 TJ

1. 2.

10 units verdeeld over 5 wijken van Zeist 438.000 kWh/jaar per unit

Voorbeeld brandstofcel stroom generator → (2.9 x 1.5 x 2.7 m) die werkt op waterstof

De Groene Driehoek

•

Rond het jaar 2030 is groen waterstof betaalbaar voorhanden (bron: rapport ABNAMRO)

•

Aan te sluiten op waterstofnet

Invulling De Groene Driehoek

Invoer duurzame elektriciteit Bijdrage: 253,304 TJ 1. Rond 2030 levert 1 windmolen op zee 20 MW, goedkopere stroom, minder schade aan kwetsbare natuur dan de voorgenomen megawindmolens in Zeist 1.

1/3 van de totale duurzame elektriciteit

2. Goed herverdelen beschikbare duurzame stroom over Nederland en Europa wordt cruciaal 3. Energieleveranciers betrekken zorgt voor voor versnelling van verantwoorde opwek binnen Zeist en inpassing in de totale energiebalans van Nederland

De Groene Driehoek

Eerdere adviezen van De Groene Driehoek 1. We adviseren de gemeente Zeist te blijven werken aan het verrijken en concretiseren van de verduurzamingspiramide (zie dia 14) 2. We adviseren de gemeente Zeist bestuurlijke instrumenten te ontwikkelen waardoor er meer vaart gezet kan worden aan het verduurzamen van de bebouwde omgeving van Zeist (zie dia 15) 3. We adviseren de gemeente Zeist op een evenwichtige manier beleid voor het buitengebied te ontwikkelen door gebruik van de 8-stukkenpuzzel (zie dia 16)

De Groene Driehoek

Verduurzamingspiramide voor stedelijke omgeving waarin de gemeente de lead neemt en beleid ontwikkelt. Voor het energetisch doorrekenen van de te realiseren duurzaamheidsambities: eerst de mogelijkheden van trede 1 benutten en dan achtereenvolgens de volgende treden

13 12 11 10 09 08 07 06 05 04 03 02 01

Realiseren windenergie buiten de regio

Kleinschalige zonneweiden Waterstofenergie-centrale Aanleg slim warmtenet

In (rand-) stedelijke omgeving zijn megawindturbines als industriële activiteit ongewenst. Gemeente kan met andere gemeenten salderingsafspraken maken waar realisering van windenergie passend is Met in achtneming van alle duurzaamheidprincipes en ingepast in het landschap zijn kleinschalig zonnenweides mogelijk zonder de belangrijke functies van het buitengebied op te offeren Door overproductie van stroom op zee en de ontwikkeling van een Europees waterstofnetwerk komt waterstof beschikbaar die in de gemeente omgezet kan worden in duurzame elektriciteit Voor bepaalde plekken in de bebouwde omgeving kan een lage-temperatuur warmtenet in combinatie met warmtepompen een rendabele oplossing zijn Gemeente kan bij aanbestedingen eisen dat deze energieneutraal uitgevoerd worden. Bv. eigen leveranciers, gebouwbeheer, (wegen-) onderhoud etc.

Gemeentelijke aanbestedingen energieneutraal

Gemeente kan taakstellende afspraken maken rondom elektrisch openbaar vervoer, eigen voertuigen, reinigingsdienst en afval-ophalen

Elektrisch openbaar / gemeentelijk vervoer

Middels bouwvergunningen houtskeletbouw stimuleren waarmee CO2 wordt opgeslagen en minder CO2-belastende materialen worden gebruikt voor de bouw

CO2-opslag / houtskeletbouw CO2 binden / bomenbeleid

Door aanplanten van bomen en goed beleid rondom het oogsten van hout. Aansluiten bij Europees beleid.

Energiewinning uit afval

Gemeente maakt/stimuleert afspraken over hoeveel energie wordt teruggewonnen uit, grijs-, GFT-, snoeiafval en mest / gier Gemeente onderneemt actie zodat alleen nog groene stroom en gas door het netwerk in de gemeente gaat

Groene stroom en gas door netwerk

Alle zondaken, gevels, (nieuw te ontwikkelen) geluidschermen etc. benutten

Zonnepanelen gebouwde omgev. Elektriciteitsverbruik verminderen

LED-verlichting, installeren energiezuinige apparaten, warmte terugwinnen uit ventilatielucht

Isolatie

Daken, vloeren, muren, glas

De Groene Driehoek

Bestuurlijke instrumenten voor gemeente goed inzetten Alle stakeholders kunnen met bestuurlijke instrumenten gestimuleerd worden vaart te maken met het realiseren van de duurzaamheidsambities

Publieke organisaties

Inwoners

Samen

Gemeente

Bedrijven

Instumenten: 1. Activiteiten en verantwoordelijkheden van de gemeente zelf verduurzamen en in ambities vastleggen 2. Afsluiten van convenanten rondom duurzaamheidsambities (energieneutraal etc. ), met: A. Bedrijven en organisaties gevestigd in de gemeente B. Agrariërs C. Nutsbedrijven D. Woningbouwverenigingen E. Openbaar vervoer F. Zwembad G. Verenigingen / stichtingen H. Inwoners van wijken I. Etc. 3. Aanbestedingen gemeentelijke contracten. Voorwaarde dat er energieneutraal wordt aangeboden 4. Vergunningen A. Naast de eis om energieneutraal te bouwen verplichten om alle geschikte nieuwbouwdaken geheel te voorzien van zonnepanelen B. Waar constructietechnisch mogelijk middels houtskelet bouwen 5. Subsidies A. Stimuleringssubsidies uitgeven en binnenhalen (Rijk en provincie) B. Bijdrage grotere projecten zoals bv. geluidscherm met zonnepanelen langs A12 6. Gemeentelijke belastingen A. Hoogte OZB-belasting afhankelijk maken van energieklasse van woning of bedrijfsruimte B. Huizen die meer elektriciteit leveren dan ze zelf verbruiken krijgen extra korting op de OZB-belasting C. Huizen die hemelwater niet meer lozen op riool krijgen korting op rioolbelasting 7. Regelgeving A. Inrichten van milieu-zones B. Benzine-scooters en -bromfietsmotoren verbieden C. Etc. 8. Investering in beleidsontwikkeling, onderzoek en studies 9. Etc.

De Groene Driehoek

Evenwichtig ontwikkelen van het buitengebied Is alleen mogelijk met een totaal-duurzaamheidsvisie ontwikkeld door gemeente met de overige stakeholders op basis van onderstaande 8-stukken-puzzel.

8

Energieproductie

Biodiversiteit

Beleid is erop gericht alleen vormen van energieproductie te realiseren in evenwicht met de zeven andere functies.

7

Alleen noodzakelijke woningbouw realiseren bij bestaande uitvalswegen met in achtneming van de overige zeven functies.

Duurzame landbouw

6

Beleid is erop gericht duurzame landbouw economisch rendabel uit te oefenen met in achtneming van de overige zeven functies.

5

Beleid is gericht op het herstellen / versterken van: natuur en biodiversiteit (incl. vogels, insecten etc. verminderen N2-uitstoot), CO2-opname (door bos) en natuurhistorische landschappelijke waarden.

01

08

Woningbouw

1

02

Waterberging

2

Beleid is erop gericht verdroging tegen te gaan en extreme regenval goed te kunnen opvangen.

07

03 3

Recreatie 06

04 05

Fijnstof

Beleid is erop gericht gezondheid en welzijn van inwoners van Zeist te bevorderen door middel van natuur en open ruimte.

Geluid

Beleid is erop gericht de filterfunctie van het buitengebied voor fijnstof te optimaliseren.

4

Beleid is erop gericht geluidsoverlast van spoor, snelwegen en vliegverkeer verder terug te dringen en toename van belasting te voorkomen.

De Groene Driehoek