20260205 Presentatie onderzoek ondermijning

Weerbaar of kwetsbaar? Onderzoek naar de aanpak van ondermijning in Zeist Daniëlle Fictorie Hein Albeda

5 februari 2026

Centrale vraag: Wat kan op basis van inzicht in (de aanpak van) ondermijnende praktijken in Zeist worden geconcludeerd en op welke wijze geeft de gemeenteraad mede vorm aan dit beleid?

• Actueel thema met maatschappelijke impact • Inzicht krijgen in aard en omvang en in de aanpak van ondermijning in Zeist; en welke rol heeft de gemeenteraad? • Onderzoek uitgevoerd door Pro Facto • Document- en bronnenanalyse, individuele en groepsgesprekken met betrokkenen en bijwonen ondermijningsoverleg

Belangrijkste conclusies: 1. De gemeente Zeist heeft te weinig capaciteit beschikbaar voor de aanpak van ondermijning. Dit maakt de aanpak van ondermijning kwetsbaar en de organisatie onvoldoende weerbaar. Door een gebrek aan capaciteit kunnen controles niet frequent plaatsvinden, kan te weinig met signalen van ondermijning worden gedaan en komt het vergroten van het bewustzijn ten aanzien van signalen in de knel. 2. De gemeenteraad spreekt te weinig over zijn rol bij de aanpak van ondermijning en wat dit betekent voor de informatiepositie van de raad. Hierdoor kan de raad maar in beperkte mate zijn controlerende taak invullen.

Overige conclusies: 1. Aard en omvang: weinig data en weinig zicht op aard en omvang ondermijning. 2. Beleid: veiligheidsbeleid heeft brede focus. Positief: aanpassing APV en Bibobbeleid. 3. Uitvoering: • Beperkte capaciteit • Beperkte inzet van beschikbare bestuurlijke instrumenten • Weinig integrale controles 4. Samenwerking ketenpartners: is goed, maar gemeente kan meer invulling geven aan regierol. 5. Weerbaarheid: wisselend beeld. Positief: burgerzaken en sociaal domein. 6. Rol van de raad: wisselend bewustzijn eigen kwetsbaarheid; verschil in visie t.a.v. rol van de raad en benodigde informatie.

Aanbevelingen 1. College: vergroot de beschikbare capaciteit voor ondermijningsaanpak 2. College: werk aan verdere vergroting van de weerbaarheid en het bewustzijn binnen de organisatie 3. Raad: bepaal als raad welke rol je wil spelen bij de aanpak van ondermijning en welke informatiebehoefte daarbij past 4. College: versterk de meldingsbereidheid onder inwoners en ondernemers