20240912 Ontvangen reactie Stichting Beter Zeist

Eerste reactie op de Transitiestrategie Omgevingsplan Zeist Wim de Braak en anderen / 11 september 2024 Toelichting op dit bericht Kort voor het zomerreces werd de Transitiestrategie gepubliceerd. Er was dus voldoende tijd dat document te lezen. Met een aantal betrokken bewoners hebben wij samen naar het document gekeken. Vooruitlopend op de formele behandeling willen wij graag enkele vragen en opmerkingen bij het stuk plaatsen. We doen dit nog (helaas kort) vóór de bijeenkomst waar informatie aan de Raad wordt gegeven. Wellicht zijn onze vragen daarbij behulpzaam. En wij proberen hiermee onze vragen ook ruim op tijd vóór de formele behandeling te stellen. Antwoorden die wij nog kunnen krijgen zouden onze eventuele inbreng tijdens de Ronde Tafel kunnen helpen beperken tot essenties. Wij zien dat zelf als een duidelijke ambitie, niet alleen bij dit raadsvoorstel. Algemene reactie op de Transitiestrategie Er ligt een forse klus te wachten: het opstellen van het integrale omgevingsplan. De Strategie is een duidelijk document over de manier waarop de gemeente dit wil aanpakken. Het werk moet gesegmenteerd worden en er zijn keuzes te maken. Dat staat helder op de rij, de strategie lijkt ons daarmee vooral een soort ‘projectplanning’ die duidelijkheid geeft aan de ambtelijke organisatie, aan het bestuur en aan de inwoners van Zeist. Kortom er ligt een helder en praktisch document.

Niettemin zijn er enerzijds nog zaken niet helemaal duidelijk, terwijl er anderzijds het gevoel is dat het misschien met aanzienlijk minder tekst had gekund. Dat is geen kritiek, het is, denken wij, een normaal verschijnsel bij informatieoverdracht, zeker als het om complexe zaken gaat. Daarom gaat het in deze reactie vooral om vragen, en veel minder over meningen. Hieronder een algemene vraag, en verder vragen bij de tekst, per pagina. Gebied en thema De Strategie kiest voor een wisselwerking tussen gebied en thema. Geconstateerd wordt dat die aanpak tot ‘reparaties’ kan/zal leiden en dat samenhang tussen thema’s hier of daar verloren kan gaan. Niet ongebruikelijk is om in een uitvoeringsproject (hier dus: het concretiseren van één omgevingsplan) eerst alle beleid (Thema’s) samenhangend uit te werken, en daarna dat beleid successievelijk per deelgebied toe te passen. Onze vraag is om wat concreter uit te leggen waarom dat hier niet de beste oplossing is. Wellicht is dan ook de koppeling met de beleidskeuzes in de Twezo wat duidelijker en directer te maken. Pag 5, 1.1, Dynamiek De Strategie is een dynamisch document. Dat is begrijpelijk. Wijzigingen in de Strategie komen, nemen wij aan, ook weer via de Raad tot stand? Met bijbehorende informatie en participatie? Pag 6, 1.3, De ‘rol’ van de gemeente De ‘rol’ van de gemeente wordt duidelijk in de Twezo.

Zou je er ook naar kunnen streven dit zeer beleidsrijke punt (“de rol”) al definitief te maken vóórdat het uitvoerende werk (gebieden) start? Samen met de vierkante meter bijvoorbeeld? Pag 7, boven Keuze 2, Regie voeren Enkele malen lezen we in de Strategie de uitdrukking ‘we voeren regie’. De wisselwerking tussen Omgevingsvisie en integraal omgevingsplan lijkt ons inderdaad van groot belang. Het zou prettig zijn als iets duidelijker wordt uitgelegd wat ‘regie voeren’ hier precies betekent.

1

Pag 8, bijna onderaan, Mogelijk nadeel Bij ‘Gebied en Thema’ benoemden we dit punt. Wanneer de aanpak niet wijzigt, zou het maken van een complete lijst van thema’s, inclusief de volgorde van behandeling een hulpmiddel kunnen zijn om samenhang te borgen. Is het een idee om zo’n lijst met alle thema’s bij de Strategie te voegen? Pag 9, 2.2, aantal gebiedsplannen Er zijn kennelijk 9 grote gebiedsplannen, dat is op zich niet vreselijk veel. Er zijn ook 9 deelgebieden benoemd. Komen de deelgebieden in grote lijn overeen met de grote plannen? Ze zijn duidelijk niet identiek, want bij voorbeeld het grote plan Austerlitz Zeisterbossen wordt gesplitst. Dat zou wellicht onhandig kunnen uitpakken. Zouden ook die grote plannen de deelgebieden kunnen zijn van waaruit gebiedsgewijs wordt gewerkt? Zodat ook het buitengebied, met behoud van integraliteit, een apart werkgebied kan zijn? Pag 10, 2.2.2, juridisch status gebiedsgrenzen Dat het integrale omgevingsplan één ondeelbaar geheel wordt, is duidelijk. Dat de gebiedsgrenzen werkgrenzen zijn ook. Daarnaast geldt echter ook dat ieder deelgebied per apart raadsbesluit wordt vastgesteld. Kan vaststellen met verschillende raadsbesluiten toch juridische verschillen veroorzaken? En daarnaast, zonder dat het specifiek over de grenzen gaat, een vraag vanwege het dynamisch karakter.

Is het centrale systeem in staat om, net als wetten.overheid.nl, per ieder moment, ook in het verleden, exact alle op dat moment geldende regels te (re)produceren? Pag 11, Keuze 4, ad G, Tot aan de Krakeling Een tekstuele vraag: Begrijpen wij goed dat hier, net als bij H, bedoeld wordt ‘tot aan de Krakeling en de Woudenbergseweg’? In ieder geval lijkt er bij G en/of H iets anders te staan dan we op de kaartbijlage zien. Pag 12, 2.2.3, derde alinea, Vanaf 2025 Het voorstel is om in 2025 te starten met 2 deelgebieden, ieder met een doorlooptijd van 2 jaar. Dat betekent dat deze deelgebieden afgerond worden eind 2026 en medio 2027. Gezien het Plan van Aanpak voor de Twezo betekent dit dat beide deelgebieden worden afgerond NA vaststelling van de Twezo. Gezien onze opmerkingen hierboven bij ‘Gebieden en Thema’s” is dan de vraag: Is het verstandig om nu al vast te leggen dat de vaststelling van de eerste deelgebieden, ook al zouden ze eerder gereed zijn, zal wachten tot de na de goedkeuring van de Twezo? Pag 12, 2.2.3, derde alinea, Oefenen Het is niet onlogisch dat er tijdsruimte is ingeschat voor, aan gemeentezijde, uitwerken en oefenen. Die neiging is er vanzelfsprekend ook aan bewonerszijde. Bovendien zal de participatie ons bij elkaar brengen.

Is overwogen (of gaat nog overwogen worden) om ook bewoners te betrekken bij het oefenen? (Rond de EZO is er de suggestie gedaan om samen ook rollenspelen te doen. Toen kwam het daar niet van.) Pag 15, 2.3.2, onder Aanpak, Regels en Fysieke leefomgeving Een detail wellicht, maar hier begrijpen wij de voorbeelden niet. Parkeerbeleid raakt zeker de leefomgeving (zie ook pag 17 bij Parkeren). Voor ons gevoel geldt dat voor parkeergedrag (goed of fout) ook. Wellicht is het handig om de ‘fysieke leefomgeving’ (als motief voor wel/niet opnemen) iets nader te beschrijven? 2

Pag 20, 3.1.3, Vullen hoofdstructuur Het lijstje is kort. Wij misten de Twezo. Maar die zit waarschijnlijk onder ‘beleid’ in de tweede regel. Toch een vraag: Is het gezien het grote belang zinvol om alsnog de tweede omgevingsvisie als aparte input te noemen? Pag 21, Keuze 10, De vierkante meter De vierkante meter wordt vastgesteld per raadsbesluit met de formele participatie die daarbij hoort. Is het denkbaar, zie ook ons punt bij pag 12 hierboven, om vooruitlopend op de formele behandeling samen een consultatierondje te doen? Samen leren? Pag 22, Keuze 11, Richtlijn? Een van de doelen van de Omgevingswet is om de omgevingsplannen makkelijker en beter toegankelijk te maken voor individuele burgers. Dat zijn straks de ‘consumenten’ voor wie ook het annoteren wordt ontwikkeld. Is het denkbaar tijdens dit ontwikkelproces een soort consumentenpanel te laten meekijken? Pag 24, 4.2 Wijzigingsproces De procedures bij de wijzigingen per deelgebied zijn formeel en duidelijk. Ook hier is het naar onze menig zinvol om naast de formele momenten ook andere mogelijkheden te zoeken om gezamenlijk naar (concepten van) voorstellen te kijken. Bij de themagerichte wijzigingen luistert dat naar onze mening nauwer. Nu lezen wij dat B&W dan besluit over al dan niet startnotitie en participatie, en dat de Raad daarover wordt geïnformeerd.

Wij vragen ons af of dat voldoende recht doet aan de rolverdeling. De daarop volgende wijziging van het omgevingsplan is uiteindelijk de verantwoordelijkheid van de Raad. Is het niet veel duidelijker en evenwichtiger om ook voor het themagerichte wijzigingen een startnotitie, al is het eventueel slechts 1 A4, aan de Raad ter besluitvorming voor te leggen? Dan ontstaat er ook geen eventueel vacuüm op het gebied van participatie (die er uiteindelijk wel is bij het wijzigingsvoorstel). Of begrijpen wij iets niet goed? Pag 25, 4.3.2 Laagdrempelig Participatie is voor ons een belangrijk onderwerp, dat is bekend . Daarover hebben wij allerhande gedachten, maar die passen niet echt in dit document. Wel hebben wij een vraag bij de eerste alinea onder Aanpak op hoofdlijnen. Wat maakt het niveau ‘raadplegen’ laagdrempeliger dan bij voorbeeld het niveau ‘adviseren’? En zo ja, wat is dan de wetenschappelijke samenhang met ‘de samenleving in al haar pluriformiteit’?

De bijlage ‘Achtergrondinformatie’ is een zeer behulpzaam document. Het naar onze mening een absolute aanrader voor nog beter begrip van de Transitie. Twee punten leveren niettemin een vraag op. Pag 3/4, punt 6, Regels voor uitvoerbaarheid Regels voor uitvoerbaarheid (uit de Wro) zijn verdwenen. Hoe een op zich passend initiatief kan worden gerealiseerd, moet blijken zodra er een concrete vraag is. We begrijpen goed dat dit het werk vereenvoudigt. Toch wel een vraag: Wat gebeurt er als op dat moment blijkt dat een functie toch niet realiseerbaar is? Leidt dat automatisch tot een ‘verplichting’ om het omgevingsplan aan te passen zodat het wel kan?

3

Pag 4, de afbeelding, Zorgplicht De term Zorgplicht klinkt een beetje als een maatschappelijke vanzelfsprekendheid, en niet als een regel. Inmiddels kennen wij de ‘zorgplicht’ op veel terreinen. We noemen, zonder compleet te zijn, de formele zorgplicht in het onderwijs, de gezondheidzorg, de banken, Corporate Sustainability, ouders, werknemers, water en elektronisch berichtenverkeer. Regelmatig gaat het dan om uitgesproken en controleerbare eisen. Is het denkbaar dat het begrip ‘Zorgplicht’, dat toch een beetje gewoontjes klinkt, verder wordt toegelicht?

Tenslotte enkele onderwerpen die niet expliciet in de Strategie worden benoemd. Deelnemers Wij hebben een vraag over deelnemen aan participatie. Incidenteel komt voor dat er debatten tussen gemeente en bewoners zijn over wie er wel of niet mee mag doen aan participatie. Wij gaan ervan uit dat hier geen restricties gelden. Het integrale omgevingsplan is een plan voor de integrale gemeente Zeist. Dat plan gaat ontstaan vanaf de Vierkante meter via een leer- en groeipad dwars door de gemeente. Debat in gebied X kan effect hebben op de voorstellen voor gebied Y. Wij nemen aan dat bij voorbeeld bewonersvereniging X de ‘collega’s’ van bewonersvereniging Y kan uitnodigen mee te denken in de participatie van buurt X. Kortom: Klopt het dat er geen restricties zullen zijn voor eventuele deelname aan participatie buiten het ‘eigen’ deelgebied? Evaluatie Evaluatie is een middel om gedurende het participatieproces te leren van de opgedane ervaringen en zo nodig bij te sturen. De evaluatie kan zowel op de procesaspecten als de producten betrekking hebben. Wat zijn de ambities op het gebied van evaluatie? En worden deze uitgewerkt in of naast de Strategie?

4