20210429 Beantwoording (03-06) raadsvragen NDZ over De Groene Driehoek

480459 FORMULIER (BEANTWOORDING) RAADSVRAGEN

Datum vraag Datum beantwoording Soort Vragensteller Onderwerp

: : : : :

29 april 2021 02 juni 2021 Schriftelijk te beantwoorden Carlo Fiscalini (NieuwDemocratischZeist) Groene Driehoek

Aan het College van B&W Zeist, Inleiding Van de Kerngroep Gebiedsvisie Spoorzone-A12 ontvingen wij bericht, op 21 april jl., over de gang van zaken rond het in overleg met inwoners en belanghebbenden komen tot deze Gebiedsvisie. Bij de ontvangen mail was gevoegd een brief van de heren Bastianen, Jansen en Van Pallandt aan uw wethouder Catsburg. In deze brief wordt gewezen op afspraken op 13 april jl. gemaakt in de Kerngroep, met name, dat geen projectontwikkelaars en exploitanten zouden plaatsnemen in de werkgroepen. Begeleider vanuit de gemeente voor dit project is de heer H. Olsthoorn. De afspraken van 13 april jl. zijn samen met hem, in zijn aanwezigheid, gemaakt. Het is dan ook onbegrijpelijk, tevens onaanvaardbaar, voor de Kerngroep, dat deze afspraak van "geen projectontwikkelaars e.d. erbij" daags voor aanvang van het traject, t.w. de Startbijeenkomst op 21 april, is komen te vervallen. Het spreekt voor zich, dat de Kerngroep uitermate verbaasd was, niet alleen over het compleet ingaan tegen de afspraak, maar ook over het elk individueel door de procesbegeleider benaderd zijn om zijn besluit toe te lichten. In verband hiermee is ook door de heer Robert Baayen een brief gestuurd aan uw college, welke brief mede namens Stichting Beter Zeist geacht moet worden te zijn geschreven. NDZ verzoekt de inhoud van die brief te betrekken bij de onderhavige beantwoording.

Voornoemde gang van zaken brengt ons, NDZ, tot de volgende vragen : Beantwoording: Vooraf het volgende m.b.t. het te voeren proces zoals dit staat aangegeven in de startnotitie (als bijlage bijgevoegd):  Er is een kerngroep voor het mee helpen organiseren van het proces.  De procesmanager, Hans Olsthoorn, is de voorzitter van de kerngroep en is verantwoordelijk voor een transparant proces.  De kerngroepleden hebben tot taak het contact te onderhouden met hun achterban. Alle belanghebbenden worden ook door de gemeente geïnformeerd en betrokken (hiervoor wordt een participatieplan opgesteld).  De werkgroepen dienen om vast te stellen of de juiste informatie op tafel ligt en of er wat ontbreekt. Ook om onderzoeksvragen te formuleren en onderzoek te laten uitvoeren. De werkgroepen richten zich niet op inhoudelijke discussie en dienen niet om te komen tot overeenstemming. De gebiedsthema’s en eventuele onderzoeken worden afgestemd in de kerngroep en onder leiding van de gemeente uitgewerkt.  De werkgroepen hebben tot doel onderwerpen uit te werken zonder hier conclusies aan te verbinden. Aan direct belanghebbenden in het gebied met een afvaardiging in de kerngroep wordt gevraagd:  zijn of haar mening in het gebiedsproces in te brengen en geen informatie uit de gesprekken in de publiciteit in te brengen. Dit zolang de partijen onderling met elkaar in gesprek zijn.

 bereidheid tot open discussie waarin alle opties voor ontwikkeling ter sprake kunnen komen: het is van belang dat alle relevante onderwerpen op tafel komen en dat er een atmosfeer ontstaat die uitnodigt tot het productief oplossen van vraagstukken waar iedereen mee vooruit kan.  Vaste afvaardiging en vaste vervanger in kerngroep: het is van belang om met een vaste samenstelling te werken om zo gezamenlijk op elkaar ingespeeld te raken en een gezamenlijk

geheugen op te bouwen. De leden en plv. leden kunnen de kerngroepbijeenkomsten bijwonen. Omwille van een goede procesgang binnen de kerngroep kunnen zij zich niet laten vervangen.  De kerngroep neemt besluiten op basis van overeenstemming. Er is geen sprake van stemmen voor of tegen. Bij gebrek aan overeenstemming zorgt de gemeente er voor dat minderheidsstandpunten een plek krijgen in het proces. Uit bovenstaande blijkt dat de verkenning gericht is op een open proces waarin geen sprake mag zijn van uitsluiting van partijen. Ook blijkt hieruit dat de gemeente eindverantwoordelijk is voor het proces, de kerngroep adviseert en denkt mee.

1.

Waarom is de afspraak van 13 april jl. van "geen projectontwikkelaar e.d. erbij" op 20 april jl. zodanig veranderd, dat wél projectontwikkelaar(s) e.d. bij de Startbijeenkomst van 21 april jl. aanwezig waren? De voorzitter van de kerngroep, de heer Hans Olsthoorn, is op het besluit van de kerngroep teruggekomen omdat de gemeente verantwoordelijk is voor de algehele procesgang. De kerngroep adviseert de gemeentelijke procesmanager. De procesmanager heeft het besluit teruggedraaid na instemming van de portefeuillehouder en vervolgens elk kerngroeplid telefonisch daarvan op de hoogte gebracht, i.v.m. de startbijeenkomst die enkele dagen later was gepland. De inhoudelijke reden om het besluit van de kerngroep niet te volgen is gelegen in het feit dat hier sprake is van een open verkenning waarbij alle belanghebbenden aan bod moeten komen. De projectontwikkelaars nemen niet deel vanuit hun rol als projectontwikkelaar (er is immers ook geen sprake van projectontwikkeling) maar vertegenwoordigen hier één van de grondeigenaren. Het gaat hier niet om beïnvloeding van kaderstelling, maar meedenken over wat nodig is om een goed beeld te krijgen van de kansrijkheid van zon en/of windenergie in dit gebied. Overigens was door de kerngroep ook besloten om de Duurzame Energiecooperatie Zeist (DEZC) uit te sluiten van deelname van de werkgroepen.

En ook dit werd door ons als ongewenst beoordeeld omdat de DECZ eveneens belanghebbend is. De twee commerciële partijen en ook de DECZ zijn niet op basis van reeds toegekende rechten aan het participeren. Zij zijn, net als tegenstanders van wind in het gebied, gevraagd vanuit een open opstelling hun expertise in te brengen.

2.

Door wie waren deze ontwikkelaar(s)-exploitanten uitgenodigd? De ontwikkelaars zijn voorgesteld door de vertegenwoordiger van de Engelse grondeigenaar Trench van het meest westelijk gelegen agrarische deel. De heer J. van Dijk van ’t Velde vertegenwoordigt hem. Zij zitten daar namens de heer Van Dijk van ’t Velde (en indirect de heer Trench).

3.

Wilt u ons de tekst van deze uitnodiging toesturen? De uitnodiging is mondeling gedaan.

4.

Is er bij de schriftelijke uitnodiging sprake geweest van bijlagen, ter info aan de uitgenodigde(n)? Die wilt u ons dan ook wel sturen? De uitnodiging voor de startbijeenkomst bevatte geen bijlagen.

5.

Is er bij de gestuurde uitnodiging nog mondeling informatie aan de uitgenodigde(n) verstrekt en zo ja, welke en waarom? Er is geen aanvullende informatie verstrekt.

6.

Is schriftelijk en/of mondeling naar uw mening over dit dossier en naar uw kennis ervan voldoende duidelijk gemaakt aan de uitgenodigde projectontwikkelaar(s) wat de bedoeling van dit proces was, en waarom en hoe dit proces aanvankelijk gedacht en gevormd was? Jazeker. Hier is sprake van een open proces met als doel om een gebiedsverkenning uit te voeren in de lijn van het raadsbesluit van 13 oktober j.l.

7.

Is het besluit om van de afspraak van 13 april jl. af te wijken en toch genoemde ontwikkelaar(s) uit te nodigen inderdaad zelfstandig door de procesbegeleider genomen? Heeft deze werkelijk "in z'n uppie" dit beslist? Was hij bevoegd om dat alleen, dus zonder enig (voor)overleg met de wethouder en met het ambtelijk team van deze zaak, te beslissen? Wist de procesbegeleider, dan wel besefte hij, welke de gevolgen zouden kunnen zijn van dergelijk schenden van deze afspraak? De procesmanager heeft de kerngroepleden pas geïnformeerd nadat hij hierover de instemming had van de portefeuillehouder en daarvoor van zijn ambtelijke opdrachtgever. Het was in de door de procesmanager gevoerde telefoongesprekken duidelijk dat een aantal kerngroepleden erg ontstemd was over het terugkomen van het besluit om geen projectontwikkelaars toe te laten in de werkgroepen. Het vertrouwen is broos en de gang van zaken heeft dit aangetast. Er is daarom ook n.a.v. de brief van een aantal kerngroepleden door de programmamanager Duurzaamheid contact gezocht met de briefschrijvers. Afgesproken is om een gesprek te plannen tussen de portefeuillehouder en de kerngroep, om de ontstane situatie te bespreken. Ook is afgesproken om tijdens de startbijeenkomst de briefschrijvers het woord te geven om hun standpunt in deze kort toe te lichten.

De insteek van de startbijeenkomst was de direct betrokkene te informeren over de startnotitie en het doel van de werkgroepen. Beter was geweest om het besluit in een volgende/extra kerngroep te bespreken, door de geplande startbijeenkomst is hiervan afgeweken.

8.

In de brief aan uw wethouder van 21 april jl. sommen de drie leden van de Kerngroep een viertal argumenten op voor hun bezwaar tegen de gang van zaken, zie onderaan 1e blad en bovenaan 2e blad van die brief. ad.1. Deelt u de conclusie in dit onderdeel, dat er alsdan geen sprake kan zijn van gezamenlijkheid en dat participatie overleden is alvorens echt geleefd te hebben? Zo ja, waarom? Zo nee, welk alternatief stelt u voor? In de kerngroep was geen sprake van één gezamenlijk standpunt maar een besluit bij meerderheid en waarbij het duidelijk was dat de gemeente en één belanghebbende grondeigenaar zich er niet in konden vinden. Van een open planproces kan ook geen sprake zijn als één van de belanghebbenden zich niet kan laten vertegenwoordigen en als de DECZ, een belangrijke actor in onze gemeente, eveneens wordt buitengesloten. In dat geval zou inderdaad geen sprake zijn van participatie door alle belanghebbenden. ad.2. Erkent u, dat in deze fase van het proces projectontwikkelaars en exploitanten geen partij, c.q. niet belanghebbend kunnen zijn? Zo niet, wat erkent u dan wel? Dat zij wél partij en belanghebbend zijn? Indien u dat erkent, op welke gronden doet u dat? Is dat op grond van het reeds gemaakt hebben van afspraken met hen? Zo ja, erkent u dan, dat daarmee aan deze projectontwikkelaars e.d.

een voorkeurspositie, een voordeelsituatie is toegekend? Levert het nu al in deze fase meedoen van deze partijen sowieso al niet een voordeelpositie voor hen op tegenover mogelijke concurrenten en had u er juist niet voor moeten waken, dat dergelijke situatie zich zou (kunnen) voordoen? Los van het al of niet nakomen uwerzijds van de op 13 april jl. gemaakte afspraak?

Het klopt dat projectontwikkelaars en exploitanten in deze fase van het proces niet belanghebbend zijn binnen onze verkenning. Er is namelijk geen sprake van projectontwikkeling, maar een gebiedsverkenning naar (on)mogelijkheden voor duurzame energie. In dat perspectief is het commerciële belang (een haalbare businesscase) wél een relevant perspectief, maar dat hoeft niet door deze projectontwikkelaars te worden vertegenwoordigd. De projectonwikkelaars worden dan ook niet in hun rol als projectonwikkelaar uitgenodigd, maar als vertegenwoordiging van het belang van één van de grondeigenaren. Zij nemen dus niet namens hun eigen bedrijf (BHM Solar en Pure Energie) deel aan de gebiedsverkenning, maar namens een grondeigenaar vanuit hun expertise. Door de grondeigenaar is aangegeven dat geen sprake is van afspraken tussen hem en de ontwikkelaars. Immers een open gesprek, de eis die geldt voor alle deelnemers, is dan niet meer goed mogelijk. Aanvullende voorwaarde voor hun deelname is dat zij geen voorkeurspositie krijgen bij de gunning van projectontwikkeling en ook geen acquisitie mogen voeren t.t.v het gebiedsproces. Overigens is de gemeente geen partij in de gunning van de projectontwikkeling. Zij kan enkel alleen voorwaarden stellen vanuit haar publiekrechtelijke bevoegdheden.

ad.3. Bent u bereid het hier gestelde te bevestigen als juist en conform afspraak zijnde? Zo ja, wat zal dan uw reactie zijn naar de procesbegeleider, indien en voor zover deze inderdaad geheel eigenmachtig de afspraak van 13 april jl. heeft teniet gedaan, leidend tot de heden bestaande onverkwikkelijke en zeker onaanvaardbare situatie? Indien u in deze niet wilt bevestigen als hiervoor gevraagd, wat is dan het gevolg voor het voornemen uwerzijds om een onafhankelijk adviesbureau in te gaan huren om "proces en inhoud met de werkgroepen te begeleiden en vorm te geven"? De procesmanager heeft niet zonder voorafgaand overleg gehandeld, maar na besluit van de portefeuillehouder. Blijvende uitsluiting van de DECZ en de vertegenwoordigers van de heer Van Dijk van ’t Velde zou tot een onverkwikkelijke situatie geleid hebben en mogelijk tot het vertrek van belangrijke belanghebbenden in de gebiedsverkenning. De opdracht van de procesmanager is om alle belangen een stem te geven in het proces, zonder een vooraf bepaalde gewenste uitkomst zoals ook expliciet is vastgelegd in de startnotitie voor het gebiedsproces. De zorg van inwoners is dat er al wordt gewerkt richting projectontwikkeling. Dit is niet de insteek van het proces en ook nog niet aan de orde. Wat de verkenning op moet leveren is inzicht in (on)mogelijkheden voor duurzame energie in het gebied.

Op basis van dit inzicht kan een vervolgstap zijn kaderstelling voor eventuele projectonwikkeling, daarover besluit de raad en worden vanzelfsprekend projectontwikkelaars niet uitgenodigd om in mee te denken. ad.4. mét de opstellers van de genoemde brief is NDZ van mening, dat (thans) de rol van de gemeente in deze onduidelijk is. De gevolgde procedure zoals deze nu op NDZ over komt lijkt zelfs in zich tegenstrijdig. Waarom wordt aanvankelijk de indruk gewekt, dat de belangen van inwoners, van omwonenden, van belanghebbenden in bestuursrechtelijke zin, op de eerste plaats komen en dat daartoe een stevig participatieproject gevolgd zal worden, en wordt vervolgens een optreden van de procesbegeleider toegestaan, dat volstrekt daar tegenin gaat? En waarom was daar geen discussie over mogelijk? Waarom steunde u achteraf (kennelijk?) dit optreden? Het optreden van de procesmanager is in lijn met de inhoud van de startnotitie. De uitdaging in het proces is juist om vroegtijdig, vóórdat er eventuele overeenkomsten met mogelijke projectontwikkelaars worden gesloten door grondeigenaren, gezamenlijk verkend wordt welke (on)mogelijkheden er in dit gebied zijn voor grootschalige duurzame energie. Op basis van die verkenning kan de raad kaders stellen en/of besluiten nemen over vervolgstappen.

Hiervoor is het essentieel dat alle belanghebbenden (dus óók de energiecooperatie en grondeigenaren) hun stem laten horen in het proces en dat er vertrouwen is in het gevoerde proces.

9.

Welke antwoorden krijgt de Groene Driehoek nog op haar kritische vragen over het Startdocument? Het startdocument heeft tot doel om op basis van duidelijke afspraken het proces te starten. De Groene Driehoek (GD) heeft aangegeven het document niet te steunen en onder protest te willen deelnemen. De procesbegeleider heeft hiermee ingestemd en aan de gemeente voorgesteld de GD toch te laten deelnemen. Uitgangspunt blijft dan wel het startdocument, dat door de andere partijen wel akkoord is bevonden. Een deel van de vragen van de Groene Driehoek kunnen niet beantwoord worden door de procesbegeleider van de gebiedsverkenning, maar zijn meer vragen aan de gemeente over hoe wij werken aan de energietransitie en welke keuzes we daarin maken. Hierover is een gesprek gestart tussen de Groene Driehoek en ambtenaren van het programma Duurzaamheid. Van daaruit is een reactie gegeven op hun alternatieve ideeën en toegelicht welke al onderdeel zijn van de routekaart Nieuwe Energie. Er is toegezegd om náást de verkenning van de A12/spoorzone, ook het bredere gesprek over de energietransitie met elkaar te voeren.

10.

Wanneer en hoe wordt de participatienotitie/participatienota bij dit proces volledig ingevuld, mét de inwoners en de leden van de Groene Driehoek? Alle overige participanten in de kerngroep zijn in grote lijnen akkoord gegaan met de participatiematrix. Daarbij is aangetekend dat er per fase wordt bezien hoe de participatie wordt vormgegeven. Daarbij blijft overeind staan dat de gemeente eindverantwoordelijk blijft en dat de basisstappen zoals beschreven in de startnotitie gevolgd worden. Het gesprek met de Groene Driehoek over de participatiematrix loopt nog. Zonder de escalatie rondom de samenstelling van de werkgroepen, was het gesprek over de participatiematrix al gevoerd en in een volgende kerngroep besproken. De ontstane situatie vraagt nu eerst opheldering van de gevoerde procesgang tot nu toe en herstel van vertrouwen.

En in dit verband de volgende subvragen : 10.1. Wilt u de Raad de laatste versie van deze participatienota zenden, zo ja, wanneer c.q. z.s.m., en zo nee, waarom niet? De participatiematrix is als bijlage bijgevoegd. Hierbij aangetekend dat het een “levend” document is dat na elke fase opnieuw wordt ingevuld en dus nog verder overleg met de Groene Driehoek tot mogelijke aanpassingen/aanvullingen kan leiden. 10.2. Mag en kan dit proces wel doorgang vinden, indien er geen, c.q. geen goede, participatienota of -notitie voorligt? Er is gekozen voor een open proces: een verkenning van mogelijkheden. De inzet van de procesmanager is de Mutual Gains Approach. Dit vraagt van iedereen een open gesprek over belangen en kansen. De insteek is beschreven in de startnotitie en besproken met de direct belanghebbenden. Juist door deze insteek, vroegtijdig met alle belanghebbenden aan tafel, geloven wij tot een zorgvuldige en gewogen verkenning te komen. Helderheid over en vertrouwen in de uitgangspunten en processtappen is essentieel voor een goed proces. De participatiematrix is hiervoor bedoeld. 10.3. Hoe is nu de samenstelling van de werkgroepen, wie zitten daar nu in (hoedanigheid?) en zijn er nog posities/plaatsen open? De samenstelling van de werkgroepen is op basis van input vanuit de kerngroep en het netwerk van belangenverenigingen en de Duurzame Energie Coöperatie.

Werkgroepleden worden gevraagd om vanuit hun expertise en achtergrond mee te denken over welke informatie en onderzoek nodig is voor de verkenning. Aanvulling van de werkgroepen is mogelijk. NB: de werkgroepen hebben tot doel informatieverzameling (inzicht), dat vervolgens in breder verband inhoudelijk wordt besproken en beoordeeld.

10.4. Indien deze werkgroepen nog niet compleet, nog niet alle plaatsen bezet, zijn, kunnen deze dan wel van start (afspraken hierover zijn onduidelijk)? Ja de werkgroepen kunnen van start ook al zijn niet alle plaatsen bezet. De werkgroep Natuur en Landschap bestaat nu uit 11 leden. De overige werkgroepen gaan in de huidige samenstelling met 9 leden van start en later aansluiten kan eventueel. De werkgroepen zijn bedoeld voor het meedenken over de fase van informatieverzameling en -ordening. Dit proces kan nu al starten en waar nodig kunnen de werkgroepen nog worden aangevuld. Echter, in het overleg met de kerngroep en de wethouder is afgesproken de beantwoording door de gemeente van de diverse brieven en vragen eerst af te wachten.

Startdocument: Uitgangspunten Gebiedsproces A12-Spoorzone Hans Olsthoorn, versie 10 februari 2021 Hieronder volgen de uitgangspunten voor het opstellen van de gebiedsvisie voor de A12/Spoorzone. Deze dienen als start voor het proces dat moet leiden tot een gebiedsvisie. Overeenstemming hierover is belangrijk om het proces ordelijk te laten verlopen en te zorgen voor voldoende draagvlak.

1.

De opdracht

1.1 De centrale opdracht voor de gebiedsvisie is direct afgeleid van het raadsbesluit Op 13 oktober 2020 heeft de raad van gemeente Zeist het volgende besloten m.b.t. de duurzame opwek van elektriciteit en de beleidsvisie zonnevelden: • “In te stemmen met de notitie “Aanpak duurzame elektriciteit tot 2030"; • De beleidsvisie zonnevelden vast te stellen met daarin de kansenkaart, voorwaarden en de grenswaarden per gebiedstype; • Opdracht te geven tot een verdere verkenning van de mogelijkheden in het gebied tussen de A12 en het spoor door het, samen met belanghebbenden, opstellen van een gebiedsvisie”. De verdere verkenning van mogelijkheden in het gebied betreffen de duurzame opwek van elektriciteit op grote schaal. Het raadsbesluit is met dat doel, verkenning, genomen. Daarbij staat op voorhand niet vast dat grootschalige opwek in het gebied gaat plaatsvinden. 1.2 De gebiedsvisie is integraal1 van opzet met grootschalige opwek van zonne- en/of windenergie als centraal vraagstuk Het vraagstuk is in hoeverre het mogelijk is om grootschalige duurzame energiewinning te realiseren in het gebied. De te ontwikkelen gebiedsvisie heeft als doel alle relevante aspecten te belichten (zie bijlage 1). De gebiedsvisie besteedt daarbij aandacht aan kansen voor verbetering van de kwaliteit van het gebied en aan de mogelijke knelpunten tussen de uiteenlopende vormen van landgebruik.

1.3 De gebiedsvisie beperkt zich tot hoofdlijnen De gebiedsvisie dient tot verdere besluitvorming over de duurzame opwek van elektriciteit in de gemeenteraad. De gebiedsvisie beperkt zich tot hoofdlijnen. De gebiedsvisie geeft een eerste nadere duiding van kansen en beperkingen voor grootschalige opwek van wind- en/of zonneenergie. Hierbij, de voorwaarden waaronder die grootschalige opwek, indien mogelijk, kan plaatsvinden. De gebiedsvisie bevat geen uitvoerige inhoudelijke beschrijvingen van de kwaliteiten van het gebied (hiervoor wordt zoveel mogelijk verwezen naar bestaande bronnen). Wel wordt onderzoek verricht indien dit noodzakelijk is om de kansen en beperkingen van zonne- en windenergie in het gebied te beoordelen.

1 Integraal = alle relevante onderwerpen worden meegenomen

Startnotitie gebiedsproces A12-spoorzone, versie 10 februari

1

1.4 De gebiedsvisie richt zich op de aangegeven begrenzing en zoekt aansluiting op het omringende gebied De gebiedsvisie betreft de zone op het grondgebied van de gemeente Zeist en gelegen tussen de NS-spoorlijn en de rijksweg A12 (zie bijlage 2). Hiervan uitgesloten is de eventuele nieuw te bebouwen locatie (perceel Abbing nabij NS-station Driebergen-Zeist) en eventuele ontwikkelingen rond het stationsgebied. Afstemming met ontwikkelingen direct buiten het gebied vindt wel plaats. 1.5 Naast de gebiedsvisie wordt gekeken naar oplossingen voor windturbines buiten het gebied De oplossingen betreffen de beoordeling van de kansen van mogelijke windlocaties met grote windturbines uit de “Ruimtelijke Verkenning naar windenergie” van het bureau Bosch en Van Rijn uit 2019 van de winning van windenergie voor 2030 elders op het grondgebied van Zeist. Indien noodzakelijk wordt nader onderzoek uitgevoerd. Voor de grootschalige opwek van zonneenergie geldt de door de raad vastgestelde beleidsvisie zonnevelden. 1.6 Zeistenaren en inwoners van aangrenzende gemeenten worden betrokken in het participatieproces Alle Zeistenaren zijn belanghebbend. Het gaat immers om gemeentelijk beleid dat alle inwoners treft. Daarom krijgt iedereen de gelegenheid zich uit te spreken over de gebiedsvisie, voordat deze naar de gemeenteraad gaat.

Hiernaast worden de gemeenten Bunnik en Utrechtse Heuvelrug betrokken, alsmede de direct aan het gebied wonende inwoners en grondeigenaren van die gemeenten. Voor de participatie wordt een participatieplan gemaakt waarin dit verder wordt uitgewerkt. 1.7 De gemeente betrekt direct belanghebbenden intensief in het participatieproces De grondeigenaren en pachters spelen een centrale rol in het gebiedsproces het gaat immers om hun grond. Hierna zijn de particulieren die direct in en aan het gebied wonen een belangrijke partij omdat zij mogelijk direct worden geraakt in hun belangen. Beide groepen worden intensief betrokken in het planproces en krijgen een directe vertegenwoordiging in de kerngroep (zie bijlage 2). Maatschappelijke organisaties en individueel betrokken burgers van buiten het gebied kunnen daarnaast deelnemen aan de werkgroepen. 1.8 Resultaat van het gebiedsproces is afhankelijk van het al dan niet bereiken van overeenstemming Het gebiedsproces resulteert bij het bereiken van overeenstemming tussen de direct betrokken partners in de gebiedsvisie en een verslag over het gevoerde proces. In geval geen sprake is van overeenstemming komt er een verslag op inhoud en proces.

Startnotitie gebiedsproces A12-spoorzone, versie 10 februari

2

2. De aanpak op hoofdlijnen 2.1 Procesaanpak met heldere stappen en (tussen)resultaten naar raadsvoorstel in juli2 De procesaanpak bestaat uit heldere stappen en formuleert voor elke stap een eigen doel en resultaat (zie ook bijlage 3): a. Startbijeenkomst: overeenstemming over de aanpak (feb/mrt)3 b. Verkenning en onderzoek door werkgroepen: nader te definiëren onderzoek, noodzakelijke informatie beschikbaar (feb/mrt/apr) c. Werkconferentie(s): Zoektocht naar gemeenschappelijke oplossingen en bereiken van overeenstemming en het uitwerken verschillende scenario’s en de voorwaarden waaronder die gerealiseerd kunnen worden. Dit met de direct betrokkenen in het gebied. (mei/juni) d. Presentatie van de resultaten van de werkconferentie aan het grote publiek (in publieksbijeenkomst(en) en gelegenheid tot reactie en inbreng (juni/juli) e. Slotbijeenkomst: bespreking van de inbreng vanuit de publieksbijeenkomsten met direct betrokkenen (juni/juli). f. Rapportering aan bestuur met raadsvoorstel en een gebiedsvisie (juni/juli/aug).

Geplande procesverloop in grote lijnen

2.2 Duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden en rollen a. De gemeenteraad is de bestuurlijke opdrachtgever voor de gebiedsvisie. De raad wordt tussentijds op de hoogte gehouden van de vorderingen. Aan hem wordt een raadsvoorstel voorgelegd met de vast te stellen gebiedsvisie. 2 NB: de planning wordt aangepast naar de mogelijkheden binnen de coronamaatregelen:

Vanwege de beperkingen door de coronamaatregelen kunnen de eerste twee stappen parallel lopen of zelfs in omgekeerde volgorde. Dit kan leiden tot aanvullend werk voor informatievergaring indien hieraan behoefte is. Voor een uitwerking zie bijlage 3. 3 I.v.m. de maatregelen tegen het coronavirus vindt de start plaats met alleen de kerngroep.

Startnotitie gebiedsproces A12-spoorzone, versie 10 februari

3

b. c.

Aanspreekpunt voor het publiek is wethouder Wouter Catsburg. Hij bewaakt de kaderstelling en doet de communicatie op cruciale momenten in het proces. Voor het opstellen van de gebiedsvisie is er een kerngroep en zijn er werkgroepen en worden er werkconferenties en publieksbijeenkomsten georganiseerd. De kerngroep, de werkgroepen en de werkconferenties hebben elk hun eigen rol. Hierover het volgende:

Kerngroep • Er is een kerngroep voor het mee helpen organiseren van het proces. In de kerngroep nemen plaats: - De heer J.C.M. Olsthoorn, voorzitter, ambtelijk vertegenwoordiger gemeente Zeist; - De heer R. Spoelstra, adviseur, ambtelijk vertegenwoordiger gemeente Zeist; - De heer J. Dijk van ’t Velde (vertegenwoordiger perceel eigenaar de heer Roderick Nigel Godophin Trench); - De heer J. van der Grift en plv. de heer B. van Ginkel (mede namens agrariërs Fam. De Bie en Fam. R. van der Grift; perceeleigenaren in het gebied). - Voorts worden nog uitgenodigd: - Baron GCM van Pallandt, eigenaar perceel in gebied; - Een afgevaardigde en een plaatsvervanger van de Groene Driehoek (namens in en omwonenden). • De procesmanager, Hans Olsthoorn, is de voorzitter van de kerngroep en is verantwoordelijk voor een transparant proces. Namens de gemeente verstrekt hij opdrachten voor onderzoek en schrijft hij de gebiedsvisie. De gebiedsvisie schrijft hij op basis van de resultaten van de conferenties. In geval geen sprake is van overeenstemming komt er alleen een verslag op inhoud en proces. • De kerngroepleden hebben tot taak het contact te onderhouden met hun achterban. Alle belanghebbenden worden ook door de gemeente geïnformeerd en betrokken (hiervoor wordt een participatieplan opgesteld).

Werkgroepen • De werkgroepen dienen om vast te stellen of de juiste informatie op tafel ligt en of er wat ontbreekt. Ook om onderzoeksvragen te formuleren en onderzoek te laten uitvoeren. De werkgroepen richten zich niet op inhoudelijke discussie en dienen niet om te komen tot overeenstemming. De gebiedsthema’s en eventuele onderzoeken worden afgestemd in de kerngroep en onder leiding van de gemeente uitgewerkt. • De werkgroepen hebben tot doel onderwerpen uit te werken zonder hier conclusies aan te verbinden. Werkconferenties Met de inzet van een onafhankelijk voorzitter zijn er werkconferentie(s) voor het bereiken van overeenstemming of het uitwerken van uiteenlopende mogelijke oplossingen (inclusief de voorwaarden waaronder die zijn te realiseren). De deelname aan de werkconferentie(s) is nader vast te stellen; in elk geval de direct betrokkenen en/of een afvaardiging daarvan. Publieksbijeenkomsten De publieksbijeenkomsten zijn openbaar. Deze bijeenkomsten dienen voor het informeren van alle belangstellenden en belanghebbenden over mogelijke oplossingsrichtingen. Hiernaast om te horen tot welke reacties en voorstellen dit leidt.

Startnotitie gebiedsproces A12-spoorzone, versie 10 februari

4

2.3 Afspraken procesaanpak Aan direct belanghebbenden in het gebied met een afvaardiging in de kerngroep wordt gevraagd: • zijn of haar mening in het gebiedsproces in te brengen en geen informatie uit de gesprekken in de publiciteit in te brengen. Dit zolang de partijen onderling met elkaar in gesprek zijn. • bereidheid tot open discussie waarin alle opties voor ontwikkeling ter sprake kunnen komen: het is van belang dat alle relevante onderwerpen op tafel komen en dat er een atmosfeer ontstaat die uitnodigt tot het productief oplossen van vraagstukken waar iedereen mee vooruit kan. • Vaste afvaardiging en vaste vervanger in kerngroep: het is van belang om met een vaste samenstelling te werken om zo gezamenlijk op elkaar ingespeeld te raken en een gezamenlijk geheugen op te bouwen. De leden en plv. leden kunnen de kerngroepbijeenkomsten bijwonen. Omwille van een goede procesgang binnen de kerngroep kunnen zij zich niet laten vervangen. • De kerngroep neemt besluiten op basis van overeenstemming. Er is geen sprake van stemmen voor of tegen. Bij gebrek aan overeenstemming zorgt de gemeente er voor dat minderheidsstandpunten een plek krijgen in het proces. • De verkennings- en onderzoekfase richt zich op feiten en cijfers in hoofdlijnen en op verzamelen van beeldmateriaal. Deze fase is doelgericht en niet gericht op het voeren van inhoudelijke discussie. • Conclusies m.b.t.

de inhoud worden getrokken in de publieksbijeenkomsten en in de werkconferenties. De gemeente neemt kennis van de conclusies en neemt eventuele afwijkende meningen mee in een op te stellen rapportage aan de raad. 2.4 Inzet van experts om het beste uit het proces te halen Het planproces kent een beperkte doorlooptijd en daarom is het zaak effectief met de beschikbare tijd en budget om te gaan • Inzet van experts door de gemeente op verzoek van de kerngroep voor feiten en cijfers. • Raadplegen van expert voor het opzetten van het participatieplan. • Inzet van middelen die bijdragen aan verbeeldingskracht om tot oplossingen te komen. • Inzet van expert (mogelijk) voor leiden van werkconferentie(s).

Startnotitie gebiedsproces A12-spoorzone, versie 10 februari

5

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Datum

3 juni 2021

Ons kenmerk

410528 - 478443

Uw kenmerk Bijlage(n) Onderwerp

Behandeld door

E. van der Aa

Reactie op uw brief

Geachte heren Hierbij reageren wij op uw brief van 21 april jl. In deze brief spreekt u uw verbazing en verontrusting uit over het eenzijdige besluit van de gemeente, en namens haar de heer Olsthoorn, over het alsnog toelaten van projectontwikkelaars en de Duurzame Energiecoöperatie Zeist tot de werkgroepen van de gebiedsverkenning A12/spoorzone. Puntsgewijs gaan wij in op de door u genoemde punten. De kerngroep heeft op 13 april jl. inderdaad bij meerderheid besloten om geen projectontwikkelaars toe te laten. Hierbij gaf een minderheid aan het hiermee niet eens te zijn in de persoon van de heer Van Dijk van in ‘t Velde. Namens hem zouden de projectontwikkelaars immers aan tafel zitten. De procesmanager de heer Olsthoorn heeft daarbij wel tegenargumenten ingebracht waaruit opgemaakt mocht worden dat de gemeente c.q. de procesmanager moeite had met het standpunt van de Groene Driehoek, de heer Van Pallandt en de agrariërs. Na overleg met de portefeuillehouder, de heer Catsburg, heeft de heer Olsthoorn aangegeven dat het onjuist is om directe belanghebbenden buiten te sluiten en dat dit ook niet conform de aanpak is zoals die is afgesproken en is vastgelegd in de startnotitie.

De projectontwikkelaars treden immers niet op namens hun eigen bedrijf (Pure-Energie en BHM-Solar) maar als vertegenwoordiger van een belanghebbende (de heer Van Dijk van ’t Velde namens de heer Trench uit Engeland). Wellicht ten overvloede: De werkgroepen hebben geen formele bevoegdheid en er wordt in de werkgroepen ook geen discussie gevoerd of consensus gevormd. De werkgroepen hebben tot taak om mee te denken over welke informatie of onderzoek nodig is om tot een goede verkenning te komen. De onafhankelijkheid van informatie wordt gewaarborgd door de inhuur van een onafhankelijk bureau voor ordening en presentatie, en het onafhankelijk laten doorrekenen van financiële data. U stelt dat de kerngroep op zijn minst bij elkaar geroepen had moeten worden in plaats van iedereen individueel te bellen. We delen dat de gang van zaken onder tijdsdruk in verband met de startbijeenkomst ongelukkig is. Met de op handen zijnde startbijeenkomst vonden wij het wenselijk elk kerngroeplid individueel op de hoogte brengen. Deelname aan de startbijeenkomst van de projectontwikkelaars zou dan alsnog mogelijk zijn. Inmiddels is er op 11 mei jl. een gesprek geweest tussen de leden van de kerngroep (waaronder u) en wethouder Catsburg met als doel verheldering van intenties en herstel van vertrouwen.

Tijdens deze bijeenkomst is afgesproken de start van de werkgroepen uit te stellen, en eerst de beantwoording van

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

de gemeente van de brief van leden van de kerngroep en de vragen van één van de raadsfracties af te wachten. Afspraken moeten inderdaad worden nagekomen, betrouwbaarheid is een belangrijke voorwaarde voor vertrouwen. Terugkomen op een besluit dat bij nader inzien niet juist blijkt, moet echter wel mogelijk zijn. De heer Olsthoorn heeft zich geëxcuseerd voor de ontstane situatie. De gemeente is en blijft verantwoordelijk voor het participatieproces. De kerngroep denkt mee en adviseert over het proces. We merken dat er nog onduidelijkheid en zorgen zijn over intenties, insteek, rollen en doel van het proces. Wij hopen dat deze beantwoording bijdraagt aan herstel van vertrouwen. U stelt dat de projectontwikkelaars geen partij zijn en dus nooit belanghebbend kunnen zijn en dat de kennis die zij inbrengen ook elders te halen is. Echter de twee personen zijn afgevaardigden namens de heer Van Dijk van ’t Velde. Ze zijn er dus niet namens hun bedrijf. Er is door de gemeente aangegeven dat zij kunnen deelnemen mits zij geen voorkeurspositie krijgen, en ook geen acquisitie uitoefenen tijdens de gebiedsverkenning. Het gaat de heer Van Dijk van ’t Velde er om dat de kennis die hij wil inbrengen geborgd wordt. In uw brief geeft u aan dat de rol van de gemeente onduidelijk is en dat er vermoeden is dat er een ander, voor u onbekend, belang meespeelt. Wij betreuren het gebrek aan vertrouwen.

Voor ons college speelt geen enkel ander belang dan het uitvoeren van het raadsbesluit waarin wij gevraagd worden een gebiedsvisie (verkenning) op te stellen met belanghebbenden conform de opdracht van de Raad. Centraal daarbij staat het onderzoek naar de (on)mogelijkheden van duurzame opwek van wind- en/of zonne-energie in het gebied. Samenvattend, ons college is van mening dat deelname van projectontwikkelaars aan de gebiedsverkenning mogelijk moet zijn mits zij als vertegenwoordigers optreden van direct belanghebbenden. Deelname van de Duurzame Energiecoöperatie Zeist (DECZ) moet eveneens mogelijk zijn gezien hun sterke lokale maatschappelijke betrokkenheid bij het vraagstuk van energieverduurzaming. Ons college hoopt dat we uw vertrouwen in de procesgang kunnen herwinnen. In het overleg met u en de overige kerngroepleden van dinsdag 11 mei jl. heeft u aangegeven verder te willen samenwerken. Uw inbreng in de gebiedsverkenning stellen wij op prijs. In de kerngroep van 8 juni a.s. willen wij met u en de andere deelnemers overleggen hoe we gezamenlijk tot een bevredigende vervolgaanpak kunnen komen die zoveel mogelijk tegemoet komt aan ieders wensen. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist,

de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

Publiekshal ▪ Het Rond 1, Zeist

www.zeist.nl ▪ www.twitter.com/gemeentezeist

Postbus 513, 3700 AM, Zeist

www.facebook.com/gemeentezeist

Telefoon 14 030 ▪ zeist@zeist.nl

Datum

3 juni 2021

Ons kenmerk

410528 - 478448

Uw kenmerk Bijlage(n) Onderwerp

Behandeld door

E. van der Aa

Reactie op uw brief

Geachte heer Hierbij reageren wij op uw brief van 26 april jl. (PR21.108/474241) waarin u uw zorgen uit over de gang van zaken in het gebiedsproces A12-spoorzone. U geeft aan dat herstel van vertrouwen nodig is om tot een goed procesvervolg te kunnen komen. Ook geeft u aan dat u van de gemeente verwacht de transparantie en onpartijdigheid in het proces te waarborgen en ‘elke schijn van belangenverstrengeling en een vooraf bepaalde gewenste uitkomst’ te voorkomen. Als eerste gaan we in op uw vragen n.a.v. het besluit om projectontwikkelaars deel te laten nemen in de werkgroepen, waardoor uw vertrouwen in het proces is geschaad. Vervolgens zullen we ingaan op de spelregels zoals we die voor deze gebiedsverkenning voor ogen hebben en waarmee we transparantie, openheid, vertrouwen en onpartijdigheid beogen te waarborgen. Herstel van vertrouwen: een open transparant proces U stelt dat de heer Olsthoorn gehandeld zou hebben om tot een gewenste uitkomst te komen. De heer Olsthoorn werkt in opdracht van ons college en handelt daar ook naar. De insteek van ons college is een verkenning naar de (on)mogelijkheden van grootschalige opwek van zonne- en/of windenergie in de A12/spoorzone in al zijn facetten. Daarbij hoort een evenwichtige vertegenwoordiging van alle belangen en belanghebbenden.

Er is sprake van een verkenning met als doel inzicht te geven in de (on)mogelijkheden voor duurzame elektriciteitsopwek in dit gebied. Op basis van het resultaat van deze verkenning kan vervolgens de gemeenteraad besluiten tot kaderstelling voor eventuele projecten in het gebied. Vanzelfsprekend hebben projectontwikkelaars geen rol bij het opstellen van die kaders. Wellicht dat hierin een misverstand ontstaat: de verkenning geeft inzicht in óf er duurzame opwek mogelijk is en zo ja onder welke voorwaarden. In dat kader is het perspectief van de grondeigenaren legitiem en kan hij zich laten vertegenwoordigen. Als er concrete kansen blijken voor duurzame opwek in het gebied is het aan de raad om kaders en voorwaarden te stellen, hierbij is het perspectief van een projectontwikkelaar geen belang. Wij zien dit echter als volgende stap, met dien verstande dat voor zonnevelden reeds een beleidsvisie is vastgesteld. De projectontwikkelaars BHM Solar en Pure Energie zijn niet op persoonlijke titel uitgenodigd in de werkgroepen of bij de startnotitie, maar als vertegenwoordiger namens één van de grondeigenaren.

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

2

Dat de ontstane situatie heeft geleid tot vragen van deelnemers in het proces begrijpen wij goed. Door de tijdsruk van de geplande startbijeenkomst is iedereen telefonisch geïnformeerd, terwijl een (extra) ingelaste kerngroep een betere optie was geweest. We delen uw mening dat vertrouwen een basisvoorwaarde is. De deelname van de projectontwikkelaars en DECZ aan de werkgroepen is, net als voor andere belanghebbenden, op basis van hun inhoudelijke expertise en een open houding in de gebiedsverkenning. Zij zijn zoals gezegd niet gevraagd als ontwikkelaar plaats te nemen, maar mee te denken als vertegenwoordiger welke informatie boven tafel moet komen om -in breder verband- het juiste inhoudelijke gesprek te kunnen voeren en inzicht te krijgen in de (on)mogelijkheden voor duurzame energieopwek in het gebied. Kennis over projectontwikkeling en een haalbare businesscase zijn daarbij een legitiem belang van de grondeigenaar. We borgen de onafhankelijkheid van alle informatie door de inhuur van een onafhankelijk bureau én een onafhankelijke doorrekening van de eventuele businesscases. Door transparant te zijn over het proces en de uitkomst van gebiedsverkenning, borgen we voor een eventuele vervolgfase een gelijk speelveld voor alle commerciële partijen. Overigens is de gemeente geen partij in het aanzoeken van projectontwikkelaars; die is geheel in handen van de grondeigenaren.

De gemeente heeft zelf geen grondpositie en kan alleen nadere eisen stellen bij een eventuele vergunningverlening. De heer Olsthoorn heeft de kerngroepleden geïnformeerd na overleg met en instemming van de portefeuillehouder de heer Catsburg . Hierna is er contact geweest over het organiseren van een speciaal overleg met de kerngroep om de kwestie te bespreken en vertrouwen te herstellen. Inmiddels heeft dit plaatsgevonden en heeft dit tot afspraken geleid met de kerngroep. Door iedereen in de kerngroep is uitgesproken door te gaan met de gebiedsverkenning zodra de kwestie rond de deelname van projectontwikkelaars is opgelost. Het college zal in een brief aan de Groene Driehoek en in de beantwoording van de raadsvragen haar standpunt omtrent de deelname van de projectontwikkelaars in de gebiedsverkenning kenbaar maken. Een ander punt dat u aansnijdt in het kader van vertrouwen is de zorg dat er al een gewenste uitkomst van het proces vast zou liggen (en de procesbegeleider de opdracht heeft deze te realiseren). Hiervan is geen sprake en dit zou ook strijdig zijn met de gestelde uitgangspunten in de startnotitie en de opdracht van de gemeenteraad. Dit is ook meermaals in het openbaar door de wethouder richting de raad en de Groene Driehoek bevestigd.

Om te zorgen voor maximale transparantie op dit punt heeft u in het kader van de WOB om openbaarheid gevraagd van de belangrijkste stukken en ambtelijke advisering op dit punt. Deze documenten worden u toegestuurd met de intentie transparant te zijn over onze bedoelingen. Spelregels voor de gebiedsverkenning De insteek van de gebiedsverkenning is om te kijken hoe grootschalige opwek van duurzame energie gerealiseerd kan worden rekening houdend met alle bestaande en te beschermen waarden in het gebied en waar mogelijk met kwaliteitsverbetering in het gebied. De uitkomst hiervan, en of er dus ruimte gevonden wordt voor grootschalige energieopwek in dit gebied, staat geenszins van te voren vast. U geeft in uw brief aan dat u de informatie hierover door de wethouder en ambtenaren niet eenduidig vindt. In onze communicatie zijn we hierover wel degelijk consequent. We benadrukken hier nogmaals: het is een open verkenning naar de (on)mogelijkheden en er is dus geen gewenste uitkomst die als opdracht aan de procesmanager is meegegeven. De insteek van het proces is juist om vroegtijdig, vóórdat er eventuele plannen zijn, samen met alle belanghebbenden te onderzoeken wat er wel of niet mogelijk is in het gebied en welke waarden/belangen meegewogen moeten worden. Op basis van de uitkomst van deze verkenning kan de gemeenteraad vervolgens besluiten over een

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist

3

mogelijke vervolgstap: verder onderzoek, planvorming, kaderstelling voor of afstel van grootschalige energieopwek in dit gebied. De verkenning zien wij als een eerste stap in het gesprek over mogelijkheden en onmogelijkheden in dit gebied. We zetten daarbij in op de Mutual Gains Approach. Dit is (in hoofdlijnen) beschreven in de startnotitie. Terecht geeft u aan dat dit transparantie, vertrouwen en openheid vraagt van elke deelnemers in het proces. Dit is ook beschreven als uitgangspunt in de startnotitie. Reflectie Wij betreuren dat de gang van zaken zoveel onrust heeft veroorzaakt, zowel bij u als bij leden van de kerngroep en overige belanghebbenden. In een proces als dit zijn transparantie, eerlijkheid en vertrouwen de basis. Vanaf de start van dit proces werken we vanuit deze principes, juist door alle belangen aan tafel te vragen in een vroeg stadium, vanuit de gemeente een onafhankelijke procesvoering te faciliteren en waar nodig de tijd te nemen om elkaars perspectief te begrijpen. Voor nu concluderen wij dat over het beoogde proces zoals beschreven in de startnotitie en gepresenteerd tijdens de startbijeenkomst bij sommigen nog onduidelijkheid bestaat. In afstemming met de kerngroep zullen we bespreken wat nodig is voor een goed vervolgproces. Wij hopen uw brief hiermee afdoende beantwoord te hebben en hopen op uw deelname in het vervolg van de gebiedsverkenning.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Zeist,

de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

dr. H.S. Grotens

drs. J.J.L.M. Janssen

Austerlitz ▪ Bosch en Duin ▪ Den Dolder ▪ Huis ter Heide ▪ Zeist