20210319 Beantwoording (09-04) raadsvragen D66 Omgevingsvisie

471076 FORMULIER (BEANTWOORDING) RAADSVRAGEN

Datum vraag Datum beantwoording Soort Vragensteller Onderwerp

: : : : :

19 maart 2021 09 april 2021 Schriftelijk te beantwoorden Dick van Ginkel en Freerk Andre de la Porte (D66) Omgevingsvisie

Geacht college, De fractie van D66 heeft er behoefte aan om helder te krijgen hoe de kwaliteit kan worden geborgd van de (over een tijdje) vast te stellen eerste Omgevingsvisie Zeist (GOVI), met name de mogelijkheden die de samenleving heeft gehad om betrokken te zijn bij de totstandkoming. 1 Wij hebben altijd begrepen dat het motto is “zolang er geen nieuwe GOVI is, geldt de huidige structuurvisie (“Kwaliteit schrijf je met een Q”), en dat de overgang van structuurvisie naar GOVI niet in een klap maar ook gefaseerd, d.w.z. gebiedsgewijs zou kunnen plaatsvinden op basis van actuele processen (bijvoorbeeld Vollenhove als gebied met prioriteit vanwege het project Vollenhove Vooruit). Deelt het College deze duiding van de samenhang tussen Structuurvisie en GOVI? Bij het aantreden van een GOVI heeft de gemeente geen verplichting meer om een structuurvisie op te stellen. Dat neemt niet weg dat onze huidige structuurvisie nog steeds meerwaarde heeft. De structuurvisie is één van de belangrijkste beleidsdocumenten die de GOVI van input voorziet op het gebied van ambities en wensen voor specifieke gebieden binnen de gemeente Zeist. Evenals de waarden die voor de gemeente Zeist belangrijk zijn. Ambities, wensen en waarden die grotendeels ook nu anno 2020 worden erkend. Er is dus een nadrukkelijke samenhang tussen de GOVI en de structuurvisie “kwaliteit schrijf je met een Q”.

2 De structuurvisie “Kwaliteit schrijf je met een Q” is destijds tot stand gekomen aan de hand van een breed gedragen proces van betrokkenheid en inbreng vanuit de samenleving. Die proceskwaliteit wordt nog veel geroemd, en terecht want de structuurvisie geeft een stevig kader aan de wenselijke en mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen. Is het College met ons van mening dat de kwaliteit, en dus de betrokkenheid van de samenleving, van de totstandkoming van de GOVI minimaal gelijk moet zijn aan dat van de structuurvisie destijds? De structuurvisie zoals wij die als gemeente kennen en de GOVI, zijn twee heel verschillende documenten. Waar de structuurvisie tot in detail aangeeft op welke wijze een ambitie of waarde geborgd zal worden, doet de GOVI dat niet. De GOVI is een strategisch visionair beleidsdocument die ingaat op het ‘wat en waarom’, maar niet het ‘hoe’. Dit is bewust zo bedoeld vanuit de nieuwe omgevingswet ontwikkeling, zodat er optimale bewegingsvrijheid ontstaat voor de gemeente om samen met inwoners en andere belanghebbenden de leefomgeving in te richten passende bij de waarden en opgaven die op dat moment aan de orde zijn. De kwaliteit van het participatieproces voor de GOVI staat natuurlijk voorop. We hebben voor het eerst gekozen voor een participatieproces wat níet de inhoudelijke thema’s raakt, opgaven of ambities.

En dat is een wezenlijk verschil met het participatieproces voor de structuurvisie. Dat is wennen. Het sluit aan bij hoe straks de GOVI tot haar recht komt, namelijk als gespreksinstrument. Bij ieder nieuw plan voor de openbare leefomgeving zorgt de GOVI voor een gesprek over waarden, nog voordat er belangen op tafel liggen. En het participatieproces sluit hier op aan. Daarnaast is er nadrukkelijk gekozen voor een proces op het niveau van ‘raadplegen’, en niet op het niveau van ‘co-creatie’ zoals de structuurvisie is opgesteld.

3 Het participatieproces voor de GOVI is inmiddels gaan heten de ‘Waardenverkenning”. Zoals in RIB20.206 verwoord is: “Het participatieproces is een verfijnd participatieproces (niveau: raadplegen) met als doel om samen met vertegenwoordigers uit de samenleving een waardenverkenning te maken op buurt-, kern-, en Zeistniveau. Centrale vraag: Wat is er belangrijk voor een goed leven in de buurten/wijken van Zeist?”. In 2020 is op digitale wijze informatie verzameld (‘waarden verzameld’); in 2021 is in drie bijeenkomsten (waarvan de eerste met de raad en de andere twee met de samenleving) digitaal de opbrengst van 2020 voorgelegd met de check-vraag ‘Klopt het dat deze waarden belangrijk zijn?’. Deze uitkomst is nu als een ‘waarden expositie’ in beeld gebracht (RIB21.038), als opstap naar de GOVI die nu is gaan heten “Ruimtekaart van Zeist” Is het College van mening dat de waardenexpositie voldoende betekenis en stevigheid heeft om bij te dragen aan de GOVI, en zo ja welke waarde (met welke weging) geeft het college daar specifiek aan, en mogen we aannemen dat de term “Ruimtekaart” slechts een andere benaming is voor de GOVI of betekent het ook een andere opzet of inhoud van de omgevingsvisie en zo welke dan? Het college is van mening dat de waardenexpositie voldoende input heeft geleverd voor de GOVI, maar meer nog voor de daaropvolgende avondsessies met de samenleving.

Het heeft enkele waarden meegegeven, maar vooral ook aandachtspunten voor de avondsessies. Denk aan voldoende ruimte bieden aan het ‘duiden’ van waarden. En dat hebben we dan ook gedaan, een duiding van waarden op buurtniveau. In een tweetal digitale avondsessies is met ruim 70 inwoners gesproken over waarden. Een zeer hoge opkomst. Er is veelvuldig gesproken over waarden. En dit is een aanzienlijke aanvulling ten opzichte van de waarden die we tot nu toe konden herleiden uit bestaand beleid, en daarmee ook de waardenexpositie. Wat dat betreft zijn de avondsessies geslaagd als het gaat om het doel; een verfijnde waardenverkenning met de samenleving! Een omgevingsvisie is een nieuw en grotendeels nog onbekend instrument. Daar komt bij dat wij het in Zeist belangrijk vinden om de kernen en buurten centraal te stellen in de visie. Wat vinden inwoners belangrijk voor de eigen buurt? Dat zetten we duidelijk in de omgevingsvisie, en daarom is het synoniem de ‘ruimtekaart van Zeist’ bedacht. Een ‘kaart’ waar de kernen, buitengebieden en buurten van Zeist op staan (plus tal van ontwikkelingen en ambities!) en al die informatie zegt iets over onze leefomgeving, en dus onze ‘ruimte’. Kortom: de Ruimtekaart van Zeist. Goed om te weten is dat de eerste Zeister omgevingsvisie, oftewel de Ruimtekaart van Zeist, géén beleidsdocument zal worden. Dus geen pdf document met tekst en foto’s.

De definitieve versie, zal online staan. Het zal een website zijn. En op die website zit onder andere een ‘google maps’ kaart vastgeplakt, zodat je snel als inwoner op postcode kan zoeken naar hoe je eigen kern en buurt ‘op de kaart’ staat. Daarnaast zal je natuurlijk op de website in de menubalk opties vinden om te lezen over ambities en ontwikkelingen op tal van thema’s die spelen in Zeist. Wat dus normaal gesproken in een beleidsdocument staat opgesomd met heel veel pagina’s, staat nu verzameld op een website. En uiteraard geheel volgens de toegankelijkheidseisen.

4 Deze waarden expositie en de digitale reacties daarop zullen gecombineerd worden met andere zaken, begrijpen wij uit RIB 20.206: “We beginnen namelijk niet vanaf nul. Er liggen nog steeds een Uitvoeringsprogramma, een structuurvisie, een (bijna al) nieuwe woonvisie, een receptenboek en toekomstboek uit de Maaltijd van Zeist, en inmiddels een vastgestelde contour REP en Propositie. Veel beleidsstukken die inhoudelijk richting geven aan hoe we omgaan met onze openbare ruimte”. De planning om die samenvoeging te maken is (uit diezelfde RIB):

Deze planning betekent dat de samenleving nog twee formele mogelijkheden heeft om deel te nemen: • Formeel door een zienswijze in te dienen op de ontwerpvisie in Q2 • Door te reageren in het proces rond de behandeling van het raadsvoorstel in Q3 (Ronde Tafel, Debat, Besluit) Is het college van mening dat met de activiteiten in 2020 en dit jaar om te komen tot de eerste GOVI, de samenleving voldoende gelegenheid heeft gehad om deel te nemen aan dit proces? Is het college van mening dat deze betrokkenheid van de samenleving recht doet aan de democratische kwaliteit van betrokkenheid waar Zeist zich graag op laat voorstaan? Ziet het college nog kansen en mogelijkheden om de betrokkenheid van de samenleving in de komende maanden te verdiepen en verbreden en zo welke? Er is bewust gekozen voor een verfijnd participatieproces. Een participatieproces op het niveau ‘raadplegen’ en wegens de nadrukkelijke vraagstelling over buurtwaarden is de doelgroep van het participatieproces vooral buurt-, wijk- en belangenverenigingen geweest. Andere, niet georganiseerde, inwoners waren zeker ook welkom en zijn daarom via social media en zogenaamde ‘geotargeting’ advertenties (op postcode adverteren) uitgenodigd om ook deel te nemen. Daarnaast is het platform Om Zeist open gesteld voor iedereen.

We zijn van mening dat met deze bewuste keuze, in combinatie met de digitale tijdsgeest waar we op dit moment in leven én de resultaten uit de gesprekken tot nu toe, voldoende participatie en input hebben georganiseerd voor de eerste Zeister omgevingsvisie. De gebiedsgeoriënteerde uitwerking van de Omgevingsvisie krijgt onder andere plek in de partiële omgevingsplannen voor de diverse wijken en kernen. Deze uitwerking – waarbij participatie een belangrijke pijler is – loopt door tot in het jaar 2029. Van belang is te beseffen dat de eerste Zeister omgevingsvisie niet compleet zal zijn, en actualisatie altijd van toepassing blijft. Denk aan nieuwe wijsheid over een aantal jaren op sommige beleidsthema’s en daarmee ook nieuwe ambities. Ook hebben niet alle buurt- en wijkverenigingen gereageerd op de uitnodiging om deel te nemen aan het participatieproces. Dit is inherent aan ieder participatieproces, waar de doelgroep vaak niet representatief is. Het staat ons vrij om na vaststelling van de eerste Zeister omgevingsvisie en het ermee leren werken, de visie te updaten waar nodig. En dit kan vergezeld gaan met een nieuwe poging tot participatie.