09-Debatbijdrage PvdA

Zeist Voorzitter,

De cijfers over 2020 laten een positief beeld zien. Ondanks het feit dat het nodig is om de komende jaren een aantal bezuinigingen door te voeren, laten de stabiliteitscijfers zien dat Zeist nog steeds een financieel gezonde gemeente is en dat we voor de toekomst ambities kunnen formuleren. Vanaf 2023 ontstaat er weer een positief beeld maar we zijn er nog niet. Het eerste punt van zorg is de herijking van het gemeentefonds, waarvan de uitkomst op dit moment nog onzeker is maar dat kan oplopen tot 4 miljoen structureel. Dit betekent dat op dit moment de financiële ruimte voor structurele verbeteringen beperkt is en dat begrotingsdiscipline van raad en college dus van groot belang is. Verbeteringen kunnen voorlopig alleen plaatsvinden binnen de bestaande middelen. Ruimte voor verkiezingscadeautjes door de coalitiepartijen, zoals 4 jaar geleden met een verlaging van de OZB met 10%, is er dus ook niet. Wij hebben kennis genomen van de voorstellen die de Inwoners Advies Commissie heeft gedaan. Het is een compliment waard. Hetzelfde compliment behoren wij uit te delen aan de ambtelijke organisatie die zonder enige twijfel veel werk heeft gehad aan het tot stand komen van het rapport. De PvdA zal het raadsvoorstel in beginsel steunen. Een aantal kanttekeningen willen wij echter wel maken. Het IAC stelt voor om de personeelslasten te reduceren o.a.

door automatisering en digitalisering en een nieuwe manier van werken. Op termijn vinden wij dat een goed idee. Wij hebben echter ook in dit huis vernomen welke effecten het coronavirus op de ambtelijke organisatie en individuele ambtenaren heeft gehad.

De uitvoering van de Tozo en Tonk-regeling die zij naast hun gewone werk in goede banen hebben moeten leiden, het thuis werken wat voor velen ook een extra belasting betekende. Wat de PvdA betreft wordt de voorgestelde maatregel pas ingezet wanneer het weer “business as usual” is en het proces zich via een natuurlijk verloop voltrekt. De PvdA is voorstander van de verhoging van de OZB zoals door het IAC is voorgesteld. Dit klemt eens te meer omdat wij in de lijst van gemeenten slechts vijf gemeenten achter ons laten waarbij het percentage nog lager is dan in Zeist. Wij waren destijds tegen de verlaging van het tarief en zijn blij dat dit weer een beetje op niveau wordt gebracht. In 2018 is de hondenbelasting afgeschaft. Het IAC stelt voor om deze weer opnieuw in te voeren. Wij waren destijds geen voorstander van afschaffing maar willen de hondenbelasting niet opnieuw invoeren. Wij zijn van mening dat daarmee de rechtszekerheid in het geding komt en een inwoner moet op zijn overheid kunnen vertrouwen. Tot zover onze kanttekeningen bij de voorstellen van het IAC. Naast de herijking van het gemeentefonds is een volgend punt van zorg de oplopende kosten in het Sociaal Domein. Voor wat betreft de Jeugdzorg heeft de Arbitrage commissie een uitspraak gedaan waarin staat dat het Rijk de tekorten bij de gemeenten over 2022 moet compenseren.

Een nieuw kabinet laat nog op zich wachten en de gemeenten zullen moeten afwachten wat het nieuwe kabinet met de uitspraak van de arbitragecommissie gaat doen en of zij inderdaad op termijn meer geld krijgen. De PvdA is echter van mening dat een extra zak met geld het probleem niet helemaal oplost. Er is meer nodig want het huidige stelsel is onbeheersbaar. De wet op de Jeugdzorg is een “open eind” regeling en bepaalt niet welke hulp onder de Jeugdwet valt. Vanwege de marktwerking hebben veel nieuwe aanbieders zich op de zorgmarkt gestort die soms zoveel winst maken dat er dividend uitkeringen aan aandeelhouders gedaan kunnen worden. Geld wat dus voor zorg bedoeld is. Wat kan de gemeente, naast hetgeen zij al doet, nog verder doen? Een aantal suggesties:

- Een multidisciplinair, goedgeschoold (kinderpsycholoog of psychiater) en ervaren team aan de toegangspoort dat kan bepalen of er sprake van een multiproblem situatie, of de veiligheid van het kind in het geding is, of er sprake is van een psychische/medische aandoening bij kind of ouders of dat er sprake is van een problematiek die bij normaal opvoeden hoort. De doorverwijzing kan daardoor effectiever worden en een kostenbesparing opleveren. - Steekproefsgewijs de cijfers van de zorgaanbieders bij het Ministerie van WVS opvragen en controleren; de contracten met zorgaanbieders die meer dan 7% winst maken worden niet voortgezet. - Doorbehandelafspraken maken met aanbieders; als binnen de verwachte duur een behandeling niet is afgesloten dient een onafhankelijk deskundige te beoordelen of de behandeling effectief is, of er doorbehandeld moet worden of dat er kan worden afgeschaald naar een ander niveau. Deze maatregelen kunnen niet alleen leiden tot een kostenbesparing maar ook tot een beter inzicht of de Jeugdhulp die de gemeente biedt ook daadwerkelijk effectief is. Ook in de WMO lopen de kosten sterk op. Een en ander is het gevolg van het ingevoerde “abonnementstarief” en de vergrijzing van de bevolking. Op zich externe factoren waar de gemeente geen invloed op heeft. Wij ondersteunen het beleid van de gemeente om in te zetten op hergebruik van hulpmiddelen.

Economisch afgeschreven is immers niet hetzelfde als onbruikbaar. Wij ondersteunen tevens dat er bij aanvragen goed gekeken wordt naar wat de aanvrager zelf kan regelen, waarbij alle aspecten van het bestaan, inclusief de financiële, worden betrokken. Met de kadernota geen we richting aan het werken aan een goede begroting 2022 en een meerjarenbegroting die in balans is. De tijd die we hebben op weg naar de begroting over 2022 moet gebruikt worden om te kijken welke wensen voor nieuw beleid, zoals genoemd in deze kadernota alsnog gehonoreerd kunnen worden. Met name die onderdelen die eigenlijk in 2022 al om middelen vragen (klimaatadaptie, biodiversiteit, de mobiliteitsvisie en de subsidie voor “Samen Oplopen”) zouden daarin voorrang moeten hebben. Nog een enkel woord over de bestuurscultuur. De toeslagenaffaire heeft veel losgemaakt in Nederland. Tijdens de stamtafel sociaal domein zijn we bijgepraat

over de werkzaamheden die Zeist uitvoert voor de slachtoffers in Zeist en wij steunen dat volledig. Maar heeft deze hele affaire ons wellicht ook iets te zeggen? Zijn we open en transparant genoeg? Organiseren we als raad onze eigen “tegenmacht” voldoende tegenover college en ambtelijke staf? Zijn onze coalitieakkoorden te dichtgetimmerd? Is de informatie voor de niet-coalitiepartijen dezelfde als de coalitiepartijen? Nemen we onze cliëntenorganisaties, huurdersorganisaties, bewonersorganisaties, de ombudsman en de rekenkamer voldoende serieus? Wordt de raad voldoende op de hoogte gehouden van de inhoud en afhandeling van bezwaarschriften en beroepen rond bijvoorbeeld de RDWI, de WMO en de Jeugdhulp? Zitten in onze verordeningen en uitvoeringsregelingen voldoende hardheidsclausules om schrijnende individuele effecten te kunnen voorkomen en wordt er gebruik gemaakt van de inherente afwijkingsbevoegdheid die de Algemene Wet Bestuursrecht de gemeente toch al biedt? De PvdA zou willen voorstellen hierover met elkaar als raad, college en ambtelijke staf in gesprek te gaan en te werken aan een verdere verbetering van de bestuurscultuur in Zeist. Gezien de goede omgangsvormen die in politiek Zeist gelukkig altijd bestaan hebben, is er een kans om daarin goede stappen te maken.

Afhankelijk van het antwoord van het college en de collega’s in de raad zullen we daarover wellicht met een motie komen. Tot slot, de PvdA is altijd een voorstander geweest van een gezonde begrotingsdiscipline en dat zijn we nog steeds. Daarnaast vinden wij dat de mens weer centraal moet komen te staan en dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Van de maatregelen die er nodig zijn moeten de gevolgen niet op het bord van de zwaksten in de samenleving komen te liggen. We horen en lezen vaak het adagium “het goede leven in Zeist”. Laat ons niet op voorhand al aannemen dat dit voor iedereen geldt. Laten wij ons ervoor inspannen dat dit voor iedere bewoner haalbaar wordt en blijft.

Tot zover!

Wilma Breddels PvdA