09-Bijdrage St Milieuzorg Zeist

1 Inspraakreactie Stichting Milieuzorg Zeist e.o. inzake het: ‘Rv Parkplan Vollenhove Opmaat naar de gebiedvisie’ Geachte raadsleden, wethouder, overige aanwezigen, 1. De Stichting Milieuzorg Zeist e.o. maakt gaarne van de geboden gelegenheid gebruik nog een inspraakreactie te geven op het: ‘Raadsvoorstel Parkplan Vollenhove - Opmaat naar de gebiedsvisie’. Dat: ‘Parkplan Vollenhove - Opmaat naar de gebiedsvisie’ moet dan letterlijk (en in zekere zin ook figuurlijk gezien de vele toelichtende/beeldende plaatjes en figuren) als een opmaat dienen voor de samen met bewoners en andere betrokkenen/belanghebbenden nog op te stellen: ‘Gebiedsvisie Vollenhove’; 2. Eerst zal kort het planproces aan de orde worden gesteld, waarna nog bij bepaalde inhoudelijke aspecten zal worden stilgestaan. Afgesloten zal worden met een conclusie; Planproces 3. De wijk Vollenhove is op het einde van de (roemruchte) zestiger jaren van de vorige eeuw gebouwd op basis van het: ‘Planpark Vollenhove’. De naam Vollenhove verwijst daarbij naar het landgoed Vollenhove waar het gebied vroeger een integraal deel vanuit maakte, net als overigens het Sanatoriumbos en ook de Warande, althans zo heeft de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dat altijd begrepen; 4.

Werden de galerijflats van Vollenhove, met dus de L-flat als de grootste, althans langste flat van Europa, indertijd kennelijk als dé oplossing gezien voor de hoge woningnood (vergelijk o.a. ook de Bijlmer), in de loop van de tijd zijn toch bepaalde problemen ontstaan, zowel op het sociale vlak, als wat betreft de openbare ruimte. Ook al zijn er ook toen al diverse initiatieven ontstaan om die problematiek aan te pakken, zoals o.a. de Noorderpunt, de Weggeefwinkel, het plaatsen van moestuinbakken, etc., etc.. Ook is bekend dat velen er wel degelijk met veel plezier wonen, niet in de laatste plaats door de fantastische uitzichten; 5. Teneinde de problematiek van Vollenhove daadwerkelijk aan te pakken, zowel wat betreft de sociale problematiek, als die van openbare ruimte, dat ook rekening houdend met de diverse uitdagingen waar we met zijn allen voor staan, zoals die met betrekking tot de klimaat- en ook biodiversiteitscrisis, is dan het initiatief genomen om samen met de bewoners en andere belanghebbenden een gebiedsvisie voor de wijk op te stellen of wellicht beter een toekomstvisie. Voor de aanpak en uiteraard ook uitvoering zijn inmiddels ook door het rijk bepaalde financiën beschikbaar gesteld (zie ook de: ‘Regiodeal Vitale wijken’).

Om aan een dergelijke gebiedsvisie bepaalde kaders of zo men wil ambities mee te geven is dan reeds begin 2020 door de gemeenteraad een ambitiedocument vastgesteld, waarop toen ook door aantal betrokken partijen ten tijde van de raadsbehandeling, zoals o.a. de Stichting Milieuzorg Zeist e.o., een reactie is gegeven; 6. Wat betreft het opstellen van die gebieds- of wellicht beter toekomstvisie wil men deze dan in twee fasen laten verlopen. Gedurende de eerste fase is dan als opmaat naar die gebiedsvisie het document: ‘Parkplan Vollenhove - Opmaat voor een gebiedsvisie’ opgesteld, dat mede op basis van een Projectgroep en ook een Testpanel, waar o.a. (op verzoek) de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. deel vanuit maakte. Het betreffende document moet dan vooral als inspiratie dienen voor de tweede fase. In die tweede fase zal dan samen met bewoners en andere belanghebbenden de daadwerkelijke gebiedsvisie worden opgesteld. Dat dan weer mede op basis van een (groot) aantal onderzoeksvragen; 7. Overigens maakt Vollenhove deel uit van de wijk Zeist-Noord en is in 2005 toen ook al door de bewoners, zij het wel ondersteund door de gemeente, de

2 woningbouwcoöperaties, etc., de ‘Wijkvisie Zeist-Noord’ opgesteld (zie in deze ook de: ‘Wijkvisie Zeist-Noord (Werkplaats wijkvisie, 2005)’); 8. Verder spelen er ook tal van ontwikkelingen op regionaal niveau, zoals in het kader van U-NED/MIRT met dus eind vorig jaar nog de visie: ‘Utrecht Nabij (U-NED, 2020)’, evenals ook die in het kader van de U-16, met dus recent het ‘IRP’. Ook daarbij wordt naar Zeist-Noord gekeken en de eventuele potentie voor de aanleg van een HOV/tram en ook een OV-Hub, al dan niet gecombineerd met de bouw 5.000 woningen; 9. Ook vinden er ontwikkelingen in directe/nabije omgeving plaats, zoals bij Rabofacet, Eikenstein, de Dreef 2, de renovatie van de Warande en mogelijk ook op het terrein van Altrecht/Sanatorium, dus goed ook daar bij de toekomstige ontwikkeling van Vollenhove rekening mee te houden; 10. Thans ligt dus het: ‘Rv Parkplan Vollenhove’ ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor; Inhoudelijke aspecten 11. Gezien de deelname aan het Testpanel wil de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. haar inspraakreactie (relatief) kort houden, dat ook aangezien veel van haar eerdere opmerkingen in het: ‘Parkplan Vollenhove’ zijn meegenomen, waarvoor ook dank. Eerst zal een algemene reactie worden gegeven, waarna nog bij enkele meer specifieke aspecten zal worden stilgestaan; Algemeen 12. Het document dat thans ter besluitvorming voorligt laat o.i.

met vele inspirerende voorbeelden zien hoe deze bijzondere wijk van Zeist, want dat is het gewoon, met ook een aantal (sociale en groene) parels, zich verder zou kunnen ontwikkelen tot een in vele opzichten (letterlijk) diverse en ook fantastische voorbeeldwijk, zowel in sociaal - als in fysiek opzicht, dus wat betreft de openbare ruimte, waarbij beide elkaar kunnen versterken. Ook al aangezien de ervaring leert dat beide aspecten in wezen niet los van elkaar kunnen worden gezien, met name ook als de bewoners zich als mede-eigenaar van d(i)e openbare ruimte zien; 13. Wel is het dus zo dat het aantal bewoners dat tijdens de eerste fase is geconsulteerd beperkt was, laat staan de omwonenden van aangrenzende wijken, zodat nog wel zal moeten worden afgewacht hoe zij tegenover de diverse in het: ‘Parkplan Vollenhove’ aangegeven ideeën staan; 14. Verder zal teneinde samen met de bewoners, winkeliers, etc., en ook andere belanghebbenden, zoals die uit de wijdere omgeving, daadwerkelijk tot een gebiedsvisie te kunnen komen nog heel veel nader moeten worden uitgewerkt (zie dus ook het: ‘Parkplan Vollenhove’, Hoofdstuk 5: ‘Agenda voor het vervolg’ met dus ook groot aantal ‘onderzoeksvragen’, pag. 90-91)), maar het mooie is dat die uitwerking natuurlijk samen met de bewoners en andere betrokkenen kan worden gedaan. Uiteraard voor zover bepaalde ideeën ook echt aanspreken; 15.

Wel bestaan er bij de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. nog wel bepaalde zorgen, of zo men wil een aantal aandachtspunten, die hierna aan de orde zullen worden gesteld. Dat met name ook met betrekking tot waarden die met bepaalde ontwikkelingen in het geding kunnen zijn, zoals die van de: ‘Ecologische Hoofdstructuur Zeist (EHZ)’ , inclusief ook het Sanatoriumbos, het bos op hoek Dreef/Panweg en ook bijzondere vegetaties langs de Dreef zelf; 16. Verder zijn dan weliswaar door het rijk (zie dus de: ‘Regiodeal vitale wijken’) en ook de gemeente (uit het: ‘RIOZ’) bepaalde financiën beschikbaar gesteld, maar zoals uit met name het raadsvoorstel naar voren komt, moeten deze veruit ontoereikend worden geacht, dus is het nog wel de vraag wat dat voor de toekomst van de wijk betekent;

3

Specifieke aspecten 17. Het viertal ambities uit het: ‘Ambitiedocument’ is dan nader uitgewerkt in een vijftal bouwstenen die dan als het ware de pijlers vormen onder het: ‘Parkplan Vollenhove’ (zie dus ook het: ‘Parkplan Vollenhove’, het schema op pag. 8-9). Per bouwsteen/pijler zal nog een korte reactie worden gegeven; Parkplan maken 18. Dat dan als centraal thema wederom voor het: ‘Parkplan Vollenhove’ is gekozen is de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. natuurlijk uit haar groene hart gegrepen. Zij hoopt dus ook echt dat bij welke toekomstige ontwikkeling dan ook daadwerkelijk de waardevolle groene omgeving, die ook uit meerdere gelaagdheden bestaat, als uitgangspunt zal worden genomen (vergelijk dus ook idee van: ‘Nature based solutions’ waaraan in het ‘Parkplan Vollenove’ m.b.t. hernieuwde Gellerup City Park in Aarhus wordt gerefereerd); 19. Juist ook gezien de aandacht voor gezondheid in het algemeen en voor de relatie tussen groen en gezondheid in het bijzonder, biedt het: ‘Parkplan Vollenhove’ o.i. volop kansen om in die zin, dat dus juist ook gezien de ligging in het groen, een echte voorbeeldwijk te worden (vergelijk dus ook de aandacht voor: ‘Healthy Urban Living’); 20.

En alhoewel er gelukkig ook aandacht is voor de kansen die biodiversiteit biedt zou het mooi zijn als ook dit thema nog wel verder wordt uitgewerkt, dat mogelijk meteen ook in brede zin (zie in deze dus ook de: ‘Biodiversiteitsvisie Zeist (Zeist, 2021)’ en ook de in die zin aangenomen motie)’; 21. Verder is weliswaar (nu) ook aangegeven dat bij eventuele toekomstige ontwikkelingen wel ook met ecologische waarden rekening dient te worden gehouden, maar ook is duidelijk dat in die zin als dat werkelijk het geval is ook niet zomaar alles kan, tenminste als ook echt met die waarden rekening wordt gehouden. Meer in het bijzonder geldt dat dus ook voor het Sanatoriumbos, de ecologische waarden die met bermen (van o.a. De Dreef) en ook watergangen zijn verbonden, evenals de waarden van bepaalde bosschages, zoals bijvoorbeeld die op de hoek van de Dreef/Panweg en ook langs de A-28; Optimaal verbinden 22. Natuurlijk mooi dat men Vollenhove optimaal met centrum van Zeist en de overige wijken wil verbinden, evenals ook de wijdere omgeving, maar ook hierbij is het dan de vraag hoe dat dan, voor zover al daadwerkelijk gewenst/noodzakelijk, zodanig te doen dat dat niet ten koste van aanwezige waarden gaat (vergelijk dus wederom het principe van: ‘Natuur- en landschapsinclusief ontwerpen); 23.

Wat betreft de verbinding met het Centrum zou dat dan bijvoorbeeld mooi zijn als men van de Oude Arnhemseweg ook echt een doorlopende fietsstraat zou maken, met de auto te gast, zij het dat dat natuurlijk wel ook in breder perspectief dient te worden bezien, dus in het kader van het Mobiliteitsplan Zeist; 24. In ieder geval is de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dus wel zeer kritisch over een eventueel HOV USP - Zeist-Noord) - Amersfoort, tenminste als deze door de Lage Grond wordt geprojecteerd (zie in deze dus ook het: ‘Parkplan Vollenhove’, de betreffende fig. op pag. 31) of langs de A-28. Dat dus gezien de daarmede gepaard gaande effecten op aanwezig waarden van natuur, landschap en cultuurhistorie, waaronder o.a. de ecologische verbinding tussen het Vechtplassengebied en het Kromme Rijngebied (zie in deze dus ook de folder: ‘Natuur verbinden en behouden (Werkgroep Faunapassages Zeist Zuid-West, 2020’)’). Dat dan nog even los van de bouw van 5.000 woningen in Zeist-Noord die daar kennelijk in randvoorwaardelijke zin aan worden gesteld (zie in deze dus o.a. de visie: ‘Utrecht Nabij (U-NED, 2020)’ en met

4 name ook de in die zin gegeven toelichting tijdens het webinar over de regionale mobiliteit op 27 mei). In die zin zou het o.i. dus goed zijn dat wat betreft dat HOV in randvoorwaardelijke zin wordt aangegeven dat de gemeente zich daarbij bij voorbaat uitspreekt voor een tracé ter hoogte van de Universiteitsweg en Utrechtseweg (zie overigens ook de conceptzienswijze van de gemeente Zeist op (o.a.) het: ‘IRP’); 25. In vergelijkbare zin geldt dat ook voor de fietsverbinding/doorfietsroute tussen ZeistWest /Zeist-Noord, inclusief Vollenhove en het USP, tenminste als het ook daarbij gaat om een nieuwe fietsverbinding door de Lage Grond. In die zin zou de oplossing o.i. dus gewoon in het verbeteren van de bestaande fietsroute langs de Bisschopsweg moeten worden gezocht, o.a. door deze nu ook echt als fietsstraat in te richten, dus autoluw te maken; 26. Dan liggen er wat betreft de sport ook kansen voor een betere verbinding met Dijnselburg, maar ook daarbij zal dan wel zorgvuldig moeten worden gekeken hoe je een dergelijke route ook echt aantrekkelijk maakt, dat ook gezien de aanwezige verkeersdruk; 27. Hoe dan ook zou het mooi zijn als door bepaalde maatregelen het wandelen en fietsen ook echt zou worden gepromoot, naast het gebruik maken van het OV, dat met 70 % gelukkig dus al relatief hoog is, want dat heeft o.i.

echt in meerdere opzichten de toekomst (vergelijk ook het webinar in het kader van het Mobiliteitsplan); 28. Door bovendien auto’s veel meer te delen, spaart dat vele parkeerplaatsen en geeft dus ook kansen voor vergroening en andere activiteiten; 29. Ook zou het o.i. fantastisch zijn als de Dreef een echte ‘Parkway’ met een maximale snelheid van 30 km/uur zou kunnen worden, dat ook gezien de groene ligging, ook al zal het nog wel de vraag en dus uitdaging zijn hoe automobilisten te verleiden een dergelijke maximum snelheid ook echt aan te houden; Plekken maken 30. Mooi als er diverse plekken komen, inclusief een ‘buurtcluster’, zodat mensen met diverse wensen en ook van diverse komaf zich zo ook echt met elkaar kunnen verbinden; Wonen in het park 31. Fantastisch dat men de wijk, althans bepaalde delen, ook echt wat betreft wonen diverser wil maken, ook al is ook wat betreft het wonen een bepaalde diversiteit natuurlijk wel ook al aanwezig, wellicht m.u.v. de L-flat. Daarbij behoeft men het o.i. overigens niet alleen in nieuwbouw te zoeken, maar zou dat ook kunnen door (zeer beperkt) deel woningen L-flat bijvoorbeeld in middeldure segment te verhuren, zij het wel zodanig dat dat uiteindelijk niet ten koste sociale huurder gaat; 32. Op bepaalde plekken wil men dan nieuw bouwen, dat o.a.

door transformatie, maar ook dat dient dus wel goed te worden ingepast (vergelijk dus wederom het principe van: ‘Natuurinclusief ontwerpen’); 33. In ieder geval staat de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dus zeer kritisch tegenover de bouw van een aantal ‘urban villa’s’ in de bosschage op de hoek van de Dreef en Panweg aangezien dat thans o.a. ook als een ‘stepping stone’ functioneert, althans zou moeten functioneren in het ecologische netwerk van Zeist, dus in de: ‘Ecologisch Hoofdstructuur Zeist (EHZ)’ (zie in deze dus ook het Gemeentelijke Groenstructuurplan: Groen (voor) Zeist’, Fig. op pag. 38);

5 Vollenhove werkt 34. Mooi dat o.a. de verbinding met de BIGA wordt gezocht, evenals er aandacht is voor realisatie diverse creatieve broedplaatsen, zodat ook echt iedereen echt mee kan doen; Een nieuwe route die verbindt 35. In ieder geval mooi dat men diverse activiteiten in de wijk wil verbinden met een: ‘Social track’, waardoor ook echt een bepaalde cohesie kan ontstaan (vergelijk ook betekenis van het track in het Maxima Park in Leidsche Rijn); 36. Verder ligt dan wellicht het maken van een bepaalde verbinding met het Sanatoriumbos voor de hand, zoals bijvoorbeeld d.m.v. een: ‘Nature track’ (of wellicht beter gewoon ‘natuur(educatief)pad’), maar daarbij is het dan wel de vraag hoe je dat rekening houdend met aanwezige natuurwaarden goed doet, inclusief ook met een bepaalde zonering. Het Sanatoriumbos is namelijk samen met De Brink de belangrijkste natuurkern in het binnenstedelijke gebied van de kern Zeist en daarmede drager van het binnenstedelijke natuurnetwerk, dus de: ‘Ecologische Hoofdstructuur Zeist (EHZ)’. Hierbij zij dan tevens aangetekend dat er feitelijk ook nu al een verbinding is, namelijk via de bestaande ingangen aan de voorzijde.

Overigens maakt een dergelijke verbinding, zoals dus de realisatie van een: ‘Nature Track’, geen onderdeel uit van het voorliggende ‘Parkplan’, maar ligt een verkenning daarnaar wel als een van de ‘onderzoeksvragen’ voor (zie dus ook het: ‘Parkplan Vollenhove’, Hoofdstuk 5: ‘Agenda voor het vervolg’ en dan onder ‘onderzoeksvragen’, pag. 91); Divers 37. Gelukkig is er ook volop aandacht voor duurzaamheid, ook in het raadsvoorstel, want duidelijk zal zijn, dat hier ook m.b.t. de energietransitie een grote opgave liggen, ook al kan het schaalvoordeel ook weer kansen bieden. Dat dus naast de opgave van de klimaatadaptie (zie in deze ook het beleidsdocument: ‘Klimaatbestendig Zeist (Zeist, 2021)’); 38. Wat betreft die energietransitie is er dus al een fantastisch burgerinitiatief in de Pedagogenbuurt, dus in die zin is er al wel een goede basis; 39. Dan is er dus wel ook aandacht voor milieuproblematiek A-28, zoals die m.b.t. geluid en de luchtkwaliteit (zie dus ook het: Parkplan Vollenhove’, Hoofdstuk 5: ‘Agenda voor het vervolg’ en dan onder: ‘Onderzoeksvragen’, pag. 91), maar dus (inderdaad) goed als ook daarbij naar mogelijke innovaties wordt gekeken. Wel zou dus door de gemeenten langs de A-28 samen met de provincie en RWS een aanbod zijn gedaan voor het opwekken van duurzame energie langs de A-28, maar blijft het voor de Stichting Milieuzorg Zeist e.o.

nog wel de vraag hoe men daar dan vorm aan wil geven, daarbij zowel rekening houdend met de waarden van de natuur, als ook de gezondsheidsaspecten van de bewoners; Conclusie 40. Er ligt met het voorliggende: ‘Parkplan Vollenhove’ een inspirerende opmaat naar een inclusieve en ook groene toekomst voor Vollenhove met ook vele kansen; 41. Wel dient er bij de diverse kansen zorgvuldig met aanwezige waarden rekening te worden gehouden; 42. In ieder geval zou het mooi zijn als het voorliggende: ‘Parkplan Vollenhove’ ook echt als een inspiratiedocument wordt gezien, waarbij bewoners en andere belanghebbenden zich ook echt in het kader van de participatie uitgenodigd voelen om zo samen op basis van de nog op te stellen gebiedsvisie de toekomst van hun wijk vorm te kunnen geven. Patrick Greeven (Stichting Milieuzorg Zeist e.o.)