08-PvdA-AB

De begroting en de bestuursrapportage In eerste instantie dank aan diegenen die de begroting en de bestuursrapportage hebben samengesteld en ook aan diegenen die er weer voor hebben gezorgd dat alles netjes in de bakjes terecht kwam. Als we naar de cijfers in de begroting kijken, dan stemt dit niet tot veel vreugde. Na ontvangst en de doorrekening van de septembercirculaire, is het beeld weliswaar minder somber dan aanvankelijk werd gedacht maar erg rooskleurig is het vooralsnog niet. Op zichzelf is het een prestatie om de begroting sluitend te krijgen. Er zijn behoorlijk wat financieel-technische maatregelen genomen en er is een aantal beleidskeuze gemaakt. Wensen qua nieuw beleid zijn er niet of nauwelijks geformuleerd. Wat de betreft de PvdA gaat het zowel in tijden van overvloed als in tijden van schaarste maar om één vraag en die vraag luidt: Wat voor gemeente wil Zeist zijn. Ik heb het al eerder gezegd. De PvdA staat voor een gemeente die rekening houdt met de noden en wensen van haar inwoners en waarin kansengelijkheid het vertrekpunt is. De mens staat centraal en de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Vanuit die gedachte kijken wij ook naar de begroting en naar de keuzes die daarin gemaakt zijn. Uiteraard volgen we de VNG die zich inspant om meer middelen uit het Rijk te krijgen op de voet.

Als we kijken naar de financieel-technische maatregelen dan valt het volgende op: - Er vindt een behoorlijke opname plaats uit het BTW compensatiefonds. De PvdA neemt aan dat dit een verstandige maatregel van het college is. - Het gedurende drie jaar dekken van incidentele kosten uit Reserve Integrale Ontwikkeling Zeist (RIOZ) en het terugdraaien van de indexering van het RIOZ waardoor er geen groei plaatsvindt. De PvdA is van mening dat het RIOZ niet bedoeld is om incidentele lasten te dekken. De term zegt het al: ontwikkelen is iets anders dan gaatjes dichten. Als we op deze manier met het RIOZ omgaan, dan raakt de pot snel leeg en dat geldt nog eens te meer nu deze gemeenteraad in juni van dit jaar heeft besloten om

een bedrag ad 4,5 miljoen minder naar het RIOZ te laten gaan dan in het oorspronkelijke raadvoorstel was verzocht. Als deze raad later dit jaar gaat discussiëren over het RIOZ, dan stelt de PvdA voor om daarbij ook het weerstandsvermogen en de weerstandsratio te betrekken, nu deze niet los gezien kunnen worden. Als het gaat om de beleidskeuzes lijkt het er een beetje op alsof de kaasschaafmethode is gehanteerd. Op een heleboel posten wordt een klein beetje bezuinigd en deze worden verder ook niet toegelicht. Ik neem u mee naar de posten waar de PvdA zich wel zorgen over maakt. - Besparing essentiële functies in de jeugdzorg. We zien dat het aantal jeugdigen met verblijf eigenlijk al jaren behoorlijk stabiel is. Wellicht was de eerste drie maanden van dit jaar de bezetting iets lager maar die periode is te kort om daaruit definitieve conclusies te kunnen trekken. Een besparing lijkt op dit moment prematuur. - Een besparing op de taakstelling sociaal in balans. De factsheet Jeugd en WMO laten niet een dusdanig rooskleurig beeld zijn dat een besparing voor de hand ligt. Het aantal cliënten met een WMO-beschikking stijgt nog steeds, niet alleen als het gaat om huishoudelijke hulp maar ook om begeleiding.

Weliswaar wordt er iets minder uitgegeven aan specialistische begeleiding en wat meer aan reguliere begeleiding, maar dat betekent nog niet dat de totale kosten blijven dalen; immers het aantal cliënten neemt toe. Ook de kosten voor woningaanpassing en vervoer zien we stijgen. In de Jeugdzorg zien we ook nog steeds een kostenstijging. Het aantal cliënten blijft redelijk stabiel en de verwijzingen door de huisarts dalen licht maar het totaalbeeld is niet rooskleurig. Het programma Sociaal in Balans heeft nog onvoldoende impact om greep op de kosten te houden. De voorgestelde bezuinigingen lijken de PvdA vooralsnog prematuur. De noties van “wat de een inwoner zelf kan doen en waar de gemeente moet bijspringen” en “wat kan niet zonder indicatie en wat kan het veld of gemeente zelf” vragen om een nadere onderbouwing. De PvdA zou graag willen weten waarom het college denkt dat een bezuiniging hier op zijn plaat is.

- De post van € 150.000 taakwijziging Samen Veilig Midden Nederland is op geen enkele manier onderbouwd. Welke taakwijziging gaat er plaatsvinden? - De bezuiniging op de bibliotheek is strikt genomen in strijd met het landelijk beleid. - Op taalaanpak wordt € 70.000,-- bezuinigd. Er wordt verder niet toegelicht hoe de doelstelling, nl. het bereiken van 500 laaggeletterden en het bieden van een toegankelijk en gedifferentieerd taalaanbod, dan bereikt kan gaan worden. Het beheersen van de taal is vereiste nr. 1 om te kunnen meedoen in de samenleving. - De dotatie bomenfonds. De PvdA heeft uiteraard kennis genomen van de motivatie en vinden deze post voor één jaar aanvaardbaar. We achten het wel noodzakelijk dat er onderzocht wordt wat de stand van zaken is omdat het niet ondenkbaar is dat er op korte of middellange termijn toch meer geld nodig is dan nu voorzien en wel een heel groot deel van de reserve aangesproken moet worden. - Het ligt voor de hand dat de PvdA heftig zou ageren tegen het terugdraaien van de stelpost “lastenverlichting”. Echter gezien de wijze waarop deze post dit jaar is ingezet en – naar de mening van de PvdA voor niemand echt zoden aan de dijk zette - kunnen wij er voor één keer wel mee leven en hopen dat er vanaf 2025 andere keuzes worden gemaakt als het gaat om de besteding van de post “lastenverlichting”.

Liever nog zouden we zien dat in de toekomst de stelpost anders geoormerkt zou worden. De gedachte is dat een lastenverlichting moet toekomen aan alle burgers maar lang niet alle burgers hebben dat nodig. De PvdA zou liever zijn dat het bedrag zou worden gebruikt voor, bijvoorbeeld, een pot waaruit de middeninkomens gelden zouden kunnen verkrijgen, eventueel in de vorm van een duurzaamheidslening, ten einde hun woning te kunnen verduurzamen. - Anders ligt dat met de stelpost effecten samenleving. De landelijke overheid gaat een aantal maatregelen intrekken. Zo verdwijnt de energietoeslag en, al vlakt de inflatie wel wat af, we zien het nog niet terug in de prijzen. Voor het bedrag dat wel overblijft belooft het college “maatwerk”. De PvdA is alleen voorstander van maatwerk als de

maatregelen die in dat kader genomen worden verder gaan dan waar men met inachtneming van de gewone regels recht op heeft. Bij maatwerk is dat onduidelijk en het kan tot willekeur leiden. Dit leidt dan direct tot het volgende punt. Het streven is om minimaregelingen beter bekend en toegankelijk voor inwoners te maken die een regeling, al dan niet tijdelijk, nodig hebben. Volgens de bestuursrapportage loopt de gemeente met dit voornemen nog niet in de pas. Uit de praktijk weten we dat er behoorlijk wat regelingen zijn en dat er in heel veel gevallen een nieuwe aanvraag ingediend moet worden. We weten ook dat mensen die formeel recht hebben op een bepaalde voorziening, nalaten om een aanvraag te doen omdat zij niet telkens met de financiële bloot willen. We lezen in de bestuursrapportage dat het digitale minimaloket eerste kwartaal van 2024 gerealiseerd zou moeten zijn. We hopen het van ganser harte. De PvdA zou graag de administratieve rompslomp willen verlagen. Immers, aanvraagprocedures en controles kosten ook tijd en geld, niet alleen bij de aanvrager maar ook bij de gemeente. Samenvattend is het oordeel van de PvdA over de begroting dat het wel knap is om het toch nog sluitend te krijgen maar tegelijkertijd dat het allemaal nogal incidentele bezuinigingen en geen structurele maatregelen zijn, waardoor we mogelijk volgend jaar dezelfde discussie krijgen.

Het beleid is onduidelijk. Het meeste geld wordt weggehaald uit de sociale sector. Er straalt geen zorg voor de zwakkeren in de samenleving van uit en er is nog zoveel nodig, op het gebied van armoedebestrijding maar ook op het gebied van verduurzaming. Het project Vollenhove Vooruit is een succes. Het renoveren en verduurzamen van woningen koppelen aan het verbeteren van de buurt en de samenhang tussen haar bewoners. De PvdA zou graag zien dat een dergelijk project ook navolging zou kunnen krijgen in bijvoorbeeld Nijenheim. Natuurlijk kan de gemeente dat niet alleen. Zij heeft daar stakeholders bij nodig. In Vollenhove Vooruit is, naast de gelden uit de regiodeal, ook door de gemeente geïnvesteerd vanuit het RIOZ. De PvdA vindt ook dat het RIOZ voor dat soort initiatieven is

bedoeld en niet voor de dekking van incidentele kosten. U kent de PvdA als de partij die netjes op de centen let maar alleen op de centen blijven zitten c.q. wegstoppen in een weerstandsvermogen, althans in een mate die niet nodig is, lost ook niets op. We realiseren ons terdege dat in mindere tijden niet alles kan maar we moeten wel een doel voor ogen houden, oftewel beleid ontwikkelen. Verduurzamen kost geld maar we moeten wel en niemand kan achterblijven. Pleisters plakken zijn daarbij geen optie voor de lange termijn. Daarnaast komt ook de vraag naar betaalbare woningen op ons af. PvdA wil hierin duidelijke keuzes maken, waarin de aandacht met name uitgaat naar de lage en middeninkomens. Tot slot toch een enkel woord over de toestand in de wereld. De wereld staat in brand. Er heerst grote honger in de Hoorn van Afrika. Zolang als ik leef kan ik me niet herinneren dat er op zoveel plaatsen oorlog wordt gevoerd. Laten wij elkaar vasthouden en er voor zorgen dat de situatie in onze nabijheid niet escaleert. De meeste Palestijnen keuren de terreurdaden van Hamas niet goed en kritiek op Israël betekent nog geen antisemitisme. Zowel het Palestijnse als het Israëlische volk lijdt. Laat onze gedachten bij hen zijn. We leven in een prachtig land waar het mensen vrij staat een hoofddoek, een kruisje of een keppeltje te dragen. Laten wij ons inspannen om deze waarden te behouden.

Tot zover voorzitter!