06c-Bijlage 1Den Dolder (CHER)

STICHTING IN ARCADIË Daam Fockemalaan 22 3818 KG Amersfoort t. 033 4480035 e. info@stichtinginarcadie.nl w. www.stichtinginarcadie.nl Datum: 16 maart 2023 Betreft: CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten. Introductie Buitenplaats Den Engh ligt aan de westkant van de Nieuwe Dolderseweg in Den Dolder. Het landhuis uit 1918 ligt in een natuurlijk ogend park in gemengde stijl, op korte afstand van de weg. In deze rapportage worden de effecten voor de cultuurhistorische waarden inzichtelijk gemaakt van de plannen voor een wegverbreding en de aanleg van nieuwe kortsluitroutes. De waarden van de huidige tuin- en parkaanleg van buitenplaats Den Engh zijn vastgelegd in een eerder uitgevoerd tuinhistorisch onderzoek. De aangeleverde plantekeningen zijn getoetst aan deze tuinhistorische waardestelling: Buitenplaats Den Engh. Tuinhistorisch onderzoek en waardestelling op het niveau van samenstellende onderdelen; Stichting In Arcadië, versie 4 september 2018. De CHER voor tracé variant 1 betreft een beschrijving van de effecten van de verbreding van De Nieuwe Dolderseweg. Tracé 2,3 en 4 zijn alternatieve kortsluitroutes over het perceel van buitenplaats Den Engh naar de Nieuwe Dolderseweg.

Per tracé wordt de impact beschreven voor de verschillende parkdelen en voor de tuin- en parkaanleg als geheel. Als conclusie worden er vanuit cultuurhistorie aanbevelingen gedaan voor verdere planuitwerking. Monumentstatus  Villa Den Engh is aangewezen als gemeentelijk monument;  Het “landschapspark bij buitenplaats Den Engh” is aangemerkt als monumentale structuur en opgenomen op de lijst met Gemeentelijke monumentale structuren in de gemeente Zeist;  De cultuurhistorische waarde van het studiegebied is middels een dubbelbestemming in het bestemmingsplan opgenomen (Cultuurhistorie 2);  De zuidwestelijke hoek van buitenplaats Den Engh heeft de dubbelbestemming Archeologie 2, de oostzijde van de Nieuwe Dolderseweg heeft dubbelbestemming Archeologie 1.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

1

CHER tracé variant nr.1 Aangeleverde tekening: schetsontwerp 3 taks VRI kp. Nieuwe Dolderseweg (N238) – Fornheselaan Tekeningnummer 102, 21 augustus 2022 (afbeelding op de volgende pagina) Algemene beschrijving voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling: De geplande ontwikkeling betreft een verbreding van het straatprofiel van de Nieuwe Dolderseweg met meerdere rijbanen, fiets- en voetpaden met de volgende aanpassingen:  Aan de oostzijde van de weg wordt de kruising met toerit van de Fornheselaan verlegd naar de locatie van het ommuurde sportveld bij Hindelaan 7;  De afschermende boombeplanting tussen de Nieuwe Dolderseweg en de Alamata-terreinen aan de oostzijde wordt gekapt;  Het viaduct “Den Enghbrug” wordt verwijderd en daarmee vervalt de interne verbindingsweg tussen terrein villa Den Engh en terrein Almata. De parkeerplaats bij Hindelaan 7 krijgt een nieuwe inrit aan de Fornheselaan;  Aan de westzijde van de weg wordt het talud vergraven voor de verbreding van het straatprofiel, de aanleg van een fietspad met voetpad, de bouw van een bushalte en fietsenstalling. Dit vindt deels plaats op het terrein van buitenplaats Den Engh (perceelnr. 3712).

De aanwezige boombeplanting op het talud (vóór het huidige draadgaas hekwerk) wordt gekapt;  Vanaf de Andreas Foxlaan wordt er een fiets- en voetpad aangelegd dat afdaalt naar de Nieuwe Dolderseweg ter plaatse van een bestaande parkeerplaats, groenstrook en een bosvak langs het talud.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

2

Uitsnede tekening en profielen tracé variant nr. 1

N

Effecten voorgenomen ontwikkeling op de cultuurhistorische waarden van buitenplaats Den Engh: STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

3

De volgende werkzaamheden vinden plaats op het terrein van buitenplaats Den Engh (perceelnr. 3712): 1. Een strook terrein van hoge waarde wordt afgekaveld ter verbreding van de Nieuwe Dolderseweg. Deze strook is onderdeel van de parkweide aan de achterzijde van de villa (aanleg 1919). Hier wordt aangelegd: een voetpad, een bushalte met ABRI en een overdekte fietsenstalling (18 fietsen). De aanwezige bomen op het talud worden verwijderd (staan niet op perceel 3712, maar schermen het terrein in de huidige situatie wel af), het bestaande wegtalud wordt verder afgegraven; a. De afkaveling betreft een beperkte oppervlakte van de historische parkweide aan de achterzijde van de villa (1919) waardoor deze aantasting op zichzelf minimaal is; b. Door het kappen van de bomen op de taluds (buiten perceelnr. 3712) wordt de oorspronkelijke zichtrelatie tussen de deelgebieden aan weerszijden van de weg hersteld. Echter, door het verwijderen van deze afschermende beplanting ontstaat er onwenselijk uitzicht op hedendaagse terreinelementen, zoals straatverlichting, bebording, bebouwing, hekwerken en verkeer. Ook worden er nieuwe bouwkundige objecten (bushalte en fietsenstalling) in de belangrijkste zichtlijn vanuit het huis geplaatst. Het positieve effect van de herstelde zichtrelatie weegt zeker niet op tegen deze aantasting van het besloten historische landgoedkarakter.

Een eventuele aanplant van een nieuwe afschermende beplanting zal ten koste gaan van een strook open parkweide met hoge waarde, bovenop de bij het bovenstaande punt benoemde afkaveling. Het verkleinen van de parkweide aan de oostzijde heeft plaatselijk een negatief effect op de cultuurhistorische waarde van de parkweide. Een goede inpassing is bij deze variant (nog) niet voorzien. 2. Een nieuw talud achter de nieuwe fietsenstalling raakt de droogstaande vijverpartij op het terrein met positieve waarde. De ‘kop’ van deze vijver zal gedempt of gewijzigd moeten worden ter plekke van het nieuwe talud; a. De slingerende vijverpartij maakt onderdeel uit van de aanleg in landschapsstijl (1918/1919). De vijver is na 1965, na de aanleg van de Nieuwe Dolderseweg, naar het westen verplaatst. In de actuele situatie is de vijverpartij dichtgegroeid, niet watervoerend en daarom nauwelijks herkenbaar en niet beleefbaar als vijver. Gezien de geplande minimale wijzigingen, de huidige verruigde staat van de vijver en de aanpassing uit 1965, zal er minimale aantasting van de cultuurhistorische waarden plaatsvinden. 3. Het viaduct “Den Engbrug” wordt verwijderd, zodat het padenstelsel van de buitenplaats wordt onderbroken. Het huidige pad naar de brug ligt op een terrein met positieve waarde; a.

De verbindingsweg naar Almata ligt deels op een padtracé uit de buitenplaatsperiode, maar is in 1965 opnieuw aangelegd als asfaltweg. De weg vormt, komend vanaf de brug, een entree tot de tuin- en parkaanleg van Den Engh en is daarmee een belangrijk verbindend element in de aanleg. Hij voert langs open plekken, maar ontsluit niet meer de paviljoens die voorheen op deze open plekken stonden. Door het slopen van de brug vervalt de toegangsroute die in de huidige situatie reeds van belang en kwaliteit is afgenomen. Door het verwijderen van de brug zal er geen aantasting plaatsvinden van de kwaliteit van het parkbos rond het toegangspad.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

4

4. De overige werkzaamheden vinden plaats buiten het perceel waarvoor een waardestelling is opgesteld, maar heeft wel effect op buitenplaats Den Engh: a. Het kappen van alle boombeplantingen op de taluds aan weerszijden van de Nieuwe Dolderseweg heeft negatief effect op de belevingswaarde binnen buitenplaats Den Engh en de onderlinge relatie met de voormalige buitenplaats-terreinen (Almata) ten oosten van de weg. Deze hebben in de huidige situatie een bos- en parkachtige uitstraling. Door kap ontstaat een vrij open situatie. Inpassing en herplant is (nog) niet geborgd in deze planvariant; b. De nieuwe fiets- en voetverbinding vanaf de Andreas Foxlaan doorsnijdt het bestaande wegtalud waarvoor de boombeplanting op het talud wordt gekapt, maar mogelijk ook een deel van een bossstrook daarnaast. Deze bosstrook grenst aan buitenplaats Den Engh. Volledige kaalkap van de boom- en heesterlaag, waaronder enkele grote bomen, is onwenselijk, omdat het zorgt voor meer doorzichten tussen buitenplaats, woonwijk en infrastructuur. Het besloten landgoedkarakter van de buitenplaats wordt aangetast. Op de tekening van deze variant is onduidelijk hoeveel bomen in het bosvak bovenop het talud worden gekapt, gehandhaafd of bijgeplant.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

5

CHER tracé variant nr. 2 Aangeleverde tekening: kortsluitroute variant Andreas Foxlaan, tekening t.b.v. milieuonderzoek Tekeningnummer 103, 25 juli 2022 Algemene beschrijving voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling: De geplande ontwikkeling is in grote lijnen gelijk aan tracé variant nr.1 met als toevoeging een nieuwe kortsluitroute tussen de Andreas Foxlaan en de Nieuwe Dolderseweg:  De nieuwe weg (60km/h enkelbaans en tweebaans bij de kruising) is gepland over het terrein van buitenplaats Den Engh (perceelnr. 3712);  De bushalte (ABRI) met fietsenstalling aan de westzijde van de Nieuwe Dolderseweg ontbreekt bij deze variant.

Uitsnede tekening tracé variant nr. 2 N

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

6

Effecten voorgenomen ontwikkeling op de cultuurhistorische waarden van buitenplaats Den Engh: 1.

Zie effecten benoemd bij variant nr.1;

2. Effecten per deelgebied binnen het tracé kortsluitroute: a. Vanaf de Andreas Foxlaan doorsnijdt de nieuwe korstsluitroute de perceelgrens van de buitenplaats ter plaatse van een strook perceelrandbeplanting met daarin enkele grote bomen. De strook heeft een positieve tuinhistorische waarde. De tekening maakt niet duidelijk welke beplanting behouden of gekapt wordt en hoe breed het profiel is. Het effect op de cultuurhistorische waarden is hierdoor niet voldoende te beoordelen; b. De nieuwe kortsluitroute doorsnijdt een grasveld op de locatie van een voormalige moestuin van de buitenplaats (moestuin tot ca.1959). Dit parkdeel heeft een indifferente tuinhistorische waarde. In de actuele situatie speelt de plek door functieverlies en door het feit dat hij verscholen ligt in het bos een minimale rol in de algehele parkbeleving op de buitenplaats. De aanleg van een enkelbaans weg door deze open ruimte betekent geen negatief effect op de cultuurhistorische waarden van de plek zelf; c. De nieuwe kortsluitroute doorsnijdt een stuk parkbos tussen de voormalige moestuin en vervolgt zijn weg door de daarachter gelegen parkweide. Het stuk parkbos is onderdeel van de bosvakken van vóór 1900 en heeft een positieve tuinhistorische waarde. De tuinhistorische waarde van de parkweide (aanleg 1919, gewijzigd rond WW2, verkleind in 1965 bij aanleg Nieuwe Dolderseweg) is hoog.

De effecten op de parkweide en de omliggende bosvakken met parkbosranden dienen in samenhang getoetst te worden, omdat ze in samenhang het parkachtige karakter van de tuin- en parkaanleg bepalen. Met de geleverde gegevens is het niet toetsbaar in welke mate de overgebleven door parkbossen omsloten parkweide negatief effect zal ondervinden. De tekening van het wegtracé maakt niet duidelijk welke beplanting behouden of gekapt wordt en hoe breed de taluds worden ter behoeve van de afdaling richting de Nieuwe Dolderseweg. Het is ook niet duidelijk of er sprake is van een verdiepte ligging van het tracé en of de belangrijkste zichtlijn vanaf het huis over de parkweide hierdoor al dan niet onderbroken wordt. Wel kan gesteld worden dat de getekende situatie met een tweebaansweg zal leiden tot aantasting van de gehele parkweide en de zichtlijn daarover door verkleining en vormverlies. Anders gezegd: dit terrein van hoge tuinhistorische waarde wordt dan deels indifferent. Ook vanwege de bijkomende elementen, zoals straatverlichting, verkeerslichten, bebording, hekwerken en autoverkeer.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

7

3. Effecten van de kortsluitroute voor de tuin- en parkaanleg als geheel: a. De tuinhistorische waarde van het gehele landgoed ten westen van de Nieuwe Dolderseweg is in de huidige situatie positief. Binnen het studiegebied vormt de sequentie van voortuin– oprijlaan-villa-geometrische tuin-parkweide met vijver het hoofdmoment waarvan de onderdelen een hoge tuinhistorische waarde hebben. De kortsluitroute ontloopt het terrein van hoge waarde in de nabijheid van de villa, maar heeft wel negatief effect op de parkweide waar het tracé aantakt op de Nieuwe Dolderseweg. De parkweide met hoge waarde wordt verkleind/vervormt en de zichtlijn wordt onderbroken (zie toelichting punt 2c). De overige parkdelen die het tracé doorkruist hebben een positieve of indifferente waarde en worden niet of beperkt aangetast; b. De aanleg van de kortsluitroute betekent een afkaveling van de noordwestelijke hoek van de buitenplaats. Dit afgekavelde parkdeel komt fysiek buiten het buitenplaatsterrein en het padenstelsel te liggen. De afkaveling moet gezien worden in combinatie met de voorgestelde ingrepen van tracé variant 1 (o.a. verkleining buitenplaats door verbreding Nieuwe Dolderseweg, vergraving taluds, kappen bomen binnen en buiten het perceel, verwijderen viaduct en opheffing verbindingsweg daarover).

Tezamen betekent het een negatief effect ten opzichte van de huidige situatie: de opgesplitste parkdelen functioneren niet meer als parkeenheid (o.a. qua beplantingssfeer, beheer, routing) en zijn zodoende minder herkenbaar als cultuurhistorische eenheid; c. De aanleg van een kortsluitroute over het perceel zorgt dag en nacht voor een toename van de zichtbaarheid van autoverkeer en de daarmee samenhangende infrastructuur zoals straatverlichting, verkeerslichten, bebording, hekwerken en een toename van geluid van optrekkende en vertragende voertuigen (60km/h zone). Dit betekent een significante verstoring van de belevingswaarde van de historische tuin- en parkaanleg en een onderbreking van de waardevolle zichtlijnen.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

8

CHER tracé variant nr.3 Aangeleverde tekening: kortsluitroute variant Dolderseweg, tekening t.b.v. milieuonderzoek Tekeningnummer 104, 25 juli 2022 Algemene beschrijving voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling: De geplande ontwikkeling is in grote lijnen gelijk aan tracé variant nr.1 met als toevoeging een nieuwe kortsluitroute tussen de Dolderseweg en de Nieuwe Dolderseweg:  De nieuwe weg (60km/h enkelbaans en tweebaans bij de kruising Nieuwe Dolderseweg) is gepland over het terrein van buitenplaats Den Engh (perceelnr. 3712);  De bushalte (ABRI) met fietsenstalling aan de westzijde van de Nieuwe Dolderseweg ontbreekt bij deze variant.

Uitsnede tekening tracé variant nr. 3 N

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

9

Effecten voorgenomen ontwikkeling op de cultuurhistorische waarden van buitenplaats Den Engh: 1.

Zie opmerkingen bij variant nr.1;

2. Effecten per deelgebied binnen het tracé kortsluitroute: a. De nieuwe inrit vanaf de Doldersweweg doorsnijdt de voortuin in landschapsstijl (aanleg 19181919) met hoge tuinhistorische waarde. De voortuin met gazons en golvende heesterranden is onderdeel van het ‘hoofdmoment’ van de tuin- en parkaanleg en is nagenoeg intact aanwezig. De geplande inrichting betekent een aantasting en negatief effect op de cultuurhistorische waarden. De doorsnijding vindt plaats op het verste/diepste punt van de voortuin, waardoor de zichtlijnen tussen voortuin en villa minder worden aangetast dan elders het geval zou zijn. Er zijn kansen om het negatief effect te beperken met inpassingsmaatregelen, maar deze staan niet op de aangeleverde tekening; b. Het tracé vervolgt zich als enkelbaansweg door de bosvakken (aanleg vóór 1900) met positieve tuinhistorische waarde. Doorsnijding betekent een negatief effect op de waarden voor het tracé zelf. De bosvakken hebben een vrij dichte beplanting, waardoor de verstoring van de parkdelen eromheen mogelijk beperkt zal blijven. Uit de tekening blijkt niet of er met het tracé rekening is gehouden met individuele markante of monumentale (park)bomen in de bosvakken. Om het parkachtige karakter te behouden is dit wel gewenst; c.

Het tracé kruist de Dwarslaan (restant oude structuur, aanleg 1910) en de verbindingsweg naar Almata (heraanleg jaren ’60), beide met positieve tuinhistorische waarde en belangrijke verbindende padenstructuren in de huidige aanleg. Uit de aangeleverde tekening blijkt dat de rondgaande routes op de buitenplaats worden onderbroken en er geen alternatieve oversteekplaats wordt gerealiseerd. Dit betekent een aantasting van de cultuurhistorische waarden van de padenstructuur als geheel. De Dwarslaan wordt over de gehele lengte, afgezien van de onderbreking en een onbekend aantal te kappen laanbomen, beperkt aangetast. Ter hoogte van de Dwarslaan is een verbreding van de wegprofiel getekend, waardoor er mogelijk meer laanbomen gekapt dienen te worden dan wanneer deze verbreding verderop zou worden ingezet. Dit ter overweging; d. Na de Dwarslaan doorsnijdt het tracé een parkbosrand en vervolgt zijn weg door de daarachter gelegen parkweide. De parkbosrand is onderdeel van de bosvakken van vóór 1900 en heeft een positieve tuinhistorische waarde. De tuinhistorische waarde van de parkweide (aanleg 1919, gewijzigd rond WW2, verkleind in 1965 bij aanleg Nieuwe Dolderseweg) is hoog. De effecten op de parkweide en de omliggende bosvakken met parkbosranden dienen in samenhang getoetst te worden, omdat ze in samenhang het parkachtige karakter van de tuinen parkaanleg bepalen.

Met de geleverde gegevens is het niet toetsbaar in welke mate de overgebleven door parkbossen omsloten parkweide negatief effect zal ondervinden. De tekening van het wegtracé maakt niet duidelijk welke beplanting behouden of gekapt wordt en hoe breed de taluds worden ter behoeve van de afdaling richting de Nieuwe Dolderseweg. Het is ook niet duidelijk of er sprake is van een verdiepte ligging van het tracé en of de belangrijkste zichtlijn vanaf het huis over de parkweide hierdoor al dan niet onderbroken wordt. Wel kan gesteld worden dat de getekende situatie met een tweebaansweg zal leiden tot aantasting van de gehele parkweide en de zichtlijn daarover door verkleining en vormverlies. Anders gezegd: dit terrein van hoge tuinhistorische waarde wordt dan deels indifferent. Ook vanwege de bijkomende elementen, zoals straatverlichting, verkeerslichten, bebording, hekwerken en autoverkeer.

3. Effecten van de kortsluitroute voor de tuin- en parkaanleg als geheel: STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

10

a. De tuinhistorische waarde van het gehele landgoed ten westen van de Nieuwe Dolderseweg is in de huidige situatie positief. Binnen het studiegebied vormt de sequentie van voortuin– oprijlaan-villa-geometrische tuin-parkweide met vijver het hoofdmoment waarvan de onderdelen een hoge tuinhistorische waarde hebben. Het tracé van de kortsluitroute heeft met name negatief effect op de ‘uiteinden’ van deze sequentie: aantasting van de voortuin in landschapsstijl en van de parkweide waar het tracé aantakt op de Nieuwe Dolderseweg (zie punt 2a en 2d). Vanwege de nabije ligging heeft het tracé van de kortsluitroute ook negatief effect op de ‘kern’ van de sequentie in de vorm van verstoring door verkeer en de onderbreking van de zichtlijn: omgeving villa en geometrische tuin. De nieuwe kortsluitroute heeft daarnaast negatief effect op de daaromheen gelegen parkbossen en lanen met positieve tuinhistorische waarden (zie toelichting punt 2b-c). Er zijn kansen om de negatieve effecten hier te beperken met inpassingsmaatregelen, maar deze staan niet op de aangeleverde tekeningen; b. De aanleg van de kortsluitroute betekent een opsplitsing en daarmee zelfs halvering van de buitenplaats. Dat is een groot negatief effect ten opzichte van de huidige situatie, met name door de onderbreking van de rondgaande padstructuren.

De opgesplitste parkdelen zijn minder herkenbaar en beleefbaar als cultuurhistorische eenheid/ensemble; c. De aanleg van een kortsluitroute over het perceel zorgt dag en nacht voor een toename van de zichtbaarheid van autoverkeer en de daarmee samenhangende infrastructuur zoals straatverlichting, verkeerslichten, bebording, hekwerken en een toename van geluid van optrekkende en vertragende voertuigen (60km/h zone). Dit betekent een significante verstoring van de belevingswaarde van de historische tuin- en parkaanleg en een onderbreking van de waardevolle zichtlijnen.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

11

CHER tracé variant nr.4 Aangeleverde tekening: kortsluitroute variant Paltzerweg, tekening t.b.v. milieuonderzoek Tekeningnummer 105, 25 juli 2022 Algemene beschrijving voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling: De geplande ontwikkeling is in grote lijnen gelijk aan tracé variant nr.1 met als toevoeging een nieuwe kortsluitroute tussen de Dolderseweg en de Nieuwe Dolderseweg in het verlengde van de Paltzerweg:  De nieuwe weg (60km/h enkelbaans en tweebaans bij de kruising Nieuwe Dolderseweg) is gepland over het terrein van buitenplaats Den Engh (perceelnr. 3712);  De bushalte (ABRI) met fietsenstalling aan de westzijde van de Nieuwe Dolderseweg ontbreekt bij deze variant.

Tekening tracé variant nr. 4 N

Effecten voorgenomen ontwikkeling op de cultuurhistorische waarden van buitenplaats Den Engh: STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

12

1.

Zie opmerkingen bij variant nr.1;

2. Effecten per deelgebied binnen het tracé kortsluitroute: a. De nieuwe inrit vanaf de Doldersweweg/Paltzerweg doorsnijdt de perceelgrens van de buitenplaats ter plaatse van het parkbos met daarin enkele grote bomen, waaronder een karakteristieke laagvertakte tamme kastanje langs de Dolderseweg. Het parkbos is onderdeel van de bosvakken van vóór 1900 en heeft een positieve tuinhistorische waarde. De tekening maakt niet duidelijk hoe breed het wegprofiel is inclusief bermen, hekken etc. en welke beplanting behouden of gekapt wordt. Het effect op de cultuurhistorische waarden is hierdoor niet voldoende te beoordelen. De bosvakken hebben een vrij dichte onderbeplanting, waardoor de verstoring van de parkdelen eromheen mogelijk beperkt zal blijven; b. Het tracé vervolgt zich over een open grasveld met asfaltparkeerplaats. Deze open ruimte voert terug op de locatie van een inmiddels gesloopt paviljoen en heeft in de huidige situatie een indifferente tuinhistorische waarde. De aanleg van een weg door deze open ruimte betekent geen negatief effect op de cultuurhistorische waarden van de plek zelf; c. Het tracé slingert vervolgens door een stuk parkbos met positieve waarde en kruist de Dwarslaan (ook positieve waarde) op de plek waar het pad in het laanprofiel ontbreekt, maar waar wel de laanbeplanting is blijven staan.

De Dwarslaan wordt over de gehele lengte, afgezien van de onderbreking en een onbekend aantal te kappen laanbomen, beperkt aangetast. Bij de inpassing van het tracé dient rekening gehouden te worden met individuele karakteristieke laan- en bosbomen; d. Het tracé steekt vervolgens schuin over de daarachter gelegen parkweide, door de slingerende vijverpartij en dwars door de centrale zichtlijn vanuit het huis. De tuinhistorische waarde van de parkweide (aanleg 1919, gewijzigd rond WW2, verkleind in 1965 bij aanleg Nieuwe Dolderseweg) is hoog. De slingerende vijverpartij (aanleg 1918/1919, verplaatst na 1965) heeft een positieve waarde als onderdeel van de aanleg in landschapsstijl. Met de geleverde gegevens is het niet toetsbaar in welke mate de overgebleven door parkbossen omsloten parkweide negatief effect zal ondervinden. De tekening van het wegtracé maakt niet duidelijk welke beplanting behouden of gekapt wordt en hoe breed de taluds worden ten behoeve van de afdaling richting de Nieuwe Dolderseweg. Het is ook niet duidelijk of er sprake is van een verdiepte ligging van het tracé, bijvoorbeeld door de verdiepte bedding van de vijver. Wel kan gesteld worden dat de getekende situatie met een tweebaansweg zal leiden tot grote aantasting van de gehele parkweide en de zichtlijn daarover door verkleining en vormverlies.

Ook vanwege de bijkomende elementen, zoals straatverlichting, verkeerslichten, bebording, hekwerken en autoverkeer. De slingerende vijverpartij als onderdeel van het hoofdmoment en de aanleg in landschapsstijl zal komen te vervallen.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

13

3. Effecten van de kortsluitroute voor de tuin- en parkaanleg als geheel: a. De tuinhistorische waarde van het gehele landgoed ten westen van de Nieuwe Dolderseweg is in de huidige situatie positief. Binnen het studiegebied vormt de sequentie van voortuin– oprijlaan-villa-geometrische tuin-parkweide met vijver het hoofdmoment waarvan de onderdelen een hoge tuinhistorische waarde hebben. De parkweide met hoge waarde wordt verkleind/vervormt en de zichtlijn over de parkweide wordt onderbroken (zie punt 2d). De kortsluitroute ontloopt het terrein van hoge waarde in de nabijheid van de villa en de geometrische tuin, maar heeft toch ook negatief effect op deze ‘kern’ van de sequentie in de vorm van verstoring door verkeer en de onderbreking van de zichtlijn over de parkweide. De overige parkdelen die het tracé doorkruist hebben een positieve of indifferente waarde en worden niet of beperkt aangetast (zie toelichting punt 2a-c). Er zijn kansen om hier de negatieve effecten te beperken met inpassingsmaatregelen, maar deze staan niet op de aangeleverde tekeningen; b. De aanleg van een nieuwe kortsluitroute betekent een onderbreking van het historische padenpatroon/routing door de parkaanleg in landschapsstijl. Dit is een negatief effect op de parkaanleg als geheel. Daarbij moet opgemerkt worden dat de huidige asfaltwegen niet in oorspronkelijke staat zijn qua materiaal en uitstraling.

De aangeleverde tekening maakt niet duidelijk of de huidige functie van geasfalteerde parkeerplaats naar elders verplaatst wordt. Dit heeft mogelijk ook (negatief) effect voor het betreffende parkdeel; c. De aanleg van de kortsluitroute betekent een opsplitsing en daarmee een verkleining van de buitenplaats. Dat is een negatief effect ten opzichte van de huidige situatie. Het zuidelijke parkdeel komt hierdoor fysiek buiten het buitenplaatsterrein en het padenstelsel te liggen. De afgesplitste parkdelen bestaan voornamelijk uit bosvakken met open plekken/grasvelden. Het is denkbaar dat het parkachtige karakter van het afgesplitste deel wel behouden kan blijven, maar een instandhoudingsplan hiervoor ontbreekt; d. De aanleg van een kortsluitroute over het perceel zorgt dag en nacht voor een toename van de zichtbaarheid van autoverkeer en de daarmee samenhangende infrastructuur zoals straatverlichting, verkeerslichten, bebording, hekwerken en een toename van geluid van optrekkende en vertragende voertuigen (60km/h zone). Dit betekent een significante verstoring van de belevingswaarde van de historische tuin- en parkaanleg en een onderbreking van de waardevolle zichtlijnen.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

14

Conclusie (tracé 1-4): De verbreding van Nieuwe Dolderseweg heeft negatief effect op de cultuurhistorische waarden van de tuin- en parkaanleg van buitenplaats Den Engh. Een kortsluitroute over het perceel van de buitenplaats Den Engh, in welke variant ook, betekent aantasting van de aanwezige tuinhistorische waarden en grote verstoring van de tot op heden bewaard gebleven kern (het hoofdmoment) van de buitenplaats. De mate van effect verschilt per variant tracé. Op basis van de aangeleverde plantekeningen kan slechts een voorlopige analyse opgesteld worden met de effecten op hoofdlijnen. De varianten zijn onvoldoende uitgewerkt om de visueel-ruimtelijke consequenties volledig te beoordelen.  Zo is het niet duidelijk in hoeverre de belangrijkste zichtlijnen op en vanaf Villa Den Engh over de parkweide worden verstoord door objecten langs de Nieuwe Dolderseweg en de kortsluitroute, zoals een nieuwe bushalte, fietsenstalling, bebording, verkeerslichten, verlichting, hekken en verkeersbewegingen;  De plantekeningen geven alleen de kaplocaties weer van de bomen die zijn ingemeten. Andere te kappen (park)bomen staan niet op de kaarten. Het is denkbaar dat een deel van de genoemde negatieve effecten enigszins te beperken zijn met inpassingsmaatregelen, bijvoorbeeld in de vorm van herplant en parkrestauratie.

Op de aangeleverde tekening zijn hiervoor geen maatregelen opgenomen:  Een landschappelijk inpassingsplan ontbreekt. Een landschappelijk inpassingsplan zal ook beoordeeld moeten worden op effecten. De slingerbeweging van het tracé kortsluitroute is denkbaar in een aanleg in landschapsstijl, mits zorgvuldig ingepast;  Een instandhoudingsplan is nodig om het voortbestaan van de tuin- en parkaanleg van buitenplaats Den Engh te garanderen.

STICHTING IN ARCADIË

CHER (Cultuurhistorische effectrapportage) voor buitenplaats Den Engh bij het project ‘Nieuwe verbindingen Den Dolder’ - 4 tracé varianten., 16 maart 2023

15