06b-Motie MenstruatieMiddelen - MUPs

MOTIE MenstruatieMiddelen / MUP’s De gemeenteraad van de gemeente Zeist, in vergadering bijeen op 21 februari 2023, in behandeling het raadsvoorstel Invulling stelpost effecten samenleving (23RV008). Constaterende dat: • 1 op de 10 vrouwen en meisjes in Nederland onvoldoende geld heeft om maandelijks goede menstruatiemiddelen te kopen; • menstruatie-armoede voor velen een moeilijk bespreekbaar onderwerp is, omdat er zowel rond armoede als rond menstruatie vaak een schaamte zit; • de Tweede Kamer in december 2022 bij ruime meerderheid heeft aangegeven dat zij wil dat menstruatieartikelen “gratis en laagdrempelig” beschikbaar gesteld gaan worden “in ieder geval voor de minima”; • er al veel voorbeelden zijn van gemeenten waar menstruatiemiddelen gratis en laagdrempelig aangeboden worden; • er in de gemeente Zeist een aantal menstruatieproducten-uitgiftepunten (MUP’s) is; • het menstruatieproducten-uitgiftepunt in De Koppeling momenteel niet functioneert; • goede, gerichte communicatie aan de doelgroep van essentieel belang is zodat zij weten waar de uitgiftepunten zijn, deze eenvoudig kunnen bezoeken en anoniem de producten kunnen vinden; • het Armoedefonds, leunend op donaties, een belangrijke partner is die de levering van menstruatieproducten aan de MUP’s mogelijk maakt.

Overwegende dat: • vrouwen en meiden door menstruatiearmoede gezondheidsrisico’s lopen, het schadelijk is voor het gevoel van eigenwaarde van de vrouw en haar beperken in de vrijheid; zij kunnen daardoor soms niet naar school, werk of andere activiteiten. • menstruatie-armoede een groot maatschappelijk probleem is dat moet worden bestreden; • laagdrempelige toegang tot gratis menstruatieproducten een basisbehoefte is voor vrouwen en meiden; • de gemeente Zeist een verantwoordelijkheid heeft om dit probleem aan te pakken en hierbij initiatieven op te zetten, te stimuleren en te ondersteunen; Verzoekt het college: • de bestaande menstruatieproducten-uitgiftepunten te blijven handhaven en verder uit te breiden met voor de doelgroep logische en gemakkelijk te bereiken locaties; • het menstruatieproducten-uitgiftepunt in De Koppeling op korte termijn te herstellen; • goed en gericht over de uitgiftepunten te communiceren aan de doelgroep en organisaties die de doelgroep bedienen (bijv. door dit mee te nemen in de communicatie over de kledingpas, zoals genoemd in Raadsvoorstel ‘Invulling Stelpost Effecten Samenleving’ (23RV008));

•

vanuit de reservering voor aanvullende ondersteuning maatschappelijke partners en initiatieven (zie 23RV008; derde ondersteuningsmaatregel) een passende donatie te doen aan het Armoedefonds, voor de menstruatieproducten die door het Armoedefonds aan MUP’s in Zeist worden verstrekt.

En gaat over tot de orde van de dag. Jeroen van den Heuvel D66 Zeist

Wilma Breddels PvdA

Silke Zwart GroenLinks

Hanny Roelofsen-Beentjes Seyst.nu

TOELICHTING

1. Ter achtergrondinformatie en inspiratie voor de uitvoering, hieronder delen uit een eerdere, langere conceptversie van de motie Achtergrondinformatie bij ‘Constaterende dat’: • Uit onderzoek blijkt dat: o In Nederland gemiddeld 1 op de 10 vrouwen en meisjes te maken hebben met menstruatiearmoede; dat iemand geen geld heeft om elke maand tampons of maandverband te kopen. o De kosten per maand verschillen per persoon/situatie en de schattingen zijn divers en lopen uiteen van gemiddeld ca. € 8,- - € 13,- per maand per persoon. Per huishouden kan dit dus met meerdere vrouwen/meiden zo oplopen naar € 21,-, € 32,- etc. en een behoorlijk deel van het (minima)budget voor boodschappen van bijvoorbeeld € 50,- - €75,- per week zijn. o Menstruatie-armoede vooral voorkomt bij de minima en meiden van 16-20 jaar. • Er een beweging is naar het gratis verkrijgbaar maken van bijv. tampons en maandverband, voor iedereen, of voor minima: o Schotland heeft in 2021 als eerste land ter wereld een wet hiervoor aangenomen; o Diverse gemeenten stellen menstruatiemiddelen gratis beschikbaar aan minima, zoals: ▪ Nieuwegein, Rotterdam, Elst, Westland, Westerwolde, Utrecht, etc., etc. o De Tweede Kamer heeft in december 2022 bij ruime meerderheid aangegeven dat zij wil dat menstruatieartikelen “gratis en laagdrempelig” beschikbaar gesteld moeten gaan worden “in ieder geval voor de minima”.

Achtergrondinformatie bij ‘Overwegende dat’: • In Zeist in 2022 2x in het algemeen in de Nieuwsbode is gecommuniceerd over menstruatiearmoede en de MUP’s (Menstruatieproducten UitgiftePunt, incl. adressen). • De MUP’s in Zeist de artikelen meestal bij het Armoedefonds bestellen; een stichting die het moet hebben van donaties. • Een rondje langs de MUP’s op woensdagmiddag 15-02-2023, o.a. de volgende inzichten heeft opgeleverd (zie ook de bijlage): o WijkServicePunt De Koppeling wel als MUP op de kaart staat, maar niet als MUP functioneert; o Bij de voedselbank wel menstruatiemiddelen beschikbaar zijn (zonder dat daarvoor punten worden gerekend), maar meenemen ervan gedoseerd plaatsvindt in verband met het budget van de Voedselbank. Een moeder met 2 puberdochters heeft niet voldoende aan die dosis. Daarnaast voldoet niet de hele doelgroep aan de criteria om bij de Voedselbank te mogen komen;

o

•

De indruk bij een aantal MUP’s bestaat dat maar een klein deel van de doelgroep gebruik maakt van de MUP’s, bijvoorbeeld door onwetendheid (over het bestaan van de MUP’s en de locaties) en schaamte (over menstrueren in het algemeen en/of om bij het MUP niet te durven vragen naar de exacte plek waar de middelen te vinden zijn). En dat de coördinatoren bij een aantal MUP’s aangaven dat meer bekendheid van de MUP’s bij de doelgroep hier zou kunnen helpen. Er – afhankelijk van het MUP in kwestie – soms nauwelijks, soms met enige regelmaat / redelijk gebruik van wordt gemaakt, maar het gebruik ervan nog niet is wat zou kunnen worden verwacht op basis van de hierboven genoemde onderzoeken.

Achtergrondinformatie / inspiratie bij ‘Verzoekt het college’: • Het MUP in De Koppeling te herstellen. En de MUP-locaties op de website van MeanderOmnium te updaten / en ook in de toekomst up-to-date te houden. • In aanloop naar de genoemde verwachte landelijke wijziging, met maatschappelijke partners te kijken of er meer MUP’s kunnen worden gemaakt, op goed bereikbare locaties, waar de potentiële doelgroep ‘automatisch’ komt. • In te zetten op gerichte communicatie aan de doelgroep, bijvoorbeeld door het onderwerp efficiënt en effectief mee te nemen in de communicatie over de kledingpas, zoals genoemd in Raadsvoorstel ‘Invulling Stelpost Effecten Samenleving’ (23RV008): o Ter algemene voorlichting (ook om het ‘taboe’ te verkleinen, het onderwerp ‘normaler’ te maken); o Daarbij niet alleen de adressen van de MUP’s te vermelden, maar ook een omschrijving van de precieze plek op de locatie waar de producten gevonden kunnen worden (zodat men op de locatie niet aan iemand hoeft te vragen waar de middelen precies te vinden zijn). • Te communiceren over de MUP’s aan organisaties die de doelgroep bedienen (bijv. Stichting Leerkansen Zeist, RDWI, Sociaal Raadslieden, Sociaal Team, scholen, het team Voor L-kaar, etc.) om ook daar de bekendheid over het probleem en de MUP’s te vergroten, zodat zij de informatie warm door kunnen geven aan de doelgroep.

• Het assortiment op de MUP’s van aan de gemeente verbonden partijen en/of (deels) door de gemeente gefinancierde organisaties te bezien en bijv. de menstruatiecup als duurzaam alternatief onder de aandacht te brengen en/of aan te bieden (uiteraard niet op te dringen; vrije keus laten).

Deelkast Bergweg 92A Noorderlichtkerk Zeist

Openings-/ besschikbaarheidstijden

Adres

Volgens site Armoedefonds

Locatie

Volgens site Meander-Omnium

2. Bevindingen uit het rondje langs de MUP’s op woensdagmiddag 15-02-2023

Ja

Nee*

24/7

Lokatie

Voorraad

Mate van gebruik*

Overigen

Buiten Meer dan voldoende. Navraag was Een deelkast achter niet mogelijk. fietsenstalling Weggeefkastje Schermerslaan 232 Ja Ja 24/7 Buiten Beperkt. (tampons, Navraag was Schermerslaan Zeist Een deelkast op n.a.w. v.w. hygiënische niet mogelijk. trottoir verpakking) Wijkcentrum Laan van Vollenhove 12B Ja Ja Ma-vrij Binnen Meer dan voldoende. Niet heel veel. Uitleg in 't Volle Hof Zeist 9:00-17:00 In halletje voor braille. toiletten De Koppeling De Clomp 1904 Ja Ja Het MUP (Menstruatieproducten Uitgifte Punt) is onbekend bij sleutelpersoon/coördinator. Zeist Geen producten voorhanden. Wijkservicepunt Johan v. Oldenbarneveltln 103 Ja Ja Ma-vrij Binnen Meer dan voldoende. Met enige Noord Zeist 10:00-16:00 In gang tegenover Redelijk breed regelmaat. toiletten assortiment. Kerckebosch Prinses Margrietlaan 32 Ja Nee* 24/7 Buiten Voldoende. Redelijk. wijkinloophuis Zeist In een kast met vrij toegankelijke lades Kerckebosch Prinses Alexialaan 3 Ja Ja 9:00-18:00 Buiten Geen. Navraag was minibieb Zeist Een deelkast met niet mogelijk. slotje, op trottoir. Voedselbank Kwikstaartlaan 44 Nee Ja Ma 12:30-15:00 Binnen Meer dan voldoende. Redelijk. Kost geen Zeist Di/wo/vr 12:30-14:30 In schap. Daaruit Wel gedoseerd mee te punten. Do 19:00-21:00 mee te nemen. nemen (ivm budget). ADRA Prins Alexanderweg 1D Nee Ja Ma 10:00-13:00 Binnen Meer dan voldoende.

Met enige Share & Care Huis Ter Heide Wo/do 10:00-16:00 Op het toilet. regelmaat. M.n. Vrij 10:00-13:00 na taalklas. *Voor deze MUP’s worden de producten n.a.w. niet bij het Armoedefonds besteld. **Exacte aantallen worden nergens bijgehouden (begrijpelijk; zou niet in verhouding staande administratieve lasten betekenen).

3. Ter achtergrondinformatie een aantal web-links Link naar het Armoedefonds: https://www.armoedefonds.nl De twee artikelen in de Nieuwsbode Zeist in 2022: - 11 augustus 2022: https://www.denieuwsbode.nl/nieuws/overig/846192/mups-helpen-bij-menstruatiearmoede - 8 maart 2022: https://www.denieuwsbode.nl/lokaal/overig/798328/ook-in-zeist-helpen-mup-s-bijmenstruatie-armoede Enkele onderzoeken naar het onderwerp: - De Bovengrondse, 2019: http://hetdamesverband.nl/hetonderzoek en https://drive.google.com/file/d/1lbecW5KZKzR8SrMmdiPGUYj3i20Dxgr1/view - Plan International, 2019: https://www.planinternational.nl/uploaded/2019/11/Plan-InternationalBloedserieus-onderzoek-over-menstruatie-armoede-en-schaamte.pdf?x10900 - Het Parool, 21 oktober 2021: https://www.planinternational.nl/uploaded/2019/11/Plan-InternationalBloedserieus-onderzoek-over-menstruatie-armoede-en-schaamte.pdf?x10900 Algemene artikelen in de pers: - 4 februari 2023, NOS: https://nos.nl/artikel/2462441-meer-aandacht-voor-kosten-menstrueren-maak-hierzelf-de-rekensom (de aanleiding voor deze motie) - 6 december 2022, NOS: https://nos.nl/artikel/2455342-kamer-tampons-en-maandverband-gratis-voormensen-met-laag-inkomen - 30 augustus 2022, NOS: https://nos.nl/artikel/2462441-meer-aandacht-voor-kosten-menstrueren-maakhier-zelf-de-rekensom - 10 mei 2022, NOS:

https://nos.nl/artikel/2428278-elke-maand-bezuinigen-op-eten-of-thuisblijven-vanschool-dit-is-menstruatiearmoede - 4 februari 2022, Binnenlands Bestuur: https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/gemeenten-biedenvrouwen-en-meisjes-hulp-aan - 5 november 2019, NOS: https://nos.nl/artikel/2309153-menstruatie-armoede-geen-geld-voormaandverband-dan-maar-wc-papier

4. Kaartje met MUP’s: website Armoedefonds

5. Kaartje met MUP’s: website MeanderOmnium