06-Bijdrage Rutteman

Rondetafel Biodiversiteit Gemeente Zeist, 25 Mei 2021 Inbreng Dr. G. R. Rutteman, namens werkgroep De Groene Driehoek. De biodiversiteit is sterk achteruitgegaan in laatste decennia. In Nederland, Europa, de wereld. Nu ligt er plan van aanpak voor gemeente Zeist, waarvoor waardering. Toch mis ik – als onderzoeker - de aanpak van onderliggende problemen. En ook de aandacht voor de plaats van de Zeistenaar ten opzichte van het globale probleem. Om met het laatste te beginnen: (1) heeft plastic afval invloed op biodiversiteit? Ja, niet direct merkbaar, bij ons in de gemeente, maar elders in de wereld is de invloed groot. Wat vinden we terug in de huidige plannen? <relatie zwerfvuil> (2) Dan over de invloed van gebruik van insecticiden, fungiciden en herbiciden: Die invloed is groot, pervers te noemen. Van insecticiden en fungiciden is overduidelijk, dat deze biodiversiteit schaden. Voor herbiciden is er nog enige controverse. Bijzonder is het verbod op gebruik van glyfosfaat voor gemeentes en particulier. Toch zie ik in Zeist bij tal van tuincentra dit middel in de verkoop.

Zeist: wat doen we hiermee? Referenties: https://www.paneurope.info/old/Resources/Briefings/Pesticides_and_the_loss_of_biodiversity.pdf?fbclid=Iw AR3ut2ZUoQ0vwwOGOqYLf9tkfx834xh7aAaS1TXpGi3LfIMcajt6-Ozm9-s https://www.wur.nl/upload_mm/b/3/8/94e7760f-3dca-4cc1-8365018832a8d729_Persistent%20negative%20effects%20of%20pesticides%20Geiger%20et%20 al%202010.pdf https://www.nature.com/articles/s41559-020-1134-5 (3) wat is het effect van lawaai op biodiversiteit? Dat effect is groot, erg groot. Hoge en lage diersoorten ervaren probleem bij oriëntatie; herkennen van predator, en als gevolg hiervan, gaan een gebied mijden. Zeer veel dieren communiceren onderling door geluid. "Anthropogenetic noise" benadeelt dit. Lees hierover grote meta-analyse: https://environmentalevidencejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13750-02000202-y Toch zie ik deze invloed met geen woord terug in onderzoek en aanpak... Dit beschouw ik als groot gemis. (4) Wat is effect van 'lichtvervuiling' op biodiversiteit. Hier geldt vergelijkbare vaststelling: die invloed is voor avond- en nachtdieren erg groot. En verdient genoemd te worden.

Vanuit werkgroep de Groene Driehoek: Dit bijzondere half open landschap tussen Zeist – Driebergen en Bunnik, werd al tientallen jaren geleden omschreven als de tuin van Utrecht. Wil hieraan toevoegen: Het is de tuin van Zeist; ik herhaal, van Zeist... In in het kader van duurzame opwek, heeft de gemeente het idee dat in dit gebied duurzame opwek – mega-rotor windturbines en mega-zonneweides een belangrijke bijdrage kan leveren aan de CO2 reductie. Ieder zal begrijpen dat eventuele plaatsing van megawindturbines nadelig uitpakt. Grote zonneweides geven kans grond te onttrekken aan intensieve landbouw, dat lijkt op zich geen nadeel. Maar, deze grond wordt dan ook onttrokken aan een mogelijke transformatie naar circulaire landbouw, en die grond is - ook in de GD, hard nodig. Minder stikstofbelasting, minder gebruik herbicides en andere bestrijdingsmiddelen geven het gebied de kans tot herstel biodiversiteit. Dat herstel is veel en veel minder bij plaatsing van zonneweides. En een nog sterkere verbetering, namelijk omzetting naar natuur, wordt ook in de weg gezeten door zonneweides. Daarom: zon op dak. Er is meer mogelijk wat betreft plaatsing zonnepanelen op dak. Dat is Europees (subsidiabel) beleid, net als trouwens sterkere inzet van veel kleinschalige windturbines in urbane gebied.

Deze elementen dienen ook vanuit hoofdstuk biodiversiteit aandacht te krijgen bij de - veel te smalle - gebiedsvisie voor de Groene Driehoek. De nu gekozen aanpak van het opstellen van een gebiedsvisie om eventuele opwek duurzame energie te onderzoeken is veel te beperkt, te sectoraal. Nu is dit gebied een flessenhals bij verbindingen van zones met natuur. Verbeteringen, inclusief reductie geluid, zijn hard nodig. We hebben met de gemeente en fracties alternatieven voor duurzame energie besproken, waarnaar ik gaarne verwijs. Eén belangrijk element dient (zie nadeel van geluid) ook de biodiversiteit: een geluidswal langs de A12. In afgelopen decennium lawaaiiger geworden met uitbreiding A12. En, op die geluidswal kan wèl ruimte genomen voor zonnepanelen. Liefst te ontwikkelen in samenspraak met buurgemeentes.

G.R. Rutteman, 25-05-2021