05-Concept-inspraakreactie met bijlage voorstel voor RT rv bebouwde kom Wet Natuur (Visscher)
Tekst van het document
Concept-inspraakreactie met Bijlagevoorstel RT 16-11-2023 over RV bebouwde kom Wet Natuurbescherming (23RV070 / 255944) Egbert Visscher / 16 november 2023 Procedure Al eind 2022 zijn er zienswijzen ingediend over de concept aangepaste conceptkaart Bebouwde kom Wnb. Daarop ontvingen de indieners, grotendeels organisaties - in mei een nota van zienswijzen die op 31 mei met ambtenaren is besproken. In de herfstvakantie ontvingen de indieners de nota van toelichting en zienswijzen met de aangepaste kaart die een week later werd besproken tijdens de Ronde tafel. Dat was kort dag, te kort om met de achterbannen te bespreken. Bovendien had de gemeente de bevolking nog niet actief over de voorgenomen ingrijpende aanpassing van de kaart geïnformeerd. Nu is er dus een 2e kans om het voorstel aan te passen aan de dringende wensen van de insprekers. Algemene achtergrond en betekenis De discussie gaat niet over een technische kwestie of een economische kostenbatenanalyse maar fundamenteel om de betekenis van natuurbescherming in deze tijd. De Wet natuurbescherming uit 2017 die de Boswet heeft vervangen is ondergebracht in de Omgevingswet die per 1 januari 2024 van kracht wordt. Natuurbescherming is wereldwijd van belang voor het behoud van biodiversiteit, behoud van klimaat en aanpassing aan klimaatverandering, kwaliteit van bodem, water en lucht, recreatie etc.
Het klimaatakkoord van deze week tussen de VS en China onderstreept dat nog eens. Voor nu en in de toekomst is het beste zoveel mogelijk bestaande natuur en bos te behouden in plaats van die te compenseren. Dat geldt des te meer omdat Nederland met slechts 11 % procent bos op de Europese ranglijst bijna onderaan staat. Eenmaal gekapt bos of opgeofferde natuur komt niet snel terug, dat kost tientallen jaren. Afhankelijk van de grondslag en omstandighedenpas 40, 80 of meer jaren. Intussen kan de verdwenen natuur niet bijdragen aan de dringend noodzakelijke ontwikkelingen. Natuur- en boscompensatie is in het verleden vooral in Nederland bedacht, maar levert pas op de zeer lange termijn resultaat op. Het gaat om een soort PAS-regeling (Programma Aanpak Stikstof 2015, ook in het kader van de Wnb) waarbij een voorschot kon worden genomen op gewenste of afgesproken toekomstige ontwikkelingen. Dit is een bodemprocedure waard. Vergeet verder ook niet dat voor mensen uit de Randstad de Heuvelrug het meest dichtbij gelegen doorgankelijke grote natuur- en bosgebied is. Moeten we dat steeds verder aantasten? Kortom: kijk ook verder dan de grenzen van de eigen gemeente of de provincie. Wijziging kaart bebouwde kom Wnb 1. Gebiedjes die buiten de bebouwde kom Wnb gaan vallen.
Op de geactualiseerde kaart zijn in lijn met de Wet natuurbescherming enkele gebiedjes buiten de Bebouwde kom Wnb gebracht. Denk aan de natuur-en bosscheggen in Kerckebosch, een hoek van het Sanatoriumbos, het gebied achter het Zeister Slot, de bosreservaten van het Utrechts Landschap in Bosch en Duin en enkele smalle bosstroken langs de A28 en de Amersfoortseweg bij Sterrenberg. 2. Gebieden die alsnog buiten de bebouwde kom Wnb zouden kunnen vallen In dit verband kan daaraan nog worden toegevoegd: landgoederen langs de provinciale Utrechtseweg zoals Pestersbos e.o. en De Brink e.o., Den Engh-Almata in Den Dolder, de rest van Bosch en Duin (i.v.m. de bostuinen) en de bosdelen van het BP Dennendal. 3. Gebieden die binnen de bebouwde kom Wnb worden gebracht Volgens het Raadsvoorstel worden nog ten minste 4 grote gebieden voor de inwerkingtreding van de Omgevingwet in december 2024 binnen de bebouwde kom Wnb gebracht. Het gaat om de beoogde bouwvlakken van de WA Hoeve, Huis ter Heide-West,
1
Sortie 16 langs de Amersfoortseweg en de voormalige Vliegbasis. Dit is om juridische en inhoudelijke redenen ongewenst en onnodig. Gepleit wordt dit in de kaart en de nota van toelichting en zienswijzen aan te passen. Het voorstel is een dergelijke wijziging pas mogelijk te maken nadat de (eventueel) noodzakelijke procedures t.b.v. het betreffende bestemmingsplan en de omgevingsvergunning(en) in het kader van nieuwe ontwikkelingen in rechte onherroepelijk zijn geworden en daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden. En vervolgens de kaart daarop aan te passen. Zie verder het voorstel en de onderbouwing daarvan in de bijgaande bijlage. Ad punt 3. Redenen om de gebieden niet versneld onder het gemeentelijk regiem te brengen zijn onder meer: Juridisch - De provinciale bescherming van bos en natuur volgens de Wnb 2017 en de provinciale Verordening Natuur en Landschap 2018 (VNL) is thans ruimer dan die volgens de gemeentelijke bomenverordening van groene-kaart-gebieden. - Het ontbreken van de juridische onderbouwing op basis van de Wnb 2017 en de provinciale Verordening Natuur en Landschap (VNL 2018). Het gaat immers om de vereiste feitelijke bebouwing of die op korte termijn. - Een besluit tot wijziging voorafgaande hieraan tast de rechtszekerheid van direct belanghebbenden aan.
- Ook overheden moeten zich houden aan juridisch onherroepelijke beslissingen en daar in hun beleid niet op vooruit lopen. De eventuele beperking van een wijziging totdat een vastgesteld bestemmingsplan is vastgesteld tast ook de rechtszekerheid van direct-belanghebbenden aan. Juridische procedures over zo’n plan en over de uitwerking ervan in omgevingsvergunningen kunnen namelijk nog tot ingrijpende wijzigingen leiden. Ook kunnen omstandigheden en politieke inzichten veranderen die tot een andere keuze leiden. Dat is eerder gebeurd. - Het te nemen besluit ondermijnt de uitvoering van het in mei unaniem aangenomen burgeramendement Opname groenambities. Pas als de groeninventarisatie is uitgevoerd kan bij de planontwikkeling een evenwichtige waardenweging plaatsvinden. Als dan het dan toch niet mogelijk is natuur en bos te behouden, dan kan een (verplichte) compensatie worden afgesproken inclusief kwaliteitscompensatie en vervolgens ook het regiem dat daarbij past.
-
De vaststelling van de gepresenteerde kaart zal juist tot allerlei procedures leiden.
Inhoudelijk - Er is geen sprake van een evenwichtige natuur- en bosbalans en evenmin dubbelle compensatie van bos en natuur. De uitwisseling van rood en groen volgens het programma Hart van de Heuvelrug is niet gelijk aan de boscompensatie volgens de Wet Natuurbescherming. Veel natuur en bos zijn volgens HvdH juist niet gecompenseerd. De Vliegbasis behoorde bijvoorbeeld voor de uitvoering van HvdH al grotendeels tot groen NNN-gebied, maar werd bij de uitruil rood-groen als rood gebied ingeruild. - Er is geen zekerheid over de verruiming van het gemeentelijk beschermingsniveau overeenkomstig het niveau van de provincie en van voorbeeld-gemeenten. Het vooruitlopen daarop is qua bescherming dan ook niet verantwoord.
2
Bijlage waarin punt 3 in een voorstel is uitgewerkt. (Dit voorstel kan als bron worden gebruikt voor een kort amendement.) Voorstel t.b.v. ronde tafel 16 november 2023: verzoek tot wijziging raadsvoorstel Betreft: concept-besluit over het raadsvoorstel Bebouwde kom Wet natuurbescherming (23RV070 / 255944) Beoogde doel van de inspraakreactie De beslispunten van Raadsvoorstel 23RV070 / 255944, die thans luiden: “ 1. in te stemmen met bijgaande Nota van toelichting en zienswijzen en 2. de geactualiseerde, digitale kaart “Bebouwde kom Wet natuurbescherming” vast te stellen.” zijn door de gemeenteraad van Zeist als volgt gewijzigd en vastgesteld: “De Raad besluit: 1. De nota van toelichting en zienswijzen zodanig aan te passen dat een wijziging van bebouwde kom Wnb pas mogelijk te maken nadat de (eventueel) noodzakelijke procedures t.b.v. het betreffende bestemmingsplan en de omgevingsvergunning(en) in het kader van nieuwe ontwikkelingen in rechte onherroepelijk zijn geworden en daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden, en als zodanig in te stemmen met de aldus gewijzigde Nota van toelichting en Zienswijzen; en 2. de geactualiseerde digitale kaart “Bebouwde kom Wet natuurbescherming” in het vervolg aan te passen aan bovenstaand, gewijzigd, punt 1, d.w.z.
dat nu voor de WA-Hoeve, Huis ter Heide-West, Sortie 16 en de Vliegbasis Soesterberg de huidige kaart bebouwde kom Wnb blijft gelden tot aan bovenstaand gewijzigd beslispunt 1 is voldaan.” Toelichting juridische overwegingen - De provinciale bescherming van bos en natuur volgens de Wnb 2017 en de provinciale Verordening Natuur en Landschap 2018 (VNL) is thans ruimer dan die volgens de gemeentelijke bomenverordening van groene-kaart-gebieden. (In de toekomst kan dat veranderen wanneer in het integrale omgevingsplan en de gemeentelijke bomenverordening een ruimer beschermingsbeleid wordt vastgesteld.) Het gaat onder het provinciaal regiem van de Wnb om verplichte compensatie met een kwaliteitstoeslag en bescherming van oude bosgroeiplaatsen (meer dan 150 jaar oud) en volgens de VNL art. 4 bijlage 1 om o.a. kwaliteitscompensatie. Daarentegen kan onder het gemeentelijk regiem om feitelijke of bestuurlijke redenen worden afgeweken van de verplichte compensatie c.q. herplantplicht, ook in groenekaart-gebieden.
-
Volgens de geest van de Wnb geldt bij het onderbrengen van beschermde natuur en bos onder het gemeentelijk regiem als voorwaarde feitelijke bebouwing, c.q. op korte termijn, zie uitspraak Rechtbank Oost-Brabant d.d.27 juni 2018. Naar analogie zijn
3
-
gerechtelijke uitspraken over de interpretatie van het Besluit Omgevingsrecht (BOR) van toepassing. Volgens het raadsvoorstel zijn over de ontwikkelingen in het kader van HvdH al (voorbereidende) besluiten genomen (Kanttekeningen 1 afbakening) en kan daarom een wijziging worden doorgevoerd. Dit tast echter de rechtszekerheid van directbelanghebbenden aan. Niet vermeld wordt dat plannen van rechtswege nog gewijzigd kunnen worden of als gevolg van nu nog onvoorziene omstandigheden (deels) moeten worden ingetrokken.
-
-
De eventuele beperking van een wijziging totdat een vastgesteld bestemmingsplan is vastgesteld tast ook de rechtszekerheid van direct belanghebbenden aan. Juridische procedures over zo’n plan en over de uitwerking ervan in omgevingsvergunningen kunnen namelijk nog tot ingrijpende wijzigingen leiden. De betreffende aanpassingen van de Bebouwde kom Wnb kunnen heel goed en afgewogen gelijklopen met de betreffende procedures in het kader van de omgevingswet. Dat zijn per 1 januari 2024 de procedures voor aanpassing van het Omgevingsplan en voor de te verlenen omgevingsvergunningen voor een bepaald initiatief. Er is dus geen enkele noodzaak al ver vooruit de kaart Bebouwde kom Wnb aan te passen. De essentie van de omgevingswet is juist dat (onherroepelijk) vastgestelde veranderingen direct digitaal kunnen worden doorgevoerd.
-
Dan ontstaat er ook voldoende ruimte om het unaniem aangenomen burgeramendement “Opname groenambities” daadwerkelijk uit te voeren. Pas als de groeninventarisatie is uitgevoerd kan bij de planontwikkeling een evenwichtige waardenweging plaatsvinden. Als dan het dan toch niet mogelijk is natuur en bos te behouden, dan kan een (verplichte) compensatie worden afgesproken inclusief kwaliteitscompensatie en vervolgens ook het regiem dat daarbij past.
-
Zonder aanpassing van het voorstel zal de vaststelling van de gepresenteerde kaart juist tot allerlei procedures gaan leiden.
Inhoudelijke overwegingen - Bij de bosbalans van HvdH en de voormalige Vliegbasis is lang niet altijd rekening gehouden met de compensatie van het bos in de zogenaamde rode gebieden. Het ging bijvoorbeeld om terreinen waar voor 2017 toen de Boswet nog van kracht was een bestemmingsplan was vastgesteld. Of daarna om gebieden die op het moment van vaststelling van de betreffende bestemmingsplannen binnen de bebouwde om Boswet (Wnb) lagen. Voorbeelden: ca. 18 ha van Kontakt der Kontinenten en landgoed Oude Tempel en later ook nog om de Sterrenberg, de Groene Hoogte en de Richelleweg.
-
Daarnaast zijn/waren veel zogenaamde rode gebieden buiten de bebouwde kom Wnb deels nog bebost of natuurgebied. Denk bijvoorbeeld aan de in het raadsvoorstel genoemde gebieden van HvdH en de Vliegbasis (grotendeels NNN-gebied). Het is onjuist dat met de uitruil rood-groen volgens HvdH en Vliegbasis automatisch (voldoende) compensatie van natuur en bos volgens de Wnb heeft plaatsgevonden.
Er is dus geen sprake van een evenwichtige natuur- en bosbalans en evenmin van een dubbele compensatie zoals op ambtelijk niveau wordt verondersteld of gesteld. Volgens het programma HvdH geldt wel het vereiste van een ‘neutrale roodgroenbalans’. De (voldoende) compensatie van natuur vindt dan plaats door uitruil van rode en groene gebieden. In dat kader wordt echter niet of nauwelijks rekening gehouden met kwaliteitscompensatie en al helemaal niet met boscompensatie. Dat dus ook doordat bepaalde gebieden alsnog binnen de bebouwde om Boswet zijn gebracht. Daardoor was de boscompensatie, die volgens het provinciale regiem sinds 2017 voor bossen vereist is, niet langer noodzakelijk.
-
Het volledig afronden van het planologisch traject en de eventuele van toepassing zijnde beroepsprocedures onder het provinciaal beschermingsregiem geeft meer waarborgen voor een evenwichtige afweging van waarden van natuur in het
4
-
algemeen en bos in het bijzonder. Dan dient de gemeente namelijk te voldoen aan de provinciale verordening. De op ambtelijk niveau voorgestelde aanpassing van de Zeister Bomenverordening in 2024 geeft vooraf geen zekerheid over de verruiming van het gemeentelijk beschermingsniveau overeenkomstig het niveau van de provincie en voorbeeldgemeenten. Dat kan dus ook geen reden zijn nu al akkoord te gaan met het onder het gemeentelijk beleid brengen van de in het dictum vermelde gebieden.
Algemeen maatschappelijke overwegingen - Zowel internationaal, nationaal en regionaal staat de noodzaak van bescherming van natuur en bos hoog op de bestuurlijk agenda’s. Dit in verband met klimaatverandering en -adaptatie, biodiversiteit, luchtkwaliteit, recreatie etc. Vergeet ook niet dat de Utrechtse Heuvelrug het meest nabijgelegen doorgankelijke grote natuurgebied van de Randstad is.
-
-
-
De ‘Bossenstrategie – Meer en beter bos voor Utrecht (Provincie Utrecht, 2023)’ zet juist in op de aanplant van 1.500 ha nieuw bos. Dit wordt in de conceptversie van het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) nog versneld (van het jaar 2040 naar 2030). Het beste is echter zoveel mogelijk bestaande natuur en bos te behouden in plaats van die te compenseren. Eenmaal gekapt bos of opgeofferde natuur komt niet snel terug, dat kost tientallen jaren. Intussen kan de verdwenen natuur niet bijdragen aan de gewenste ontwikkelingen. Het blijft merkwaardig dat de gemeente over de invloedrijke aanpassingen van de kaart niet actief informatie heeft gegeven aan de Zeister bevolking. Alleen degenen die zienswijzen hadden ingediend kregen in de herfstvakantie een attenderingsmail voor de ronde tafel van een week later. Voor de rest werd volstaan met het zelf zoeken op Raadsinformatie en de datum van de ronde tafel.
5