05-23RV054# Bijlage 5 - Dashboard gemeente Zeist Begroting 2024
Tekst van het document
DASHBOARD STABILITEITSCRITERIA
Versie september 2023 1
Inleiding • Dit dashboard is gebaseerd op de nota stabiliteitscriteria. • De criteria zijn onderverdeeld in 3 thema’s: – Weerbaarheid: sheet 3 tot en met 6 – Bestendigheid: sheet 7 tot en met 12 – Wendbaarheid: sheet 13 tot en met 23 • Bij diverse criteria zijn benchmarkgegevens van andere gemeenten opgenomen om de uitkomsten van onze gemeente te vergelijken. • Bevolkingsaantallen op basis van het CBS 31-12-2022
2
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Weerstandsratio Benchmark
Thema Weerbaarheid Weerbaarheid Thema
Gemeente (bron)
Benodigde Weerstands weerstands Weerstands capaciteit capaciteit ratio (* € mln) (* € mln)
algemene reserve (* € mln)
Zeist (begr. '24)
1,58
11,1
7,0
37,8
Veenendaal (jaarr. '22)
2,2
39,7
17,8
39,3
Stichtse Vecht (jaarr. '22)
1,72
14,4
8,4
14,4
Nieuwegein (jaarr. '22)
4,2
48,9
11,7
15,2
Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22)
3,85
25,1
6,5
18,7
Soest (jaarr. '22)
2,8
20,4
7,4
14,6
De Bilt (jaarr. '22)
1,45
24,4
16,9
5,3
Kwalificatie weerstandsratio Univ. Twente Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Duiding: De weerstandsratio wordt als volgt berekend: beschikbare weerstandscapaciteit (actuele hoogte van de reserve weerstandsvermogen) / de benodigde weerstandscapaciteit (omvang geïnventariseerde risico’s). Bij de jaarrekening 2022 is een amendement aangenomen om de reserve weerstandsvermogen aan te vullen tot een ratio van 1,5. Hiertoe is € 5.243.163 gedoteerd aan deze reserve. Ten opzichte van de jaarrekening 2022 is de weerstandsratio hierdoor van 0,81 toegenomen tot 1,58. Hiermee scoren we nu ruim voldoende en is de reserve weerstandsvermogen ruim voldoende qua omvang gezien ons risicoprofiel. Desondanks scoren we in vergelijking met de benchmark gemeenten relatief laag. Dit hangt echter samen met de manier van berekenen. Zeist speelt een deel van haar algemene reserve vrij als weerstandsvermogen, hierin is zij in vergelijking met de andere gemeenten uniek. Dit wordt inzichtelijk door het veelal geringe verschil tussen de algemene reserve en de weerstandscapaciteit bij de andere gemeenten. Gemeente De Bilt werkt daarnaast met een stand van de verwachte reserve per 2023 en de andere gemeenten betrekken onder meer de onbenutte belastingcapaciteit bij hun ratio.
3
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Stelpost onvoorzien
Thema Weerbaarheid
Benchmark Gemeente (bron)
Inwoners
Stelpost onvoorzien
Per inwoner
Zeist (begr. '24) Veenendaal (jaarr. '22) Stichtse Vecht (jaarr. '22) Nieuwegein (jaarr. '22) Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22) Soest (jaarr. '22) De Bilt (jaarr. '22)
66.629 68.525
€ 198.000 € 140.000
3,0 2,0
65.771 65.426
€ 90.000 € 35.000
1,4 0,5
50.429 47.439 43.884
€ 124.000 € 60.000 € 105.000
2,5 1,3 2,4
Aanspraak stelpost onvoorzien
Jaar
Budget onvoorzien
2018
€ 361.000
€0
2019
€ 373.000
€ 85.000
2020
€ 386.000
€ 175.000
2021
€ 186.000
€ 157.500
2022
€ 187.648
€ 60.000
Duiding: Met ingang van de begroting 2021 is de stelpost onvoorzien bijgesteld naar 3 euro per inwoner, bij iedere extra mutatie van 1.000 inwoners wordt het bedrag aangepast. Op dit moment zit de stelpost op het bedrag van € 2,97 per inwoner. Uit de gepresenteerde cijfers 2017-2020 blijkt dat de nieuw gestelde grens voldoende moet zijn om tegenvallers op te kunnen vangen. In vergelijking met andere gemeenten hanteren we een grotere marge voor onvoorzien. Dit komt de robuustheid van onze begroting ten goede. Het niet benutte deel van de stelpost komt aan het eind van het jaar ten gunste van de reserve weerstandsvermogen.
4
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Algemene reserve per inwoner
Thema Weerbaarheid
Aantal inwoners per 31-12 2018 63.322 2019
63.934
2020
64.932
2021
65.987
2022
66.629
Benchmark
Gemeente (bron)
algemene reserve (incl. algemene resultaat) reserve per Inwoners (* € mln) inwoner (€)
Zeist (begr. '24)
66629
48,4
726
Veenendaal (jaarr. '22)
68525
48,3
705
Stichtse Vecht (jaarr. '22)
65771
18,7
285
Nieuwegein (jaarr. '22)
65426
114,5
1.750
Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22)
50429
30,8
611
Soest (jaarr. '22)
47439
24,8
523
De Bilt (jaarr. '22)
43884
9,4
213
Duiding: De algemene reserve per inwoner voor de begroting 2024 is berekend op de verwachte stand reserve per 1-1-2024. De berekening die hieraan ten grondslag ligt is: (Stand algemene reserve -/- weerstandsvermogen) / aantal inwoners gemeente Zeist. Bij de jaarrekening 2022 bedroeg de algemene reserve per inwoner € 587. Hiermee zaten we net onder de signaalwaarde van € 600. Het college heeft daarom bij de resultaatbestemming het voorstel gedaan om de algemene reserve met € 874.645 aan te vullen om hiermee de algemene reserve per inwoner op de signaalwaarde van € 600 te krijgen. Bij de begroting 2024 komt de algemene reserve per inwoner met € 567 opnieuw onder de signaalwaarde. Dit komt omdat in 2023 ruim 2,5 mln. aan de algemene reserve onttrokken is om de begroting sluitend te maken. In de benchmark kiezen wij ervoor om de reserve weerstandsvermogen mee te rekenen (en is het kengetal € 726 per inwoner in plaats van € 567). Hiermee wordt de algemene reserve vergelijkbaar met andere benchmark gemeenten. De andere gemeenten maken immers geen gebruik van een afgebakend deel voor het weerstandsvermogen. Duidelijk wordt in ieder geval dat Zeist, zowel met als zonder de reserve weerstandsvermogen, in vergelijking met andere gemeenten een goede reserve per inwoner heeft.
5
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Solvabiliteitsratio Signaleringswaarden gemeente Zeist
Thema Weerbaarheid
Ratio >60% 50%-60% <50 %
Betekenis Boven de waarde Aandacht vereist Onder de waarde
Benchmark
Gemeente (bron)
Totaal eigen vermogen (incl. Solvabili- bestemmingsreserves) (in € mln) teit
Totaal vermogen (in € mln)
Zeist (begr. '24)
67%
154,9
231,6
Veenendaal (jaarr. '22)
34%
106,3
309,1
Stichtse Vecht (jaarr. '22)
21%
46,8
227,3
Nieuwegein (jaarr. '22)
29%
105,5
360,1
Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22)
17%
32,6
189,7
Soest (jaarr. '22)
45%
63,1
140,2
De Bilt (jaarr. '22)
22%
27,3
125,3
Duiding: Berekening: totaal van het eigen vermogen / de totale passiva (som van eigen vermogen, voorzieningen en verplichtingen). Het geeft weer welk deel van het bezit van de balans niet met schuld is belast, hoe hoger het percentage, hoe beter. De solvabiliteitsratio van onze gemeente komt naar verwachting voor het begrotingsjaar 2024 uit op 67%. De latere jaren neemt hij verder toe naar rond de 70% in 2027. Dat ligt dus ruim boven de signaalwaarde van 60%. De toezichthouder beoordeelt onze solvabiliteit als minst risicovol. In vergelijking met de andere benchmark gemeenten scoort Zeist goed op dit onderdeel.
6
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Meerjarenbegroting structureel en reëel in evenwicht
Thema Bestendigheid
Situatie ten tijde van begroting 2024 (huidig)
Voorwaarden toezichthouder - Structureel en reëel in evenwicht - Geen opschuivend perspectief
Eisen bij begroting 2024 (wettelijke eisen)
Benchmark
Structureel & reëel in evenwicht Structureel & reëel in evenwicht
Gemeente
2023 2024 2025 2026 Oordeel
Begrotingsjaar 2024 Begrotingsjaar 2025 Begrotingsjaar 2026
Begrotingsjaar 2027
Zeist (begr.24) Ja Veenendaal (begr.23) Ja Stichtse Vecht (begr.23) Ja Nieuwegein (begr.23) Ja Utrechtse heuvelrug (begr.23) Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Nee Repressief
Soest (begr.23)
Ja
Ja
Ja
Ja
De Bilt (begr.23)
Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Repressief
Duiding: Het doel is om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Dat wil zeggen: - Alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten. - De geraamde baten en lasten in de begroting zijn volledig en realistisch. Onze gemeente voldoet met de begroting 2024 aan de eisen van de toezichthouder. De begroting is voor 2026 niet sluitend op basis van het primitieve begrotingssaldo zoals in het boekwerk wordt gepresenteerd. Bij het raadsvoorstel zijn voorstellen opgenomen om hier stappen in te zetten waarbij ook de oproep van de VNG afgewogen wordt om zichtbaar te maken wanneer de begroting niet sluitend is. De begroting 2027 is primitief niet sluitend. De benchmark is niet aangepast. Dit komt omdat de begroting 2024 van andere gemeenten (nog) niet bekend zijn.
7
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen deel 1
Thema Bestendigheid
Onderhoudsplannen Wegen* Groen Bomen Waterlopen
Jaar van vaststelling
Looptijd
Opnieuw vaststellen in jaar (Zeisternorm = 3 jaar)
Geen actueel plan, verwacht Q2 2024 Geen actueel plan, verwacht Q2 2024 Tot 2041, evaluatie in 2016 2026 en 2030 2017
Kunstwerken*
Geen actueel plan, verwacht 2025
Openbare verlichting*
Geen actueel plan, verwacht 2027
Verkeersregelinstallaties*
Opnieuw vaststellen in jaar (wettelijke norm = 5 jaar)
2018
2029
Straatmeubilair*
Geen actueel plan, verwacht 2026
Speelvoorzieningen*
Geen actueel plan, verwacht Q2 2024
= onderhoudsplan is actueel = onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken Duiding: De onderhoudsplannen Wegen, Groen en Speelvoorzieningen stonden gepland voor Q4 2023, maar zijn doorgeschoven naar Q2 2024. Zoals met uw raad afgesproken is er een evaluatie gehouden over het lange termijn bomenbeheerplan (vastgesteld 2016). Over de uitkomsten is uw raad op 18 april 2023 geïnformeerd. De evaluatie gaf geen aanleiding voor het opstellen van een nieuw onderhoudsbeheerplan. In 2026 en 2030 wordt opnieuw een tussentijdse evaluatie aangeboden aan de raad. Voor de waterlopen vindt in 2023 een grootschalige baggerronde plaats. Het volgende onderhoud zal pas over 10 jaar zijn. De planning voor het opstellen van de overige onderhoudsplannen wordt op dit moment aangescherpt. Op het moment dat de planning definitief is wordt uw raad hierover geïnformeerd. * Voor alle kapitaalgoederen geldt dat deze zijn opgenomen in beheerssystemen waaruit de staat van het onderhoud blijkt. Met inspecties wordt de kwaliteit vastgelegd. De uitvoering van het onderhoud wordt daarbij planmatig en waar mogelijk integraal aangepakt.
8
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Bestendigheid
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen deel 2
Onderhoudsplannen Parkeergarages Begraafplaats- gebouwen Begraafplaats- Bosrustpark* Begraafplaats- graven* Riolering Gemalen Gebouwen
Jaar van vaststelling
Looptijd
2021
2026
2021
2026
Opnieuw vaststellen in jaar Opnieuw (wettelijke norm vaststellen in jaar = (Zeister norm = 5 jaar) 3 jaar)
n/a n/a 2021
2026
2021
2026
2021
2026
= onderhoudsplan is actueel = onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken Duiding: In 2021 zijn de onderhouds- en beheerplannen geactualiseerd van de parkeergarages, riolering, gemalen en gebouwen. * in verband met de komst van het crematorium is een beheerplan in voorbereiding, deze wordt naar verwachting in 2024 aan uw raad voorgelegd.
9
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Thema Bestendigheid
Taakstelling in de begroting
Taakstellingen Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Wmo €0 €0 €0 €0 Jeugd €0 €0 €0 €0 Organisatie € 219.000 € 219.000 € 219.000 € 219.000 Organisatie vanuit IAC € 600.000 € 1.000.000 € 1.000.000 € 1.000.000 Invulling, voorstel berap 2 2022 -€ 841.000 -€ 906.000 -€ 1.006.000 -€ 1.006.000 Subsidies €0 €0 €0 €0 Totaal -€ 22.000 € 313.000 € 213.000 € 213.000
Duiding: In 2022 zijn de taakstellingen op Wmo (€ 350.000) en Subsidies (€ 300.000) structureel opgelost. Met de eerste bestuursrapportage 2023 is besloten de taakstelling voor Jeugd (structureel € 450.000) te schrappen. Voor de taakstellingen op de organisatie zijn bij de tweede bestuursrapportage van 2022 diverse voorstellen aan uw raad ter goedkeuring aangeboden, het restant van het saldo is zichtbaar in de tabel. Voor 2024 is nog steeds de verwachting dat de taakstelling meer oplevert dan het benodigde bedrag, vandaar dat deze in bovenstaande tabel als negatief bedrag opgenomen staat. Bij de eerste bestuursrapportage 2023 zijn nog geen nieuwe voorstellen aan uw raad voorgelegd. Vandaar dat de cijfers gelijk zijn aan de cijfers opgenomen in de jaarrekening 2022. De financiële uitwerking van deze voorstellen is ten tijde van deze rapportage nog onderhanden werk. Bij de tweede bestuursrapportage 2023 wordt een actueel inzicht in de financiële stand van zaken rondom de taakstellingen gegeven. Vanaf 2025 bestaat er een kans dat we de taakstellingen niet (geheel) of niet in het benodigde tempo kunnen realiseren.
10
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Thema Wendbaarheid
Kostendekkendheid leges
Type leges Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht Rioolheffing
Begroting 2021 (%)
Jaarrekening 2021 (%)
Begroting 2022 (%)
Jaarrekening 2022 (%)
Begroting 2023 (%)
Begroting 2024 (%)
100
98
100
111
100
100
100
100
100
103
100
100
M arktgelden
58
41
72
45
74
74
Begraafplaats
100
88
80
106
81
76
42
34
46
39
57
53
99
76
99
121
97
98
24
73
25
68
11
11
Leges titel 1 (algemene dienstverlening) Leges titel 2 (omgevingsvergunningen) Leges titel 3 (Eur. dienstenrichtlijn)
= Leges is 100% kostendekkend. = Leges is (nog) niet kostendekkend. Er is nog ruimte om extra inkomsten te genereren. = Leges is boven 100% kostendekkend. Duiding: Leges worden geheven over producten of diensten die we als gemeente aan inwoners of bedrijven leveren. De kosten die de gemeente voor deze producten of diensten maakt mogen doorberekend worden. De gemeente mag echter niet meer kosten doorberekenen dan zij maakt. Het streven van Zeist is dat de doorberekende tarieven 100% kostendekkend zijn, behalve voor marktgelden. Niet alle leges voldoen aan de signaalwaarde van 100% kostendekkendheid. De leges voor de begraafplaats zijn op basis van de primitieve begroting niet 100% kostendekkend. Dit komt onder meer doordat we niet alle overhead doorrekenen (conform raadsbesluit). In de ‘Verordening op de heffing en de invordering van Begraaf- en Crematierechten 2024’ wordt als onderdeel van de besluitvorming op diverse onderdelen een marktconforme bijstelling gedaan voor 2024. Dit draagt bij aan de kostendekkendheid. Bij de jaarrekening 2024 zal dit naar voren komen. De leges titel 1 en 3 zijn in de primitieve begroting momenteel niet kostendekkend. In de raadsvergadering van december 2023 worden deze legesverordeningen geagendeerd en hierin zit een voorstel om de kostendekkendheid op onderdelen te verbeteren.
Dit met oog voor de maatschappelijke onderdelen binnen deze verordeningen.
11
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Onbenutte belastingcapaciteit
Thema Wendbaarheid
Signaalwaarde gemeente Zeist Onbenutte belastingcapaciteit
Oordeel
> 4%
Boven de waarde
Tussen 1,5% en 4%
Dicht bij landelijk gemiddelde
< 1,5%
Onder de waarde
Signaalwaarde gemeente Zeist Benchmark Gemeente (bron)
Onbenutte belastingcapaciteit
Zeist
7,0%
Veenendaal
2,4%
Stichtse Vecht
6,1%
Nieuwegein
0,9%
Utrechtse heuvelrug
4,6%
Soest
5,7%
De Bilt
5,0%
Duiding: De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen, ongeacht of zij dit realiseert of niet. Het heeft een directe relatie met de hoogte van de uitkering van het gemeentefonds. Het OZB tarief van Zeist ligt ruim onder dat van het Nederlandse gemiddelde. Deze info komt van waarstaatjegemeente.nl, deze cijfers hebben betrekking op de jaarrekening 2020 en zijn niet geactualiseerd ten opzichte van de vorige meting (2023-05) doordat de cijfers op deze website (nog) niet zijn geactualiseerd. Vanaf het begrotingsjaar 2022 stijgt het OZB tarief 3 jaar met een extra 3%. Hierdoor is de verwachting dat de onbenutte belastingcapaciteit zal afnemen.
12
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Belastingdruk t.o.v. landelijk gemiddelde
Thema Wendbaarheid
Signaalwaarde gemeente Zeist Belastingdruk Tot aan 100% Tussen 100% en 105% Boven 105%
Oordeel Onder de waarde Aandacht vereist Boven de waarde
Benchmark Gemeente (bron)
Belastingdruk
Zeist (begr. ‘24)
114%
Veenendaal (jaarr. '22)
83%
Stichtse Vecht (jaarr. '22)
102%
Nieuwegein (jaarr. '22)
90%
Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22)
127%
Soest (jaarr. '22)
97%
De Bilt (jaarr. '22)
122%
Duiding: De uitkomst hiervan betreft de som van: woonlasten van een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar daarvoor (uitgedrukt in een percentage). Hieruit blijkt of de inwoner van Zeist meer of minder betaalt voor ongeveer dezelfde dienstverlening dan de gemiddelde inwoner van Nederland. De woonlasten bestaan uit de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in die gemeente. In de begroting voor 2024 is er rekening gehouden met een stijging van de OZB opbrengst van 10,7%. De overige woonlasten zijn bepaald op 100% kostendekking. Volgens de verwachting zal daarmee de Zeister woonlasten gemiddeld 14,1% boven het landelijke gemiddelde uitkomen. Of dat daadwerkelijk zo uitkomt, kunnen we de komende jaren volgen op Waarstaatjegemeente.nl. De toezichthouder beoordeelt een waarde van meer dan 105% als het meest risicovol. In de nota stabiliteitscriteria is opgenomen dat bij overschrijding van de signaalwaarde we in gesprek gaan met de raad over de (on)wenselijkheid van verdere verhoging en de gevolgen hiervan. Wij agenderen dit onderwerp voor de auditcommissie. De kanttekening hierbij is dat onze woonlasten 2024 afgezet worden tegen het landelijk gemiddelde van 2023.
Pas bij de jaarrekening 2024 worden onze cijfers van 2024 afgezet tegen het landelijk gemiddelde 2024 en kan een realistisch beeld geschetst worden.
13
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Financiering – Netto (gecorrigeerde) schuldquote Signaalwaarde gemeente Zeist
Thema Wendbaarheid
Quote Tot aan 20% Tussen de 20% en 40% Boven 40%
Oordeel Zeer goed Aandacht vereist Boven de signaal waarde
Benchmark Gemeente (bron)
Netto (gecorrigeerde) schuldquote
Zeist (begr. ‘24)
0%
Veenendaal (jaarr. '22)
56,0%
Stichtse Vecht (jaarr. '22)
63,0%
Nieuwegein (jaarr. '22)
51,0%
Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22)
71,2%
Soest (jaarr. '22)
15,0%
De Bilt (jaarr. '22)
59,8%
Duiding: Deze ratio geeft het niveau van de schuldenlast (langlopend en kortlopend) aan. Het maakt duidelijk of de gemeente haar lasten (rente en aflossing) in de exploitatie kan dragen. Bij deze netto (gecorrigeerde) schuldquote gelden dezelfde normen als voor de netto schuldquote, maar bij deze quote wordt rekening gehouden met het door de gemeente zelf verstrekken van leningen. Het betreft hier vooral eerder verstrekte hypotheken aan medewerkers. In het kader van de wet FIDO is het verstrekken van leningen sterk ingeperkt, zo is het niet meer toegestaan om nog hypotheken te verstrekken waardoor het saldo verstrekte geldleningen jaarlijks afneemt. Zeist heeft een netto (gecorrigeerde) schuldquote van afgerond 0%. Dit is lager dan bij de jaarrekening van 2022 en wordt vanaf 2025 zelfs negatief. Hierdoor spreken we van een zeer goede quote. Dat is ten opzichte van de signaalwaarde én in vergelijking met de andere benchmark gemeenten zeer goed.
14
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Thema Wendbaarheid
Renterisiconorm
Duiding: Gemeenten hebben veelal vaste schulden. Over deze schulden moet rente betaald worden. Bij renteherzieningen of nieuwe leningen loopt de gemeente een zeker risico (hogere rente leidt tot hogere lasten). Door het inbouwen van een meerjarige spreiding van leningen of renteherzieningen wordt het renterisico ingeperkt. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan een vastgesteld percentage van de totale lasten van de begroting. Ook in 2024 blijft Zeist ruim onder de vastgestelde norm. De ruimte onder de renterisiconorm neemt in 2024 toe, doordat de norm een percentage is van de totale lasten in de begroting. In de begroting 2024 nemen de totale lasten ten opzichte van de primitieve begroting 2023 sterk toe als gevolg van de opname van de kosten van de uitvoering collegeprogramma en door de toepassing van de inflatiecorrectie in de begroting. Omdat er in 2023 geen nieuwe leningen zijn afgesloten, staan tegenover de hogere renterisiconorm in 2024 geen nieuwe extra lasten en neemt dus de ruimte onder deze norm toe.
15
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Thema Wendbaarheid
Kasgeldlimiet
Duiding: Gemeenten kunnen bij een tijdelijk financieringstekort een tijdelijke (kortlopende) geldlening afsluiten. Dit mag niet onbeperkt. Er is een limiet (de zogenaamde kasgeldlimiet) bepaald waarbinnen gemeenten kunnen handelen. Deze is bepaald op 8,5% van het begrotingstotaal. Eind 2024 is sprake van een positief financieringssaldo. Daarbij is uitgegaan van de nu geraamde investeringen voor 2024. In combinatie met nog te ramen investeringen is het, in combinatie met (tijdelijke) verschillen in de inkomsten- en uitgavenstroom van de exploitatie, mogelijk dat in 2024 toch gebruik moet worden gemaakt van kortlopende kasgeldleningen. Een vertraging in de uitvoering kan er toe leiden dat geen kasgeld nodig is. De gemeente mag het financieringssaldo tot een bedrag van €18,1 mln. (de zgn. kasgeldlimiet) financieren met kort geld.
16
Dashboard gemeente Zeist
sep-2023
Begroting 2024
Grondexploitatie Signaleringswaarde Toezichthouder
Thema Wendbaarheid
Quote < 20% 20%-35% > 35%
Oordeel Minst risicovol Neutraal Meest risicovol
Benchmark Gemeente
Grex
Zeist (begr. ‘24)
1,96%
Veenendaal (jaarr. '22)
1,60%
Stichtse Vecht (jaarr. '22)
0,22%
Nieuwegein (jaarr. '22)
6,21%
Utrechtse heuvelrug (jaarr. '22)
2,50%
Soest (jaarr. '22)
2,00%
De Bilt (jaarr. '22)
1,30%
Duiding: Gemeenten hebben een opgave voor de bouw van nieuwe woningen. Deze opgave vertaalt zich naar actieve projecten voor woningbouw. Gemeenten lopen financieel risico met deze projecten als zij gronden in bezit hebben die een bepaalde (balans)waarde vertegenwoordigen. Om herhaling van forse afwaardering van gronden te voorkomen heeft het Rijk continue aandacht gevraagd voor de omvang van de grondpositie die gemeenten willen gaan ontwikkelen (ten behoeve van huizenbouw of bedrijfsterreinen). Gemeenten zijn verplicht in een kengetal aan te geven wat de waarde van de te ontwikkelen gronden is. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Hoe lager de ratio des te lager het risico dat de gemeente loopt ten aanzien van negatieve waardeontwikkeling van de grondpositie. Als signaalwaarde hanteren we binnen Zeist een lagere waarde dan de toezichthouder, namelijk 4%. Dit percentage geeft ruimte voor meer grondpositie en grondexploitaties maar geeft tevens een signaal ter waarschuwing voor het toenemende risicoprofiel. Zeist heeft een laag risicoprofiel.
17