05-23RV013 Bijlage 5 MEMO achtergronden en context Lange Termijn Bomenbeheerplan 2016

BIJLAGE 5 bij RAADSVOORSTEL ### MEMO achtergronden en context Lange Termijn Bomenbeheerplan 2016 – 2041 Doel van dit memo Veel raadsleden hebben het proces van opstellen en vaststellen van het Lange Termijn Bomenbeheerplan (LTBBP) niet meegemaakt. Het raadsvoorstel waar deze bijlage bij hoort, zou te uitgebreid worden als alle achtergronden er in worden opgenomen. We hebben gekozen voor een aparte notitie. Hierin vindt u achtergrondinformatie, historie en andere context. Voor het Lange Termijn Bomenbeheerplan zelf: zie de volgende link. https://www.zeist.nl/fileadmin/bestanden/Open_gemeenten_nieuwe_bestandenboom/ Afval__groen_en_water/Bomen/Lange_termijn_bomenbeheerplan_Zeist_2016_2041_01.pdf

Startpunt Zeist heeft een omvangrijk gemeentelijk bomenbezit van ruim 35.000 straat-, laan- en parkbomen. Uit inventarisaties (nulmeting) ten behoeve van een geautomatiseerd bomenbeheersysteem (kwaliteitsgegevens van individuele bomen) werd in 2010 duidelijk dat de helft van het bomenbestand binnen circa 20 jaar aan het einde van de levensduur zou zijn. Het jaarlijkse budget voor vervanging van bomen bedroeg in 2013 circa € 75.000,-, te weinig om voor de boomstructuur voor komende generaties in stand te houden. Deze uitdaging is besproken met de raad. Zij heeft begin 2013 opdracht gegeven om scenario’s te ontwikkelen, waarbij de kosten van vervanging ten opzichte van te bereiken kwaliteit van de boomstructuur (langs wegen en in parken) inzichtelijk zou worden gemaakt.

Aanpak opstellen LTBBP Deze opgave is samen met een groep betrokken bewoners ter hand genomen. In het najaar van 2013 heeft de raad deze groep verzocht om het door hen voorgedragen voorkeursscenario uit te werken tot een bomenbeheerplan, op basis waarvan de benodigde budgetten konden worden bepaald. Meer hierover vindt u in 13RV0054. Dit heeft via een langdurig participatietraject (2014 – 2016) geleid tot het vaststellen van een modelmatig Lange Termijn Bomenbeheerplan 2016 – 2041.

Opzet LTBBP Het LTBBP is dus tamelijk modelmatig van aard en geeft voor circa 1000 stukken boom(laan/park)structuur aan wat de beste manier en moment van vervangen is. Dat is bepaald op basis van: 1. 2. 3.

de oorsprong van de boomstructuur ter plekke (op basis van het Groenstructuurplan); in combinatie met de beschikbare ruimte; het tijdstip van vervanging wordt bepaald door de kwaliteit van de bomen, die elke 3 jaar wordt geïnventariseerd door middel van een Visual Tree Assessment (op basis van een Europees vastgesteld protocol). Op basis daarvan wordt de “restlevensduur” bepaald. Dit wordt ingevoerd in het geautomatiseerd beheersysteem Greenpoint, die op basis daarvan en in combinatie met de keuzes voor vervangingsstrategieën voorspellingen kan doen over de vervangingsopgave.

Dit model is enerzijds vrij globaal (er zijn 5 hoofdcategorieën, gebaseerd op de (cultuurhistorische) oorsprong), anderzijds vrij gedetailleerd (door de combinatie van de hoofdcategorieën met de beschikbare ruimte voor vervanging ontstaan 43 subcategorieën). In de praktijk is de hoofdcategorie het meest bepalend en spreekt de beschikbare ruimte voor zich. Deze is vooral van belang om aantallen te bepalen en daarmee investeringen te kunnen berekenen. Daarmee is het totaal toch goed werkbaar. Omdat de hoofdonderverdeling gebaseerd is op historische oorsprong van de boombeplanting, is dit een methode waarmee we tot in lengte van jaren vooruit kunnen.

Verschillende strategieën van vervangen In het LTBBP zijn dus op basis van de historische waarden van de boomstructuren (al eerder bepaald in het Groenstructuurplan uit 2011) en de gewenste toekomstige kwaliteit, strategieën voor bomenvervanging ontwikkeld. Deze strategieën – in combinatie met aantallen en kwaliteitsgegevens (verwachte restlevensduur) uit het geautomatiseerde bomenbeheersysteem – vormden de onderbouwing voor het benodigde budget, het tijdstip en de aanpak van de vervangingen. De strategieën zijn door Team Communicatie vertaald naar aansprekende aanduidingen, die meteen duidelijk maken waar de verschillen in zitten. 1. Dezelfde bomen-strategie: in de toekomst willen we een laan die als kenmerk heeft dat alle bomen ongeveer even groot en dus oud zijn. Dat betekent in de praktijk: dode bomen weghalen tot de laan teveel vervalt (in het LTBBP gaan we uit van een verval tot 50% van het aantal) en dan in één keer alles kappen en opnieuw aanplanten; 2. Verschil in bomen-strategie: als een boom wordt gekapt, wordt die vervangen als dat nodig is om het toekomstig gewenste aantal te behouden; 3. Meepraten en meedoen-strategie: dit gaat veelal om bomen in de buurten en parken. Hier kijken we samen met bewoners naar de beste aanpak van vervangen.

Door de aanpassing van de aanpak voor het buurtgroen naar aanleiding van de evaluatie, zal dat in de praktijk minder met meedenken en meedoen gepaard gaan: dode bomen zullen in de toekomst vrijwel altijd één op één vervangen worden. Uit bijgaande kaart op de website (men kan zoeken op adres) wordt duidelijk welke strategie waar van toepassing is. Op deze kaart staan ook alle bomen die in 2016 aanwezig waren. https://www.zeist.nl/afval-groen-en-water/bomen-en-beplanting/bomenbeheerplan

Financiering van de opgave In het LTBBP zijn op basis van gewenste toekomstige kwaliteit, strategieën voor bomenvervanging ontwikkeld. Deze vormden de onderbouwing voor het benodigde budget. Er is gerekend met de kosten voor de levenscyclus van een boom (aanplanten, verzorgen en snoeien en rooien na afsterven: waarbij rooien de grootste (en niet te beïnvloeden) kostenpost blijkt te zijn). Bij het vaststellen is de egalisatiereserve Bomenfonds ingesteld, die in principe tot 2031 voorziet in de bekostiging van de opgave. De vulling van de egalisatiereserve voorziet in een jaarlijks groeiende toevoeging. Voor meer informatie hierover: zie 16RAAD0021.

Afgesproken (in 2016) is, dat door middel van monitoring gekeken zou worden hoe we de financiering van de opgave na 2031 gaan aanpakken. De (rooi)kosten zijn dan nog niet op hun piek, waardoor de budgetten zullen moeten blijven groeien.