04-Inspraakreactie SMZ e.o. inzake Rv Routekaart Zeist 2023 Nieuwe energie voor Zeist (def)

1 Inspraakreactie Stichting Milieuzorg Zeist e.o. inzake het ‘Rv Geactualiseerde Routekaart 2023 – Nieuwe energie voor Zeist’ Geachte raadsleden, verantwoordelijk wethouder, overige aanwezigen, 1. Thans is dan de besluitvorming over het: ‘Rv Geactualiseerde Routekaart 2023 – Nieuwe energie voor Zeist’ aan de orde. Gaarne maakt de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. van de geboden gelegenheid gebruik daar nog een reactie op te geven. Eerst zal bij het planproces worden stilgestaan, waarna een inhoudelijke reactie zal worden gegeven. Afgesloten zal worden met een conclusie; Planproces 2. Zoals ook in het: ‘Rv’ aangegeven is dan in 2019 door de gemeenteraad een eerste ‘Routekaart Zeist 2019 - Nieuwe Energie voor Zeist’ vastgesteld. Dat dan mede op basis van de doelen zoals deze daartoe in het: ‘Energieplan Zeist – Samen slim versnellen (Zeist, 2019)’ staan aangegeven; 3. Thans is dan de actualisatie van de betreffende Routekaart aan de orde. Daartoe zijn dan o.a. in 2022 een viertal meedenksessies georganiseerd, waarvan ook een algemeen verslag is gemaakt (zie in deze dus ook het: ‘Rv’, Bijlage 2: ‘Verslag meedenksessies’. Daarbij veel (inspirerende) ideeën opgehaald, evenals ook diverse ‘hartenkreten’ geuit; 4.

Vervolgens is een eerste: ‘Concept-Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist’ voor de periode van 30 november 2022 t/m 27 januari 2023 voor het indienen van zienswijzen ter inzage gelegd. Daarbij zijn dan 17 zienswijzen bij de gemeente ingediend, waaronder die van de Stichting Milieuzorg Zeist e.o.. In de ‘Zienswijzennota Actualisatie Routekaart Energie’ is dan door de gemeente op de ingebrachte zienswijzen een reactie gegeven, waarbij dan de zienswijzen voor zover mogelijk integraal zijn weergegeven (zie voor de beantwoording van de zienswijze van de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dus de: ‘Zienswijzennota Actualisatie Routekaart Energie’, onder nummer 13). Mede n.a.v. de ingebrachte zienswijzen is de Routekaart dan op een enkel punt aangepast; 5. Thans is dan de besluitvorming over het: ‘Rv Geactualiseerde Routekaart 2023 - Nieuwe energie voor Zeist’ aan de orde; 6. Naast het proces op het locale niveau staan ook de ontwikkelingen op het landelijke niveau niet stil (zie o.a. recente zogenaamde IBO-rapport: ‘Scherpe doelen, Scherpe keuzen (IBO, 2023)), evenals ook die op het provinciale niveau (zie o.a. de ter inzage gelegde: ‘Notitie Reikwijdte en Detailniveau Plan-MER Windenergie provincie Utrecht’) en ook het regionale niveau, zoals in het kader van ‘Regionale Energie Transitie 1.0 (RES)’; Inhoudelijke aspecten 7.

Eerst zal een algemene reactie worden gegeven, waarna nog op enkele meer specifieke punten zal worden ingegaan; Algemeen 8. Laat voorop worden gesteld dat er waardering is voor de wijze waarop de actualisatie van de Routekaart is opgepakt, dat dus inclusief de (zeer inspirerende) ‘meedenksessies’ en ook de mogelijkheid die is geboden een zienswijze op het concept te geven; 9. Verder kent de geactualiseerde Routekaart een duidelijke en heldere opbouw, overigens in lijn met de eerdere Routekaart uit 2019. Zo wordt na een meer algemene inleiding

2 achtereenvolgens een uiteenzetting gegeven van de opgave, de uitgangspunten en het samenspel, evenals een reflectie op de geleerde lessen. Dit leidt dan vervolgens tot een mooi overzicht van de per thema/actielijn mogelijke acties, evenals hoe daar dan samen met de samenleving vorm aan wordt gegeven, dat dus op basis van een organisatiestructuur gericht op samen-werking, evenals ook een jaarlijkse monitoring en de bijbehorende financiering. Dat dus nu ook met de bijzondere aandacht hoe iedereen aan de transitie mee kan doen, dus t.a.v. o.a. de betaalbaarheid (zie in deze dus de: ‘Routekaart Zeist 2023 – Nieuwe Energie voor Zeist’ en dan in het bijzonder ook het hoofdstuk 4: ‘Reflectie en geleerde lessen’); 10. Dit klinkt allemaal fantastisch en dat is het zeker als we zien welke activiteiten er in die zin reeds in de samenleving worden ontwikkeld, dat mede ook gezien de inzet van o.a. de gemeente, Samen Duurzaam Zeist (SDZ), SEZ, MGH. MGB, DECZ, etc., maar anderzijds zijn er bij de voorliggende Routekaart toch bepaalde (o.i. opbouwende) kanttekeningen te plaatsen, waarbij dan met name ook naar de diverse zienswijzen kan worden verwezen zoals deze op de: ‘Concept-Routekaart Nieuwe Energie voor Zeist’ zijn ingebracht; 11.

Bezien we dan beantwoording van de diverse zienswijzen in de: ‘Zienswijzennota Actualisatie Routekaart Energie’ dan valt het dus op dat gemeente wel ingaat op hetgeen in de diverse zienswijzen naar voren wordt gebracht, maar dat dat slechts, zoals ook hiervoor reeds aangegeven, in enkele gevallen tot een aanpassing van de voorliggende Routekaart heeft geleid. Dat heeft er dan waarschijnlijk mee te maken dat de bepaalde bewoners en ook organisaties, dat zonder dit te willen veralgemeniseren, net iets anders tegen de aanpak van de klimaatproblematiek en dan tevens de daarmede samenhangende energietransitie aankijken dan de gemeente. Veelal pleiten zij, zoals dus de Stichting Milieuzorg Zeist e.o., maar bijvoorbeeld ook de Werkgroep Kromme Rijn Corridor, juist voor een bredere en dus integralere aanpak dan alleen de energietransitie (sec), dat dus ook gezien de diverse opgaven waar we met zijn allen voor staan. Dus behalve die m.b.t. het klimaat, dus ook die m.b.t. biodiversiteit; 12. Zo wordt in de zienswijze vanuit de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. er o.a.

voor gepleit om als gemeente net als bijvoorbeeld Amsterdam het principe van de ‘Doughnut economie’ als uitgangspunt voor haar toekomstige ontwikkeling te nemen, dat dus uitgaande van de planetaire grenzen, met dan voor Zeist gezien haar groene DNA de keuze voor ‘Zeist Natuurinclusief’, waarbij dan tevens kan worden verwezen naar de zienswijze van de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. op de: ‘Ontwerp-Omgevingsvisie Zeist’. Ook in de reactie per thema/actielijn worden dan een aantal voorstellen gedaan die daarmede in lijn liggen, zoals het maximaal inzetten op een circulaire economie 1, etc.. In de reactie van de gemeente wordt dan dienaangaande naar (samen met de samenleving) op te stellen beleidsplannen/actieprogramma’s verwezen, zoals naar een: ‘Actieagenda circulaire samenleving’ en ook een: ‘Klimaatplan’. Op zich is dat natuurlijk mooi dat dergelijke uitdagingen alsnog actief worden opgepakt, maar als je niet nu al dergelijke meer integrale keuzen maak blijft dat gezien de urgentie van bepaalde uitdagingen o.i. toch een gemiste kans;

1

Zie in deze dus ook de diverse pleidooien tijdens het 40 jarig symposium van het Kringloopcentrum op 8 maart 2023 in Figi.

3

Fig.: ‘Donut-aanpak (naar Raworth, K., 2016)’

13. Bezien we dan de diverse acties bij de diverse actielijnen dat valt het dan op dat deze toch lang niet altijd SMART zijn geformuleerd, dus inclusief duidelijke doelen. In die zin wordt dan door de gemeente aangegeven dat dit in het vervolg zal worden opgepakt, hetgeen natuurlijk op zich eveneens mooi is, maar als er geen duidelijke doelen zijn is het dus ook moeilijk aan te geven of deze zijn gehaald, zodat eventueel ook tijdig aanvullende acties kunne worden genomen. Gelukkig is er dus wel een jaarlijkse monitoring in het kader van het Programma Duurzaamheid en komt er ook tweejaarlijks voortgangsbericht; 14. Verder zou het o.i. mooi zijn als de diverse uitdagingen, zoals die t.a.v. de energieransiatie, de klimaatadaptie en ook het groen/biodiversiteit, meteen ook meer gebiedsgericht en dus eveneens integraal zouden worden opgepakt, dat dus op basis van een integrale visie. Die kaders zouden dan kunnen worden neergelegd in o.a. de omgevingsvisie, zodat de burgers en bedrijven in die buurten/gebieden ook echt weten waar ze met zijn allen naar toe moeten (vergelijk bijvoorbeeld ook de: ‘Voor-OntwerpOmgevingsvisie gemeente De Bilt’ met ook duidelijke doelen per als zodanig onderscheiden gebiedstype); 15. Meer in het bijzonder zullen naar verwachting de landelijke doelen van 2030 nog verder worden aangescherpt, met dus mogelijk ook grotere opgaven voor de gemeente.

In die zin zullen we met zijn allen dus wel moeten blijven versnellen, willen we de doelen kunnen halen. Van de week is in die zin door het Ministerie van Economische Zaken ook nog een rapport naar buiten gebracht (zie ook het zogenaamde IBO-rapport: ‘Scherpe doelen, Scherpe keuzen (IBO, 2023)’, dat ook met een aantal aanvullende maatregelen. Dus goed dit actief te blijven volgen en waar mogelijk door de gemeente al actief op in te spelen; Specifieke aspecten 16. Zonder in herhaling te willen vallen t.o.v. de zienswijze zoals deze eerder al is ingediend, wil de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. op enkele aspecten nog meer specifiek ingaan;

4 Transitie landelijk gebied, in casus landbouw 17. In de: ‘Routekaart’ wordt dan bij de transitieopgave van de landbouw, dat ook in verband met de klimaattransitie (en de opgaven m.b.t. de biodiversiteit), niet tot nauwelijks stilgestaan, terwijl behalve in het stedelijke gebied toch ook daar een grote opgave ligt (zie in deze overigens ook het: ‘Klimaatakkoord (2019)’). In die zin kan dan mede worden verwezen naar het: ‘NPLG/UPLG’, maar het zou dan toch goed zijn als dit ook door de gemeente, zoals ook in het verleden al diverse keren voorgesteld, actief wordt opgepakt; Actielijn Duurzame mobiliteit 18. Met name op het gebied van de mobiliteit liggen er grote opgaven, die gelukkig nu ook regionaal worden opgepakt (zie in deze o.a. het: Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP)’). Daarnaast kan ook de ‘Regionale klimaattafel Ruimte en Mobiliteit’ veel inspiratie bieden om de opgaven waar we wat betreft de mobiliteit voor staan ook echt samen met zijn allen integraal op te pakken; 19. Zoals u wellicht bekend wordt er thans ook de provincie en de gemeente Utrecht gewerkt aan een regionaal alternatief voor het ‘Tracébesluit A27/A12’. Het zou goed zijn als Zeist zich daarbij aan zou sluiten, zij het dat de Stichting Milieuzorg Zeist e.o., die dan tevens beroep tegen dat Tracébesluit heeft aangetekend, wel ook daarbij wil pleiten voor ‘natuurinclusieve oplossingen’.

Dus dat bij de eventuele nieuwe HOV- en fietsverbindingen die daarbij dan mogelijk aan de orde zijn nadrukkelijk ook rekening wordt gehouden met daarbij dan mogelijk weer in het geding zijnde waarden van natuur, landschap en cultuurhistorie. Meer in het bijzonder geldt dat dan t.a.v. het mogelijke HOV USP-Amersfoort en ook een nieuw fietspad tussen het USP en Zeist, dat terwijl daar in beide gevallen goede alternatieven voor zijn; Actielijn Duurzame bedrijven 20. Mooi dat er inmiddels ‘Mijn Groene Bedrijf (MGB)’ is, maar wellicht toch goed als er een algemene ‘helpdesk’ zou komen waar burgers en ook bedrijven/instellingen terecht kunnen, want de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. krijgt toch met enige regelmaat verzoeken waar die bedrijven in Zeist voor advies terecht kunnen; 21. Hierbij zou het dan verder o.i. niet alleen om een fossielvrije energieneutrale bedrijfsvoering moeten gaan, maar meteen ook om diensten en producten die ook echt duurzaam zijn, dus met een zo klein mogelijke milieu-impact en in ieder geval dus ook echt recycle-baar en met name ook te repareren. Ook hier is dus een meer integrale aanpak wenselijk; 22. in ieder geval zou het dus al kunnen helpen als alle bedrijven alle duurzaamheidsmaatregelen die zij binnen 5 jaar terug kunnen verdienen ook echt nemen. Zij zijn daartoe voor zover de Stichting Milieuzorg Zeist e.o.

heeft begrepen ook wettelijk verplicht, maar wordt daar zelden op gehandhaafd. Natuurlijk zoals ook in de ‘Zienswijzennota’ aangegeven wordt dit ook in paragraaf 5.3: ‘Actielijn Groene bedrijven’ als eerste punt aangegeven, maar onduidelijk blijft o.i. toch hoe het dan met de realisatie zit; 23. Natuurlijk zou het het mooiste zijn als de bedrijven die maatregelen al vanuit zichzelf zouden nemen, maar anders kan dit wellicht nog door introductie van een ‘revolving fund’ worden gestimuleerd;

5 Actielijn Duurzame Bronnen 24. Op basis van de thans beschikbare informatie zal het duidelijk zijn, tenminste als je de doelen wilt halen, dat je er inderdaad uiteindelijk niet aan ontkomt, ook al zal dan aan energiebesparing en ‘Zon op dak (vergelijk ook de zogenaamde ‘Zonneladder’)’ de hoogste prioriteit moeten worden gegeven, dat er toch ook nog een bepaalde oppervlakte aan zonnevelden noodzakelijk is en op een enkele plek tevens wind op land. Dat daarbij dan nadrukkelijk met daarmede mogelijk in geding zijnde waarden van natuur, landschap en cultuurhistorie dient te worden rekening gehouden, spreekt dan voor de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. voor zich 2. Uiteindelijk zal het dan ook van nadere onderzoeken duidelijk moeten worden of bepaalde initiatieven ruimtelijke aanvaardbaar moeten worden geacht, waarvoor dan met name in het beleidskader: ‘Aanpak duurzame electriciteitsopwek tot 2030 (Zeist, 2020)’ (en de daarbij behorende bijlagen) bepaalde kaders/richtlijnen worden gegeven; 25. Zoals evenwel ook eerder al aangegeven is de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dan weliswaar een voorstander van bijvoorbeeld een zonnedak boven de A 28, dat ook gezien het dubbele ruimtegebruik, maar staat zij weer kritisch tegenover het plaatsen van windmolens op de locatie Kamp van Zeist, dat dan een integraal deel uitmaakt van het NNN; 26. Waarom overigens m.b.t.

wind pas tot een ‘afwegingskader’ zou worden overgegaan als er een concrete locatie/initiatief ligt is de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. toch niet geheel duidelijk, want dan blijft je o.i. toch achter de feiten aanlopen, ook al zou het dan om twee mogelijke locaties gaan; Organisatie en monitoring 27. Mooi dat hierbij dus volop op samen-werking met de samenleving wordt ingezet, want uiteindelijk kunnen we het alleen samen met zijn allen doen, waarbij dan Samen Duurzaam Zeist en alle andere initiatieven als mooie voorbeelden kunnen worden gezien; Conclusie 28. Goed dat er geactualiseerde: ‘Routekaart Zeist 2023 – Nieuwe energie voor Zeist’ ligt, waarbij nu ook bijzondere aandacht voor het sociale aspect; 29. Alhoewel de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. dan kennelijk toch vanuit een iets breder perspectief tegen de algehele aanpak aankijkt, waarbij zij dan een voorstander is van een nog integralere aanpak, dat zo mogelijk ook gebiedsgericht per buurt/wijk/gebied, heeft zij op zich wel waardering voor de enorme inzet waarmede de diverse partijen, waaronder dus ook de gemeente zelf, aan de energietransitie vorm geeft. Patrick Greeven

2

Zie in deze dus wat betreft het natuur- en landschapsinclusief aanleggen van zonnevelden en windparken ook: ‘Toolbox natuurinclusieve energietransitie (Natuur- en milieufederaties, 2021)’. Daarnaast ook de: ‘Handreiking populatieversterking – Kwetsbare vleermuizen en vogels in de energietransitie (Natuur- en milieufederaties, 2022)’.