04-23RV034# Bijlage 4 Dashboard gemeente Zeist Jaarrekening 2022 def
Tekst van het document
DASHBOARD STABILITEITSCRITERIA
Versie mei 2023 1
Inleiding • Dit dashboard is gebaseerd op de nota stabiliteitscriteria. • De criteria zijn onderverdeeld in 3 thema’s: – Weerbaarheid: sheet 3 tot en met 6 – Bestendigheid: sheet 7 tot en met 12 – Wendbaarheid: sheet 13 tot en met 23 • Bij diverse criteria zijn benchmarkgegevens van andere gemeenten opgenomen om de uitkomsten van onze gemeente te vergelijken. • Bevolkingsaantallen op basis van het CBS 31-12-2022
2
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Weerstandsratio Benchmark
Weerbaarheid Thema Weerbaarheid Thema
Gemeente (bron)
Benodigde Weerstands weerstands Weerstands capaciteit (* capaciteit ratio € mln) (* € mln)
algemene reserve (* € mln)
Zeist (jaarr. '22)
0,81
6,2
7,6
44,1
Veenendaal (begr. '22)
2,1
26,1
12,5
18,7
Stichtse Vecht (begr. '22)
1,67
12,2
7,3
12,2
Nieuwegein (begr. '22)
4,2
33,1
7,9
30,3
Utrechtse heuvelrug (begr. '22)
2,78
15,8
5,7
9,4
Soest (begr. '22)
1,9
12,5
6,6
6,7
De Bilt (begr. '22)
1,41
27,6
19,5
4,0
Kwalificatie weerstandsratio Univ. Twente Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Duiding: De weerstandsratio wordt als volgt berekend: beschikbare weerstandscapaciteit (actuele hoogte van de reserve weerstandsvermogen) / de benodigde weerstandscapaciteit (omvang geïnventariseerde risico’s). Ten opzichte van de jaarrekening 2021 is de weerstandsratio onder de 1 gekomen, ondanks een extra aangekondigde storting in 2023. Dit vanwege de inzet van de reserve bij een aantal meldingen uit de eerste en tweede Berap’22. Met een weerstandsratio van 0,81 scoren we ‘matig’ evenals bij de begroting 2023. Concreet betekent dit dat de reserve weerstandsvermogen op dit moment niet voldoende is qua omvang, gezien ons risicoprofiel. In 2023, 2024 en 2025 wordt reeds een extra bedrag gestort conform raadsbesluit bij de begrotingen 2022 en 2023. Voor 2024 betreft dit € 0,9 mln. exclusief het restant van de post onvoorzien van 2023. Daarmee zou de ratio verbeteren naar 0,93 en dat is nog steeds net de kwalificatie “Matig”. In het raadsvoorstel resultaatbestemming Jaarrekening 2022 bij deze jaarrekening wordt een extra storting in de reserve weerstandsvermogen voorgesteld om het weerstandsvermogen verder te versterken naar de ratio van 1,2 zoals afgesproken. In vergelijking met de benchmark gemeenten scoren we relatief laag. Dit hangt echter samen met de manier van berekenen.
Zeist speelt een deel van haar algemene reserve vrij als weerstandsvermogen, hierin is zij in vergelijking met de andere gemeenten uniek. Dit wordt inzichtelijk door het minimale verschil tussen de algemene reserve en de weerstandscapaciteit bij de andere gemeenten. Gemeente De Bilt werkt daarnaast met een stand van de verwachte reserve per 2023 en de andere gemeenten betrekken de onbenutte belastingcapaciteit bij hun ratio.
3
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Stelpost onvoorzien Benchmark Inwoners per 31-12 66.674
Stelpost onvoorzien 187.648
Per inwoner 2,8
Veenendaal (begr. '22) Stichtse Vecht (begr. '22)
68.529
430.000
6,3
65.765
90.000
1,4
Nieuwegein (begr. '22) Utrechtse heuvelrug (begr. '22) Soest (begr. '22) De Bilt (begr. '22)
65.437
35.000
0,5
50.422 47.432 43.882
124.000 60.000 105.000
2,5 1,3 2,4
Thema Weerbaarheid
Gemeente (bron) Zeist (jaarr. '22)
Aanspraak stelpost onvoorzien
Jaar
Stelpost onvoorzien
2018
€ 361.000
€0
2019
€ 373.000
€ 85.000
2020
€ 386.000
€ 175.000
2021
€ 186.000
€ 157.500
2022
€ 187.648
€ 60.000
Duiding: Met ingang van de begroting 2021 is de stelpost onvoorzien bijgesteld naar 3 euro per inwoner, bij iedere extra mutatie van 1.000 inwoners wordt het bedrag aangepast. Op dit moment komt de stelpost net onder het bedrag van € 3 per inwoner. Bij de begroting 2024 wordt de stelpost opgehoogd zodat dit weer overeenkomt met € 3 per inwoner. Uit de gepresenteerde cijfers 2017-2020 blijkt dat de nieuw gestelde grens voldoende moet zijn om tegenvallers op te kunnen vangen. In vergelijking met andere gemeenten hanteren we een grotere marge voor onvoorzien. Dit komt de robuustheid van onze begroting ten goede. Het niet benutte deel van de stelpost komt aan het eind van het jaar ten gunste van de reserve weerstandsvermogen. Ook dit jaar is dat weer het geval.
4
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Algemene reserve per inwoner
Thema Weerbaarheid
Aantal inwoners per 31-12 2018 63.322 2019 2020 2021 2022
63.934 64.932 65.987 66.674
Benchmark
Gemeente (bron)
algemene reserve algemene (incl. reserve resultaat) per Inwoners (* € mln) inwoner
Zeist (jaarr. '22) Veenendaal (begr. '22) Stichtse Vecht (begr. '22) Nieuwegein (begr. '22) Utrechtse heuvelrug (begr. '22) Soest (begr. '22)
66.674
44,1
662
68.529
21,7
316
65.765 65.437
12,2 30,3
185 463
50.422 47.432
9,4 6,7
187 141
De Bilt (begr. '22)
43.882
4,0
91
Duiding: De algemene reserve per inwoner voor de jaarrekening 2022 is berekend op de stand reserve per 31-12-2022. De berekening die hieraan ten grondslag ligt is: (Stand algemene reserve -/- weerstandsvermogen) / aantal inwoners gemeente Zeist. Bij de jaarrekening 2022 bedraagt de algemene reserve per inwoner € 587. Hiermee zitten we net onder de signaalwaarde van € 600. Het college doet daarom bij de resultaatbestemming het voorstel om de algemene reserve met € 874.645 aan te vullen om hiermee de algemene reserve per inwoner op de signaalwaarde van € 600 te krijgen. In de benchmark kiezen wij ervoor om de reserve weerstandsvermogen mee te rekenen (en wordt deze dus in plaats van € 587 dan € 662 per inwoner en met de aanvulling van de algemene reserve € 675). Hiermee wordt de algemene reserve vergelijkbaar met andere benchmark gemeenten. De andere gemeenten maken immers geen gebruik van een afgebakend deel voor het weerstandsvermogen. Duidelijk wordt in ieder geval dat Zeist, zowel met als zonder de reserve weerstandsvermogen, in vergelijking met andere gemeenten een goede reserve per inwoner heeft.
5
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Solvabiliteitsratio
Thema Weerbaarheid
Signaleringswaarden gemeente Zeist Ratio >60% 50%-60% <50 %
Betekenis Boven de waarde Aandacht vereist Onder de waarde
Benchmark
solvabiliteit
Totaal eigen vermogen (incl. bestemmingsreserves) (in € mln)
Totaal vermogen (in € mln)
Zeist (jaarr. '22)
66%
157,2
238,7
Veenendaal (begr. '22)
23%
66,0
281,6
Stichtse Vecht (begr. '22)
23%
42,6
186,5
Nieuwegein (begr. '22)
25%
80,1
320,2
Utrechtse heuvelrug (begr. '22)
6%
11,0
187,0
Soest (begr. '22)
35%
40,5
115,5
De Bilt (begr. '22)
17%
21,8
127,7
Gemeente (bron)
Duiding: Berekening: totaal van het eigen vermogen / de totale passiva (som van eigen vermogen, voorzieningen en verplichtingen). Het geeft weer welk deel van het bezit van de balans niet met schuld is belast, hoe hoger het percentage, hoe beter. Met een solvabiliteitspercentage van 66% bij de jaarrekening 2022 scoren we boven de signaalwaarde. Met de begroting 2023 zit het solvabiliteitspercentage op 60%, maar is nog steeds te kwalificeren als goed. De verwachting is dat het percentage in komende jaren zal oplopen (in 2026 richting de 62%), waardoor we nu geen maatregelen voorstellen. De toezichthouder beoordeelt onze solvabiliteit als minst risicovol. In vergelijking met de andere benchmark gemeenten scoort Zeist goed op dit onderdeel.
6
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Meerjarenbegroting structureel en reëel in evenwicht
Thema Bestendigheid
Situatie ten tijde van begroting 2023 (huidig)
Eisen bij begroting 2023
Structureel & reëel in evenwicht Structureel & reëel in evenwicht Begrotingsjaar 2022
Begrotingsjaar 2023
Begrotingsjaar 2024
Begrotingsjaar 2025
Voorwaarden toezichthouder - Structureel en reëel in evenwicht - Geen opschuivend perspectief
Benchmark Gemeente
2023 2024 2025 2026 Oordeel
Zeist (begr.23) Veenendaal (begr.23) Stichtse Vecht (begr.23) Nieuwegein (begr.23) Utrechtse heuvelrug (begr.23)
Ja
Ja
Ja
Ja Repressief
Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Soest (begr.23)
Ja
Ja
Ja
Ja Repressief
De Bilt (begr.23)
Ja
Ja
Ja
Nee Repressief
Duiding: Het doel is om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Dat wil zeggen: - Alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten. - De geraamde baten en lasten in de begroting zijn volledig en realistisch. Onze gemeente voldoet met de begroting 2023 aan de eisen van de toezichthouder.
7
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Bestendigheid
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen deel 1 Jaar van vaststelling
Onderhoudsplannen Wegen*
Verwacht Q4 2023
Groen
Verwacht Q4 2023
Bomen
2016
Waterlopen
2017
Kunstwerken*
n/a
Openbare verlichting*
n/a
Verkeersregelinstallaties*
n/a
Straatmeubilair*
n/a
Speelvoorzieningen*
Looptijd
Opnieuw vaststellen in Opnieuw vaststellen in jaar (wettelijke norm = jaar (Zeisternorm = 5 jaar) 3 jaar)
Tot 2041, evaluatie in 2026 en 2030
Verwacht Q4 2023
= onderhoudsplan is actueel = onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken Duiding: In 2022 is gestart met het actualiseren van de onderhoudsplannen wegen en groen, deze worden aan de raad aangeboden voor vaststelling in Q4 van 2023. Ook het speelruimteplan wordt voor vaststelling in Q4 2023 aangeboden aan de raad. Zoals met uw raad afgesproken is er een evaluatie gehouden over het lange termijn bomenbeheerplan (vastgesteld 2016). Over de uitkomsten is uw raad op 18 april 2023 geïnformeerd. De evaluatie gaf geen aanleiding voor het opstellen van een nieuw onderhoudsbeheerplan. In 2026 en 2030 wordt opnieuw een tussentijdse evaluatie aangeboden aan de raad. Voor de waterlopen vindt in 2023 een grootschalige baggerronde plaats. Het volgende onderhoud zal pas over 10 jaar zijn. De planning voor het opstellen van de overige onderhoudsplannen wordt op dit moment aangescherpt. Op het moment dat de planning definitief is wordt uw raad hierover geïnformeerd. * Voor alle kapitaalgoederen geldt dat deze zijn opgenomen in beheerssystemen waaruit de staat van het onderhoud blijkt. Met inspecties wordt de kwaliteit vastgelegd. De uitvoering van het onderhoud wordt daarbij planmatig en waar mogelijk integraal aangepakt.
8
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Bestendigheid
Vijfjaarstermijn Onderhoudsplannen deel 2
Jaar van vaststelling
Looptijd
Parkeergarages
2021
2026
Begraafplaats- gebouwen
2021
2026
Begraafplaats- Bosrustpark**
n/a
Begraafplaats- graven
n/a
Riolering
2021
2026
Gemalen
2021
2026
Gebouwen
2021
2026
Onderhoudsplannen
Opnieuw vaststellen in jaar Opnieuw (wettelijke norm vaststellen in jaar = (Zeister norm = 5 jaar) 3 jaar)
= onderhoudsplan is actueel = onderhoudsplan dient dit of volgend jaar geactualiseerd te worden = termijn actualisatie onderhoudsplan is verstreken Duiding: In 2021 zijn de onderhouds- en beheerplannen geactualiseerd van de parkeergarages, riolering, gemalen en gebouwen.
** in verband met de komst van het crematorium is een beheerplan in voorbereiding, deze wordt naar verwachting eind 2023 aan uw raad voorgelegd.
9
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Bestendigheid
Taakstelling in de begroting Realisatie Taakstellingen 2022 WMO * €0 Jeugd €0 Organisatie € 19.000 Organisatie vanuit IAC € 100.000 Invulling, voorstel berap 2 2022 -€ 186.000 Subsidies * €0 Totaal -€ 67.000
Begroting 2023 €0 € 450.000 € 219.000 € 250.000 -€ 622.000 €0 € 297.000
Begroting 2024 €0 € 450.000 € 219.000 € 600.000 -€ 841.000 €0 € 428.000
Begroting Begroting 2025 2026 €0 €0 € 450.000 € 450.000 € 219.000 € 219.000 € 1.000.000 € 1.000.000 -€ 906.000 -€ 1.006.000 €0 €0 € 763.000 € 663.000
Duiding: * In 2022 zijn de taakstellingen op WMO (€ 350.000) en Subsidies (€ 300.000) structureel opgelost De taakstelling voor Jeugd bedraagt € 450.000 structureel, gericht op de ambulante hulp. De haalbaarheid blijft echter tamelijk onzeker. Bij de eerste bestuursrapportage 2023 wordt uw raad over de voortgang geïnformeerd. De taakstellingen op de organisatie liepen op tot € 1.500.000 vanaf 2025. Bij de tweede bestuursrapportage zijn diverse voorstellen aan uw raad ter goedkeuring aangeboden, het restant van het saldo is zichtbaar in de tabel. Voor de taakstellingen op de organisatie zijn er businesscases ingeleverd die voor de periode tot en met 2024 meer hebben opgeleverd dan het benodigde bedrag, vandaar dat deze in bovenstaande tabel als negatieve bedragen opgenomen staan. Ten opzichte van de tweede bestuursrapportage zijn nog geen nieuwe voorstellen aan uw raad voorgelegd. De financiële uitwerking van deze voorstellen is ten tijde van deze rapportage nog onderhanden werk. Bij de tweede bestuursrapportage 2023 wordt een actueel inzicht in de financiële stand van zaken rondom de taakstellingen gegeven. Vanaf 2025 bestaat er een kans dat we de taakstellingen niet (geheel) of niet in het benodigde tempo kunnen realiseren.
10
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Bestendigheid
Begrotingsresultaat versus Jaarrekeningresultaat
Jaar 2018 2019 2020 2021 2022
Jaarrekening (J) Begroting (B) Verschil (J - B) Verschil in % € -220.000 € -79.000 € -141.000 64% € -1.213.000 € 176.000 € -1.389.000 115% € 1.921.000 € 959.000 € 962.000 50% € 4.345.777 € 41.446 € 4.304.320 99% € 11.477.000 € 7.438.000 € 4.039.000 35%
Duiding: Het verschil tussen het begrote en werkelijke resultaat geeft inzicht in het realisme (hardheid) van de begroting. De bovenstaande bedragen reflecteren het jaarrekeningresultaat inclusief mutaties reserves. De begrotingscijfers zijn inclusief begrotingswijzigingen.
In 2019 werd het verschil nagenoeg in zijn geheel veroorzaakt door een wettelijke herrekening (nacalculatie rekenrente) van de voorziening voor pensioenen en wethouders. In 2020 is het verschil tussen de begroting en het werkelijke resultaat € 962.000. In 2021 was er een positief resultaat, nu van zelfs € 4,3 mil. waarvan in de jaarrekening 2021 een goede analyse is gemaakt. Ook in 2022 is er een positief resultaat van € 4,0 mln.. Ook hiervan is in de jaarrekening 2022 een analyse is gemaakt.
11
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Bestendigheid
Garanties en borgstellingen Instelling Corporaties Sport Overige geborgde leningen
2018 285.250.000 1.657.000
2019 2020 2021 2022 314.601.000 252.600.000 280.569.000 266.741.000 1.748.000 1.584.000 1.499.000 967.000
1.571.000
1.441.000
Totaal
288.478.000
317.790.000 256.759.000 284.441.000 269.875.000
Corporaties (2022)
2.575.000
2.373.000
Sport (2022)
2.167.000
Signaalwaarde gemeente Zeist Instelling Corporaties Sport Overige geborgde leningen
Signaalwaarde 275.000.000 3.000.000 4.000.000
Overig (2022)
Duiding: Als gemeente stellen we ons, in vooraf vastgestelde gevallen, garant of borg voor de financiële verplichtingen die een ander is aangegaan. De achtervangsituatie heeft altijd betrekking op de realisatie van een algemeen maatschappelijk belang. Ten opzichte van 2021 is de achtervangsituatie voor leningen van corporaties weer iets afgenomen waardoor we weer € 8,2 mln. onder de signaalwaarde zitten. De afname van het totaalbedrag is voor het grootste deel veroorzaakt door de terugloop van het totaal aan leningen van de St. Woongoed Zeist. De ruimte onder de signaalwaarde voor de garantstellingen voor zowel sport (€ 2 mln.) als overig (€ 1,8 mln.) is bij deze actualisatie van het dashboard ruim voldoende. Eind 2023 stellen we een nieuwe nota garant- en borgstellingen op.
12
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Kostendekkendheid leges Begroting 2020
Thema Wendbaarheid
Type leges
Jaarrekening 2020
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
Begroting 2022
Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht
100%
100%
100%
98%
100%
111%
100%
Rioolheffing
100%
97%
100%
100%
100%
103%
100%
Marktgelden
75%
58%
58%
41%
72%
45%
74%
Begraafplaats
100%
94%
100%
88%
80%
106%
81%
Leges titel 1 (algemene dienstverlening)
42%
30%
42%
34%
46%
39%
57%
Leges titel 2 (omgevingsvergunningen)
100%
47%
99%
76%
99%
121%
97%
Leges titel 3 (Eur. dienstenrichtlijn)
35%
91%
24%
73%
25%
68%
11%
= Leges is 100% kostendekkend. = Leges is (nog) niet kostendekkend. Er is nog ruimte om extra inkomsten te genereren. = Leges is boven 100% kostendekkend. Duiding: Leges worden geheven over producten of diensten die we als gemeente aan inwoners of bedrijven leveren. De kosten die de gemeente voor deze producten of diensten maakt mogen doorberekend worden. De gemeente mag echter niet meer kosten doorberekenen dan zij maakt. Het streven van Zeist is dat de doorberekende tarieven 100% kostendekkend zijn, behalve voor marktgelden. Niet alle leges voldoen aan de signaalwaarde van 100% kostendekkend, het gaat dan om de marktgelden, leges titel 1 en leges titel 3. Zoals boven genoemd geldt de 100% kostendekkendheid niet voor marktgelden. In navolging van het onderzoek naar de Leges titel 2 worden in 2023 ook de Leges titel 1 en Leges titel 3 nader bekeken. Hierbij zal onderzocht worden wat de (maatschappelijke en financiële) effecten zijn van het eventueel verhogen van deze leges. Dit jaar zitten voor het eerst ook een aantal leges boven de 100% kostendekkendheid. In de jaarrekening is beschreven wat de oorzaak is van de hogere opbrengsten. De opbrengsten van de afvalstoffenheffing, rioolheffing en begraafplaats zijn geoormerkt en worden alleen benut voor dat doel. De opbrengsten zijn gestort in de daarvoor betreffende egalisatievoorzieningen.
Het positieve resultaat voor de leges titel 2 wordt gestort in de reserve omgevingsleges.
13
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Onbenutte belastingcapaciteit
Thema Wendbaarheid
Signaalwaarde gemeente Zeist Onbenutte belastingcapaciteit
Oordeel
> 4%
Boven de waarde
Tussen 1,5% en 4%
Dicht bij landelijk gemiddelde
< 1,5%
Onder de waarde
Duiding: De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen, ongeacht of zij dit realiseert of niet. Het heeft een directe relatie met de hoogte van de uitkering van het gemeentefonds. Het OZB tarief van Zeist ligt ruim onder dat van het Nederlandse gemiddelde.
Deze info komt van waarstaatjegemeente.nl, deze cijfers hebben betrekking op de jaarrekening 2020 en zijn niet geactualiseerd ten opzichte van de vorige meting (2022-08). Vanaf het begrotingsjaar 2022 stijgt het OZB tarief 3 jaar met een extra 3%. Hierdoor is de verwachting dat de onbenutte belastingcapaciteit zal afnemen.
14
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Belastingdruk t.o.v. landelijk gemiddelde Signaalwaarde gemeente Zeist
Thema Wendbaarheid
Belastingdruk Tot aan 100% Tussen 100% en 105% Boven 105%
Oordeel Onder de waarde Aandacht vereist Boven de waarde
Benchmark Gemeente (bron) Zeist (jaarr. '22) Veenendaal (begr. '22) Stichtse Vecht (begr. '22) Nieuwegein (begr. '22) Utrechtse heuvelrug (begr. '22) Soest (begr. '22) De Bilt (begr. '22)
Belastingdruk 120% 82% 125% 97% 135% 97% 124%
Duiding: De uitkomst hiervan betreft de som van: woonlasten van een meerpersoonshuishouden ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het jaar daarvoor (uitgedrukt in een percentage). Hieruit blijkt of de inwoner van Zeist meer of minder betaalt voor ongeveer dezelfde dienstverlening dan de gemiddelde inwoner van Nederland. De woonlasten bestaan uit de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde waarde in die gemeente. Het kengetal belastingcapaciteit, waarbij de woonlasten van Zeist in 2022 zijn afgezet tegen de landelijke woonlasten in 2021, komt nu uit op 120%. Voor dit kengetal bestaan geen harde normen. Volgens de nota stabiliteitscriteria is een gesprek met de raad gewenst op het moment dat de signaalwaarden boven de bandbreedte van 105% uitkomt over de (on)wenselijkheid van verdere verhoging en de gevolgen hiervan. De woonlasten zullen de komende jaren in verhouding wat gunstiger worden. Jaarlijks werd 4,4% cumulatief toegevoegd aan de spaarvoorziening van het riool. Dit is gedaan om te sparen voor grote toekomstige investeringen waardoor schommelingen in de tarieven worden voorkomen. Op basis van het laatst vastgestelde GRP is dit extra spaarbedrag niet meer nodig. Dit heeft vanaf 2022 gunstige gevolgen voor toekomstige tarieven. In 2023 is het tarief 10% gedaald en volgt nu weer de lijn van de indexering.
15
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Financiering
Thema Wendbaarheid
Netto (gecorrigeerde) schuldquote
Signaalwaarde gemeente Zeist Quote Tot aan 20% Tussen de 20% en 40% Boven 40%
Oordeel Zeer goed Aandacht vereist Boven de signaal waarde
Benchmark
Gemeente (bron) Zeist (jaarr. '22) Veenendaal (begr. '22) Stichtse Vecht (begr. '22) Nieuwegein (begr. '22) Utrechtse heuvelrug (begr. '22) Soest (begr. '22) De Bilt (begr. '22)
Netto (gecorrigeerde) schuldquote 1,42% 78,00% 77,00% 70,00% 106,80% 26,00% 80,19%
Duiding: Deze ratio geeft het niveau van de schuldenlast (langlopend en kortlopend) aan. Het maakt duidelijk of de gemeente haar lasten (rente en aflossing) in de exploitatie kan dragen. Zeist heeft een netto schuldquote van afgerond 1%. Dit is lager dan bij de jaarrekening van 2021 en ook lager dan voorzien bij het opstellen van de begroting 2022. De quote zal naar verwachting het komend jaar eerst nog iets oplopen, maar daarna elk jaar afnemen naar het wenselijke niveau van 7% in 2026. Zie hiervoor ook de toelichting in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement van de jaarrekening 2022. Dat is ten opzichte van de signaalwaarde én in vergelijking met de andere benchmark gemeenten zeer goed.
16
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Wendbaarheid
Renterisiconorm
Duiding: Gemeenten hebben veelal vaste schulden. Over deze schulden moet rente betaald worden. Bij renteherzieningen of nieuwe leningen loopt de gemeente een zeker risico (hogere rente leidt tot hogere lasten). Door het inbouwen van een meerjarige spreiding van leningen of renteherzieningen wordt het renterisico ingeperkt. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan een vastgesteld percentage van de totale lasten van de begroting. Zeist heeft in 2022 een bedrag van € 2,8 mln. afgelost en er is een nieuwe lening van € 10 mln. afgesloten voor 1,02%. Desondanks blijven we nog altijd ver onder de norm zitten. De (ruimte onder de) renterisiconorm hangt af van de betaalde aflossingen en eventuele renteherzieningen. Door het aangaan van de nieuwe lening in 2022 neemt het niveau van de aflossingen eerst vanaf 2023 met € 500.000 toe en daardoor neemt vanaf 2023 de ruimte onder de renterisiconorm met € 500.000 af. In 2022 blijft de ruimte onder de renterisiconorm ongewijzigd, omdat er in 2022 nog geen wijziging optreedt in het totaalbedrag van de aflossingen.
17
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Wendbaarheid
Kasgeldlimiet
Duiding: Gemeenten kunnen bij een tijdelijk financieringstekort een tijdelijke (kortlopende) geldlening afsluiten. Dit mag niet onbeperkt. Er is een limiet (de zogenaamde kasgeldlimiet) bepaald waarbinnen gemeenten kunnen handelen. Deze is bepaald op 8,5% van het begrotingstotaal. Zoals bij het dashboard bij de jaarrekening 2021 reeds aangekondigd werd is er in januari 2022 een kortlopende lening van € 5 mln. opgenomen welke in juli 2022 weer is afgelost. Met het opnemen van deze kortlopende lening zijn we ruim onder de signaalwaarde van de kasgeldlimiet gebleven. Dit betrof namelijk 2,9% waar de signaalwaarde 8,5% is. Omdat deze kortlopende lening in juli 2022 reeds afgelost was komt deze niet terug is het dashboard.
18
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Wendbaarheid
Rentemix langlopende leningen
Duiding: Om de kosten voor rente beheersbaar te houden is het belangrijk dat goede afwegingen worden gemaakt wanneer geldleningen aangetrokken worden. De rentemix is hier een belangrijke graadmeter, het geeft de gemiddelde rente weer die wordt betaald op de leningenportefeuille. De stand van opgenomen leningen bedroeg € 34,3 mln. per 31-12-2022. Er is in 2022 een bedrag van € 2,8 mln. afgelost en er is een nieuwe lening van € 10 mln. afgesloten. De nieuwe lening is tegen 1,02% afgesloten waardoor de rentemix in 2022 iets is afgenomen naar 2,7%. Het rentemix percentage is daarmee verder onder de signaalwaarde van 3,5% gekomen.
19
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Wendbaarheid
Kapitaallasten als % van totale lasten
Duiding: Kapitaallasten vormen het resultaat van eerder gedane (geactiveerde) investeringen. Zodra er een investering gedaan moet worden, wordt hiervoor een krediet aangevraagd bij de gemeenteraad. De lasten van de investering wordt uitgesmeerd over de levensduur (tussen de 5 en 80 jaar). Deze lasten bestaan uit rentelasten en afschrijvingslasten. Deze lasten zijn niet beïnvloedbaar. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Om voldoende robuust te blijven is het daarom goed om het percentage van de kapitaallasten niet te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke kapitaallasten ten opzichte van de signaalwaarde geeft voldoende ruimte om verder te investeren. De afgelopen jaren is het percentage dat de kapitaallasten uit maakt van de totale lasten redelijk stabiel op 3,5%. Dit is onder de signaalwaarde van 4,5%.
20
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Wendbaarheid
Personeelslasten als % van totale lasten
Duiding: Personeelslasten zijn minder snel te beïnvloeden, enerzijds doordat deze direct te koppelen zijn aan de taken van de gemeente en anderzijds vanwege het beperkt kunnen ombuigen als gevolg van wet- en regelgeving rondom ontslag. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Het is daarom goed om het percentage van de personeelslasten niet ongemerkt te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke personeelslasten ten opzichte van de signaalwaarde maakt dat er nog ruimte is voor eventuele noodzakelijke uitbreiding. De personeelslasten zijn in absolute bedragen gestegen ten opzichte van 2021 onder andere door een extra eenmalige uitkering in december 2022, wegens de vertraging van de cao-onderhandelingen 2023 zoals toegelicht in de jaarrekening. Als percentage van de totale kosten is er vrijwel geen verandering, omdat de totale lasten ook gestegen zijn. Dit percentage bevindt zich nog steeds onder de signaalwaarde van 16%.
21
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Thema Wendbaarheid
Subsidielasten als % van totale lasten
Duiding: Subsidies zijn voor de gemeente een belangrijk instrument om haar beleid te realiseren samen met maatschappelijke organisaties, inwoners en bedrijven. Het is belangrijk om de begroting ‘voldoende’ flexibel te houden. Het is daarom goed om het percentage van de subsidielasten niet ongemerkt te hoog te laten zijn. Het percentage van de werkelijke subsidielasten (5,6%) ten opzichte van de signaalwaarde van 6,3% maakt dat er nog voor ca. € 1,5 mln. ruimte is om de subsidies structureel te laten toenemen. Uit de grafiek is af te lezen dat de subsidielasten met € 0,3 mln. (1%) stijgen ten opzichte van vorig jaar. De totale lasten stijgen met ca. € 9 mln. (4,5%). Daardoor is sprake van een procentuele daling (0,2%) van de subsidielasten ten opzichte van de totale lasten. Dit wordt geheel veroorzaakt door de stijging van de totale lasten.
22
Dashboard gemeente Zeist
mei-2023
Jaarrekening 2022
Grondexploitatie
Thema Wendbaarheid
Signaleringswaarde Toezichthouder Quote < 20% 20%-35% > 35%
Oordeel Minst risicovol Neutraal Meest risicovol
Benchmark Gemeente
Grex
Zeist (jaarr. '22) Veenendaal (begr. '22) Stichtse Vecht (begr. '22) Nieuwegein (begr. '22) Utrechtse heuvelrug (begr. '22) Soest (begr. '22) De Bilt (begr. '22)
0,48% 64,80% 2,12% 0,70% 1,00% 1,00% 3,02%
Duiding: Gemeenten hebben een opgave voor de bouw van nieuwe woningen. Deze opgave vertaalt zich naar actieve projecten voor woningbouw. Gemeenten lopen financieel risico met deze projecten als zij gronden in bezit hebben die een bepaalde (balans)waarde vertegenwoordigen. Om herhaling van forse afwaardering van gronden te voorkomen heeft het Rijk continue aandacht gevraagd voor de omvang van de grondpositie die gemeenten willen gaan ontwikkelen (ten behoeve van huizenbouw of bedrijfsterreinen). Gemeenten zijn verplicht in een kengetal aan te geven wat de waarde van de te ontwikkelen gronden is. Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale jaarlijkse baten van de gemeente. Hoe lager de ratio des te lager het risico dat de gemeente loopt ten aanzien van negatieve waardeontwikkeling van de grondpositie. Als signaalwaarde hanteren we binnen Zeist een lagere waarde dan de toezichthouder, namelijk 4%. Dit percentage geeft ruimte voor meer grondpositie en grondexploitaties maar geeft tevens een signaal ter waarschuwing voor het toenemende risicoprofiel. Ten opzichte van de andere gemeenten heeft Zeist een laag risicoprofiel.
23