04-20221018 Algemene beschouwingen NDZ

Voorzitter, in deze Algemene Beschouwingen op de begroting 2023 spreekt NieuwDemocratischZeist zich uit over de toekomst van Zeist. Dit is in dit opzicht het belangrijkste moment van de Gemeenteraad van Zeist. In het bijzonder omdat vandaag misschien wel het begin van een nieuw tijdperk inluidt. Voorzitter, dank voor de gelegenheid te benadrukken, dat we leven in een ongekende periode, spannend en ook zeker een angstige tijd. Een tijdperk vol crises, die een serieuze aanpak eisen. Dat tijdperk ontwikkelt een nieuw gezicht door de veelzijdigheid van de samenleving. Je kunt het ook kleurrijk noemen. Het tijdperk van de vele kleuren. We zijn in een nieuwe tijd terecht gekomen met een schakering van meningen, gevoelens en opvattingen. Met een veelheid aan politieke partijen maar ook aan inspraakgroepen. NieuwDemocratischZeist juicht die ontwikkeling toe en vindt dat die een goede plek verdienen in het democratisch bestel. Dat is het vanzelfsprekende gevolg van de start van het Regenboog-Tijdperk, met beleidskeuzes zoveel als oplossingsrichtingen. We spreken vandaag in niet vanzelfsprekende vrijheid. 2000 km verderop vallen onschuldige slachtoffers. Zij vallen voor de vrijheid. Tegelijkertijd wordt ons een offer gevraagd. En dat offer zouden de sterkste schouders moeten dragen en de minder sterken zullen moeten worden ontzien.

In dat licht past terughoudendheid bij de stelpost van 3 miljoen voor prijsstijgingen voor gemeentelijke uitgaven, maar in ieder geval met voorafgaande toestemming van de raad bij gebruik ervan. NieuwDemocratischZeist zal straks 3 speerpunten voor 2023 voorstellen. Maar eerst zal de waardering uitgesproken worden voor het doortastend optreden van het college. Beleidsindicatoren Een halfjaar geleden is door de Raad tijdens de behandeling van de jaarrekening gevraagd om adequate beleidsindicatoren: volgens NieuwDemocratischZeist geldt namelijk de doctrine “geen beleid zonder beleidsindicatoren”. De manier waarop het college in deze begroting de beleidsindicatoren heeft weergegeven verdient een groot compliment. Temeer omdat het blijk geeft te willen luisteren en handelen. Ook de jaarlijkse “verantwoordingsdag”, het buurtbudget en verbetering van de communicatie ziet NieuwDemocratischZeist tot haar groot genoegen structureel terugkomen in het Uitvoeringsprogramma Coalitieakkoord. Ook dat de inwoners en georganiseerde groepen inwoners de aandacht krijgen die nodig is via de wijkvisies. In een tijdperk van veel kleuren past een vernieuwende democratie. Wel staat NieuwDemocratischZeist het 14-oktober incident in

1

het geheugen gegrift als 9 inspraakgroepen beleefd verzoeken of er geluisterd kan worden. En de raad geeft niet thuis. Echte medezeggenschap is nog ver weg, laat staan dat je de inwoners eigenaar maakt van de ambities. Nazorg wordt morgen en 29 november door de Raad geboden maar voorzorg werd gevraagd en niet gekregen. Voorzitter, tijdens de behandeling van de kadernota is gevraagd naar de speerpunten voor 2023. Daarop leek het college niet voorbereid. Gesproken werd over beleidsarm. NieuwDemocratischZeist doet daarom voorstellen om 3 speerpunten voor 2023 te omarmen, de 3 A’s. Armoede, Aarde en Afval. 1. Armoede Armoede en armoedebestrijding ligt dus voor de hand als aandachtspunt. In deze begroting wordt armoede slechts 2 keer genoemd. De coalitiepartijen uit deze raad hebben opgeroepen tot meer aandacht voor armoedebestrijding in onze gemeente. Het college heeft die oproep goed verstaan. In de nagezonden brief heeft het college er echt werk van gemaakt. In termen van urgentie en noodzaak. De gevolgen van de oorlog waarin ook wij verkeren maakt indringend contact met de minima bittere noodzaak. We zien robuuste en doeltreffende flankerende maatregelen op korte termijn en gestructureerd beleid voor de langere duur. 2. Aarde Onder aarde verstaat NieuwDemocratischZeist alle onderwerpen die het lokale klimaat aangaat.

Zeist kent het visiestuk : Klimaatbestendig Zeist” van januari 2021. Een nogal zuur rapport. NieuwdemocratischZeist pleit ervoor opgewekter naar het lokale klimaat te kijken. We kunnen ook hoopvol gestemd zijn. Het lokale klimaatakkoord zou een inspiratiebron kunnen zijn. In onze buurgemeente Driebergen werken ze er al mee. “Heuvelrug doet meer” is een sprankelende uitnodiging om bij te dragen aan het lokale klimaat. En het brengt ons dichterbij de klimaatdoelstellingen. Zo maak je de inwoner mede-eigenaar van belangrijke onderwerpen: denk aan de mogelijkheid voor eigen energie via buurtbatterijen of gedeelde elektrische auto’s. Je kunt zo ook een oplossing bieden voor de beperkingen in het stroomnet. Om inwoners te betrekken bij de daling van de grondwaterstand kun je het afkoppelen van regenpijpen bevorderen door gebruik making van de wijziging in de Gemeentewet. Het uitdaagrecht. Het geeft burgers de optie taken van de gemeente over te nemen. Denk aan buurt veegploegen, gezamenlijk bladblazeren in de herfst. Helaas worden de mega-windturbines weer op de agenda gezet voor 2023 en wordt de ambitie uitgebouwd naar energieleverend. Willen we in een windmolenpark wonen? Over wonen gesproken: Er bestaat een woon paradox: hoe meer je bouwt hoe groter het woonruimtetekort. Je zou het woonprobleem kunnen oplossen door de woonruimteverdunning tegen te gaan.

In 1962 woonde drieënhalve persoon in een huis, nu is dat 2. Dit aantal zal verder dalen. Vele Nederlanders voelen zich in toenemende mate eenzaam maar we gaan wel massaal alleen wonen. Een van de vele paradoxen in de moderne samenleving. Velen koesteren meer dan ooit het recht op privacy, terwijl ze om sociale contacten zitten te schreeuwen. Als meer mensen gaan samenwonen, zijn er minder woningen en energie nodig en wordt er minder stikstof uitgestoten. De oplossing zit hem misschien wel in de bijstandsgerechtigde mogelijk maken een maatje in huis te nemen; de oudere toe te staan een mantelzorger in huis te nemen; meer bejaardenhuizen bouwen. Zo gaat de druk af van het bouwen in het groen en hoeft er in het Stationsgebied niet de hoogte in en wordt bomenkap voorkomen. Over bomenkap gesproken: het college zegt niet meer “Groen is ons goud”. Zegt ook niet “geen bomenkap in ons groen”. Maar zegt minder bomenkap. Dat is voor NieuwDemocratischZeist onaanvaardbaar. Er moet een bomenkapstop komen. Stel een bomenkap-moratorium in. Voor een periode van 5 jaar. Boswachters van Utrechts landschap waarschuwen voor het doodgaan van monumentale

2

beukenbomen vanwege watertekort. Grondwater is geen luxe maar bittere noodzaak en verdient bescherming; hoe staat het met de gesprekken met Vrumona en Vitens? Wanneer wordt ons grondwater echt beschermd? 3. Zeister Afvaldossier failliet Voorzitter, het afvaldossier is failliet. Sinds de invoering van het Omgekeerd inzamelen op advies van de RMN in augustus 2018: met als ondertitel “Op weg naar 100 kilo restafval” zijn de kosten verdubbeld en heeft het nog geen kilo minder afval opgeleverd. We gaan in deze begroting niet naar 100 kilo maar naar 10 miljoen; aan kosten voor een gemeentelijke basisvoorziening. Het afvalbeleid van Zeist is dus achterhaald. De buurgemeente Baarn vindt onvoldoende onderbouwing van de stijgende kosten, zet een stop op uitbreiding van de bedrijfsvoering en ziet zich geconfronteerd met een motie van afkeuring. Baarn vraagt zich af waar de plannen zijn om de kosten beheersbaar te maken. Baarn wacht nog steeds op goede rapporten met prestatie-indicatoren. In een brief van 29 september wordt niet ingestemd met de RMN-begroting 2023. Waarom wordt onze raad niet op de hoogte gesteld van de zienswijze van andere gemeenten in de gemeenschappelijk regeling? NieuwDemocratischZeist vraagt om voortaan alle zienswijze in alle gemeenschappelijke regelingen naar de raad te sturen.

Kent het college eigenlijk wel deze zienswijze van andere gemeenten in de gemeenschappelijke regeling. De goede voornemens van omgekeerd inzamelen en de besparingen zijn niet uitgekomen. Het Zeister afvalbeleid is failliet en moet per omgaande worden herzien zoals in grote gemeenten om ons heen is gekozen voor nascheiding; Laten we ook terugkomen op de grofvuilbelasting van mensen die geen auto bezitten, dat zijn vaak de allerarmsten. We belasten dus de minima voor het ophalen van grofvuil. De gemeente Zeist heeft een schommelend beeld laten zien bij dit thema; eerste wel, dan niet oh toch weer wel belasten van onze burgers die het grofvuil niet zelf kunnen wegbrengen. NieuwdemocratischZeist roept de raad op om de deelbegroting op het afval af te keuren. Varia Aangenaam verrast is NieuwDemocratischZeist in het Uitvoeringsprogramma coalitie akkoord over de doorontwikkeling van het burgerberaad en de start van het burgeramendement. NieuwdemocratischZeist is het van harte eens met de begrootte bedragen maar vraagt zich af waarom niet een meerjaren stelpost is opgenomen. Een stelpost kan ook opgenomen worden voor de evaluatie coronamaatregelen. Grondrechten tegenover verordeningen. Bijvoorbeeld sluiting parkeerplaatsen in de Zeisterbossen. Wat heeft die maatregel voor wezenlijk effect opgeleverd? Ten slotte dit: er wordt door onze medewerkers veel thuis gewerkt.

De vraag is waarom een investering van meer dan 7,5 ton in meubilair gemeentehuis noodzakelijk is. Laat het bedrag vrijvallen voor de minima, naast de 3,5 ton die inmiddels is vrijgemaakt. Dankwoord Namens NieuwDemocratischZeist wordt het college een goed samenwerking toegewenst. Met name wordt aan alle medewerkers en ambtelijke ondersteuning dank uitgesproken voor hun loyale steun. Soms op de achtergrond maar altijd beschikbaar en aanwezig om het gezamelijke werk voor onze inwoners uit te voeren. Belangrijk werk maar vooral dankbaar werk.

3