03-inspraakreactie E.Visscher participatie RV PVA Implementatie Omgevingswet 20240201

INSPRAAK RONDE TAFEI: Participatie implementatie Omgevingswet Datum: Ronde Tafel 1 februari 2024 Inspreker: indiener Burgeramendement Handvat Burgerparticipatie Egbert Visscher (ingediend samen met samen met Martine Speekenbrink en Jan van den Berg Jeths) Raadsvoorstel: Plan van aanpak Implementatie Omgevingswet 2024-2032 Onderwerp: Participatie inwoners en initiatiefnemers

Participatie implementatie omgevingswet Op 25 mei 2023 nam de raad het burgeramendement Handvat Burgerparticipatie unaniem aan. Dit amendement werd medeondertekend door 318 stemgerechtigde inwoners van de gemeente. Daarnaast werd het ondersteund door 13 actieve buurt- en groene organisaties met duizenden leden en de 1.590 burgers van de petitie “Zeist moet groen blijven”. Zij allen en andere inwoners zijn benieuwd naar de implementatie van het burgeramendement op de Eerste Omgevingsvisie Zeist. In het raadsvoorstel gaat het om het besluiten over procesvoorstellen over de volgende bijlagen ervan. 1 Het Plan van aanpak implementatie omgevingswet 2024-2023; 2 Het (deel)plan over de omgevingsvisie 2050; 3 het (deel)plan voor het omgevingsplan 2032; 4 Het (deel)plan voor Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers (eind 2024); 5 De invulling van de bijlage bestaand beleid bij de Eerste Omgevingsvisie Zeist. In dit verband wordt ingegaan het onderwerp participatie in de plannen en de relatie met het tijdelijk participatiekader voor 2024, zie voor dat laatste https://www.zeist.nl/projecten/participatie Overwegingen Het college onderscheidt de volgende 3 trajecten van participatie. A. Participatie bij de ontwikkeling van de omgevingsvisie 2050, het omgevingsplan 2026 en het Handvat Participatie eind 2024 voor inwoners en initiatiefnemers. B.

Participatie gedurende 2024 voor externe inwoners en initiatiefnemers van Bopa’s’ en verzoeken om wijziging van het omgevingsplan. C. Participatie in het kader van het Handvat Participatie voor indieners en initiatiefnemers. Ad A Participatie bij de ontwikkeling van plannen voor implementatie omgevingswet A 1 Voorgestelde procesopzet van de 4 deelplannen. Deze is duidelijk en overzichtelijk. Niveaus en fasen van participatie In de deelplannen kiest het college voor het laagste participatieniveau ‘raadplegen’ Dit gebeurt echter zonder onderbouwing, terwijl het huidige Handvat Participatie voor gemeentelijk beleid echter ook diverse andere mogelijkheden biedt zoals adviseren en coproduceren. Ook is het onduidelijk gedurende welke ontwikkelingsfasen, beleidsniveaus en thema’s participatie plaatsvindt, Verheldering op deze punten is voor de inwoners en andere belanghebbenden van groot belang om inbreng te kunnen leveren. Dat kan tijdens

1

de ontwikkeling per deeltraject, ontwikkelingsfase en onderwerp worden bepaald. Daarom kan beter worden gesproken van tenminste het minimumniveau van ‘raadplegen/adviseren’. Daarbij hoeft het bijvoorbeeld niet te gaan om als gemeente formeel advies te vragen maar om adviezen vanuit de bevolking ter harte te nemen. Op dit punt is het tijdelijke Afwegingsen toetsingskader 2024 voor buitenplanse omgevingsactiviteiten ook te gebruiken als evenwichtig participatiekader voor de ontwikkeling van de omgevingsdocumenten. Dat kader zou ook voor de participatie voor de belangrijke ontwikkeling van gemeentelijke implementatieplannen geldig kunnen worden verklaard. Dit past ook bij het voor EZO aangenomen burgeramendement Handvat Participatie. Daarin staat als 3e punt: “Het streven van de participatie is het gezamenlijk komen tot optimalisering van de omgevingskwaliteit en de te maken belangenafweging.” A 2 Voorwaarde voor participeren: actief informeren van de bevolking en het tweezijdig communiceren Op pagina 4 van het gemeentelijk Handvat staat dat informeren een randvoorwaarde is om te kunnen participeren en als zodanig een onderdeel van ieder participatieproces. Tot nu toe beperkt de gemeente zich tot een nieuwsbrief voor belangstellenden en de site. Dat is een vorm van passief informeren. Daarmee weten maar weinigen wat er speelt om op tijd te kunnen participeren.

Dat geldt ook voor de informatie over in het raadsvoorstel en het participatiekader voor 2024. Wil de raad voor alle mogelijke participanten proactief zorgen voor objectieve voorlichting over de voor hen relevante onderwerpen met de mogelijkheid van tweezijdige communicatie (dialoog) .En zo ja hoe? Op pag. 6 van het Handvat participatie staat: “De raad besluit via een raadsvoorstel over de participatie, of wordt geïnformeerd via een RIB (raadsinformatiebrief). Onderdeel van het raadsvoorstel of de RIB is het procesvoorstel.” De raad is dus aan zet. A 3 Stap 7 Evaluatie in Plan van aanpak participatie Het eerstgenoemde punt betreft het selecteren van enkele concrete projecten waarop het nieuwe Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers wordt toegepast. De in Stichting Beter Zeist samenwerkende maatschappelijke organisaties en groepen hebben al circa 15 jaar aan het college en de raad voorstellen gedaan voor verbetering van burgerparticipatie. Die bijdragen zijn die vaak gebaseerd op concrete ervaringen en evaluaties van projecten. Een van notities betreft een evaluaties van projecten uit het verleden. Die kunnen nu al worden gebruikt. Verder is het nodig vooraf beoordelingscriteria en normen op te stellen voor een zo objectief mogelijk evaluatieproces van concrete projecten.

Ook is het verstandig vooraf het concept Handvat Participatie op gebruik en effecten te beoordelen d.m.v. een rollenspel over een al of niet fictief project. Dat kan onvermoede inzichten bieden over werken met het Handvat. En het kan ook leiden tot aanpassing ervan. Ad B Participatie gedurende 2024 voor externe inwoners en initiatiefnemers Zoals gezegd is het door het college vastgestelde Afwegings- en toetsingskader gedurende 2024 ook een evenwichtig afgewogen kader voor participatie. Het biedt voldoende vrijheidsgraden voor alle belanghebbenden en houdt rekening met de wettelijke minimumvereisten voor participatie. Daar er i.v.m. de tijdsdruk geen participatie over plaatsvond zijn er op de directe lijn nog enkele suggesties over het kader en de beleidsregels doorgegeven. Die hebben vooral betrekking op de aansluiting van de Beleidsregels op het Afwegings- en toetsingskader.

2

Ad C. Participatie in het kader van Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers De inhoud van het Handvat moet nog worden ontwikkeld. Het huidige Afwegings- en toetsingskader kader 2024 kan als grondslag dienen voor het Handvat Participatie. Aanbevelingen - In het (deel)plan van aanpak Participatie het huidige Afwegings- en toetsingskaderkader 2024 als grondslag nemen voor het Handvat Participatie. - Idem in het deelplan van aanpak Participatie vooraf beoordelingscriteria en normen opstellen voor een zo objectief mogelijk evaluatieproces van concrete projecten. - Daarbij ook gebruikmaken van evaluaties van bestaande projecten uit het verleden en toepassing van rollenspelen over al of niet fictieve projecten. - In de 4 deelplannen als voorwaarde voor participatie opnemen het tijdig, actief en objectief informeren van de bevolking en het tweezijdig communiceren. - Het tijdelijke Afwegings- en toetsingskader 2024 ook gebruiken als evenwichtig participatiekader voor de ontwikkeling van de omgevingsvisie 2050, het Omgevingsplan 2032 en het Handvat Participatie voor inwoners en initiatiefnemers.

3